<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="case-report">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">shTz3sVpCPdV4Lq76vtYBDt</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2012000200015</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(12)09800215</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2012000200015</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Relato de Caso</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Resson&#226;ncia magn&#233;tica cardiovascular em veia cava inferior interrompida n&#227;o prevista</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Fernandes</surname>
            <given-names>Andre Mauricio</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Rathi</surname>
            <given-names>Vikas</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Yamrozik</surname>
            <given-names>June</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Willians</surname>
            <given-names>Ronald</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Biederman</surname>
            <given-names>Robert W.</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Philadelphia</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Drexel University</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Allegheny General Hospital </institution>
        <country country="US">United States</country>
      </aff>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Salvador</named-content>
          <named-content content-type="state">Bahia</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal da Bahia</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Hospital Ana N&#233;ri </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>02</month>
        <year>2012</year>
      </pub-date>
      <volume>98</volume>
      <issue>2</issue>
      <fpage>e24</fpage>
      <lpage>e27</lpage>
      <history>
        <date date-type="received">
          <day>15</day>
          <month>11</month>
          <year>2010</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>01</day>
          <month>06</month>
          <year>2011</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>07</day>
          <month>04</month>
          <year>2011</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>A Veia Cava Inferior (VCI) interrompida &#233; uma anomalia rara. As anomalias da VCI s&#227;o clinicamente importantes para os cardiologistas e radiologistas que pretendem intervir na cavidade card&#237;aca direita. Descrevemos tr&#234;s casos de interrup&#231;&#227;o da VCI diagnosticados por meio de estudo imaginol&#243;gico de resson&#226;ncia magn&#233;tica card&#237;aca.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Veia cava inferior</kwd>
        <kwd>anormalidades cardiovasculares</kwd>
        <kwd>espectroscopia de resson&#226;ncia magn&#233;tica</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>27</day>
        <month>02</month>
        <year>2012</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>RELATO DE CASO</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Resson&#226;ncia magn&#233;tica cardiovascular em veia cava inferior interrompida n&#227;o prevista</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Andre Mauricio Fernandes<sup>I</sup>; Vikas Rathi<sup>II</sup>; June Yamrozik<sup>II</sup>; Ronald Willians<sup>II</sup>; Robert W. Biederman<sup>II</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Drexel University - Allegheny General Hospital, Philadelphia, PA, USA </p>
    <p><sup>II</sup>Universidade Federal da Bahia - Hospital Ana N&#233;ri, Canela, Salvador, BA, Brasil </p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>A Veia Cava Inferior (VCI) interrompida &#233; uma anomalia rara. As anomalias da VCI s&#227;o clinicamente importantes para os cardiologistas e radiologistas que pretendem intervir na cavidade card&#237;aca direita. Descrevemos tr&#234;s casos de interrup&#231;&#227;o da VCI diagnosticados por meio de estudo imaginol&#243;gico de resson&#226;ncia magn&#233;tica card&#237;aca.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Veia cava inferior/anormalidades, anormalidades cardiovasculares, espectroscopia de resson&#226;ncia magn&#233;tica/uso diagn&#243;stico.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>As anomalias da Veia Cava Inferior (VCI) s&#227;o conhecidas por anatomistas desde 1793<sup>1</sup>, mas a interrup&#231;&#227;o da VCI, com substitui&#231;&#227;o de &#225;zigos e hemi&#225;zigos, &#233; uma anomalia rara que vem sendo documentada recentemente<sup>2</sup>.</p>
