<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2012000300007</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(12)09800307</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2012005000016</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Artigos Originais</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Remodelamento mioc&#225;rdico ap&#243;s grandes infartos converte potencia&#231;&#227;o p&#243;s-pausa em decaimento da for&#231;a em ratos</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Bocalini</surname>
            <given-names>Danilo Sales</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Santos</surname>
            <given-names>Leonardo dos</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff04"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Antonio</surname>
            <given-names>Ednei Luiz</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Santos</surname>
            <given-names>Alexandra Alberta dos</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Davel</surname>
            <given-names>Ana Paula</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Rossoni</surname>
            <given-names>Luciana V.</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Vassalo</surname>
            <given-names>Dalto Valentim</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff04"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Tucci</surname>
            <given-names>Paulo Jos&#233; Ferreira</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal de S&#227;o Paulo</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Divis&#227;o de Cardiologia </institution>
        <institution content-type="orgdiv2">Departamento de Medicina</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff04">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Vit&#243;ria</named-content>
          <named-content content-type="state">Esp&#237;rito Santo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal do Esp&#237;rito Santo</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Departamento de Ci&#234;ncias Psicol&#243;gicas </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff03">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade de S&#227;o Paulo</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Instituto de Ci&#234;ncias Biom&#233;dicas </institution>
        <institution content-type="orgdiv2">Departamento de Psicologia e Biof&#237;sica</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal de S&#227;o Paulo</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Departamento de Psicologia </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>03</month>
        <year>2012</year>
      </pub-date>
      <volume>98</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>243</fpage>
      <lpage>251</lpage>
      <history>
        <date date-type="received">
          <day>31</day>
          <month>05</month>
          <year>2011</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>20</day>
          <month>09</month>
          <year>2011</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>13</day>
          <month>09</month>
          <year>2011</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>FUNDAMENTO: A Contra&#231;&#227;o P&#243;s-Repouso (CPR) do m&#250;sculo card&#237;aco fornece informa&#231;&#245;es indiretas sobre a manipula&#231;&#227;o de c&#225;lcio intracelular. OBJETIVO: Nosso objetivo foi estudar o comportamento da CPR e seus mecanismos subjacentes em camundongos com infarto do mioc&#225;rdio. M&#201;TODOS: Seis semanas ap&#243;s a oclus&#227;o coronariana, a contratilidade dos M&#250;sculos Papilares (MP) obtidos a partir de camundongos submetidos &#224; cirurgia sham (C, n = 17), com infarto moderado (MMI, n = 10) e grande infarto (LMI, n = 14), foi avaliada ap&#243;s intervalos de repouso de 10 a 60 segundos antes e depois da incuba&#231;&#227;o com cloreto de l&#237;tio (Li+) em substitui&#231;&#227;o ao cloreto de s&#243;dio ou rianodina (Ry). A express&#227;o proteica de SR Ca(2+)-ATPase (SERCA2), trocador Na+/Ca2+ (NCX), fosfolambam (PLB) e fosfo-Ser (16)-PLB foi analisada por Western blotting. RESULTADOS: Os camundongos MMI apresentaram potencia&#231;&#227;o de CPR reduzida em compara&#231;&#227;o aos camundongos C. Em oposi&#231;&#227;o &#224; potencia&#231;&#227;o normal para camundongos C, foram observadas degrada&#231;&#245;es de for&#231;a p&#243;s-repouso nos m&#250;sculos de camundongos LMI. Al&#233;m disso, a Ry bloqueou a degrada&#231;&#227;o ou potencia&#231;&#227;o de PRC observada em camundongos LMI e C; o Li+ inibiu o NCX e converteu a degrada&#231;&#227;o em potencia&#231;&#227;o de CPR em camundongos LMI. Embora os camundongos MMI e LMI tenham apresentado diminui&#231;&#227;o no SERCA2 (72 &#177; 7% e 47 &#177; 9% de camundongos controle, respectivamente) e express&#227;o prot&#233;ica de fosfo-Ser16-PLB (75 &#177; 5% e 46 &#177; 11%, respectivamente), a superexpress&#227;o do NCX (175 &#177; 20%) s&#243; foi observada nos m&#250;sculos de camundongos LMI. CONCLUS&#195;O: Nossos resultados mostraram, pela primeira vez, que a remodela&#231;&#227;o mioc&#225;rdica p&#243;s-IAM em camundongos pode mudar a potencia&#231;&#227;o regular para degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso, afetando as prote&#237;nas de manipula&#231;&#227;o de Ca(2+) em mi&#243;citos.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Remodela&#231;&#227;o card&#237;aca ventricular</kwd>
        <kwd>infarto do mioc&#225;rdio</kwd>
        <kwd>relaxamento muscular</kwd>
        <kwd>for&#231;a muscular</kwd>
        <kwd>camundongos</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>16</day>
        <month>02</month>
        <year>2012</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>Remodelamento mioc&#225;rdico ap&#243;s grandes infartos converte potencia&#231;&#227;o p&#243;s-pausa em decaimento da for&#231;a em ratos</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Danilo Sales Bocalini<sup>I, II</sup>; Leonardo dos Santos<sup>IV</sup>; Ednei Luiz Antonio<sup>II</sup>; Alexandra Alberta dos Santos<sup>I</sup>; Ana Paula Davel<sup>III</sup>; Luciana V. Rossoni<sup>III</sup>; Dalto Valentim Vassalo<sup>IV</sup>; Paulo Jos&#233; Ferreira Tucci<sup>I, II</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Departamento de Medicina - Divis&#227;o de Cardiologia - Universidade Federal de S&#227;o Paulo;, S&#227;o Paulo, SP </p>
    <p><sup>II</sup>Departamento de Psicologia - Universidade Federal de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP </p>
    <p><sup>III</sup>Departamento de Psicologia e Biof&#237;sica - Instituto de Ci&#234;ncias Biom&#233;dicas - Universidade de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP </p>
    <p><sup>IV</sup>Departamento de Ci&#234;ncias Psicol&#243;gicas - Universidade Federal do Esp&#237;rito Santo, Vit&#243;ria, ES, Brasil </p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="back">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p><bold>FUNDAMENTO: </bold> A Contra&#231;&#227;o P&#243;s-Repouso (CPR) do m&#250;sculo card&#237;aco fornece informa&#231;&#245;es indiretas sobre a manipula&#231;&#227;o de c&#225;lcio intracelular. </p>
    <p><bold>OBJETIVO:</bold> Nosso objetivo foi estudar o comportamento da CPR e seus mecanismos subjacentes em camundongos com infarto do mioc&#225;rdio. </p>
    <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> Seis semanas ap&#243;s a oclus&#227;o coronariana, a contratilidade dos M&#250;sculos Papilares (MP) obtidos a partir de camundongos submetidos &#224; cirurgia sham (C, n = 17), com infarto moderado (MMI, n = 10) e grande infarto (LMI, n = 14), foi avaliada ap&#243;s intervalos de repouso de 10 a 60 segundos antes e depois da incuba&#231;&#227;o com cloreto de l&#237;tio (Li<sup>+</sup>) em substitui&#231;&#227;o ao cloreto de s&#243;dio ou rianodina (Ry). A express&#227;o proteica de SR Ca(2+)-ATPase (SERCA2), trocador Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+</sup> (NCX), fosfolambam (PLB) e fosfo-Ser (16)-PLB foi analisada por Western blotting. </p>
    <p><bold>RESULTADOS:</bold> Os camundongos MMI apresentaram potencia&#231;&#227;o de CPR reduzida em compara&#231;&#227;o aos camundongos C. Em oposi&#231;&#227;o &#224; potencia&#231;&#227;o normal para camundongos C, foram observadas degrada&#231;&#245;es de for&#231;a p&#243;s-repouso nos m&#250;sculos de camundongos LMI. Al&#233;m disso, a Ry bloqueou a degrada&#231;&#227;o ou potencia&#231;&#227;o de PRC observada em camundongos LMI e C; o Li<sup>+</sup> inibiu o NCX e converteu a degrada&#231;&#227;o em potencia&#231;&#227;o de CPR em camundongos LMI. Embora os camundongos MMI e LMI tenham apresentado diminui&#231;&#227;o no SERCA2 (72 &#177; 7% e 47 &#177; 9% de camundongos controle, respectivamente) e express&#227;o prot&#233;ica de fosfo-Ser<sup>16</sup>-PLB (75 &#177; 5% e 46 &#177; 11%, respectivamente), a superexpress&#227;o do NCX (175 &#177; 20%) s&#243; foi observada nos m&#250;sculos de camundongos LMI. </p>
    <p><bold>CONCLUS&#195;O:</bold> Nossos resultados mostraram, pela primeira vez, que a remodela&#231;&#227;o mioc&#225;rdica p&#243;s-IAM em camundongos pode mudar a potencia&#231;&#227;o regular para degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso, afetando as prote&#237;nas de manipula&#231;&#227;o de Ca(2<sup>+</sup>) em mi&#243;citos.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Remodela&#231;&#227;o card&#237;aca ventricular, infarto do mioc&#225;rdio, relaxamento muscular, for&#231;a muscular, camundongos.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>No m&#250;sculo card&#237;aco, tanto o influxo de c&#225;lcio (Ca<sup>2+</sup>) pelo sarcolema quanto a libera&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup> no Ret&#237;culo Sarcoplasm&#225;tico (RS) contribuem para a ativa&#231;&#227;o de miofilamentos durante a contra&#231;&#227;o, e na maioria dos mam&#237;feros, a libera&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup> induzida por Ca<sup>2+</sup> a partir do SR &#233; quantitativamente dominante<sup>1-3</sup>. Os mecanismos b&#225;sicos celulares da contra&#231;&#227;o muscular card&#237;aca s&#227;o significativamente modulados pelo ritmo de estimula&#231;&#227;o. Assim, mudan&#231;as na frequ&#234;ncia e no ritmo card&#237;aco s&#227;o normalmente usadas como manobras experimentais para avaliar o comportamento ou revelar anormalidades na cin&#233;tica de Ca<sup>2+</sup> no acoplamento excita&#231;&#227;o-contra&#231;&#227;o<sup>3</sup>. Assim, a Contra&#231;&#227;o P&#243;s-Repouso (CPR) permite uma avalia&#231;&#227;o indireta da fun&#231;&#227;o do RS<sup>2,4,5</sup>. No mioc&#225;rdio de camundongos normais, a CPR &#233; potencializada pelo Ca<sup>2+</sup> adicional acumulado no RS durante a pausa em raz&#227;o de atividade de Ca<sup>2+</sup>-ATPase (SERCA2) no RS e da libera&#231;&#227;o fracion&#225;ria de Ca<sup>2+ 2,5</sup> mediante a ativa&#231;&#227;o. Por outro lado, a CPR &#233; negativamente modulada pelo efluxo de Ca<sup>2+</sup> ao longo do trocador Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+ 1,2,6,7</sup>.</p>
    <p>O remodelamento ventricular que acontece ap&#243;s o Infarto do Mioc&#225;rdio (IM) muitas vezes leva ao comprometimento da fun&#231;&#227;o contr&#225;til do mioc&#225;rdio poupado<sup>8-11</sup>, estando associado ao comprometimento da manipula&#231;&#227;o intracelular Ca<sup>2+ 12,13</sup>. Como resultado, foi proposto que a potencia&#231;&#227;o p&#243;s-repouso pudesse ser alterada patologicamente por uma altera&#231;&#227;o na cin&#233;tica do c&#225;lcio<sup>14,15</sup>. Relat&#243;rios anteriores descreveram redu&#231;&#227;o da potencia&#231;&#227;o p&#243;s-repouso nos m&#250;sculos papilares do ventr&#237;culo esquerdo de camundongos com IM curado de diferentes tamanhos de infarto<sup>9,10</sup>. Recentemente, foi identificada, pela primeira vez, a degrada&#231;&#227;o das contra&#231;&#245;es p&#243;s-repouso em camundongos com insufici&#234;ncia card&#237;aca cr&#244;nica<sup>16</sup>. Considerando que os mecanismos fisiopatol&#243;gicos subjacentes &#224; g&#234;nese da contra&#231;&#227;o p&#243;s-repouso no mioc&#225;rdio de camundongos ap&#243;s a remodela&#231;&#227;o n&#227;o est&#227;o completamente definidos, no presente relat&#243;rio foi investigada a CPR do m&#250;sculo papilar ventricular esquerdo remanescente do MI, e sua rela&#231;&#227;o com a remodela&#231;&#227;o molecular das principais prote&#237;nas de manipula&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup>.</p>
    <p>
      <bold>M&#233;todos</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Animais</bold>
    </p>
    <p>Camundongos Wistar pesando 180-220 g foram tratados e utilizados de acordo com os <italic>Principles of Laboratory Animal Care</italic> (Publica&#231;&#227;o do NIH No. 86-23, revisados em 1985) e o protocolo foi aprovado pelo Comit&#234; de &#201;tica em Pesquisa da Universidade Federal de S&#227;o Paulo (CEP# 0340/08).</p>
    <p>
      <bold>Infarto do mioc&#225;rdio experimental</bold>
    </p>
    <p>O IM foi produzido pela ligadura da art&#233;ria coronariana permanente, como descrito pelo nosso laborat&#243;rio em publica&#231;&#245;es anteriores<sup>11,17</sup>. Brevemente, sob anestesia (ketamina 50 mg/kg e xilazina 10 mg/kg, via intraperitoneal) e ventila&#231;&#227;o artificial (Harvard Rodent Ventilator, modelo 863, Harvard Apparatus, Holliston, MA), foi feita uma toracotomia esquerda. O cora&#231;&#227;o foi exteriorizado e a art&#233;ria coronariana descendente anterior foi ligada com sutura de polipropileno 6-0. O cora&#231;&#227;o foi rapidamente reposicionado e o t&#243;rax foi fechado. Camundongos submetidos &#224; cirurgia sham foram considerados o grupo controle (C). Todos os resultados morfol&#243;gicos e funcionais foram avaliados seis semanas ap&#243;s a produ&#231;&#227;o do IM.</p>
    <p>
      <bold>Fun&#231;&#227;o card&#237;aca global e morfologia</bold>
    </p>
    <p>A fim de caracterizar o IM, bem como as dimens&#245;es e a fun&#231;&#227;o do cora&#231;&#227;o, foi realizado um ecocardiograma com Doppler em animais anestesiados (mesma mistura de ketamina com xilazina) seis semanas ap&#243;s a cirurgia. Esses procedimentos foram realizados por um observador cego &#224; condi&#231;&#227;o animal, usando um instrumento HP SONOS 5500 (Philips Medical System, Andover, MA, EUA) com um transdutor de 12 MHz a uma profundidade de 2 cm, de acordo com metodologia previamente descrita<sup>11,17,18</sup>. Imagens transversais foram obtidas nos n&#237;veis basal (na extremidade das v&#225;lvulas da valva mitral), m&#233;dio (ao n&#237;vel dos m&#250;sculos papilares) e apical (distal ao m&#250;sculo papilar, mas al&#233;m do tamp&#227;o da cavidade). O tamanho do infarto foi estimado como a identifica&#231;&#227;o subjetiva de acinesia ou discinesia da parede ventricular esquerda (VE) em cada plano transversal e apresentado como o comprimento do arco correspondente ao segmento da cicatriz do IM em rela&#231;&#227;o ao per&#237;metro total da borda endoc&#225;rdica do VE. Recentemente, demonstramos que essa medida ecocardiogr&#225;fica est&#225; satisfatoriamente de acordo com a colora&#231;&#227;o histoqu&#237;mica<sup>18</sup>. Os animais infartados foram divididos em dois grupos, de acordo com o tamanho do IM: um grupo composto de camundongos com IM moderado, entre 20% e 39% do VE (MMI), e outro grupo de camundongos com IM maior que 39% do VE (LMI).</p>
    <p>Os di&#226;metros diast&#243;lico e sist&#243;lico final do VE foram medidos a partir do corte transversal paraesternal usando imagens em modo M. A fun&#231;&#227;o sist&#243;lica foi definida pela fra&#231;&#227;o de encurtamento e calculada como a m&#233;dia percentual de varia&#231;&#227;o entre os di&#226;metros diast&#243;lico e sist&#243;lico. A fun&#231;&#227;o diast&#243;lica foi analisada pela curva de velocidade de influxo diast&#243;lico mitral pelo Doppler pulsado. A partir de uma vista de 4 c&#226;maras, foram adquiridos o pico da onda E e velocidades da onda A e calculada a raz&#227;o E/A.</p>
    <p>
      <bold>Mec&#226;nica muscular card&#237;aca isolada</bold>
    </p>
    <p>Imediatamente ap&#243;s o exame ecocardiogr&#225;fico, foram feitas prepara&#231;&#245;es <italic>in vitro</italic> do m&#250;sculo papilar isolado do VE<sup>19</sup>. O cora&#231;&#227;o foi rapidamente removido e colocado em solu&#231;&#227;o Krebs-Henseleit oxigenada tamponada a 29 &#176;C. O m&#250;sculo papilar posterior do VE foi cuidadosamente dissecado e verticalmente inserido em um banho de &#243;rg&#227;os aquecido a 29 &#176;C e 100% oxigenado. O m&#250;sculo foi acoplado a um transdutor de for&#231;a isom&#233;trica (GRASS FT-03, Astro-Med, Inc. RI, EUA) conectado a um micr&#244;metro para ajustes de comprimento muscular. A composi&#231;&#227;o da solu&#231;&#227;o de Krebs-Henseleit foi a seguinte (em mM): 135 NaCl; 4,69 KCl, 1,5 CaCl; MgSO<sub>4</sub> 1,16; KH<sub>2</sub>PO<sub>4</sub> 1,18; 5,50 glicose, 10 U de insulina e 20 HEPES, tamponado a pH 7,4. As prepara&#231;&#245;es foram estimuladas a 0,2 Hz, com 5 ms de pulsos de onda quadrada atrav&#233;s de eletrodos de platina paralelos com tens&#245;es ajustadas para aproximadamente 10% a mais do que o m&#237;nimo necess&#225;rio para produzir resposta mec&#226;nica m&#225;xima. Ap&#243;s 60 min de estabiliza&#231;&#227;o na condi&#231;&#227;o de baixa carga, o m&#250;sculo foi carregado para contrair isometricamente e esticado at&#233; o m&#225;ximo comprimento de sua curva de comprimento-tens&#227;o (L<sub>m&#225;x</sub>). Os testes foram realizados em <italic>L</italic><sub>m&#225;x</sub> (comprimento ideal para contra&#231;&#227;o), e a tens&#227;o isom&#233;trica foi avaliada pela for&#231;a normalizada para a &#225;rea da se&#231;&#227;o transversal do m&#250;sculo (g mm-2). Os seguintes par&#226;metros foram obtidos: Tens&#227;o de Repouso (TR), pico da Tens&#227;o Desenvolvida (TD) e sua primeira derivada (dT/dt), tempo para atingir o pico da tens&#227;o desenvolvida (TPT) e tempo para 50% de relaxamento (TR50). CPRs relativas foram medidas em tr&#234;s grupos experimentais utilizando dura&#231;&#245;es de pausa de 10, 15, 30, 45 e 60 segundos. A CPR relativa foi expressa como a amplitude da TD p&#243;s-repouso dividida pela TD em estado estacion&#225;rio. Para investigar o papel do RS e NCX na CPR, esse protocolo foi repetido na presen&#231;a de rianodina 1 &#181;M para inibir a fun&#231;&#227;o do RS<sup>20</sup>, usando uma vers&#227;o modificada de solu&#231;&#227;o KH com zero [Na<sup>+</sup>] e 135 mM de cloreto de l&#237;tio (Li<sup>+</sup>) para inibir a fun&#231;&#227;o do NCX<sup>21</sup>. O Li<sup>+</sup> foi substitu&#237;do por Na<sup>+</sup>, porque passa pelo canal de Na<sup>+</sup>, mantendo a excitabilidade do mi&#243;cito enquanto os trocadores de membrana n&#227;o s&#227;o capazes de usar Li<sup>+</sup> para a troca<sup>21</sup>.</p>