    <p>Em geral, os pacientes s&#227;o assintom&#225;ticos. No entanto, esse achado pode ser associado a anomalias card&#237;acas e viscerais<sup>1</sup>, tais como a s&#237;ndrome de heterotaxia (HS), com asplenia ou poliesplenia. Os <italic>situs ambiguus</italic> ou heterotaxia se referem ao mau posicionamento visceral e ao dimorfismo a uma disposi&#231;&#227;o atrial indeterminada<sup>3</sup>. Difere do <italic>situs inversus</italic>, uma vez que esse representa uma imagem especular da anatomia normal, ou seja: o &#225;trio sist&#234;mico est&#225; &#224; esquerda com um pulm&#227;o do lado esquerdo trilobado. Al&#233;m disso, o f&#237;gado, a ves&#237;cula biliar e a veia cava inferior est&#227;o presentes no lado esquerdo. O &#225;trio pulmonar se encontra no lado direito com um pulm&#227;o do lado direito bilobado. O est&#244;mago, o ba&#231;o e a aorta tamb&#233;m est&#227;o localizados no lado direito. Na s&#237;ndrome de heterotaxia, a disposi&#231;&#227;o dos &#243;rg&#227;os do corpo n&#227;o &#233; ordenada como visto em <italic>situs solitus</italic> ou <italic>situs inversus</italic>. A VCI interrompida &#233; a constata&#231;&#227;o mais consistente na heterotaxia com polisplenia<sup>4</sup>. Essas anomalias da VCI s&#227;o clinicamente importantes, em especial para cardiologistas e radiologistas que pretendem intervir na cavidade direita do cora&#231;&#227;o ou avaliar a hemodin&#226;mica utilizando VCI como o canal venoso para entrar no lado direito do cora&#231;&#227;o.</p>
    <p>Neste estudo, descrevemos tr&#234;s casos de interrup&#231;&#227;o da VCI com ou sem HS incidentalmente diagnosticados por estudo imaginol&#243;gico de Resson&#226;ncia Magn&#233;tica Card&#237;aca (RMC) (1.5T Excite GE, Milwaukee, WI), com implica&#231;&#245;es cl&#237;nicas para o manejo do paciente. As imagens de cinecoronariografia do <italic>spin-echo</italic> com conten&#231;&#227;o da respira&#231;&#227;o sem contraste e a precess&#227;o livre no estado estacion&#225;rio (SSFP) foram realizadas em todos os casos. O gadol&#237;nio n&#227;o foi utilizado nem necess&#225;rio em nenhum dos tr&#234;s casos. Um composto de imagens axiais e coronais foi realizado em todos os casos. </p>
    <p>
      <bold>Relato de Caso</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>1&#186; Caso </bold>
    </p>
    <p>Mulher de 69 anos de idade, caucasiana, foi submetida a cateterismo card&#237;aco para a avalia&#231;&#227;o de dor no peito e hipertens&#227;o pulmonar leve. O cateterismo card&#237;aco esquerdo foi normal e ela n&#227;o apresentava doen&#231;a arterial coronariana significativa. Durante a realiza&#231;&#227;o do cateterismo card&#237;aco direito atrav&#233;s do acesso pela veia femoral direita, o cateter de Swan Ganz foi visto atravessar ao longo do lado esquerdo da coluna vertebral, enquanto subia pela cavidade tor&#225;cica. O operador foi capaz de avan&#231;ar sem dificuldade at&#233; o n&#237;vel do arco a&#243;rtico. Al&#233;m do arco, n&#227;o foi poss&#237;vel avan&#231;ar para o &#225;trio direito. Para delinear a trajet&#243;ria do cateter, o contraste iodado foi injetado manualmente na veia il&#237;aca. A inje&#231;&#227;o de corante revelou uma estrutura venosa passando para o lado esquerdo da coluna vertebral, aproximadamente ao n&#237;vel da segunda v&#233;rtebra lombar (L2). Essa veia continuou sua trajet&#243;ria no lado esquerdo at&#233; o n&#237;vel do arco a&#243;rtico e, em seguida, conectou-se &#224; cavidade direita do cora&#231;&#227;o (<xref ref-type="fig" rid="a15fig01m">fig. 1</xref>). A conex&#227;o venosa an&#244;mala n&#227;o foi integralmente caracterizada e o operador instruiu que uma RMC poderia proporcionar uma melhor avalia&#231;&#227;o. </p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="a15fig01m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-02-0e24-00015-gf01.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>A RMC revelou claramente que o VCI foi interrompida um pouco al&#233;m das veias renais. A veia hemi&#225;zigo se originou da veia renal esquerda e recebeu a por&#231;&#227;o terminal da VCI. Nesse ponto, a veia hemi&#225;zigo subiu para o hemit&#243;rax esquerdo e, por fim, drenou para uma Veia Cava Superior Esquerda Persistente (VCSEP). A VCSEP, por sua vez, drenou para um seio coron&#225;rio acentuadamente dilatado (<xref ref-type="fig" rid="a15fig02m">fig. 2</xref>). A RMC tamb&#233;m revelou a drenagem visceral subdiafragm&#225;tica no lado direito na aus&#234;ncia do curso comum da VCI. O f&#237;gado foi visto drenando diretamente para o &#225;trio direito atrav&#233;s das veias hep&#225;ticas. A paciente foi encontrada com o cora&#231;&#227;o na posi&#231;&#227;o usual, ou seja, levocardia com tamanho da c&#226;mara e fun&#231;&#227;o sist&#243;lica normais, al&#233;m de <italic>situs solitus</italic>. Um arco a&#243;rtico do lado esquerdo com um sistema hiperarterial br&#244;nquico foi visualizado. O f&#237;gado conectava a maior parte do abdome com poliesplenia associada &#224; HS. A paciente n&#227;o possu&#237;a Doen&#231;a Arterial Cong&#234;nita (DAC) associada. </p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="a15fig02m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-02-0e24-00015-gf02.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>
      <bold>2&#186; Caso </bold>
    </p>
    <p>Uma mulher de 46 anos de idade foi submetida a RMC para avaliar um seio coron&#225;rio dilatado visto no ecocardiograma transtor&#225;cico. A suspeita de DAC, incluindo uma VCSEP, foi considerada. A RMC demonstrou interrup&#231;&#227;o da VCI com continua&#231;&#227;o de &#225;zigos que drenavam para a VCSEP, que drenava para o seio coron&#225;rio. O seio coron&#225;rio estava acentuadamente dilatado, medindo 30,1 X 23,5 mm. A veia hep&#225;tica drenava diretamente para o &#225;trio direito. N&#227;o houve evid&#234;ncia de HS e todas as veias pulmonares drenavam normalmente para o &#225;trio esquerdo morfol&#243;gico sem evid&#234;ncia adicional de DAC.</p>
    <p>
      <bold>3&#186; Caso</bold>
    </p>
    <p>Uma mulher de 40 anos de idade foi submetida a estudo de RMC para avalia&#231;&#227;o da Displasia Arritmog&#234;nica do Ventr&#237;culo Direito (DAVD). A RMC foi negativa para DAVD. Novamente, uma nota incidental foi feita sobre uma VCI interrompida com uma continua&#231;&#227;o de &#225;zigos muito dilatada, medindo 20,3 mil&#237;metros no n&#237;vel do arco a&#243;rtico onde em geral drenava para a VCS direita. Todas as veias pulmonares drenavam para o &#225;trio esquerdo. A configura&#231;&#227;o era de <italic>situs solitus</italic> e, embora a paciente apresentasse poliesplenia, n&#227;o havia nenhuma evid&#234;ncia de qualquer outra doen&#231;a card&#237;aca cong&#234;nita.</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A IVC interrompida &#233; um achado comum na HS. A incid&#234;ncia de doen&#231;as card&#237;acas cong&#234;nitas, como a dupla via de sa&#237;da do ventr&#237;culo direito, o canal atrioventricular e a transposi&#231;&#227;o das grandes art&#233;rias na HS &#233; alta e gira em torno de 5-100%<sup>4</sup>. No entanto, em nossa s&#233;rie, n&#227;o houve paciente com doen&#231;a card&#237;aca cong&#234;nita e houve apenas um paciente que sofria de HS. </p>
    <p>O paciente com HS em nossa s&#233;rie n&#227;o apresentava quaisquer anomalias card&#237;acas cong&#234;nitas. </p>
    <p>A preval&#234;ncia de VCI interrompida &#233; baixa. Alguns autores<sup>5,6</sup> encontraram uma preval&#234;ncia de 0,001% em uma tomografia computadorizada de rotina. No entanto, a verdadeira incid&#234;ncia pode ser consideravelmente maior, uma vez que as estimativas recentes s&#227;o largamente utilizadas em pacientes que apresentavam evid&#234;ncia cl&#237;nica de DAC. Apesar da aparente baixa incid&#234;ncia, descrevemos tr&#234;s casos em que a VCI interrompida foi diagnosticada incidentalmente na resson&#226;ncia magn&#233;tica card&#237;aca. Em todos os casos de VCI interrompida, o seio coronariano estava dilatado, o que, em geral, impeliu a uma avalia&#231;&#227;o mais aprofundada atrav&#233;s RMC. Nesse sentido, a alta resolu&#231;&#227;o espacial da RMC permite realizar um retrato detalhado do sistema venoso, onde at&#233; mesmo um pequeno sistema como o seio venoso coronariano &#233; bem representado. &#201; importante ressaltar que a VCI interrompida coexiste com in&#250;meras anomalias card&#237;acas e vasculares cong&#234;nitas, tais como a HS e a VCSEP, indicando que &#233; preciso manter um alto n&#237;vel de suspeita para a vigil&#226;ncia de pacientes com seio coronariano dilatado. Do ponto de vista progn&#243;stico, essa informa&#231;&#227;o pode n&#227;o ser &#250;til. No entanto, a drenagem venosa an&#244;mala do abdome pode ser um obst&#225;culo em pacientes que necessitem de acesso &#224; cavidade direita do cora&#231;&#227;o e hemodin&#226;mica pela veia femoral, conforme descrito em nosso primeiro caso. </p>
    <p>Em suma, uma RMC n&#227;o invasiva &#233; a t&#233;cnica de exame de imagem livre de radia&#231;&#227;o ideal com uma capacidade inerente para definir a anatomia complexa, tal como a VCI interrompido ou HS, que n&#227;o s&#227;o em geral diagnosticadas por meio de outras estrat&#233;gias n&#227;o invasivas ou invasivas, como a ecocardiografia transtor&#225;cica ou transesof&#225;gica, o cateterismo card&#237;aco ou o exame de imagem nuclear. A realiza&#231;&#227;o da RMC &#233; indispens&#225;vel para os cardiologistas ou radiologistas confrontados com uma anatomia venosa amb&#237;gua no curso de um exame de imagem de rotina ou de interven&#231;&#227;o. Portanto, ele pode possibilitar o acesso a mais informa&#231;&#245;es sobre o sistema venoso para cirurgias card&#237;acas e implante de dispositivos. </p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Andre Mauricio Fernandes </p>
        <p> Rua das Ac&#225;cias, 67, Pituba </p>
        <p> 41850010 - Salvador, BA, Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p><email xlink:href="andremsf@cardiol.br">andremsf@cardiol.br</email>, </p>
        <p>