    <p>
      <bold>Par&#226;metros biom&#233;tricos</bold>
    </p>
    <p>Depois da remo&#231;&#227;o do m&#250;sculo papilar, os ventr&#237;culos direito e esquerdo foram separados e pesados. O pulm&#227;o direito tamb&#233;m foi excisado e pesado. Ap&#243;s secagem a 70 &#186;C durante 12h, o Teor de &#193;gua Pulmonar (TAP), considerado um &#237;ndice de congest&#227;o, foi determinado utilizando a seguinte equa&#231;&#227;o: TAP (%) = (perda de peso ap&#243;s a secagem / peso &#250;mido) &#215; 100.</p>
    <p>
      <bold>Express&#227;o proteica de SERCA2, fosfolambam e NCX</bold>
    </p>
    <p>O teor de prote&#237;na foi analisado em amostras de VE remanescente dos grupos LMI, MMI e C ap&#243;s a excis&#227;o dos m&#250;sculos papilares e cicatriza&#231;&#227;o do infarto. Homogeneizados de tecido foram analisados por Western blotting de acordo com protocolos previamente descritos<sup>5</sup> para comparar a express&#227;o prot&#233;ica de SERCA2, fosfolambam (PLB), fosfo-Ser<sup>16</sup>-PLB e NCX em todos os grupos experimentais. Amostras de mioc&#225;rdios n&#227;o infartados foram rapidamente congeladas a -70 &#186;C. Os tecidos foram homogeneizados em tamp&#227;o de extra&#231;&#227;o gelado (Tris 50 mM, EDTA 1 mM e sacarose mM 250, pH 7,4) usando Polytron (Polytron&#174; PT2100, Kinematica AG, Littau, LU, SWI). Para preparar as fra&#231;&#245;es microssomais de prote&#237;nas, foi feita uma centrifuga&#231;&#227;o inicial a 10.000 &#215; <italic>g</italic> por 10 min a 4 &#176;C. O sobrenadante foi centrifugado a 100.000 &#215; <italic>g</italic> por 60 min. O pellet, o que representa a fra&#231;&#227;o microssomal, foi ressuspendido em tamp&#227;o Tris-EDTA (Tris 50 mM, EDTA 1,0 mM, pH 7,4). Vinte e cinco microgramas de prote&#237;na do VE e padr&#245;es moleculares SDS-PAGE pr&#233;-colorados (Bio-Rad, Laboratories, Hercules, CA, EUA) foram separados por eletroforese em SDS-PAGE 7,5% ou 12% (para NCX ou SERCA2 e PLB, respectivamente) e, em seguida, transferidos para membranas de polivinil difluoreto durante a noite a 4 &#176;C, usando um sistema celular de transfer&#234;ncia Mini Trans-Blot (Bio-Rad) contendo Tris 25 mM, glicina 190mM, metanol 20% e SDS 0,05%. A efici&#234;ncia de transfer&#234;ncia e a igualdade de carga de prote&#237;na foram verificadas atrav&#233;s da colora&#231;&#227;o de Ponceau S 1% (Caledon Laboratories, Georgetown, ON, CAN), previamente validado como uma alternativa eficiente para o controle de qualidade e carga das amostras<sup>22</sup>. Em seguida, a membrana foi bloqueada por 60 minutos &#224; temperatura ambiente em solu&#231;&#227;o tamponada Tris (Tris 10 mM, NaCl 100 mM, Tween-20 0,1%, pH 7,4) com 5% de leite desnatado em p&#243;. Em seguida, a membrana foi incubada durante a noite a 4 &#176;C com anticorpos monoclonais de camundongo anti-NCX1 (dilui&#231;&#227;o 1:1500, anticorpos su&#237;&#231;os Swant&#174;, Bellinzona, CH, SWI), anticorpos monoclonais de camundongo anti-SERCA2 (dilui&#231;&#227;o 1:2.500, Abcam Inc., MA, EUA), anticorpos monoclonais de camundongo anti-PLB (0,25 mg/mL, Upstate Biotechnology, Lake Placid, NY, EUA) ou anticorpos monoclonais anti-fosfo-Ser<sup>16</sup>-PLB de camundongo (1:1000, Upstate Biotechnology, Lake Placid, NY, EUA). Ap&#243;s a lavagem, a membrana foi incubada por 90 min com um anticorpo IgG anticamundongo conjugado com peroxidase de r&#225;bano silvestre (dilui&#231;&#227;o 1:3000; Bio-Rad, CA, EUA). A membrana foi cuidadosamente lavada e os imunocomplexos foram detectados atrav&#233;s de sistema de peroxidase de r&#225;bano silvestre/quimioluminesc&#234;ncia com luminol (ECL Plus, Amersham International plc, Little Chalfont, UK) e, em seguida, submetida a autorradiografia. Parcelas de prote&#237;nas foram quantificadas pelo software Scion Image (Scion baseado em imagem NIH) em unidades arbitr&#225;rias de densidade &#243;ptica normalizadas por valores m&#233;dios obtidos para as amostras C em cada membrana.</p>
    <p>
      <bold>An&#225;lise estat&#237;stica</bold>
    </p>
    <p>Os resultados s&#227;o expressos como m&#233;dia &#177; EPM e analisados pelo teste <italic>t</italic> de Student ou por an&#225;lise de vari&#226;ncia (ANOVA mono ou bifatorial), seguidos pelo teste <italic>post hoc</italic> de Bonferroni, conforme o caso. Todas as an&#225;lises estat&#237;sticas foram realizadas com o software GraphPad Prism 4.0 (GraphPad Softwares Inc., San Diego, CA, EUA) e as diferen&#231;as de p &lt; 0,05 foram consideradas significativas.</p>
    <p>
      <bold>Resultados</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Biometria e ecocardiograma com Doppler</bold>
    </p>
    <p>A <xref ref-type="table" rid="t1">tabela 1</xref> mostra que os pesos dos ventr&#237;culos direito e esquerdo aumentaram no grupo LMI comparados aos controles (grupo C). O grupo MMI mostrou-se apenas parcialmente alterado em compara&#231;&#227;o com o grupo C, somente com &#237;ndices de peso cora&#231;&#227;o/corpo e VE/corpo aumentados. Esses par&#226;metros estiveram acompanhados por maior TAP no grupo LMI em compara&#231;&#227;o com os grupos MMI e C (<xref ref-type="table" rid="t1">tab. 1</xref>). Dados ecocardiogr&#225;ficos morfol&#243;gicos e funcionais (<xref ref-type="table" rid="t1">tab. 1</xref>) sugerem dilata&#231;&#227;o das cavidades card&#237;acas associada a disfun&#231;&#227;o sist&#243;lica e diast&#243;lica em camundongo de ambos os grupos infartados, sendo que a maioria dos par&#226;metros avaliados mostrou-se mais extensivamente alterada no grupo LMI do que no grupo MMI.</p>
    <table-wrap id="t1">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <p>
      <bold>Contratilidade mioc&#225;rdica in vitro</bold>
    </p>
    <p>A &#225;rea transversal foi maior no grupo LMI (1,16 &#177; 0,05 mm<sup>2</sup>, n = 14) em compara&#231;&#227;o com o grupo MMI (1,01 &#177; 0,05 mm<sup>2</sup>, n = 10) e o grupo C (0,96 &#177; 0,04 mm<sup>2</sup>, n = 17). Como podemos ver na <xref ref-type="table" rid="t2">tabela 2</xref>, ap&#243;s seis semanas de oclus&#227;o coron&#225;ria, os par&#226;metros contr&#225;teis foram prejudicados nos grupos MMI e LMI em compara&#231;&#227;o com o grupo C, apresentando uma depress&#227;o da TD e da dT/dt positiva. No entanto, somente o grupo LMI mostrou depress&#227;o significativa da dT/dt negativa, bem como maior tempo de dura&#231;&#227;o das fases de contra&#231;&#227;o e relaxamento.</p>
    <table-wrap id="t2">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gt02.jpg"/></table-wrap>
    <p>Na <xref ref-type="fig" rid="aop01112f1">figura 1A</xref>, tra&#231;ados originais ilustram o comportamento da CPR dos m&#250;sculos papilares de camundongos infartados e controles durante as pausas da estimula&#231;&#227;o. No grupo C, a potencia&#231;&#227;o da CPR ocorreu, o que aumentou com a dura&#231;&#227;o da pausa. No entanto, nos m&#250;sculos dos grupos infartados, o comportamento da CPR foi substancialmente alterado. Enquanto o grupo MMI apresentou uma redu&#231;&#227;o nessa potencia&#231;&#227;o de CPR, os m&#250;sculos no grupo LMI desenvolveram degrada&#231;&#227;o da for&#231;a ap&#243;s o repouso em compara&#231;&#227;o com contra&#231;&#245;es em estado estacion&#225;rio. A degrada&#231;&#227;o se acentuou com o aumento da dura&#231;&#227;o da pausa (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f1">fig. 1B</xref>).</p>
    <p content-type="html"><fig id="aop01112f1"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ/ccbd23c9036b64be5778c7e3616be3f5d3554104.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf01.jpg"/></fig>&#13;
</p>
    <p>A fim de investigar os mecanismos da CPR em m&#250;sculos papilares de camundongos infartados, foram utilizadas ferramentas farmacol&#243;gicas (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f2">fig. 2</xref>) e moleculares (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f03">fig. 3</xref>). Tendo em vista que apenas o grupo LMI exibiu o comportamento incomum da CPR, os seguintes protocolos farmacol&#243;gicos foram realizados apenas no grupo C; no grupo LMI foram feitas prepara&#231;&#245;es papilares. A administra&#231;&#227;o de Ry (1 &#181;M, durante 30 min) na solu&#231;&#227;o de Krebs-Henseleit aboliu completamente a potencia&#231;&#227;o de CPR no grupo C e a degrada&#231;&#227;o de CPR no grupo LMI (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f2">fig. 2A</xref>). Por outro lado, o bloqueio de NCX com uma solu&#231;&#227;o de Krebs-Henseleit modificada contendo Li<sup>+</sup> em vez de Na<sup>+</sup> promoveu uma ligeira melhora na contra&#231;&#227;o relativa CPR no grupo C e restabeleceu o comportamento normal no grupo LMI, convertendo a degrada&#231;&#227;o de CPR para um perfil de potencia&#231;&#227;o de CPR (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f2">fig. 2B</xref>).</p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="aop01112f03">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf02.jpg"/></fig>
    </p>
    <p content-type="html"><fig id="aop01112f2"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ/ce5feb911889ac6b8390b5f528f7d8101f05a6c4.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf03.jpg"/></fig>&#13;
</p>
    <p>
      <bold>Teor de prote&#237;nas por Western blotting</bold>
    </p>
    <p>Em todos os grupos, foram investigadas prote&#237;nas de manipula&#231;&#227;o c&#225;lcio possivelmente envolvidas nessas altera&#231;&#245;es (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f03">fig. 3</xref>). O remodelamento mioc&#225;rdico ap&#243;s o infarto levou a uma diminui&#231;&#227;o do teor de SERCA2: embora o grupo MMI tenha apresentado diminui&#231;&#227;o moderada da express&#227;o proteica de SERCA2, foi alcan&#231;ada signific&#226;ncia apenas no grupo LMI (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f03">fig. 3A</xref>). O PLB total mostrou-se significativamente reduzido tanto no grupo MMI (79 &#177; 12% do teor de C) quanto no grupo LMI (65 &#177; 10% do teor de C). Sua forma fosforilada (Ser<sup>16</sup>-PLB) tamb&#233;m se apresentou reduzida nos grupos infartados (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f03">fig. 3B</xref>). Embora o teor de prote&#237;na NCX n&#227;o tenha se alterado no grupo MMI quando comparado ao grupo C, esse mesmo teor mostrou-se aproximadamente 1,7 vez mais expressivo no grupo LMI (<xref ref-type="fig" rid="aop01112f03">fig. 3C</xref>).</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Nossos resultados mostram que a remodela&#231;&#227;o mioc&#225;rdica p&#243;s-IM em camundongos pode mudar a potencia&#231;&#227;o regular p&#243;s-repouso para p&#243;s-degrada&#231;&#227;o da for&#231;a ativa afetando prote&#237;nas de manipula&#231;&#227;o de Ca(2+) em mi&#243;citos. Esse comportamento incomum da mec&#226;nica do mioc&#225;rdio mostrou-se evidente apenas em animais com grande infarto, em que o processo de remodela&#231;&#227;o incluiu n&#227;o apenas dilata&#231;&#227;o do VE com disfun&#231;&#227;o sist&#243;lica e diast&#243;lica, mas tamb&#233;m pior contra&#231;&#227;o e relaxamento do mioc&#225;rdio, provavelmente pela defici&#234;ncia de capta&#231;&#227;o de SR Ca<sup>2+</sup> e efluxo excessivo de Ca<sup>2+</sup> do sarcolema.</p>
    <p>Disfun&#231;&#227;o ventricular no IM e dilata&#231;&#227;o das cavidades card&#237;acas, normalmente observadas em camundongos com infartos maiores<sup>23</sup>, tamb&#233;m s&#227;o mostradas no presente estudo. A remodela&#231;&#227;o p&#243;s-IAM esteve associada com a diminui&#231;&#227;o do desenvolvimento de tens&#227;o nos m&#250;sculos papilares de camundongos infartados e taxa reduzida de gera&#231;&#227;o de for&#231;a e relaxamento, como relatado anteriormente para os m&#250;sculos papilares<sup>9,10,13,20,24</sup>. Identificou-se tamb&#233;m um comprometimento similar do encurtamento em mi&#243;citos ventriculares isolados<sup>25,26</sup>, e os mecanismos propostos para explicar a disfun&#231;&#227;o contr&#225;til incluem defeitos no acoplamento excita&#231;&#227;o-contra&#231;&#227;o<sup>13,24</sup>.</p>
    <p>
      <bold>Contra&#231;&#245;es p&#243;s-repouso no m&#250;sculo card&#237;aco</bold>
    </p>
    <p>Durante o repouso do mioc&#225;rdio, o Ca<sup>2+</sup> &#233; removido do citosol para o RS por SERCA2 ou para a mitoc&#244;ndria pelo uniportador de Ca<sup>2+</sup>, ou &#233; expulso pelo NCX e Ca<sup>2+</sup>-ATPase do sarcolema<sup>1</sup>. Nos protocolos de CPR como o utilizado no presente trabalho, a potencia&#231;&#227;o da TD ocorre depois de uma pausa de est&#237;mulos, como esperado para o m&#250;sculo card&#237;aco de camundongos. Normalmente, como a maior parte do Ca<sup>2+</sup> retorna ao RS durante o per&#237;odo de repouso, seu teor tende a aumentar com o prolongamento da pausa, aumentando tamb&#233;m a libera&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup> e, por fim, a gera&#231;&#227;o de for&#231;a sobre a pr&#243;xima ativa&#231;&#227;o<sup>1</sup>. Na verdade, a administra&#231;&#227;o de Ry para bloquear a fun&#231;&#227;o do RS nos nossos experimentos aboliu completamente a potencia&#231;&#227;o dos m&#250;sculos no grupo C, refor&#231;ando estudos anteriores que descrevem o papel fundamental da fun&#231;&#227;o de armazenamento do RS nesse fen&#244;meno<sup>4</sup>. Por outro lado, a inibi&#231;&#227;o da extrus&#227;o de Ca<sup>2+</sup> pelo sarcolema pelo NCX em nossas prepara&#231;&#245;es (usando Li<sup>+</sup>) aumentou a potencia&#231;&#227;o dos m&#250;sculos C, o que confirma a import&#226;ncia dos mecanismos de efluxo de Ca<sup>2+</sup> para modular negativamente a CPR do m&#250;sculo do VE dos camundongos<sup>6,7</sup>. De fato, relatou-se que a estimula&#231;&#227;o do NCX leva a um aumento do efluxo de Ca<sup>2+</sup> e influxo de Na<sup>+</sup> e, consequentemente, a uma diminui&#231;&#227;o da CPR<sup>27,28</sup></p>
    <p>
      <bold>Degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso no m&#250;sculo card&#237;aco de camundongos</bold>
    </p>
    <p>Diversos relatos investigaram a remodela&#231;&#227;o mioc&#225;rdica p&#243;s-infarto e disfun&#231;&#227;o contr&#225;til, tendo apontado defici&#234;ncias na movimenta&#231;&#227;o de Ca2<sup>+</sup> em cardiomi&#243;citos<sup>13,29-31</sup>. A literatura &#233; controversa a respeito do comportamento da CPR na remodela&#231;&#227;o p&#243;s-IM. Em mioc&#225;rdios humanos com disfun&#231;&#227;o, os autores relataram diminui&#231;&#227;o da potencia&#231;&#227;o<sup>32,33</sup> ou degrada&#231;&#227;o<sup>28</sup> da contra&#231;&#227;o ap&#243;s pausas prolongadas. Em modelos animais<sup>9,10</sup>, observou-se a diminui&#231;&#227;o da potencia&#231;&#227;o em compara&#231;&#227;o aos controles a partir de ratos infartados. Al&#233;m disso, em mi&#243;citos sobreviventes ap&#243;s IM em c&#227;es, houve redu&#231;&#227;o da potencia&#231;&#227;o da contra&#231;&#227;o ap&#243;s o repouso<sup>34</sup>. Essas altera&#231;&#245;es foram atribu&#237;das essencialmente ao comprometimento da fun&#231;&#227;o de armazenamento do RS associado com relativa redu&#231;&#227;o da libera&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup>. Recentemente, nosso grupo identificou degrada&#231;&#227;o da CPR nos m&#250;sculos papilares de camundongos com insufici&#234;ncia card&#237;aca 40 semanas ap&#243;s a oclus&#227;o coronariana<sup>16</sup>. No entanto, os mecanismos causais para esse comportamento in&#233;dito da CPR em camundongos n&#227;o foram investigados, tendo em vista que o presente estudo utiliza camundongos adultos com infartos curados de seis semanas de idade.</p>
    <p>Nossos experimentos sugerem que as altera&#231;&#245;es do acoplamento excita&#231;&#227;o-contra&#231;&#227;o contribuem para a redu&#231;&#227;o da CPR nos camundongos LMI: a disfun&#231;&#227;o de armazenamento do RS associada com a intensifica&#231;&#227;o da extrus&#227;o de Ca<sup>2+</sup>, uma vez que a Ry aboliu este fen&#244;meno, ao passo que a inibi&#231;&#227;o de NCX normalizou-o.</p>
    <p>O comprometimento da fun&#231;&#227;o de reabsor&#231;&#227;o do RS, o que provavelmente ocorre tanto no grupo MMI quanto no grupo LMI, pode n&#227;o se dar somente pela diminui&#231;&#227;o da express&#227;o proteica de SERCA2, mas tamb&#233;m ao menor teor de Ser<sup>16</sup>-PLB como mostra os ensaios de Western blotting. Quando fosforilada, a prote&#237;na reguladora PLB alivia a inibi&#231;&#227;o da SERCA2, permitindo a sua fun&#231;&#227;o de capta&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup><sup>1</sup>. De fato, a diminui&#231;&#227;o da fosforila&#231;&#227;o de PLB no mioc&#225;rdio remodelado de camundongos infartados tamb&#233;m tem sido descrita como levando &#224; disfun&#231;&#227;o do RS<sup>31</sup>. Al&#233;m disso, n&#227;o podemos ignorar a ocorr&#234;ncia de vazamento diast&#243;lico elevado de Ca<sup>2+</sup> das ves&#237;culas do RS. Relata-se que as prote&#237;nas reguladoras receptoras da Ry (FKBP, em especial, FKBP12.6) podem ser patologicamente alteradas em sua estrutura e conte&#250;do, bem como nos mecanismos de fosforila&#231;&#227;o que modulam o acoplamento do receptor FKBP-rianodina, resultando em uma subcondut&#226;ncia no remodelamento do mioc&#225;rdio<sup>29,35</sup>.</p>