          <email xlink:href="andremsf@hotmail.com">andremsf@hotmail.com</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 15/11/10; revisado recebido em 07/04/11; aceito em 01/06/11.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Bass FE, Redwine MD, Kramer LA, Huynh PT, Harris JH. Spectrum of congenital anomalies of the inferior vena cava: cross-sectional imaging findings. Radiographics. 2000;20(3):639-52.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Spectrum of congenital anomalies of the inferior vena cava: cross-sectional imaging findings</article-title>
          <source>Radiographics</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>639</fpage>
          <lpage>52</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>20</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bass</surname>
              <given-names>FE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Redwine</surname>
              <given-names>MD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kramer</surname>
              <given-names>LA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Huynh</surname>
              <given-names>PT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Harris</surname>
              <given-names>JH</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Balkanci F, Ozmen MN. Case report: interruption of inferior vena cava with anomalous intrahepatic continuation. Br J Radiol. 1993;66(785):457-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Case report: interruption of inferior vena cava with anomalous intrahepatic continuation</article-title>
          <source>Br J Radiol</source>
          <date>
            <year>1993</year>
          </date>
          <fpage>457</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>785</issue>
          <volume>66</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Balkanci</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ozmen</surname>
              <given-names>MN</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Oleszczuk-Raschke K, Set PAK, von Lengerke HJ, Troger J. Abdominal sonography in the evaluation of heterotaxia in children. Pediatr Radiol. 1995;25(Suppl 1):S150-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Abdominal sonography in the evaluation of heterotaxia in children</article-title>
          <source>Pediatr Radiol</source>
          <date>
            <year>1995</year>
          </date>
          <fpage>S150</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <volume>25</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Oleszczuk-Raschke</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Set</surname>
              <given-names>PAK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>von Lengerke</surname>
              <given-names>HJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Troger</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Applegate KE, Goske MJ, Pierce G, Murphy D. Situs revisited: imaging of the heterotaxy syndrome. Radiographics. 1999;19(4):837-52.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Situs revisited: imaging of the heterotaxy syndrome</article-title>
          <source>Radiographics</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>837</fpage>
          <lpage>52</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>19</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Applegate</surname>
              <given-names>KE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Goske</surname>
              <given-names>MJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pierce</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Murphy</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Dellavalle A, Ribichini F, Steffenino G. Unsuspected infrahepatic interruption of inferior vena cava associated with floppy mitral valve, mitral valve prolapse, and severe mitral regurgitation. Chest. 1994;106(5):1626-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Unsuspected infrahepatic interruption of inferior vena cava associated with floppy mitral valve, mitral valve prolapse, and severe mitral regurgitation</article-title>
          <source>Chest</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>1626</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>106</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dellavalle</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ribichini</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Steffenino</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Koc Z, Oguzkurt L. Interruption or congenital stenosis of the inferior vena cava: prevalence, imaging, and clinical findings. Eur J Radiol. 2007;62(2):257-66.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Interruption or congenital stenosis of the inferior vena cava: prevalence, imaging, and clinical findings</article-title>
          <source>Eur J Radiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>257</fpage>