    <p>Particularmente nos m&#250;sculos do grupo LMI, usando Li<sup>+</sup> em vez de Na<sup>+</sup> na solu&#231;&#227;o de Krebs-Henseleit, a degrada&#231;&#227;o da CPR em experimentos realizados no grupo LMI passou a se constituir em uma potencia&#231;&#227;o t&#237;pica da CPR, sugerindo o papel fundamental do NCX sobre a defici&#234;ncia da contra&#231;&#227;o subseq&#252;ente quando ocorre degrada&#231;&#227;o da CPR. Como mencionado anteriormente, embora a acumula&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup> no RS seja relativamente limitada pelo efluxo de Ca<sup>2+</sup> atrav&#233;s do sarcolema, o RS normalmente reabsorve a maior parte do Ca<sup>2+</sup> como resultado da absor&#231;&#227;o dominante de SERCA2 sobre a extrus&#227;o deste &#237;on pelo sarcolema em cardiomi&#243;citos de camundongos. Por outro lado, se os mecanismos de efluxo de Ca<sup>2+</sup> pelo sarcolema est&#227;o desempenhando um papel mais importante do que a reabsor&#231;&#227;o pelo RS, a degrada&#231;&#227;o do teor de Ca<sup>2+</sup> pelo RS tende a ocorrer com o prolongamento da pausa em coelhos<sup>27</sup>. De fato, nos mam&#237;feros em que a import&#226;ncia da SERCA2 &#233; contrabalan&#231;ada pelo NCX na realiza&#231;&#227;o da retirada de Ca<sup>2+</sup>, como &#233; o caso dos coelhos, o mioc&#225;rdio normalmente exibe essa redu&#231;&#227;o na for&#231;a da primeira contra&#231;&#227;o seguinte &#224;s restantes, proporcionalmente &#224; dura&#231;&#227;o da pausa, designada como degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso<sup>1</sup>. De fato, nossos resultados mostram uma superexpress&#227;o significativa do teor do NCX no grupo LMI quando comparado aos grupos MMI e C, o que corrobora a ideia que o aumento da atividade e/ou express&#227;o de NCX est&#225; relacionado com a degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso ap&#243;s o IM e insufici&#234;ncia card&#237;aca, pelo menos nos camundongos.</p>
    <p>Embora o mioc&#225;rdio remodelado tanto do grupo MMI quanto do grupo LMI tenha diminu&#237;do os teores de SERCA2 e Ser<sup>16</sup>-PLB, observou-se eleva&#231;&#227;o do n&#237;vel de prote&#237;na NCX somente no grupo LMI, o grupo experimental que apresentou degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso. Assim, o perfil molecular com remodela&#231;&#227;o p&#243;s-IM deve ser uma vari&#225;vel de fundamental import&#226;ncia para a ocorr&#234;ncia de degrada&#231;&#227;o p&#243;s-repouso. De fato, as mudan&#231;as em diferentes prote&#237;nas de cardiomi&#243;citos foram relatadas em modelos animais<sup>21,30,36</sup> e humanos com insufici&#234;ncia card&#237;aca<sup>37,38</sup> como causadoras do acoplamento disfuncional excita&#231;&#227;o-contra&#231;&#227;o. Como resultado, sugerimos que a import&#226;ncia alterada do efluxo de Ca<sup>2+</sup> pelo sarcolema provocado pela superexpress&#227;o de NCX associada com a capta&#231;&#227;o disfuncional por parte do RS tenha, provavelmente, levado ao comprometimento mioc&#225;rdico dos camundongos, apresentando essa degrada&#231;&#227;o da CPR.</p>
    <p>Embora n&#227;o tenhamos medido diretamente o [Ca<sup>2+</sup>]<sub>i</sub> ou a atividade das prote&#237;nas manipuladoras de c&#225;lcio analisadas, limita&#231;&#245;es reconhecidas no presente estudo, nossos resultados sugerem que o comprometimento da fun&#231;&#227;o de reabsor&#231;&#227;o do RS associado com o aumento de efluxo de c&#225;lcio durante a di&#225;stole do m&#250;sculo do grupo LMI &#233; a causa prov&#225;vel da degrada&#231;&#227;o da for&#231;a p&#243;s-repouso. Portanto, &#233; poss&#237;vel especular tamb&#233;m que menores &#237;ndices de [Ca<sup>2+</sup>]<sub>i</sub> devido ao aumento de NCX, embora possa reduzir a sobrecarga delet&#233;ria de Ca<sup>2+</sup>, pode diminuir o Ca<sup>2+</sup> dispon&#237;vel para reabsor&#231;&#227;o durante a di&#225;stole e, conseq&#252;entemente, a quantidade liberada durante a s&#237;stole.</p>
    <p>Em suma, nossos resultados confirmaram que camundongos infartados apresentam disfun&#231;&#227;o ventricular global e tamb&#233;m dist&#250;rbios contr&#225;teis do mioc&#225;rdio decorrentes do infarto diretamente relacionado &#224; gravidade da remodela&#231;&#227;o. Contribuindo para essa altera&#231;&#227;o, o uso do protocolo CPR identificou um comportamento excepcional do mioc&#225;rdio dos camundongos, designado como degrada&#231;&#227;o da for&#231;a p&#243;s-repouso. Atribui-se esse fen&#244;meno a um dist&#250;rbio nas prote&#237;nas de manipula&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup> no exerc&#237;cio das suas fun&#231;&#245;es normais, especialmente em grandes infartos do mioc&#225;rdio, devido &#224; associa&#231;&#227;o da reduzida reabsor&#231;&#227;o de Ca<sup>2+</sup> pela SERCA2 com o efluxo excessivo de Ca<sup>2+</sup> pelo NCX.</p>
    <p>
      <fn id="back" fn-type="corresp">
        <p>Correspond&#234;ncia:</p>
        <p> Danilo Sales Bocalini </p>
        <p> Rua General Chagas Santos, 392 - Sa&#250;de </p>
        <p> 04146-050 - S&#227;o Paulo, SP, Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="bocalini@fcr.epm.br">bocalini@fcr.epm.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 31/05/11 </p>
    <p> Revisado recebido em 13/09/11 </p>
    <p> Aceito em 20/09/11.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Bassani JWM,    Bassani RA, Bers DM. Relaxation in rabbit and rat cardiac cells: species-dependent    differences in cellular mechanisms. J Physiol. 1994;476(2):279-93.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Relaxation in rabbit and rat cardiac cells: species-dependent differences in cellular mechanisms</article-title>
          <source>J Physiol</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>279</fpage>
          <lpage>93</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>476</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bassani</surname>
              <given-names>JWM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bassani</surname>
              <given-names>RA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bers</surname>
              <given-names>DM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Bers DM. Calcium    cycling and signaling in cardiac myocytes. Annu Rev Physiol. 2008;70:23-49.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Calcium cycling and signaling in cardiac myocytes</article-title>
          <source>Annu Rev Physiol</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>23</fpage>
          <lpage>49</lpage>
          <volume>70</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bers</surname>
              <given-names>DM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Endoh M. Force-frequency    relationship in intact mammalian ventricular myocardium: physiological and pathophysiological    relevance. Eur J Pharmacol. 2004;500(1-3):73-86.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Force-frequency relationship in intact mammalian ventricular myocardium: physiological and pathophysiological relevance</article-title>
          <source>Eur J Pharmacol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>73</fpage>
          <lpage>86</lpage>
          <issue>1-3</issue>
          <volume>500</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Endoh</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Ravens U, Link    S, Gath J, Noble M. Post-rest potentiation and its decay after inotropic interventions    in isolated rat heart muscle. Pharmacol Toxicol. 1995;76(1):9-16.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Post-rest potentiation and its decay after inotropic interventions in isolated rat heart muscle</article-title>
          <source>Pharmacol Toxicol</source>
          <date>
            <year>1995</year>
          </date>
          <fpage>9</fpage>
          <lpage>16</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>76</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ravens</surname>
              <given-names>U</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Link</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gath</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Noble</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Rossoni LV,    Xavier FE, Moreira CM, Falcochio D, Amanso AM, Tanoue CU, et al. Ouabain-induced    hypertension enhances left ventricular contractility in rats. Life Sci. 2006;79(16):1537-45.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Ouabain-induced hypertension enhances left ventricular contractility in rats</article-title>
          <source>Life Sci</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1537</fpage>
          <lpage>45</lpage>
          <issue>16</issue>
          <volume>79</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Rossoni</surname>
              <given-names>LV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Xavier</surname>
              <given-names>FE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Moreira</surname>
              <given-names>CM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Falcochio</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Amanso</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tanoue</surname>
              <given-names>CU</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Abreu G, Vassallo    D, Mill J. The Na+-Ca2+ exchange mechanism as a regulator of post rest contractions    in cardiac muscle. Braz J Med Biol Res. 1987;20(6):817-20.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The Na+-Ca2+ exchange mechanism as a regulator of post rest contractions in cardiac muscle</article-title>
          <source>Braz J Med Biol Res</source>
          <date>
            <year>1987</year>
          </date>
          <fpage>817</fpage>
          <lpage>20</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>20</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Abreu</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassallo</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mill</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Mill J, Vassallo    D, Leite C. Mechanisms underlying the genesis of post-rest contractions in cardiac    muscle. Braz J Med Biol Res. 1992;25(4):399-408.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Mechanisms underlying the genesis of post-rest contractions in cardiac muscle</article-title>
          <source>Braz J Med Biol Res</source>
          <date>
            <year>1992</year>
          </date>
          <fpage>399</fpage>
          <lpage>408</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>25</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mill</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassallo</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Leite</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Stefanon I,    Martins M, Vassallo D, Mill J. Analysis of right and left ventricular performance    of the rat heart with chronic myocardial infarction. Braz J Med Biol Res. 1994;27(11):2667-79.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Analysis of right and left ventricular performance of the rat heart with chronic myocardial infarction</article-title>
          <source>Braz J Med Biol Res</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>2667</fpage>
          <lpage>79</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>27</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Stefanon</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Martins</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassallo</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mill</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Novaes M, Stefanon    I, Mill J, Vassallo D. Contractility changes of the right ventricular muscle    after chronic myocardial infarction. Braz J Med Biol Res. 1996;29(12):1683-90.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Contractility changes of the right ventricular muscle after chronic myocardial infarction</article-title>
          <source>Braz J Med Biol Res</source>
          <date>
            <year>1996</year>
          </date>
          <fpage>1683</fpage>
          <lpage>90</lpage>
          <issue>12</issue>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Novaes</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stefanon</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mill</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassallo</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Wagner KD,    Theres H, Born A, Strube S, Wunderlich N, Pfitzer G, et al. Contractile function    of papillary muscle from rats with different infarct size after beta-adrenergic    blockade and ACE-inhibition. J Mol Cell Cardiol. 1997;29(11):2941-51.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Contractile function of papillary muscle from rats with different infarct size after beta-adrenergic blockade and ACE-inhibition</article-title>
          <source>J Mol Cell Cardiol</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>2941</fpage>
          <lpage>51</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wagner</surname>
              <given-names>KD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Theres</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Born</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Strube</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wunderlich</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pfitzer</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Portes LA,    Tucci PJF. Swim training attenuates myocardial remodeling and the pulmonary    congestion in wistar rats with secondary heart failure to myocardial infarction.    Arq Bras Cardiol. 2006,87(1):54-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Swim training attenuates myocardial remodeling and the pulmonary congestion in wistar rats with secondary heart failure to myocardial infarction</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>54</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>87</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Portes</surname>
              <given-names>LA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tucci</surname>
              <given-names>PJF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Gomez AM, Guatimosim    S, Dilly KW, Vassort G, Lederer WJ. Heart failure after myocardial infarction:    altered excitation-contraction coupling. Circulation. 2001;104(6):688-93.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Heart failure after myocardial infarction: altered excitation-contraction coupling</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>688</fpage>
          <lpage>93</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>104</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Gomez</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Guatimosim</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dilly</surname>
              <given-names>KW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassort</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lederer</surname>
              <given-names>WJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Sjaastad I,    Birkeland J, Ferrier G, Howlett S, Skomedal T, Bj&#216;rnerheim R, et al. Defective    excitation-contraction coupling in hearts of rats with congestive heart failure.    Acta Physiol Scand. 2005;184(1):45-58.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Defective excitation-contraction coupling in hearts of rats with congestive heart failure</article-title>
          <source>Acta Physiol Scand</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>45</fpage>
          <lpage>58</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>184</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sjaastad</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Birkeland</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ferrier</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Howlett</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Skomedal</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bj&#216;rnerheim</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. O'Rourke B,    Kass DA, Tomaselli GF, Kaab S, Tunin, R, Marban E. Mechanisms of altered excitation-contraction    coupling in canine tachycardia-induced heart failure, I : experimental studies.    Circ Res. 1999;84(5):562-70.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Mechanisms of altered excitation-contraction coupling in canine tachycardia-induced heart failure, I: experimental studies</article-title>
          <source>Circ Res</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>562</fpage>
          <lpage>70</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>84</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>O'Rourke</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kass</surname>
              <given-names>DA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tomaselli</surname>
              <given-names>GF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kaab</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tunin</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marban</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. Pogwizd SM,    Qi M, Yuan W, Samarel AM, Bers DM. Upregulation of Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+</sup>    exchanger expression and function in an arrhythmogenic rabbit model of heart    failure. Circ Res. 1999;85(11):1009-19.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Upregulation of Na+/Ca2+ exchanger expression and function in an arrhythmogenic rabbit model of heart failure</article-title>
          <source>Circ Res</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>1009</fpage>
          <lpage>19</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>85</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Pogwizd</surname>
              <given-names>SM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Qi</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Yuan</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Samarel</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bers</surname>
              <given-names>DM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16. Helber I, dos    Santos AA, Antonio EL, Flumignan RLG, Bocalini, DS, Piccolo C, et al. Digitoxin    prolongs survival of female rats with heart failure due to large myocardial    infarction. J Card Fail. 2009;15(9):798-804.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Digitoxin prolongs survival of female rats with heart failure due to large myocardial infarction</article-title>