          <lpage>66</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>62</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Koc</surname>
              <given-names>Z</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Oguzkurt</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Case Report</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Cardiovascular magnetic resonance in unsuspected interrupted inferior vena cava</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>Interrupted inferior vena cava (IVC) is a rare anomaly. Anomalies of IVC are clinically important for cardiologists and radiologists who plan to intervene in the right heart. We describe three cases of IVC interruption diagnosed by cardiac magnetic resonance imaging study.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Vena Cava, Inferior</kwd>
        <kwd>Cardiovascular Abnormalities</kwd>
        <kwd>Magnetic Resonance Spetroscopy</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASE REPORT</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="enda-body2">
          <label>
            <bold>Cardiovascular magnetic resonance in unsuspected interrupted inferior vena cava</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Andre Mauricio Fernandes<sup>I</sup>; Vikas Rathi<sup>II</sup>; June Yamrozik<sup>II</sup>; Ronald Willians<sup>II</sup>; Robert W. Biederman<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Drexel University - Allegheny General Hospital, Philadelphia, PA, USA</p>
      <p><sup>II</sup>Universidade Federal da Bahia - Hospital Ana N&#233;ri, Canela, Salvador, BA, Brasil </p>
      <p>Mailing Address</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p>Interrupted inferior vena cava (IVC) is a rare anomaly. Anomalies of IVC are clinically important for cardiologists and radiologists who plan to intervene in the right heart. We describe three cases of IVC interruption diagnosed by cardiac magnetic resonance imaging study.</p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Vena Cava, Inferior/abnormalities; Cardiovascular Abnormalities; Magnetic Resonance Spetroscopy/diagnostic use.</p>
      <p>
        <bold>Introduction </bold>
      </p>
      <p>Anomalies of inferior vena cava (IVC) have been known to anatomists since 1793<sup>1</sup>, but IVC interruption with azygous and hemiazygous substitution is a rare anomaly which has been documented recently<sup>2</sup>.</p>
      <p>Usually patients are asymptomatic; however, this finding can be associated with cardiac and visceral anomalies<sup>1</sup> such as the heterotaxy syndrome (HS) with asplenia or polysplenia. Situs ambiguous, or heterotaxy, refers to visceral malposition and dimorphism associated with indeterminate atrial arrangement<sup>3</sup>. It differs from situs inversus because the latter represents a mirror image of the normal anatomy, i.e: the systemic atrium is on the left with a left-sided trilobed lung. Also, the liver, gallbladder, and inferior vena cava are present on the left side. The pulmonary atrium is on the right side with a right-sided bilobed lung. The stomach, spleen, and aorta are also present on the right side. In the heterotaxy syndrome, the arrangement of body organs is not orderly as seen in situs solitus or situs inversus. Interrupted IVC is the most consistent finding in heterotaxy with polysplenia<sup>4</sup>. These anomalies of IVC are clinically important, particularly for cardiologists and radiologists who plan to intervene on the right heart or to assess hemodynamics using IVC as the venous channel to enter the right side of the heart.</p>
      <p>In this study, we describe three cases of IVC interruption with or without HS incidentally diagnosed by cardiac magnetic resonance (CMR) imaging study (1.5T Excite GE, Milwaukee, WI) with clinical implications for patient management. Non-contrast breath hold spin echo and steady state free precession (SSFP) cine images were performed in all cases. Gadolinium was neither used nor required in any of the three cases. A composite of axial and coronal imaging was performed in all cases. </p>
      <p>
        <bold>Case Report</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Case 1 </bold>
      </p>