          <source>J Card Fail</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>798</fpage>
          <lpage>804</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>15</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Helber</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>dos Santos</surname>
              <given-names>AA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antonio</surname>
              <given-names>EL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Flumignan</surname>
              <given-names>RLG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bocalini</surname>
              <given-names>DS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Piccolo</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B17">
        <mixed-citation>17. dos Santos    L, Antonio EL, Souza AFM, Tucci PJF. Use of afterload hemodynamic stress as    a practical method for assessing cardiac performance in rats with heart failure.    Can J Physiol Pharmacol. 2010;88(7):724-32.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Use of afterload hemodynamic stress as a practical method for assessing cardiac performance in rats with heart failure</article-title>
          <source>Can J Physiol Pharmacol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>724</fpage>
          <lpage>32</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>88</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>dos Santos</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antonio</surname>
              <given-names>EL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Souza</surname>
              <given-names>AFM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tucci</surname>
              <given-names>PJF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B18">
        <mixed-citation>18. dos Santos    L, Mello AF, Antonio EL, Tucci PJ. Determination of myocardial infarction size    in rats by echocardiography and tetrazolium staining: correlation, agreements,    and simplifications. Braz J Med Biol Res. 2008;41(3):199-201.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Determination of myocardial infarction size in rats by echocardiography and tetrazolium staining: correlation, agreements, and simplifications</article-title>
          <source>Braz J Med Biol Res</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>199</fpage>
          <lpage>201</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>41</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>dos Santos</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mello</surname>
              <given-names>AF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antonio</surname>
              <given-names>EL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tucci</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B19">
        <mixed-citation>19. Bocalini DS,    Veiga ECA, Souza AFM, Levy RF, Tucci PJF. Exercise training-induced enhancement    in myocardial mechanics is lost after two-weeks of detraining in rats. Eur J    Appl Physiol. 2010;109(5):909-14.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Exercise training-induced enhancement in myocardial mechanics is lost after two-weeks of detraining in rats</article-title>
          <source>Eur J Appl Physiol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>909</fpage>
          <lpage>14</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>109</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bocalini</surname>
              <given-names>DS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Veiga</surname>
              <given-names>ECA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Souza</surname>
              <given-names>AFM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Levy</surname>
              <given-names>RF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tucci</surname>
              <given-names>PJF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B20">
        <mixed-citation>20. Mill J, Novaes    M, Galon M, Nogueira J, Vassallo D. Comparison of the contractile performance    of the hypertrophied myocardium from spontaneous hypertensive rats and normotensive    infarcted rats. Can J Physiol Pharmacol. 1998;76(4):387-94.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comparison of the contractile performance of the hypertrophied myocardium from spontaneous hypertensive rats and normotensive infarcted rats</article-title>
          <source>Can J Physiol Pharmacol</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>387</fpage>
          <lpage>94</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>76</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mill</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Novaes</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Galon</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nogueira</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassallo</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B21">
        <mixed-citation>21. Smith GL, Allen    DG. Effects of metabolic blockade on intracellular calcium concentration in    isolated ferret ventricular muscle. Circ Res. 1988;62(6):1223-36.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Effects of metabolic blockade on intracellular calcium concentration in isolated ferret ventricular muscle</article-title>
          <source>Circ Res</source>
          <date>
            <year>1988</year>
          </date>
          <fpage>1223</fpage>
          <lpage>36</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>62</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Smith</surname>
              <given-names>GL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Allen</surname>
              <given-names>DG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B22">
        <mixed-citation>22. Romero-Calvo    I, Oc&#243;n B, Mart&#237;nez-Moya P, Su&#225;rez MD, Zarzuelo A, Mart&#237;nez-Augustin    O, et al. Reversible Ponceau staining as a loading control alternative to actin    in Western blots. Anal Biochem. 2010;401(2):318-20.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Reversible Ponceau staining as a loading control alternative to actin in Western blots</article-title>
          <source>Anal Biochem</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>318</fpage>
          <lpage>20</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>401</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Romero-Calvo</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Oc&#243;n</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mart&#237;nez-Moya</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Su&#225;rez</surname>
              <given-names>MD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zarzuelo</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mart&#237;nez-Augustin</surname>
              <given-names>O</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B23">
        <mixed-citation>23. Litwin SE,    Katz SE, Morgan JP, Douglas PS. Serial echocardiographic assessment of left    ventricular geometry and function after large myocardial infarction in the rat.    Circulation. 1994;89(1):345-54.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Serial echocardiographic assessment of left ventricular geometry and function after large myocardial infarction in the rat</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>345</fpage>
          <lpage>54</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>89</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Litwin</surname>
              <given-names>SE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Katz</surname>
              <given-names>SE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Morgan</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Douglas</surname>
              <given-names>PS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B24">
        <mixed-citation>24. Litwin SE,    Litwin CM, Raya T, Warner A, Goldman S. Contractility and stiffness of noninfarcted    myocardium after coronary ligation in rats: effects of chronic angiotensin converting    enzyme inhibition. Circulation. 1991;83(3):1028-37.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Contractility and stiffness of noninfarcted myocardium after coronary ligation in rats: effects of chronic angiotensin converting enzyme inhibition</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>1991</year>
          </date>
          <fpage>1028</fpage>
          <lpage>37</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>83</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Litwin</surname>
              <given-names>SE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Litwin</surname>
              <given-names>CM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Raya</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Warner</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Goldman</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B25">
        <mixed-citation>25. Wisl&#216;ff    U, Loennechen JP, Currie S, Smith GL, Ellingsen O. Aerobic exercise reduces    cardiomyocyte hypertrophy and increases contractility, Ca2+ sensitivity and    SERCA-2 in rat after myocardial infarction. Cardiovasc Res. 2002;54(1):162-74.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Aerobic exercise reduces cardiomyocyte hypertrophy and increases contractility, Ca2+ sensitivity and SERCA-2 in rat after myocardial infarction</article-title>
          <source>Cardiovasc Res</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>162</fpage>
          <lpage>74</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>54</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wisl&#216;ff</surname>
              <given-names>U</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Loennechen</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Currie</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smith</surname>
              <given-names>GL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ellingsen</surname>
              <given-names>O</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B26">
        <mixed-citation>26. Zhang X-Q,    Song J, Qureshi A, Rothblum LI, Carl LL, Tian Q, et al. Rescue of contractile    abnormalities by Na+/Ca2+ exchanger overexpression in postinfarction rat myocytes.    J Appl Physiol. 2002;93(6):1925-31.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Rescue of contractile abnormalities by Na+/Ca2+ exchanger overexpression in postinfarction rat myocytes</article-title>
          <source>J Appl Physiol</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>1925</fpage>
          <lpage>31</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Zhang</surname>
              <given-names>X-Q</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Song</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Qureshi</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rothblum</surname>
              <given-names>LI</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carl</surname>
              <given-names>LL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tian</surname>
              <given-names>Q</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B27">
        <mixed-citation>27. Bassani RA,    Bers DM. Na-Ca exchange is required for rest-decay but not for rest-potential    of twitches in rabbit and rat ventricular myocytes. J Mol Cell Cardiol. 1994;26(10):1335-47.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Na-Ca exchange is required for rest-decay but not for rest-potential of twitches in rabbit and rat ventricular myocytes</article-title>
          <source>J Mol Cell Cardiol</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>1335</fpage>
          <lpage>47</lpage>
          <issue>10</issue>
          <volume>26</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bassani</surname>
              <given-names>RA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bers</surname>
              <given-names>DM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B28">
        <mixed-citation>28. Maier LS, Schwan    C, Schillinger W, Minami K, Schutt U, Pieske B. Gingerol, isoproterenol and    ouabain normalize impaired post-rest behavior but not force-frequency relation    in failing human myocardium. Cardiovasc Res. 2000;45(4):913-24.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Gingerol, isoproterenol and ouabain normalize impaired post-rest behavior but not force-frequency relation in failing human myocardium</article-title>
          <source>Cardiovasc Res</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>913</fpage>
          <lpage>24</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>45</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Maier</surname>
              <given-names>LS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schwan</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schillinger</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Minami</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schutt</surname>
              <given-names>U</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pieske</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B29">
        <mixed-citation>29. Marx SO, Reiken    S, Hisamatsu Y, Jayaraman T, Burkhoff D, Rosemblit N, et al. PKA phosphorylation    dissociates FKBP12.6 from the calcium release channel (ryanodine receptor):    defective regulation in failing hearts. Cell. 2000;101(4):365-76.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>PKA phosphorylation dissociates FKBP12.6 from the calcium release channel (ryanodine receptor): defective regulation in failing hearts</article-title>
          <source>Cell</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>365</fpage>
          <lpage>76</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>101</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Marx</surname>
              <given-names>SO</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Reiken</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hisamatsu</surname>
              <given-names>Y</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jayaraman</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Burkhoff</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rosemblit</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B30">
        <mixed-citation>30. Gomez AM, Schwaller    B, Porzig H, Vassort G, Niggli E, Egger M. Increased exchange current but normal    Ca<sup>2+</sup> transport via Na<sup>+</sup>-Ca<sup>2+</sup> exchange during    cardiac hypertrophy after myocardial infarction. Circ Res. 2002;91(4):323-30.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Increased exchange current but normal Ca2+ transport via Na+-Ca2+ exchange during cardiac hypertrophy after myocardial infarction</article-title>
          <source>Circ Res</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>323</fpage>
          <lpage>30</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>91</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Gomez</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schwaller</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Porzig</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vassort</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Niggli</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Egger</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B31">
        <mixed-citation>31. Bers DM. Altered    cardiac myocyte Ca regulation in heart failure. Physiology. 2006;21:380-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Altered cardiac myocyte Ca regulation in heart failure</article-title>
          <source>Physiology</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>380</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>21</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bers</surname>
              <given-names>DM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B32">
        <mixed-citation>32. Pieske B, Maier    LS, Bers DM, Hasenfuss G. Ca<sup>2+</sup> handling and sarcoplasmic reticulum    Ca<sup>2+</sup> content in isolated failing and nonfailing human myocardium.    Circ Res. 1999;85(1):38-46.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Ca2+ handling and sarcoplasmic reticulum Ca2+ content in isolated failing and nonfailing human myocardium</article-title>
          <source>Circ Res</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>38</fpage>
          <lpage>46</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>85</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Pieske</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maier</surname>
              <given-names>LS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bers</surname>
              <given-names>DM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hasenfuss</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B33">
        <mixed-citation>33. Rossman EI,    Petre RE, Chaudhary KW, Piacentino V, Janssen PML, Gaughan JP, et al. Abnormal    frequency-dependent responses represent the pathophysiologic signature of contractile    failure in human myocardium. J Mol Cell Cardiol. 2004;36(1):33-42.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Abnormal frequency-dependent responses represent the pathophysiologic signature of contractile failure in human myocardium</article-title>
          <source>J Mol Cell Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>33</fpage>
          <lpage>42</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>36</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Rossman</surname>
              <given-names>EI</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Petre</surname>
              <given-names>RE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chaudhary</surname>
              <given-names>KW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Piacentino</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Janssen</surname>
              <given-names>PML</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gaughan</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B34">
        <mixed-citation>34. Licata A, Aggarwal    R, Robinson RB, Boyden P. Frequency dependent effects on Ca<sub>i</sub> transients    and cell shortening in myocytes that survive in the infarcted heart. Cardiovasc    Res. 1997;33(2):341-50.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Frequency dependent effects on Ca i transients and cell shortening in myocytes that survive in the infarcted heart</article-title>
          <source>Cardiovasc Res</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>341</fpage>
          <lpage>50</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>33</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Licata</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Aggarwal</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Robinson</surname>
              <given-names>RB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Boyden</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B35">
        <mixed-citation>35. Yano M, Yamamoto    T, Ikemoto N, Matsuzaki M. Abnormal ryanodine receptor function in heart failure.    Pharmacol Ther. 2005;107(3):377-91.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Abnormal ryanodine receptor function in heart failure</article-title>
          <source>Pharmacol Ther</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>377</fpage>
          <lpage>91</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>107</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Yano</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Yamamoto</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ikemoto</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Matsuzaki</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B36">
        <mixed-citation>36. Wasserstrom    JA, Holt E, Sjaastad I, Lunde PK, Odegaard A, Sejersted OM. Altered E-C coupling    in rat ventricular myocytes from failing hearts 6 wk after MI. Am J Physiol    Heart Circ Physiol. 2000;279(2):H798-807.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Altered E-C coupling in rat ventricular myocytes from failing hearts 6 wk after MI</article-title>
          <source>Am J Physiol Heart Circ Physiol</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>H798</fpage>
          <lpage>807</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>279</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wasserstrom</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Holt</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sjaastad</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lunde</surname>
              <given-names>PK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Odegaard</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sejersted</surname>
              <given-names>OM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B37">
        <mixed-citation>37. Hasenfuss G,    Reinecke H, Studer R, Pieske B, Meyer M, Drexler H, et al. Calcium cycling proteins    and force-frequency relationship in heart failure. Basic Res Cardiol. 1996;91(Suppl.2):17-22.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Calcium cycling proteins and force-frequency relationship in heart failure</article-title>
          <source>Basic Res Cardiol</source>
          <date>
            <year>1996</year>
          </date>
          <fpage>17</fpage>
          <lpage>22</lpage>
          <volume>91</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Hasenfuss</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Reinecke</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Studer</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pieske</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Meyer</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Drexler</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B38">
        <mixed-citation>38. Prestle J,    Quinn FR, Smith GL. Ca(<sup>2+</sup>)-handling proteins and heart failure: novel    molecular targets? Curr Med Chem. 2003;10(11):967-81.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Ca(2+)-handling proteins and heart failure: novel molecular targets?</article-title>
          <source>Curr Med Chem</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>967</fpage>
          <lpage>81</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>10</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Prestle</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Quinn</surname>
              <given-names>FR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smith</surname>
              <given-names>GL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Mioc&#225;rdio remodelado despu&#233;s de grandes infartos en ratas convierte potenciaci&#243;n post-pausa en disminucion de la fuerza</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>FUNDAMENTO: La Contracci&#243;n pos pausa (CPP) del m&#250;sculo card&#237;aco provee informaciones indirectas sobre la manejo del calcio intracelular. OBJETIVO: Nuestro objetivo fue estudiar el comportamiento de la CPP y sus mecanismos subyacentes en Ratas con infarto de miocardio. M&#201;TODOS: Seis semanas despu&#233;s de la oclusi&#243;n coronaria, la contractilidad de los M&#250;sculos Papilares (MP) obtenidos a partir de Ratas sometidos a falsa cirurgia (C, n = 17), con infarto moderado (MMI, n = 10) y gran infarto (LMI, n = 14), fue evaluada despu&#233;s de pausas de est&#237;mulos de 10 a 60 segundos antes y despu&#233;s de la incubaci&#243;n con cloruro de litio (Li+) en substituci&#243;n del cloruro de sodio o rianodina (Ry). La expresi&#243;n proteica de SR Ca(2+)-ATPasa (SERCA2), intercambiador Na+/Ca2+ (NCX), fosfolamban (PLB) y fosfo-Ser (16)-PLB fue analizada por Western blotting. RESULTADOS: Los Ratas MMI presentaron potenciaci&#243;n de CPP reducida en comparaci&#243;n a los Ratas C. En oposici&#243;n a la potenciaci&#243;n normal para Ratas C, fueron observadas decaimientos de fuerza post-reposo en los m&#250;sculos de Ratas LMI. Adem&#225;s de eso, la Ry bloque&#243; la decaimiento o potenciaci&#243;n de PRC observada en Ratas LMI y C; el Li+ inhibi&#243; el NCX y convirti&#243; la decaimiento en potenciaci&#243;n de CPP en Ratas LMI. Aunque los Ratas MMI y LMI hayan presentado disminuci&#243;n en el SERCA2 (72 &#177; 7% y 47 &#177; 9% de Ratas control, respectivamente) y expresi&#243;n proteica de fosfo-Ser16-PLB (75 &#177; 5% y 46 &#177; 11%, respectivamente), la superexpresi&#243;n del NCX (175 &#177; 20%) s&#243;lo fue observada en los m&#250;sculos de Ratas LMI. CONCLUSI&#211;N: Nuestros resultados mostraron, por primera vez, que el remodelado mioc&#225;rdico post-IAM en Ratas puede cambiar la potenciaci&#243;n regular para decaimiento post-reposo, afectando las prote&#237;nas de manejo del Ca(2+) en miocitos.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Remodelado card&#237;aco ventricular</kwd>
        <kwd>infarto de miocardio</kwd>
        <kwd>relajaci&#243;n muscular</kwd>
        <kwd>fuerza muscular</kwd>
        <kwd>Ratas</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO ORIGINAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="inicio-body2">
          <label>
            <bold>Mioc&#225;rdio remodelado despu&#233;s de grandes infartos en ratas convierte potenciaci&#243;n post-pausa en disminucion de la fuerza</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Danilo Sales Bocalini<sup>I</sup>; Leonardo dos-Santos<sup>IV</sup>; Ednei Luiz Antonio<sup>I</sup>; Alexandra Alberta dos Santos<sup>I</sup>; Ana Paula Davel<sup>III</sup>; Luciana Venturini Rossoni<sup>II</sup>; Dalton Valentim Vassallo<sup>IV</sup>; Paulo Jos&#233; Ferreira Tucci<sup>I</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Departamento de Medicina - Divis&#227;o de Cardiologia - Universidade Federal de S&#227;o Paulo</p>
      <p><sup>II</sup>Departamento de Fisiologia e Biof&#237;sica - Instituto de Ci&#234;ncias Biom&#233;dicas - Universidade de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP</p>
      <p><sup>III</sup>Departamento de Biologia Estrutural e Funcional - Instituto de Biologia - Universidade Estadual de Campinas, Campinas, SP</p>
      <p><sup>IV</sup>Departamento de Ci&#234;ncias Fisiol&#243;gicas - Universidade Federal do Esp&#237;rito Santo</p>
      <p><sup>V</sup>Departamento de Ci&#234;ncias Morfofuncionais - Escola Superior de Ci&#234;ncias da Santa Casa de Miseric&#243;rdia, Vit&#243;ria, ES, Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> La Contracci&#243;n pos pausa (CPP) del m&#250;sculo card&#237;aco provee informaciones indirectas sobre la manejo del calcio intracelular.</p>
      <p><bold>OBJETIVO:</bold> Nuestro objetivo fue estudiar el comportamiento de la CPP y sus mecanismos subyacentes en Ratas con infarto de miocardio.</p>
      <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> Seis semanas despu&#233;s de la oclusi&#243;n coronaria, la contractilidad de los M&#250;sculos Papilares (MP) obtenidos a partir de Ratas sometidos a falsa cirurgia (C, n = 17), con infarto moderado (MMI, n = 10) y gran infarto (LMI, n = 14), fue evaluada despu&#233;s de pausas de est&#237;mulos de 10 a 60 segundos antes y despu&#233;s de la incubaci&#243;n con cloruro de litio (Li<sup>+</sup>) en substituci&#243;n del cloruro de sodio o rianodina (Ry). La expresi&#243;n proteica de SR Ca(2+)-ATPasa (SERCA2), intercambiador Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+</sup> (NCX), fosfolamban (PLB) y fosfo-Ser (16)-PLB fue analizada por Western blotting.</p>
      <p><bold>RESULTADOS:</bold> Los Ratas MMI presentaron potenciaci&#243;n de CPP reducida en comparaci&#243;n a los Ratas C. En oposici&#243;n a la potenciaci&#243;n normal para Ratas C, fueron observadas decaimientos de fuerza post-reposo en los m&#250;sculos de Ratas LMI. Adem&#225;s de eso, la Ry bloque&#243; la decaimiento o potenciaci&#243;n de PRC observada en Ratas LMI y C; el Li<sup>+</sup> inhibi&#243; el NCX y convirti&#243; la decaimiento en potenciaci&#243;n de CPP en Ratas LMI. Aunque los Ratas MMI y LMI hayan presentado disminuci&#243;n en el SERCA2 (72 &#177; 7% y 47 &#177; 9% de Ratas control, respectivamente) y expresi&#243;n proteica de fosfo-Ser<sup>16</sup>-PLB (75 &#177; 5% y 46 &#177; 11%, respectivamente), la superexpresi&#243;n del NCX (175 &#177; 20%) s&#243;lo fue observada en los m&#250;sculos de Ratas LMI.</p>
      <p><bold>CONCLUSI&#211;N:</bold> Nuestros resultados mostraron, por primera vez, que el remodelado mioc&#225;rdico post-IAM en Ratas puede cambiar la potenciaci&#243;n regular para decaimiento post-reposo, afectando las prote&#237;nas de manejo del Ca(2+) en miocitos. </p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Remodelado card&#237;aco ventricular, infarto de miocardio, relajaci&#243;n muscular, fuerza muscular, Ratas.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>En el m&#250;sculo card&#237;aco, tanto el influjo de calcio (Ca<sup>2+</sup>) por el sarcolema como la liberaci&#243;n de Ca<sup>2+ </sup>en el Ret&#237;culo Sarcoplasm&#225;tico (RS) contribuyen para la activaci&#243;n de miofilamentos durante la contracci&#243;n, y en la mayor&#237;a de los mam&#237;feros, la liberaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup> inducida por Ca<sup>2+</sup> a partir del SR es cuantitativamente dominante<sup>1-3</sup>. Los mecanismos b&#225;sicos celulares de la contracci&#243;n muscular card&#237;aca son significativamente modulados por el ritmo de estimulaci&#243;n. As&#237;, cambios en la frecuencia y en el ritmo card&#237;aco son normalmente usados como maniobras experimentales para evaluar el comportamiento o revelar anormalidades en la cin&#233;tica de Ca<sup>2+</sup> en el acoplamiento excitaci&#243;n-contracci&#243;n<sup>3</sup>. As&#237;, la Contracci&#243;n pos pausa (CPP) permite una evaluaci&#243;n indirecta de la funci&#243;n del RS<sup>2,4,5</sup>. En el miocardio de Ratas normales, la CPP es potenciada por el Ca<sup>2+</sup> adicional acumulado en el RS durante la pausa en raz&#243;n de actividad de Ca<sup>2+</sup>-ATPasa (SERCA2) en el RS y de la liberaci&#243;n fraccionaria de Ca<sup>2+ 2,5</sup> mediante la activaci&#243;n. Por otro lado, la CPP es negativamente modulada por el eflujo de Ca<sup>2+</sup> a lo largo del intercambiador Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+ 1,2,6,7</sup>.</p>
      <p>El remodelado ventricular que sucede despu&#233;s del Infarto de Miocardio (IM) muchas veces lleva al compromiso de la funci&#243;n contr&#225;ctil del miocardio no infartado<sup>8-11</sup>, estando asociado al compromiso de la manipulaci&#243;n intracelular Ca<sup>2+ 12,13</sup>. Como resultado, fue propuesto que la potenciaci&#243;n post-reposo pudiese ser alterada patol&#243;gicamente por una alteraci&#243;n en la cin&#233;tica del calcio<sup>14,15</sup>. Informes anteriores describieron reducci&#243;n de la potenciaci&#243;n post-reposo en los m&#250;sculos papilares del ventr&#237;culo izquierdo de Ratas con IM curado de diferentes tama&#241;os de infarto<sup>9,10</sup>. Recientemente, fue identificada, por primera vez, la decaimiento de las contracciones post-reposo en Ratas con insuficiencia card&#237;aca cr&#243;nica<sup>16</sup>. Considerando que los mecanismos fisiopatol&#243;gicos subyacentes a la g&#233;nesis de la Contracci&#243;n pos pausa en el miocardio de Ratas despu&#233;s del remodelado no est&#225;n completamente definidos, en el presente informe fue investigada la CPP del m&#250;sculo papilar ventricular izquierdo remanente del MI, y su relaci&#243;n con el remodelado molecular de las principales prote&#237;nas de manipulaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup>.</p>
      <p>
        <bold>M&#233;todos</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Animales</bold>
      </p>
      <p>Ratas Wistar pesando 180-220 g fueron tratados y utilizados de acuerdo con los <italic>Principles of Laboratory Animal Care</italic> (Publicaci&#243;n del NIH No. 86-23, revisados en 1985) y el protocolo fue aprobado por el Comit&#233; de &#201;tica en Investigaci&#243;n de la Universidad Federal de S&#227;o Paulo (CEP# 0340/08).</p>
      <p>
        <bold>Infarto de miocardio experimental</bold>
      </p>
      <p>El IM fue producido por la ligadura permanente de la arteria coronaria, como fue descripto por nuestro laboratorio en publicaciones anteriores<sup>11,17</sup>. Brevemente, bajo anestesia (ketamina 50 mg/kg y xilazina 10 mg/kg, via intraperitoneal) y ventilaci&#243;n artificial (Harvard Rodent Ventilator, modelo 863, Harvard Apparatus, Holliston, MA), fue hecha una toracotom&#237;a izquierda. El coraz&#243;n fue exteriorizado y la arteria coronaria descendente anterior fue ligada con sutura de polipropileno 6-0. El coraz&#243;n fue r&#225;pidamente reposicionado y el t&#243;rax fue cerrado. Ratas sometidos a la falsa cirurgia fueron considerados el grupo control (C). Todos los resultados morfol&#243;gicos y funcionales fueron evaluados seis semanas despu&#233;s de la producci&#243;n del IM.</p>
      <p>
        <bold>Funci&#243;n card&#237;aca global y morfolog&#237;a</bold>
      </p>
      <p>A fin de caracterizar el IM, as&#237; como las dimensiones y la funci&#243;n del coraz&#243;n, fue realizado un ecocardiograma con Doppler en animales anestesiados (misma mezcla de ketamina con xilazina) seis semanas despu&#233;s de la cirug&#237;a. Esos procedimientos fueron realizados por un observador ciego a la condici&#243;n animal, usando un instrumento HP SONOS 5500 (Philips Medical System, Andover, MA, EUA) con un transductor de 12 MHz a una profundidad de 2 cm, de acuerdo con metodolog&#237;a previamente descripta<sup>11,17,18</sup>. Im&#225;genes transversales fueron obtenidas en los niveles basal (en la extremidad de las valvas de la v&#225;lvula mitral), medio (al nivel de los m&#250;sculos papilares) y apical (distal al m&#250;sculo papilar, pero adem&#225;s del tap&#243;n de la cavidad). El tama&#241;o del infarto fue estimado como la identificaci&#243;n subjetiva de acinesia o discinesia de la pared ventricular izquierda (VI) en cada plano transversal y presentado como el largo del arco correspondiente al segmento de la cicatriz del IM en relaci&#243;n al per&#237;metro total del borde endoc&#225;rdico del VI. Recientemente, demostramos que esa medida ecocardiogr&#225;fica est&#225; satisfactoriamente de acuerdo con la coloraci&#243;n histoqu&#237;mica<sup>18</sup>. Los animales infartados fueron divididos en dos grupos, de acuerdo con el tama&#241;o del IM: un grupo compuesto de Ratas con IM moderado, entre 20% y 39% del VI (MMI), y otro grupo de Ratas con IM mayor que 39% del VI (LMI).</p>
      <p>Los di&#225;metros diast&#243;lico y sist&#243;lico final del VI fueron medidos a partir del corte transversal paraesternal usando im&#225;genes en modo M. La funci&#243;n sist&#243;lica fue definida por la fracci&#243;n de acortamiento y calculada como la media porcentual de variaci&#243;n entre los di&#225;metros diast&#243;lico y sist&#243;lico. La funci&#243;n diast&#243;lica fue analizada por la curva de velocidad de influjo diast&#243;lico mitral por el Doppler pulsado. A partir de una vista de 4 c&#225;maras, fueron adquiridos el pico de la onda E y velocidades de la onda A y calculada la raz&#243;n E/A.</p>
      <p>
        <bold>Mec&#225;nica muscular card&#237;aca aislada</bold>
      </p>