      <p>A 69-year-old Caucasian female underwent cardiac catheterization for the evaluation of chest pain and mild pulmonary hypertension. The left heart catheterization was uneventful and she did not have significant coronary artery disease. While performing the right heart catheterization through the right femoral vein access, the Swan Ganz catheter was seen to course along the left side of the spine as it ascended into the thoracic cavity. The operator was able to advance it without difficulty up to the level of the aortic arch. Beyond the arch, it could not be further advanced into the right atrium. To delineate the catheter course, iodinated contrast was hand injected into the illiac vein. The dye injection revealed a venous structure crossing over to the left of the spine approximately at the level of the second lumbar vertebra (L2). This vein continued to course on the left side up to the level of the aortic arch and then connected to the right heart (<xref ref-type="fig" rid="en_a15fig01m-body2">Figure 1</xref>). The anomalous venous connection was not fully characterized and the operator ordered a CMR to assess it better. </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_a15fig01m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-02-0e24-00015-gf01-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>The CMR clearly revealed that the IVC was interrupted just beyond the renal veins. The hemiazygous vein originated from the left renal vein and received the terminal portion of the IVC. The hemiazygous vein then ascended into the left hemithorax and ultimately drained into a persistent left superior vena cava (PLSVC). The PLSVC in turn drained into a markedly dilated coronary sinus (<xref ref-type="fig" rid="en_a15fig02m-body2">Figure 2</xref>). The CMR also clarified the subdiaphragmatic visceral drainage on the right side in the absence of the usual course of the IVC. The liver was seen to directly drain into the right atrium via hepatic veins. The patient was found to have the usual position of the heart i.e. levocardia with normal chamber size and systolic function along with situs solitus. A left-side aortic arch with hyper arterial bronchi system was visualized. The liver was bridging most of the abdomen with polysplenia featuring HS. The patient otherwise had no associated congenital heart disease (CHD). </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_a15fig02m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-02-0e24-00015-gf02-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>
        <bold>Case 2 </bold>
      </p>
      <p>A 46-year-old female underwent CMR to evaluate a dilated coronary sinus seen on the transthoracic echocardiogram. A suspicion for CHD, including a PLSVC, was considered. The CMR demonstrated interruption of the IVC with azygous continuation which drained into the PLSVC that drained into the coronary sinus. The coronary sinus was markedly dilated measuring 30.1 X 23.5mm. The hepatic vein directly drained into the right atrium. There was no evidence of HS and all pulmonary veins drained normally into the morphologic left atrium without further evidence of CHD.</p>
      <p>
        <bold>Case 3</bold>
      </p>
      <p>A 40-year-old female underwent CMR study for the evaluation of arrhythmogenic right ventricular dysplasia (ARVD). The CMR was negative for ARVD. Again, an incidental note was made about an interrupted IVC with an extremely dilated azygous continuation, measuring 20.3mm at the level of the aortic arch where it normally drained into the right SVC. All pulmonary veins drained into the left atrium. The situs was solitus, and although the patient had polysplenia, there was no evidence of any other congenital heart disease.</p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>Interrupted IVC is a common finding in HS. Incidence of congenital heart disease, such as double outlet right ventricle, atrioventricular canal and transposition of great arteries in HS is high and is around 50 - 100%<sup>4</sup>. Nevertheless, it can be an occasional finding in patients without HS and cardiac anomalies. However, in our case series there was no patient with cardiac congenital disease and there was only one patient who had HS. </p>
      <p>The patient with HS in our case series did not have any congenital cardiac anomalies. </p>
      <p>The prevalence of interrupted IVC is low. Some authors<sup>5,6</sup> a prevalence of 0.001% in routine computer tomography. However, the true incidence may be considerably higher, as early estimations are largely based on patients who had clinical evidence of CHD. Despite the apparent low incidence, we describe three cases where interrupted IVC was diagnosed incidentally on cardiac MRI. In all cases of interrupted IVC, the coronary sinus was dilated, which typically prompted further evaluation via CMR. In this sense, CMR high spacial resolution allows to perform a detailed venous system depiction, where even a small system as coronary venous sinus is well depicted. It is important to highlight that interrupted IVC coexists with numerous congenital cardiac and vascular anomalies such as HS and PLSVC, indicating that one needs to maintain a high level of suspicion for their surveillance in patients with dilated coronary sinus. Prognostically, this information may not be useful. However, anomalous abdomen venous drainage can be a roadblock in such patients who require right heart access and hemodynamics via femoral vein approach as described in our first case. </p>