      <p>Inmediatamente despu&#233;s del examen ecocardiogr&#225;fico, fueron hechas preparaciones <italic>in vitro</italic> del m&#250;sculo papilar aislado del VI<sup>19</sup>. El coraz&#243;n fue r&#225;pidamente removido y colocado en soluci&#243;n Krebs-Henseleit oxigenada tamponada a 29 &#186;C. El m&#250;sculo papilar posterior del VI fue cuidadosamente disecado y verticalmente inserido en un ba&#241;o de &#243;rganos calentado a 29 &#186;C y 100% oxigenado. El m&#250;sculo fue acoplado a un transductor de fuerza isom&#233;trica (GRASS FT-03, Astro-Med, Inc. RI, EUA) conectado a un micr&#243;metro para ajustes de largo muscular. La composici&#243;n de la soluci&#243;n de Krebs-Henseleit fue la siguiente (en mM): 135 NaCl; 4,69 KCl, 1,5 CaCl; MgSO<sub>4</sub> 1,16; KH<sub>2</sub>PO<sub>4</sub> 1,18; 5,50 glucosa, 10 U de insulina y 20 HEPES, tamponado a pH 7,4. Las preparaciones fueron estimuladas a 0,2 Hz, con 5 ms de pulsos de onda cuadrada a trav&#233;s de electrodos de platino paralelos con tensiones ajustadas para aproximadamente 10% m&#225;s del m&#237;nimo necesario para producir respuesta mec&#225;nica m&#225;xima. Despu&#233;s de 60 min. de estabilizaci&#243;n en la condici&#243;n de baja carga, el m&#250;sculo fue cargado para contraer isom&#233;tricamente y estirado hasta el largo m&#225;ximo de su curva de largo-tensi&#243;n (L<sub>m&#225;x</sub>). Los tests fueron realizados en <italic>L</italic><sub>m&#225;x</sub> (largo ideal para contracci&#243;n), y la tensi&#243;n isom&#233;trica fue evaluada por la fuerza normalizada para el &#225;rea de la secci&#243;n transversal del m&#250;sculo (g mm-2). Los siguientes par&#225;metros fueron obtenidos: Tensi&#243;n de Reposo (TR), pico de la Tensi&#243;n Desarrollada (TD) y su primera derivada (dT/dt), tiempo para alcanzar el pico de la tensi&#243;n desarrollada (TPT) y tiempo para 50% de relajaci&#243;n (TR50). CPPs relativas fueron medidas en tres grupos experimentales utilizando duraciones de pausa de 10, 15, 30, 45 y 60 segundos. La CPP relativa fue expresada como la amplitud de la TD post-reposo dividida por la TD en estado estacionario. Para investigar el papel del RS y NCX en la CPP, ese protocolo fue repetido en la presencia de rianodina 1 &#181;M para inhibir la funci&#243;n del RS<sup>20</sup>, usando una versi&#243;n modificada de soluci&#243;n KH con cero [Na <sup>+</sup>] y 135 mM de cloruro de litio (Li<sup>+</sup>) para inhibir la funci&#243;n del NCX<sup>21</sup>. El Li<sup>+</sup> fue substituido por Na <sup>+</sup>, porque pasa por el canal de Na <sup>+</sup>, manteniendo la excitabilidad del miocito mientras los intercambiadores de membrana no son capaces de usar Li<sup>+</sup> para el intercambio<sup>21</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Par&#225;metros biom&#233;tricos</bold>
      </p>
      <p>Despu&#233;s de la remoci&#243;n del m&#250;sculo papilar, los ventr&#237;culos derecho e izquierdo fueron separados y pesados. El pulm&#243;n derecho tambi&#233;n fue excisado y pesado. Despu&#233;s de secado a 70 &#186;C durante 12h, el Tenor de Agua Pulmonar (TAP), considerado un &#237;ndice de congesti&#243;n, fue determinado utilizando la siguiente ecuaci&#243;n: TAP (%) = (p&#233;rdida de peso despu&#233;s del secado / peso h&#250;medo) &#215; 100.</p>
      <p>
        <bold>Expresi&#243;n proteica de SERCA2, fosfolamban y NCX</bold>
      </p>
      <p>El tenor de prote&#237;na fue analizado en muestras de VI remanente de los grupos LMI, MMI y C despu&#233;s de la escisi&#243;n de los m&#250;sculos papilares y cicatrizaci&#243;n del infarto. Homogeneizados de tejido fueron analizados por Western blotting de acuerdo con protocolos previamente descritos<sup>5</sup> para comparar la expresi&#243;n proteica de SERCA2, fosfolamban (PLB), fosfo-Ser<sup>16</sup>-PLB y NCX en todos los grupos experimentales. Muestras de miocardios no infartados fueron r&#225;pidamente congeladas a -70 &#186;C. Los tejidos fueron homogeneizados en tap&#243;n de extracci&#243;n helado (Tris 50 mM, EDTA 1 mM y sacarosa mM 250, pH 7,4) usando Polytron (Polytron<sup>&#174;</sup> PT2100, Kinematica AG, Littau, LU, SWI). Para preparar las fracciones microsomales de prote&#237;nas, fue hecha una centrifugaci&#243;n inicial a 10.000 &#215; <italic>g</italic> por 10 min a 4 &#186;C. El sobrenadante fue centrifugado a 100.000 &#215; <italic>g</italic> por 60 min. El pellet, el que representa la fracci&#243;n microsomal, fue resuspendido en tap&#243;n Tris-EDTA (Tris 50 mM, EDTA 1,0 mM, pH 7,4). Veinticinco microgramos de prote&#237;na del VI y est&#225;ndares moleculares SDS-PAGE precoloreados (Bio-Rad, Laboratories, Hercules, CA, EUA) fueron separados por electroforesis en SDS-PAGE 7,5% o 12% (para NCX o SERCA2 y PLB, respectivamente) y, enseguida, transferidos para membranas de polivinil difluoruro durante la noche a 4 &#186;C, usando un sistema celular de transferencia Mini Trans-Blot (Bio-Rad) conteniendo Tris 25 mM, glicina 190mM, metanol 20% y SDS 0,05%. La eficiencia de transferencia y la igualdad de carga de prote&#237;na fueron verificadas a trav&#233;s de la coloraci&#243;n de Ponceau S 1% (Caledon Laboratories, Georgetown, ON, CAN), previamente validado como una alternativa eficiente para el control de calidad y carga de las muestras<sup>22</sup>. Enseguida, la membrana fue bloqueada por 60 minutos a temperatura ambiente en soluci&#243;n tamponada Tris (Tris 10 mM, NaCl 100 mM, Tween-20 0,1%, pH 7,4) con 5% de leche descremada en polvo. Enseguida, la membrana fue incubada durante la noche a 4 &#186;C con anticuerpos monoclonales de Rata anti-NCX1 (diluci&#243;n 1:1500, anticuerpos suizos Swant<sup>&#174;</sup>, Bellinzona, CH, SWI), anticuerpos monoclonales de Rata anti-SERCA2 (diluci&#243;n 1:2.500, Abcam Inc., MA, EUA), anticuerpos monoclonales de Rata anti-PLB (0,25 mg/mL, Upstate Biotechnology, Lake Placid, NY, EUA) o anticuerpos monoclonales anti-fosfo-Ser<sup>16</sup>-PLB de Rata (1:1000, Upstate Biotechnology, Lake Placid, NY, EUA). Despu&#233;s del lavado, la membrana fue incubada por 90 min con un anticuerpo IgG antirRata conjugado con peroxidasa de r&#225;bano silvestre (diluci&#243;n 1:3000; Bio-Rad, CA, EUA). La membrana fue cuidadosamente lavada y los inmunocomplejos fueron detectados a trav&#233;s de sistema de peroxidasa de r&#225;bano silvestre/quimioluminiscencia con luminol (ECL Plus, Amersham International plc, Little Chalfont, UK) y, enseguida, sometida a autorradiograf&#237;a. Partes de prote&#237;nas fueron cuantificadas por el software Scion Image (Scion basado en imagen NIH) en unidades arbitrarias de densidad &#243;ptica normalizadas por valores medios obtenidos para las muestras C en cada membrana.</p>
      <p>
        <bold>An&#225;lisis estad&#237;stico</bold>
      </p>
      <p>Los resultados son expresados como media &#177; DEM y analizados por el test <italic>t</italic> de Student o por an&#225;lisis de varianza (ANOVA mono o bifactorial), seguidos por el test <italic>post hoc</italic> de Bonferroni, seg&#250;n el caso. Todas los an&#225;lisis estad&#237;sticos fueron realizados con el software GraphPad Prism 4.0 (GraphPad Softwares Inc., San Diego, CA, EUA) y las diferencias de p &lt; 0,05 fueron consideradas significativas.</p>
      <p>
        <bold>Resultados</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Biometr&#237;a y ecocardiograma con Doppler</bold>
      </p>
      <p>La <xref ref-type="table" rid="tab01-body2">tabla 1</xref> muestra que los pesos de los ventr&#237;culos derecho e izquierdo aumentaron en el grupo LMI comparados a los controles (grupo C). El grupo MMI se mostr&#243; apenas parcialmente alterado en comparaci&#243;n con el grupo C, solamente con &#237;ndices de peso coraz&#243;n/cuerpo y VI/cuerpo aumentados. Esos par&#225;metros estuvieron acompa&#241;ados por mayor TAP en el grupo LMI en comparaci&#243;n con los grupos MMI y C (<xref ref-type="table" rid="tab01-body2">tab. 1</xref>). Datos ecocardiogr&#225;ficos morfol&#243;gicos y funcionales (<xref ref-type="table" rid="tab01-body2">tab. 1</xref>) sugieren dilataci&#243;n de las cavidades card&#237;acas asociada a disfunci&#243;n sist&#243;lica y diast&#243;lica en Rata de ambos grupos infartados, siendo que la mayor&#237;a de los par&#225;metros evaluados se mostr&#243; m&#225;s extensamente alterada en el grupo LMI que en el grupo MMI.</p>
      <table-wrap id="tab01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Contractilidad mioc&#225;rdica in vitro</bold>
      </p>
      <p>El &#225;rea transversal fue mayor en el grupo LMI (1,16 &#177; 0,05 mm<sup>2</sup>, n = 14) en comparaci&#243;n con el grupo MMI (1,01 &#177; 0,05 mm<sup>2</sup>, n = 10) y el grupo C (0,96 &#177; 0,04 mm<sup>2</sup>, n = 17). Como podemos ver en la <xref ref-type="table" rid="tab02-body2">tabla 2</xref>, despu&#233;s de seis semanas de oclusi&#243;n coronaria, los par&#225;metros contr&#225;ctiles fueron perjudicados en los grupos MMI y LMI en comparaci&#243;n con el grupo C, presentando una depresi&#243;n de la TD y de la dT/dt positiva. Mientras tanto, solamente el grupo LMI mostr&#243; depresi&#243;n significativa de la dT/dt negativa, as&#237; como mayor tiempo de duraci&#243;n de las fases de contracci&#243;n y relajaci&#243;n.</p>
      <table-wrap id="tab02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>En la <xref ref-type="fig" rid="es_a07fig01-body2">figura 1A</xref>, trazados originales ilustran el comportamiento de la CPP de los m&#250;sculos papilares de Ratas infartados y controles durante las pausas de la estimulaci&#243;n. En el grupo C, la potenciaci&#243;n de la CPP ocurri&#243;, lo que aument&#243; con la duraci&#243;n de la pausa. Mientras tanto, en los m&#250;sculos de los grupos infartados, el comportamiento de la CPP fue sustancialmente alterado. Mientras el grupo MMI present&#243; una reducci&#243;n en esa potenciaci&#243;n de CPP, los m&#250;sculos en el grupo LMI desarrollaron decaimiento de la fuerza despu&#233;s del reposo en comparaci&#243;n con contracciones en estado estacionario. La decaimiento se acent&#250;o con el aumento de la duraci&#243;n de la pausa (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig01-body2">Fig. 1B</xref>).</p>
      <p content-type="html"><fig id="es_a07fig01-body2"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ/ae7f5678a5dd06db9c157de900a9b08fa4ba1235.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf01-es.jpg"/></fig>&#13;
&#160;&#13;
</p>
      <p>A fin de investigar los mecanismos de la CPP en m&#250;sculos papilares de Ratas infartados, fueron utilizadas herramientas farmacol&#243;gicas (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig02-body2">Fig. 2</xref>) y moleculares (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig03-body2">Fig. 3</xref>). Teniendo en vista que apenas el grupo LMI exhibi&#243; el comportamiento poco com&#250;n de la CPP, los siguientes protocolos farmacol&#243;gicos fueron realizados apenas en el grupo C; en el grupo LMI fueron hechas preparaciones papilares. La administraci&#243;n de Ry (1 &#181;M, durante 30 min.) en la soluci&#243;n de Krebs-Henseleit aboli&#243; completamente la potenciaci&#243;n de CPP en el grupo C y la decaimiento de CPP en el grupo LMI (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig02-body2">Fig. 2A</xref>). Por otro lado, el bloqueo de NCX con una soluci&#243;n de Krebs-Henseleit modificada conteniendo Li<sup>+</sup> en vez de Na<sup>+</sup> promovi&#243; una ligera mejora en la contracci&#243;n relativa CPP en el grupo C y restableci&#243; el comportamiento normal en el grupo LMI, convirtiendo la decaimiento de CPP para un perfil de potenciaci&#243;n de CPP (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig02-body2">Fig. 2B</xref>).</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_a07fig03-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf02-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p content-type="html"><fig id="es_a07fig02-body2"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ/aedfd28c3f2e61f3d09853517ad9fbbb3d70664f.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf03-es.jpg"/></fig>&#13;
&#160;&#13;
</p>
      <p>
        <bold>Tenor de prote&#237;nas por Western blotting</bold>
      </p>
      <p>En todos los grupos, fueron investigadas prote&#237;nas de manipulaci&#243;n calcio posiblemente envueltas en esas alteraciones (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig03-body2">Fig. 3</xref>). El remodelado mioc&#225;rdico despu&#233;s del infarto llev&#243; a una disminuci&#243;n del tenor de SERCA2: aunque el grupo MMI hay presentado disminuci&#243;n moderada de la expresi&#243;n proteica de SERCA2, fue alcanzada significaci&#243;n apenas en el grupo LMI (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig03-body2">Fig. 3A</xref>). El PLB total se mostr&#243; significativamente reducido tanto en el grupo MMI (79 &#177; 12% del tenor de C) como en el grupo LMI (65 &#177; 10% del tenor de C). Su forma fosforilada (Ser<sup>16</sup>-PLB) tambi&#233;n se present&#243; reducida en los grupos infartados (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig03-body2">Fig. 3B</xref>). Aunque el tenor de prote&#237;na NCX no se haya alterado en el grupo MMI cuando fue comparado al grupo C, ese mismo tenor se mostr&#243; aproximadamente 1,7 vez m&#225;s significativo en el grupo LMI (<xref ref-type="fig" rid="es_a07fig03-body2">Fig. 3C</xref>).</p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Nuestros resultados muestran que el remodelado mioc&#225;rdico post-IM en Ratas puede cambiar la potenciaci&#243;n regular post-reposo para post-decaimiento de la fuerza activa afectando prote&#237;nas de manejo del Ca(2+) en miocitos. Ese comportamiento poco com&#250;n de la mec&#225;nica del miocardio se mostr&#243; evidente apenas en animales con gran infarto, en los que el proceso de remodelado incluy&#243; no apenas dilataci&#243;n del VI con disfunci&#243;n sist&#243;lica y diast&#243;lica, sino tambi&#233;n peor contracci&#243;n y relajaci&#243;n del miocardio, probablemente por la deficiencia de captaci&#243;n de SR Ca<sup>2+</sup> y eflujo excesivo de Ca<sup>2+</sup> del sarcolema.</p>
      <p>Disfunci&#243;n ventricular en el IM y dilataci&#243;n de las cavidades card&#237;acas, normalmente observadas en Ratas con infartos mayores<sup>23</sup>, tambi&#233;n son mostradas en el presente estudio. El remodelado post-IAM estuvo asociado a la disminuci&#243;n del desarrollo de tensi&#243;n en los m&#250;sculos papilares de Ratas infartados y tasa reducida de generaci&#243;n de fuerza y relajaci&#243;n, como fue relatado anteriormente para los m&#250;sculos papilares<sup>9,10,13,20,24</sup>. Se identific&#243; tambi&#233;n un compromiso similar del acortamiento en miocitos ventriculares aislados<sup>25,26</sup>, y los mecanismos propuestos para explicar la disfunci&#243;n contr&#225;ctil incluyen defectos en el acoplamiento excitaci&#243;n-contracci&#243;n<sup>13,24</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Contracciones post-reposo en el m&#250;sculo card&#237;aco</bold>
      </p>
      <p>Durante el reposo del miocardio, el Ca<sup>2+</sup> es removido del citosol para el RS por SERCA2 o para la mitocondria por el uniportador de Ca<sup>2+</sup>, o es expulsado por el NCX y Ca<sup>2+</sup>-ATPasa del sarcolema<sup>1</sup>. En los protocolos de CPP como el utilizado en el presente trabajo, la potenciaci&#243;n de la TD ocurre despu&#233;s de una pausa de est&#237;mulos, como es esperado para el m&#250;sculo card&#237;aco de Ratas. Normalmente, como la mayor parte del Ca<sup>2+</sup> retorna al RS durante el per&#237;odo de reposo, su tenor tiende a aumentar con la prolongaci&#243;n de la pausa, aumentando tambi&#233;n la liberaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup> y, por fin, la generaci&#243;n de fuerza sobre la pr&#243;xima activaci&#243;n<sup>1</sup>. En verdad, la administraci&#243;n de Ry para bloquear la funci&#243;n del RS en los nuestros experimentos aboli&#243; completamente la potenciaci&#243;n de los m&#250;sculos en el grupo C, reforzando estudios anteriores que describen el papel fundamental de la funci&#243;n de almacenamiento del RS en ese fen&#244;meno<sup>4</sup>. Por otro lado, la inhibici&#243;n de la extrusi&#243;n de Ca<sup>2+</sup> por el sarcolema por el NCX en nuestras preparaciones (usando Li<sup>+</sup>) aument&#243; la potenciaci&#243;n de los m&#250;sculos C, lo que confirma la importancia de los mecanismos de eflujo de Ca<sup>2+</sup> para modular negativamente la CPP del m&#250;sculo del VI de los Ratas<sup>6,7</sup>. De hecho, se relat&#243; que la estimulaci&#243;n del NCX lleva a un aumento del eflujo de Ca<sup>2+</sup> y influjo de Na<sup>+</sup> y, consecuentemente, a una disminuci&#243;n de la CPP<sup>27,28</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Decaimiento post-reposo en el m&#250;sculo card&#237;aco de Ratas</bold>
      </p>
      <p>Diversos relatos investigaron el remodelado mioc&#225;rdico post-infarto y disfunci&#243;n contr&#225;ctil, habiendo se&#241;alado deficiencia en el movimiento de Ca2<sup>+</sup> en cardiomiocitos<sup>13,29-31</sup>. La literatura es controvertida respecto al comportamiento de la CPP en el remodelado post-IM. En miocardios humanos con disfunci&#243;n, los autores relataron disminuci&#243;n de la potenciaci&#243;n<sup>32,33</sup> o decaimiento<sup>28</sup> de la contracci&#243;n despu&#233;s de pausas prolongadas. En modelos animales<sup>9,10</sup>, se observ&#243; la disminuci&#243;n de la potenciaci&#243;n en comparaci&#243;n a los controles a partir de Ratas infartados. Adem&#225;s de eso, en miocitos sobrevivientes despu&#233;s de IM en canes, hubo reducci&#243;n de la potenciaci&#243;n de la contracci&#243;n despu&#233;s del reposo<sup>34</sup>. Esas alteraciones fueron atribuidas esencialmente al compromiso de la funci&#243;n de almacenamiento del RS asociado con relativa reducci&#243;n de la liberaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup>. Recientemente, nuestro grupo identific&#243; decaimiento de la CPP en los m&#250;sculos papilares de Ratas con insuficiencia card&#237;aca 40 semanas despu&#233;s de la oclusi&#243;n coronaria<sup>16</sup>. Mientras tanto, los mecanismos causales para ese comportamiento in&#233;dito de la CPP en Ratas no fueron investigados, teniendo en vista que el presente estudio utiliza Ratas adultos con infartos curados de seis semanas de edad.</p>
      <p>Nuestros experimentos sugieren que las alteraciones del acoplamiento excitaci&#243;n-contracci&#243;n contribuyen para la reducci&#243;n de la CPP en los Ratas LMI: la disfunci&#243;n de almacenamiento del RS asociada con la intensificaci&#243;n de la extrusi&#243;n de Ca<sup>2+</sup>, una vez que la Ry aboli&#243; este fen&#243;meno, al tiempo que la inhibici&#243;n de NCX lo normaliz&#243;.</p>