      <p>In conclusion, non-invasive CMR is an ideal radiation-free imaging technique with an inherent ability to define complex anatomy such as interrupted IVC or HS typically not diagnosed via other non-invasive or invasive strategies such as transthoracic or transesophageal echocardiography, cardiac catheterization or nuclear imaging. Performance of CMR is indispensable for cardiologists or radiologists faced with ambiguous venous anatomy in the course of routine imaging or intervention. Therefore, it can bring further information about venous system for cardiac surgeries and implantation of devices. </p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Cardiovascular magnetic resonance in unsuspected interrupted inferior vena cava</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>La Vena Cava Inferior (VCI), interrumpida es una anomal&#237;a rara. Las anomal&#237;as de la VCI son cl&#237;nicamente importantes para los cardi&#243;logos y radi&#243;logos que pretenden intervenir en la cavidad card&#237;aca derecha. Aqu&#237; describimos tres casos de interrupci&#243;n de la VCI diagnosticados por medio de un estudio imaginol&#243;gico de resonancia magn&#233;tica card&#237;aca.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>heterotaxia</kwd>
        <kwd>vena cava inferior interrumpida</kwd>
        <kwd>situs ambiguus</kwd>
        <kwd>resonancia magn&#233;tica</kwd>
        <kwd>cardiovascular</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASO CL&#205;NICO</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="enda-body3">
          <label>
            <bold>Cardiovascular magnetic resonance in unsuspected interrupted inferior vena cava</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Andre Mauricio Fernandes<sup>I</sup>; Vikas Rathi<sup>II</sup>; June Yamrozik<sup>II</sup>; Ronald Willians<sup>II</sup>; Robert W. Biederman<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Drexel University - Allegheny General Hospital, Philadelphia, PA, USA</p>
      <p><sup>II</sup>Universidade Federal da Bahia - Hospital Ana N&#233;ri, Canela, Salvador, BA, Brasil </p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p>La Vena Cava Inferior (VCI), interrumpida es una anomal&#237;a rara. Las anomal&#237;as de la VCI son cl&#237;nicamente importantes para los cardi&#243;logos y radi&#243;logos que pretenden intervenir en la cavidad card&#237;aca derecha. Aqu&#237; describimos tres casos de interrupci&#243;n de la VCI diagnosticados por medio de un estudio imaginol&#243;gico de resonancia magn&#233;tica card&#237;aca.</p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> heterotaxia, vena cava inferior interrumpida, situs ambiguus, resonancia magn&#233;tica cardiovascular.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Las anomal&#237;as de la Vena Cava Inferior (VCI), se conocen por los anatomistas desde 1793<sup>1</sup>, pero la interrupci&#243;n de la VCI con el reemplazo de &#225;zigos y hemi&#225;zigos, es una anomal&#237;a rara que viene siendo documentada recientemente<sup>2</sup>.</p>
      <p>En general, los pacientes son asintom&#225;ticos. Pero ese hallazgo puede ser asociado a anomal&#237;as card&#237;acas y viscerales<sup>1</sup>, tales como el s&#237;ndrome de heterotaxia (HS), con asplenia o poliesplenia. Los <italic>situs ambiguus</italic> o heterotaxia, se refieren al mal posicionamiento visceral y al dimorfismo a una disposici&#243;n atrial indefinida<sup>3</sup>. Es diferente del <italic>situs inversus</italic>, una vez que &#233;se representa una imagen especular de la anatom&#237;a normal, o sea: el atrio sist&#233;mico est&#225; a la izquierda con un pulm&#243;n del lado izquierdo trilobar. Adem&#225;s, el h&#237;gado, la ves&#237;cula biliar y la vena cava inferior est&#225;n presentes en el lado izquierdo. El atrio pulmonar est&#225; al lado derecho con un pulm&#243;n del lado derecho bilobar. El est&#243;mago, el bazo y la aorta tambi&#233;n est&#225;n ubicados al lado derecho. En el s&#237;ndrome de heterotaxia, la disposici&#243;n de los &#243;rganos del cuerpo no est&#225; ordenada como en <italic>situs solitus</italic> o <italic>situs inversus</italic>. La VCI interrumpida es la constataci&#243;n m&#225;s consistente en la heterotaxia con polisplenia<sup>4</sup>. Esas anomal&#237;as de la VCI son cl&#237;nicamente importantes, en especial para los cardi&#243;logos y los radi&#243;logos que pretenden intervenir en la cavidad derecha del coraz&#243;n o evaluar la hemodin&#225;mica utilizando VCI como el canal venoso para entrar en el lado derecho del coraz&#243;n.</p>
      <p>En este estudio, describimos tres casos de interrupci&#243;n de la VCI con o sin HS, incidentalmente diagnosticados por un estudio imaginol&#243;gico de Resonancia Magn&#233;tica Card&#237;aca (RMC) (1.5T Excite GE, Milwaukee, WI), con implicaciones cl&#237;nicas para el manejo del paciente. Las im&#225;genes de cinecoronariograf&#237;a del <italic>spin-echo</italic> con contenci&#243;n de la respiraci&#243;n sin contraste y la precesi&#243;n libre en estado estacionario (SSFP), fueron realizadas en todos los casos. El gadolinio no se us&#243; ni tampoco fue necesario en ninguno de los tres casos. Un compuesto de im&#225;genes axiales y coronarias se realiz&#243; en todos los casos. </p>