      <p>El compromiso de la funci&#243;n de reabsorci&#243;n del RS, lo que probablemente ocurre tanto en el grupo MMI como en el grupo LMI, puede no darse solamente por la disminuci&#243;n de la expresi&#243;n proteica de SERCA2, sino tambi&#233;n por el menor tenor de Ser<sup>16</sup>-PLB como muestran los ensayos de Western blotting. Cuando es fosforilada, la prote&#237;na reguladora PLB alivia la inhibici&#243;n de la SERCA2, permitiendo su funci&#243;n de captaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup><sup>1</sup>. De hecho, la disminuci&#243;n de la fosforilaci&#243;n de PLB en el miocardio remodelado de Ratas infartados tambi&#233;n ha sido descripta como llevando a la disfunci&#243;n del RS<sup>31</sup>. Adem&#225;s de eso, no podemos ignorar la ocurrencia de derramamiento diast&#243;lico elevado de Ca<sup>2+</sup> de las ves&#237;culas del RS. Se relata que las prote&#237;nas reguladoras receptoras de la Ry (FKBP, en especial, FKBP12.6) pueden ser patol&#243;gicamente alteradas en su estructura y contenido, as&#237; como en los mecanismos de fosforilaci&#243;n que modulan el acoplamiento del receptor FKBP-rianodina, resultando en una subconductancia en el remodelado del miocardio<sup>29,35</sup>.</p>
      <p>Particularmente en los m&#250;sculos del grupo LMI, usando Li<sup>+</sup> en vez de Na<sup>+</sup> en la soluci&#243;n de Krebs-Henseleit, la decaimiento de la CPP en experimentos realizados en el grupo LMI pas&#243; a constituirse una potenciaci&#243;n t&#237;pica de la CPP, sugiriendo el papel fundamental del NCX sobre la deficiencia de la contracci&#243;n subsecuente cuando ocurre decaimiento de la CPP. Como fue mencionado anteriormente, aunque la acumulaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup> en el RS sea relativamente limitada por el eflujo de Ca<sup>2+</sup> a trav&#233;s del sarcolema, el RS normalmente reabsorbe la mayor parte del Ca<sup>2+</sup> como resultado de la absorci&#243;n dominante de SERCA2 sobre la extrusi&#243;n de este i&#243;n por el sarcolema en cardiomiocitos de Ratas. Por otro lado, si los mecanismos de eflujo de Ca<sup>2+</sup> por el sarcolema est&#225;n desempe&#241;ando un papel m&#225;s importante que la reabsorci&#243;n por el RS, la decaimiento del tenor de Ca<sup>2+</sup> por el RS tiende a ocurrir con la prolongaci&#243;n de la pausa en conejos<sup>27</sup>. De hecho, en los mam&#237;feros en que la importancia de la SERCA2 es contrabalanceada por el NCX en la realizaci&#243;n de la retirada de Ca<sup>2+</sup>, como es el caso de los conejos, el miocardio normalmente exhibe esa reducci&#243;n en la fuerza de la primera contracci&#243;n siguiente a las restantes, proporcionalmente a la duraci&#243;n de la pausa, designada como decaimiento post-reposo<sup>1</sup>. De hecho, nuestros resultados muestran una superexpresi&#243;n significativa del tenor del NCX en el grupo LMI cuando es comparado a los grupos MMI y C, lo que corrobora la idea que el aumento de la actividad y/o expresi&#243;n de NCX est&#225; relacionado con la decaimiento post-reposo despu&#233;s del IM e insuficiencia card&#237;aca, por lo menos en los Ratas.</p>
      <p>Aunque el miocardio remodelado tanto del grupo MMI como del grupo LMI haya disminuido los tenores de SERCA2 y Ser<sup>16</sup>-PLB, se observ&#243; elevaci&#243;n del nivel de prote&#237;na NCX solamente en el grupo LMI, el grupo experimental que present&#243; decaimiento post-reposo. As&#237;, el perfil molecular con remodelado post-IM debe ser una variable de fundamental importancia para la ocurrencia de decaimiento post-reposo. De hecho, los cambios en diferentes prote&#237;nas de cardiomiocitos fueron relatados en modelos animales<sup>21,30,36</sup> y humanos con insuficiencia card&#237;aca<sup>37,38</sup> como causadoras del acoplamiento disfuncional excitaci&#243;n-contracci&#243;n. Como resultado, sugerimos que la importancia alterada del eflujo de Ca<sup>2+ </sup>por el sarcolema provocado por la superexpresi&#243;n de NCX asociada con la captaci&#243;n disfuncional por parte del RS haya, probablemente, llevado al compromiso mioc&#225;rdico de los Ratas, presentando esa decaimiento de la CPP.</p>
      <p>Aunque no hayamos medido directamente el [Ca<sup>2+</sup>]<sub>i</sub> o la actividad de las prote&#237;nas manipuladoras de calcio analizadas, limitaciones reconocidas en el presente estudio, nuestros resultados sugieren que el compromiso de la funci&#243;n de reabsorci&#243;n del RS asociado con el aumento de eflujo de calcio durante la di&#225;stole del m&#250;sculo del grupo LMI es la causa probable de la decaimiento de la fuerza post-reposo. Por lo tanto, es posible especular tambi&#233;n que menores &#237;ndices de [Ca<sup>2+</sup>]<sub>i</sub> debido al aumento de NCX, aunque puedan reducir la sobrecarga delet&#233;rea de Ca<sup>2+</sup>, pueden disminuir el Ca<sup>2+</sup> disponible para reabsorci&#243;n durante la di&#225;stole y, consecuentemente, la cantidad liberada durante la s&#237;stole.</p>
      <p>En suma, nuestros resultados confirmaron que Ratas infartados presentan disfunci&#243;n ventricular global y tambi&#233;n trastornos contr&#225;ctiles del miocardio resultantes del infarto directamente relacionado a la gravedad del remodelado. Contribuyendo para esa alteraci&#243;n, el uso del protocolo CPP identific&#243; un comportamiento excepcional del miocardio de los Ratas, designado como decaimiento de la fuerza post-reposo. Se atribuye ese fen&#243;meno a un trastorno en las prote&#237;nas de manipulaci&#243;n de Ca<sup>2+</sup> en el ejercicio de sus funciones normales, especialmente en grandes infartos de miocardio, debido a la asociaci&#243;n de la reducida reabsorci&#243;n de Ca<sup>2+</sup> por la SERCA2 con el eflujo excesivo de Ca<sup>2+</sup> por el NCX.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses:</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n:</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuve fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica:</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Original Articles</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Myocardial remodeling after large infarcts in rat converts post rest-potentiation in force decay</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>BACKGROUND: Post-rest contraction (PRC) of cardiac muscle provides indirect information about the intracellular calcium handling. OBJECTIVE: Our aim was to study the behavior of PRC, and its underlying mechanisms, in rats with myocardial infarction. METHODS: Six weeks after coronary occlusion, the contractility of papillary muscles (PM) obtained from sham-operated (C, n=17), moderate infarcted (MMI, n=10) and large infarcted (LMI, n=14) rats was evaluated, following rest intervals of 10 to 60 seconds before and after incubation with lithium chloride (Li+) substituting sodium chloride or ryanodine (Ry). Protein expression of SR Ca(2+)-ATPase (SERCA2), Na+/Ca2+ exchanger (NCX), phospholamban (PLB) and phospho-Ser(16)-PLB were analyzed by Western blotting. RESULTS: MMI exhibited reduced PRC potentiation when compared to C. Opposing the normal potentiation for C, post-rest decays of force were observed in LMI muscles. In addition, Ry blocked PRC decay or potentiation observed in LMI and C; Li+ inhibited NCX and converted PRC decay to potentiation in LMI. Although MMI and LMI presented decreased SERCA2 (72&#177;7% and 47&#177;9% of Control, respectively) and phospho-Ser16-PLB (75&#177;5% and 46&#177;11%, respectively) protein expression, overexpression of NCX (175&#177;20%) was only observed in LMI muscles. CONCLUSION: Our results showed, for the first time ever, that myocardial remodeling after MI in rats may change the regular potentiation to post-rest decay by affecting myocyte Ca(2+) handling proteins.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Ventricular remodeling</kwd>
        <kwd>myocardial infarction</kwd>
        <kwd>muscle relaxation</kwd>
        <kwd>muscle strength</kwd>
        <kwd>mice</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <fn id="top-body3">
          <label>
            <bold>Myocardial remodeling after large infarcts in rat converts post rest-potentiation in force decay</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Danilo Sales Bocalini<sup>I, II</sup>; Leonardo dos Santos<sup>IV</sup>; Ednei Luiz Antonio<sup>II</sup>; Alexandra Alberta dos Santos<sup>I</sup>; Ana Paula Davel<sup>III</sup>; Luciana V. Rossoni<sup>III</sup>; Dalto Valentim Vassalo<sup>IV</sup>; Paulo Jos&#233; Ferreira Tucci<sup>I, II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Departamento de Medicina - Divis&#227;o de Cardiologia - Universidade Federal de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP</p>
      <p><sup>II</sup>Departamento de Psicologia - Universidade Federal de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP</p>
      <p><sup>III</sup>Departamento de Psicologia e Biof&#237;sica - Instituto de Ci&#234;ncias Biom&#233;dicas - Universidade de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP</p>
      <p><sup>IV</sup>Departamento de Ci&#234;ncias Psicol&#243;gicas - Universidade Federal do Esp&#237;rito Santo, Vit&#243;ria, ES, Brazil</p>
      <p>Mailing Address</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p><bold>BACKGROUND:</bold> Post-rest contraction (PRC) of cardiac muscle provides indirect information about the intracellular calcium handling.</p>
      <p><bold>OBJECTIVE:</bold> Our aim was to study the behavior of PRC, and its underlying mechanisms, in rats with myocardial infarction.</p>
      <p><bold>METHODS:</bold> Six weeks after coronary occlusion, the contractility of papillary muscles (PM) obtained from sham-operated (C, n=17), moderate infarcted (MMI, n=10) and large infarcted (LMI, n=14) rats was evaluated, following rest intervals of 10 to 60 seconds before and after incubation with lithium chloride (Li<sup>+</sup>) substituting sodium chloride or ryanodine (Ry). Protein expression of SR Ca(2+)-ATPase (SERCA2), Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+</sup> exchanger (NCX), phospholamban (PLB) and phospho-Ser(16)-PLB were analyzed by Western blotting.</p>
      <p><bold>RESULTS:</bold> MMI exhibited reduced PRC potentiation when compared to C. Opposing the normal potentiation for C, post-rest decays of force were observed in LMI muscles. In addition, Ry blocked PRC decay or potentiation observed in LMI and C; Li<sup>+</sup> inhibited NCX and converted PRC decay to potentiation in LMI. Although MMI and LMI presented decreased SERCA2 (72&#177;7% and 47&#177;9% of Control, respectively) and phospho-Ser<sup>16</sup>-PLB (75&#177;5% and 46&#177;11%, respectively) protein expression, overexpression of NCX (175&#177;20%) was only observed in LMI muscles.</p>
      <p><bold>CONCLUSION:</bold> Our results showed, for the first time ever, that myocardial remodeling after MI in rats may change the regular potentiation to post-rest decay by affecting myocyte Ca(2+) handling proteins.</p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Ventricular remodeling; myocardial infarction; muscle relaxation; muscle strength; mice.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>In the cardiac muscle, both transarcolemmal calcium (Ca<sup>2+</sup>) influx and sarcoplasmic reticulum (SR) Ca<sup>2+</sup> release contribute to the myofilament activation during contraction and in the majority of mammals, the Ca<sup>2+</sup>-induced Ca<sup>2+</sup> release from SR is quantitatively dominant<sup>1-3</sup>. The basic cellular mechanisms of cardiac muscle contraction are significantly modulated by the rhythm of stimulation. Thus, changes in rate and rhythm are frequently used as experimental maneuvers to evaluate the behavior or disclose abnormalities of Ca<sup>2+</sup> kinetics on the excitation-contraction coupling<sup>3</sup>. Accordingly, post-rest contraction (PRC) allows indirect evaluation of the SR function<sup>2,4,5</sup>. In the myocardium of normal rats, PRC is potentiated due to the additional Ca<sup>2+</sup> accumulated in the SR during the pause due to SR Ca<sup>2+</sup>-ATPase (SERCA2) activity and the increased fractional Ca<sup>2+</sup> release<sup>2,5</sup> upon activation. On the other hand, PRC is negatively modulated by the Ca<sup>2+</sup> efflux throughout the Na<sup>+</sup>/Ca<sup>2+</sup> exchanger (NCX)<sup>1,2,6,7</sup>.</p>
      <p>The ventricular remodelling that follows myocardial infarction (MI) often leads to impaired contractile function of the spared myocardium<sup>8,11</sup> and is associated with defective intracellular Ca<sup>2+</sup> handling<sup>12,13</sup>. As a result, it has been proposed that post-rest potentiation may be altered pathologically by an alteration in calcium kinetics<sup>14,15</sup>. Previous reports described reduction of the post-rest potentiation in left ventricular papillary muscles from rats with healed MI of different infarct sizes<sup>9,10</sup>. Recently, we identified, for the first time, decay of the post-rest contractions in rats with chronic heart failure<sup>16</sup>. Since the pathophysiological mechanisms underlying the genesis of post-rest contraction in the rat myocardium after remodeling are not completely defined, in this report, we investigated the PRC of left ventricular papillary muscle derived from the MI, and its relationship with the molecular remodeling of the primary Ca<sup>2+</sup>-handling proteins.</p>
      <p>
        <bold>Methods</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Animals</bold>
      </p>
      <p>Wistar rats weighing 180 to 220 g were handled and used according to the <italic>Principles of Laboratory Animal Care</italic> (NIH publication No. 86-23, revised 1985) and the protocol was approved by the local <italic>Research and Ethics Committee of the Universidade Federal de S&#227;o Paulo</italic> (CEP#0340/08).</p>
      <p>
        <bold>Experimental myocardial infarction</bold>
      </p>
      <p>The MI was produced by permanent coronary artery ligature as described by our laboratory in previous publications<sup>11,17</sup>. Under anesthesia (ketamine 50 mg/kg and xylazine 10 mg/kg, intraperitoneally) and artificial ventilation (Harvard Rodent Ventilator, model 863; Harvard Apparatus, Holliston, MA), a left thoracotomy was briefly performed. The heart was exteriorized and the left anterior descending coronary artery ligated with 6-0 polypropylene suture. The heart was quickly repositioned and the thorax was closed. Sham-operated rats were considered the control group (C). All morphological and functional outcomes were assessed six weeks after MI production.</p>
      <p>
        <bold>Global cardiac function and morphology</bold>
      </p>
      <p>In order to characterize the MI and heart dimensions and function, Doppler echocardiography was performed in anesthetized animals (same mixture of ketamine plus xylazine) six weeks after surgery. These procedures were performed by one observer blind to the animal condition, using an HP SONOS 5500 instrument (Philips Medical System, Andover, MA, USA) with a 12-MHz transducer at a depth of 2 cm, according to previously described methodology<sup>11,17,18</sup>. Transverse images were obtained at basal (at the tip of the mitral valve leaflets), middle (at the papillary muscle level) and apical (distal to the papillary muscle but beyond the cavity cap) levels. Infarct size was estimated as the subjective identification of akinesis or dyskinesis of the left ventricle (LV) wall on each transverse plane and presented as the length of the arc corresponding to the segment of the MI scar in relation to the total perimeter of the endocardial border of LV. We recently demonstrated that this echocardiographic measurement presents satisfactory agreement with histochemical staining<sup>18</sup>. Infarcted animals were divided into two groups, according to the MI size: one group composed of rats with moderate MI, between 20 and 39% of LV (MMI), and another group of rats with MI larger than 39% of LV (LMI).</p>
      <p>The end-diastolic and end-systolic LV diameters were measured from the transverse parasternal view using M-mode images. Systolic function was defined by fractional shortening, and calculated as the average of percent change between the diastolic and systolic diameters. Diastolic function was analyzed by the mitral diastolic influx velocity curve on the pulsed-wave Doppler. From the 4-chamber view, peak E-wave and A-wave velocities were acquired and E/A ratio was calculated.</p>
      <p>
        <bold>Isolated cardiac muscle mechanics</bold>
      </p>
      <p>Immediately after the echocardiographic examination, <italic>in vitro</italic> preparations of isolated papillary muscle from the LV were performed<sup>19</sup>. The heart was quickly removed and placed in oxygenated Krebs-Henseleit buffered solution at 29&#176;C. The posterior papillary muscle of the LV was carefully dissected and vertically mounted in an organ bath heated to 29&#176;C and 100% oxygenated. The muscle was attached to an isometric force transducer (GRASS FT-03, Astro-Med, Inc. RI, USA) connected to a micrometer for adjustments of muscle length. The composition of the Krebs-Henseleit solution was as follows (in mM): 135 NaCl; 4.69 KCl; 1.5 CaCl; 1.16 MgSO<sub>4</sub>; 1.18 KH<sub>2</sub>PO<sub>4</sub>; 5.50 glucose; 10 U insulin and 20 HEPES, buffered at pH 7.4. Preparations were stimulated at 0.2 Hz, using 5 ms square-wave pulses through parallel platinum electrodes at voltages adjusted to approximately 10% greater than the minimum required to produce maximal mechanical response. After 60 min of stabilization at low loading condition, the muscle was loaded to contract isometrically and stretched to peak length of its length-tension curve (<italic>L</italic><sub>max</sub>). Tests were performed at <italic>L</italic><sub>max</sub> (optimal length for contraction), and isometric tension was evaluated by force normalized to the muscle cross-sectional area (g mm<sup>-2</sup>). The following parameters were obtained: resting tension (RT), peak of developed tension (DT) and its first derivative (dT/dt), time to peak tension (TPT), and time to 50% of relaxation (TR50). Relative PRCs were measured in the three experimental groups using pause durations of 10, 15, 30, 45 and 60 sec. Relative PRC was expressed as the amplitude of post-rest DT divided by the steady-state DT. To investigate the role of the SR and the NCX on the PRC, this protocol was repeated in the presence of 1 &#181;M ryanodine to inhibit SR function<sup>20</sup>, and using a modified KH solution with zero [Na<sup>+</sup>] and 135 mM of lithium chloride (Li<sup>+</sup>) to inhibit NCX function<sup>21</sup>. Li<sup>+</sup> was substituted for Na<sup>+</sup> because it passes through the Na<sup>+</sup> channel, maintaining myocyte excitability while the membrane exchangers are not able to use Li<sup>+</sup> for exchange<sup>21</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Biometrical parameters</bold>
      </p>
      <p>After papillary muscle was removed, left and right ventricles were separated and weighed. The right lung was also excised and weighed. After drying at 70&#186;C for 12 h, the pulmonary water content (PWC), considering a congestion index, was determined using the following equation: PWC (%) = (weight loss after drying / wet weight) &#215; 100.</p>
      <p>
        <bold>Protein expression of SERCA2, phospholamban and NCX</bold>
      </p>
      <p>Protein content was analyzed in samples of LV of LMI, MMI and C groups after excision of the papillary muscles and infarct scar. Tissue homogenates were analyzed by Western blotting according to previously described protocols<sup>5</sup> to compare the protein expression of SERCA2, phospholamban (PLB), phospho-Ser<sup>16</sup>-PLB and NCX in all experimental groups. Samples of non-infarcted myocardium were rapidly frozen at -70&#186;C. Tissues were homogenized in ice-cold extraction buffer (Tris 50 mM, EDTA 1 mM and sacarose 250 mM, pH 7.4) using Polytron (Polytron&#174; PT2100, Kinematica AG, Littau, LU, SWI). To prepare the microsomal fractions of proteins, an initial centrifugation was made at 10,000&#215;<italic>g</italic> for 10 min at 4&#176;C. The supernatant was centrifuged at 100,000&#215;<italic>g</italic> for 60 min. The pellet, representing the microsomal fraction, was resuspended in Tris-EDTA buffer (Tris 50 mM, EDTA 1.0 mM, pH 7.4). Twenty-five micrograms of protein from the LV and pre-stained molecular SDS-PAGE standards (Bio-Rad, Laboratories, Hercules, CA, USA) were electrophoretically separated on a 7.5% or 12% SDS-PAGE (for NCX or SERCA2 and PLB, respectively) and then transferred to polyvinyl difluoride membranes overnight at 4&#176;C, using a Mini Trans-Blot Transfer Cell system (Bio-Rad) containing Tris 25 mM, glycine 190mM, methanol 20% and SDS 0.05%. Transferring efficiency and protein charging equality were verified by gel Ponceau S 1% staining (Caledon laboratories, Georgetown, ON, CAN), previously validated as an efficient alternative to sample quality and loading control<sup>22</sup>. Then the membrane was blocked for 60 min at room temperature in Tris-buffered solution (Tris 10 mM, NaCl 100 mM, Tween-20 0.1%, pH 7.4) with 5% powdered non-fat milk. Next, the membrane was incubated overnight at 4&#176;C with anti-NCX1 rat monoclonal antibodies (1:1500 dilution, Swant&#174; Swiss antibodies, Bellinzona, CH, SWI), anti-SERCA2 rat monoclonal antibodies (1:2500 dilution, Abcam Inc., MA, USA), anti-PLB rat monoclonal antibodies (0.25 &#181;g/ml, Upstate Biotechnology, Lake Placid, NY, USA) or anti-phospho-Ser<sup>16</sup>-PLB rat monoclonal antibodies (1:1000, Upstate Biotechnology, Lake Placid, NY, USA). After washing, the membrane was incubated for 90 min with an anti-rat IgG antibody combined with horseradish peroxidase (1:3000 dilution; Bio-Rad, CA, USA). The membrane was thoroughly washed and the immunocomplexes were detected using an enhanced horseradish peroxidase/luminol chemiluminescence system (ECL Plus, Amersham International plc, Little Chalfont, U.K.) and then subjected to autoradiography. Protein plots were quantified by Scion Image software (Scion based on NIH image) in arbitrary units of optical density normalized by average values measured for C samples in each membrane.</p>
      <p>
        <bold>Statistical analysis</bold>
      </p>
      <p>Results are expressed as means &#177; SEM and analyzed by Student <italic>t</italic>-test or by analysis of variance (one- or two-way ANOVA) followed by <italic>post hoc</italic> Bonferroni test, as appropriate. All statistical analyses were carried out with GraphPad Prism 4.0 (GraphPad Softwares Inc., San Diego, CA, USA) and differences of p &lt; 0.05 were considered significant.</p>
      <p>
        <bold>Results</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Biometrics and Doppler echocardiography</bold>
      </p>
      <p><xref ref-type="table" rid="t1-body3">Table 1</xref> shows that right and left ventricular weights increased in the LMI group compared to controls (C group). MMI was just partially altered compared to C, with only heart/body weight and LV/body weight indexes increased. These parameters were accompanied by greater PWC in LMI than in MMI and C (<xref ref-type="table" rid="t1-body3">Table 1</xref>). Echocardiographic morphological and functional data (<xref ref-type="table" rid="t1-body3">Table 1</xref>) suggest existing chamber dilatation associated with systolic and diastolic dysfunction in rats from both the infarcted groups, and most of the evaluated parameters were more extensively altered in the LMI group than MMI.</p>
      <table-wrap id="t1-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Myocardial contractility in vitro</bold>
      </p>
      <p>The cross sectional area was larger in LMI (1.16 &#177; 0.05 mm<sup>2</sup>, n = 14) compared to MMI (1.01 &#177; 0.05 mm<sup>2</sup>, n = 10) and C (0.96 &#177; 0.04 mm<sup>2</sup>, n = 17). As seen in <xref ref-type="table" rid="t2-body3">Table 2</xref>, after six weeks of coronary occlusion, the contractile parameters were impaired in the MMI and LMI groups compared to C, exhibiting a depression of DT and positive dT/dt. Nevertheless, only the LMI group showed significant depression of the negative dT/dt, as well as an increased time duration of contraction and relaxation phases.</p>
      <table-wrap id="t2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>In <xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f1-body3">Figure 1A</xref>, original tracings illustrate the PRC behavior of papillary muscles from control and infarcted rats during pauses of stimulation. In the C group, potentiation of PRC occurred, which increased with the duration of the pause. However, in the muscles from infarcted groups, the PRC behavior was substantially changed. While MMI presented a reduction on this PRC potentiation, LMI muscles developed a decay of force after rest compared to steady state contractions. The decay was accentuated with the increase of pause duration (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f1-body3">Figure 1B</xref>).</p>
      <p content-type="html"><fig id="en_aop01112f1-body3"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ/89e52bee7823ab6da717f97b0cc0f56f3f49afa8.jpg"/> &#13;
<graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf01-en.jpg"/></fig>&#13;
</p>
      <p>In order to investigate the mechanisms of PRC in papillary muscles from infarcted rats, pharmacological (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f2-body3">Figure 2</xref>) and molecular (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f03-body3">Figure 3</xref>) tools were used. Since only the LMI group exhibited the unusual behavior of PRC, the following pharmacological protocols were performed only in C and LMI papillary preparations. Administration of Ry (1 &#181;M, for 30 min) in the Krebs-Henseleit solution completely abolished the PRC potentiation in C and the PRC decay in LMI (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f2-body3">Figure 2A</xref>). On the other hand, NCX blockade with a modified Krebs-Henseleit solution containing Li<sup>+</sup> instead of Na<sup>+</sup> promoted a slight enhancement of the relative PRC contraction in C and reestablished normal behavior in LMI, converting the PRC decay to a PRC potentiation profile (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f2-body3">Figure 2B</xref>).</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_aop01112f03-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf02-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p content-type="html"><fig id="en_aop01112f2-body3"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/bCWjxkybcxMjCRY4dnJJsZQ/d5b6c22c5002b907498bddee20a258481ee68ade.jpg"/> &#13;
<graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-03-0243-00016-gf03-en.jpg"/></fig>&#13;
</p>
      <p>
        <bold>Protein content by Western blotting</bold>
      </p>
      <p>Calcium handling proteins potentially involved in these alterations were investigated in all groups (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f03-body3">Figure 3</xref>). The myocardial remodeling after infarction led to a decrease in SERCA2 content: although MMI moderately decreased SERCA2 protein expression, significance was reached only for the LMI group (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f03-body3">Figure 3A</xref>). Total PLB was significantly reduced in both MMI (79&#177;12% of C content) and LMI (65&#177;10% of C content); its phosphorylated form (Ser<sup>16</sup>-PLB) was also reduced in the infarcted groups (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f03-body3">Figure 3B</xref>). Although NCX protein content did not change in MMI when compared to C, it was approximately 1.7-fold overexpressed in LMI (<xref ref-type="fig" rid="en_aop01112f03-body3">Figure 3C</xref>).</p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>In this study, we demonstrated that myocardial remodeling after MI in rats may change the regular post-rest potentiation to post-rest decay of active force by affecting myocyte Ca(2+) handling proteins. This uncommon behavior of myocardial mechanics was evident only in animals with large infarcts, in which the remodeling process included not only LV dilation with systolic and diastolic dysfunction, but also worse myocardial contraction and relaxation probably due to impaired SR Ca<sup>2+</sup> uptake and excessive sarcolemmal Ca<sup>2+</sup> efflux.</p>
      <p>MI ventricular dysfunction and chamber dilatation, normally observed in rats with larger infarctions<sup>23</sup>, are also shown in this study. Post-MI remodeling was associated with a depressed tension development in papillary muscles from infarcted rats and reduced rate of force generation and relaxation, as previously reported for papillary muscles<sup>9,10,13,20,24</sup>. Similar impairment of shortening was identified in isolated ventricular myocytes as well<sup>25,26</sup>, and the proposed mechanisms explaining the contractile dysfunction include defects in the excitation-contraction coupling<sup>13,24</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Post-rest contractions in cardiac muscle</bold>
      </p>
      <p>During myocardial rest, Ca<sup>2+</sup> is removed from the cytosol into the SR by SERCA2 or into the mitochondria by the Ca<sup>2+</sup>-uniporter, or it is extruded by the sarcolemmal NCX and Ca<sup>2+</sup>-ATPase<sup>1</sup>. In the PRC protocols such as that used in this work, a potentiation of DT occurs after a pause of stimuli as expected for the rat cardiac muscle. Normally, as most of the Ca<sup>2+</sup> returns to the SR during the rest period, its content tends to increase with increased duration of the pause, also increasing Ca<sup>2+</sup> release and, finally, the force generation upon the next activation<sup>1</sup>. In fact, the administration of Ry to block SR function in our experiments completely abolished the PRC potentiation of C muscles, reinforcing previous reports describing the key role of SR storing function in this phenomenon<sup>4</sup>. On the other hand, the inhibition of transsarcolemmal Ca<sup>2+</sup> extrusion by NCX in our preparations (by using Li<sup>+</sup>) enhanced the potentiation of C muscles, which confirms the importance of Ca<sup>2+</sup> efflux mechanisms to negatively modulate the PRC of rat LV muscle<sup>6,7</sup>. Indeed, it was reported that the stimulation of NCX leads to an increasing Ca<sup>2+</sup> efflux and Na<sup>+</sup> influx, and consequently, a depression of the PRC<sup>27,28</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Post-rest decay in rat cardiac muscle</bold>
      </p>
      <p>Several reports investigated the myocardial remodeling post-infarct contractile dysfunction and pointed out impairments on the cardiomyocyte Ca<sup>2+</sup> movement<sup>13,29-31</sup>. The literature is controversial concerning the behavior of PRC in post-MI remodeling. In human failing myocardium, authors reported either depressed potentiation<sup>32,33</sup> or decay<sup>28</sup> of contraction after prolonged pauses. In animal models<sup>9,10</sup>, depressed potentiation compared to controls were reported from infarcted rats. Also, in surviving myocytes after MI in dogs, there was a diminished potentiation of contraction after rest<sup>34</sup>. These alterations have been attributed essentially to the defective SR storing function, associated with a relative reduction of released Ca<sup>2+</sup>. Recently, our group identified decay of PRC on the papillary muscles from heart failure rats 40 weeks after coronary occlusion<sup>16</sup>. However, the causal mechanisms for this unprecedented PRC behavior in rats were not investigated, as in this study used adult rats with healed six-week-old infarcts.</p>
      <p>Our experiments suggest that excitation-contraction coupling alterations contribute to the depression of PRC in LMI rats: the SR storing dysfunction was associated with enhanced Ca<sup>2+</sup> extrusion, since Ry abolished this phenomenon while NCX inhibition normalized it.</p>
      <p>The impaired SR reuptake function, which probably occurs in both MMI and LMI groups, may not be due only to the decreased protein expression of SERCA2, but also to the lower Ser<sup>16</sup>-PLB content as evidenced by the Western blotting assays. When phosphorylated, the regulatory protein PLB relieves the inhibition of SERCA2, allowing its Ca<sup>2+</sup> uptake function<sup>1</sup>. In fact, the decreased PLB phosphorylation in remodeled myocardium of infarcted rats has also been described as leading to SR dysfunction<sup>31</sup>. Moreover, we cannot exclude that a high diastolic Ca<sup>2+</sup> leak from SR vesicles is occurring. It has been reported that Ry receptor regulatory proteins (FKBP, especially FKBP12.6) can be pathologically altered in structure and content, as well as in phosphorylation mechanisms that modulate the FKBP-ryanodine receptor coupling, resulting in a sub-conductance status in myocardium remodeling<sup>29,35</sup>Especially in LMI muscles, using Li<sup>+</sup> instead of Na<sup>+</sup> in the Krebs-Henseleit solution, the PRC decay in LMI experiments changed to a typical PRC potentiation, suggesting the key role of NCX on the weakness of subsequent contraction when PRC decay occurs. As mentioned before, although Ca<sup>2+</sup> SR accumulation is relatively limited by the Ca<sup>2+</sup> efflux through the sarcolemma, SR normally re-uptakes most of Ca<sup>2+</sup> as a result of the dominant SERCA2 uptake over the transsarcolemmal extrusion of this ion in rat cardiomyocyte. On the other hand, while sarcolemmal Ca<sup>2+</sup> efflux mechanisms are playing a more important role than that of the SR re-uptake, a decay of SR Ca<sup>2+</sup> content tends to occur with a longer duration of pause in rabbits<sup>27</sup>. Actually, in mammals in which the importance of SERCA2 is counteracted by NCX in carrying out the Ca<sup>2+</sup> withdrawal, such as the rabbits, the myocardium normally exhibits this reduction in the force of the first contraction following the rest proportionally to the pause duration, referred to as post-rest decay<sup>1</sup>. In fact, our results show a significant overexpression of NCX content in LMI compared to the MMI and C groups, thus supporting the idea that increased NCX activity and/or expression relates to post-rest decay after MI and heart failure, at least in rats.</p>
      <p>Although the remodeled myocardium from both MMI and LMI groups decreased SERCA2 and Ser<sup>16</sup>-PLB contents, an increase of the NCX protein level was observed only in LMI, the experimental group that exhibited post-rest decay. Thus, the molecular profile with post-MI remodeling should be a critical variable for post-rest decay occurrence. Actually, changes in different cardiomyocyte proteins were reported in animal models<sup>21,30,36</sup> and humans with heart failure<sup>37,38</sup> as causing dysfunctional excitation-contraction coupling. As a result, we suggest that the altered importance of transsarcolemmal Ca<sup>2+</sup> efflux caused by overexpressed NCX associated with dysfunctional SR uptake probably led the rat failing myocardium to exhibit this PRC decay.</p>
      <p>Although we have not measured directly the [Ca<sup>2+</sup>]<sub>i</sub> or the activity of calcium-handling proteins analyzed, we recognize limitations in this study. Our results suggest that impaired SR reuptake function associated with an increased calcium efflux during diastole of muscle from LMI is the probable cause of the post-rest decay of force. Therefore, it is also possible to speculate that although lower [Ca<sup>2+</sup>]<sub>i</sub> due to increased NCX reduces the deleterious Ca<sup>2+</sup> overload, it may reduce the Ca<sup>2+</sup> available for reuptake during diastole and consequently the amount released during systole.</p>
      <p>In summary, our results confirmed that infarcted rats present global ventricular dysfunction and contractile myocardial disturbances derived from infarction directly related to the severity of the remodeling. Contributing to that alteration, the use of PRC protocol identified an exceptional behavior of rat myocardium, assigned as post-rest decay of force. This phenomenon is ascribed to a disorder of Ca<sup>2+</sup> handling proteins in carrying out normal functions, particularly in large myocardial infarctions, due to the association of reduced Ca<sup>2+</sup> re-uptake by SERCA2 with excessive Ca<sup>2+</sup> efflux by NCX.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