      <p>
        <bold>Caso cl&#237;nico</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>1&#186; Caso </bold>
      </p>
      <p>Mujer de 69 a&#241;os, caucasiana, que se someti&#243; a cateterismo card&#237;aco para la evaluaci&#243;n de dolor en el pecho e hipertensi&#243;n pulmonar leve. El cateterismo card&#237;aco izquierdo fue normal y no presentaba enfermedad arterial coronaria significativa. Durante la realizaci&#243;n del cateterismo card&#237;aco derecho a trav&#233;s del acceso por la vena femoral derecha, el cat&#233;ter de Swan Ganz atraves&#243; toda la extensi&#243;n del lado izquierdo de la columna vertebral, mientras sub&#237;a por la cavidad tor&#225;cica. El operador fue capaz de avanzar sin dificultad hasta el nivel del arco a&#243;rtico. Pero m&#225;s all&#225; del arco, no fue posible avanzar hacia el atrio derecho. Para delinear la trayectoria del cat&#233;ter, el contraste iodado se inyect&#243; manualmente en la vena il&#237;aca. La inyecci&#243;n de colorante revel&#243; una estructura venosa que pasaba hacia el lado izquierdo de la columna vertebral, aproximadamente al nivel de la segunda v&#233;rtebra lumbar (L2). Esa vena continu&#243; su trayectoria por el lado izquierdo hasta llegar al nivel del arco a&#243;rtico y enseguida se conect&#243; a la cavidad derecha del coraz&#243;n (<xref ref-type="fig" rid="es_a15fig01m-body3">fig. 1</xref>). La conexi&#243;n venosa an&#243;mala no fue caracterizada por completo, y el operador revel&#243; que una RMC podr&#237;a proporcionar una mejor evaluaci&#243;n. </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_a15fig01m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-02-0e24-00015-gf01-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>La RMC revel&#243; claramente que el VCI fue interrumpido un poco mas all&#225; de las venas renales. La vena hemi&#225;zigo se origin&#243; de la vena renal izquierda y recibi&#243; la porci&#243;n terminal de la VCI. En ese punto, la vena hemi&#225;zigo subi&#243; hacia el hemit&#243;rax izquierdo y finalmente, dren&#243; hacia una Vena Cava Superior Izquierda Persistente (VCSIP). La VCSIP a su vez, dren&#243; hacia un seno coronario acentuadamente dilatado (<xref ref-type="fig" rid="es_a15fig02m-body3">fig. 2</xref>). La RMC tambi&#233;n revel&#243; el drenaje visceral subdiafragm&#225;tico en el lado derecho con la ausencia del curso com&#250;n de la VCI. El h&#237;gado se dren&#243; directamente hacia el atrio derecho a trav&#233;s de las venas hep&#225;ticas. La paciente fue encontrada con el coraz&#243;n en posici&#243;n normal, o sea, levocardia con tama&#241;o de la c&#225;mara y funci&#243;n sist&#243;lica normales, adem&#225;s de <italic>situs solitus</italic>. Se visualiz&#243; un arco a&#243;rtico del lado izquierdo con un sistema hiperarterial br&#243;nquico. El h&#237;gado conectaba con la mayor parte del abdomen, con poliesplenia asociada a la HS. La paciente no ten&#237;a Enfermedad Arterial Cong&#233;nita (EAC) asociada. </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_a15fig02m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-98-02-0e24-00015-gf02-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>
        <bold>2&#186; Caso </bold>
      </p>
      <p>Mujer de 46 a&#241;os, que se someti&#243; a la RMC para evaluar un seno coronario dilatado visto en el ecocardiograma transtor&#225;cico. Hab&#237;a sospecha de EAC, y la inclusi&#243;n de VCSIP se consider&#243;. La RMC arroj&#243; una interrupci&#243;n de la VCI con una continuaci&#243;n de &#225;zigos que drenaban hacia VCSIP, que a su vez drenaba hacia el seno coronario. El seno coronario estaba acentuadamente dilatado y med&#237;a 30,1 X 23,5 mm. La vena hep&#225;tica drenaba directamente hacia el atrio derecho. No hubo evidencia de HS y todas las venas pulmonares drenaban normalmente hacia el atrio izquierdo morfol&#243;gico sin evidencia adicional de EAC.</p>
      <p>
        <bold>3&#186; Caso</bold>
      </p>
      <p>Mujer de 40 a&#241;os, que se someti&#243; a un estudio de RMC para la evaluaci&#243;n de la Displasia Arritmog&#233;nica del Ventr&#237;culo Derecho (DAVD). La RMC dio negativa para DAVD. De nuevo se realiz&#243; una nota incidental sobre una VCI interrumpida con una continuaci&#243;n de &#225;zigos muy dilatada, midiendo 20,3 mil&#237;metros al nivel del arco a&#243;rtico en que, de manera general, drenaba hacia la VCS derecha. Todas las venas pulmonares drenaban hacia el atrio izquierdo. La configuraci&#243;n era de <italic>situs solitus</italic> y aunque la paciente tuviese poliesplenia, no hab&#237;a ninguna evidencia de la existencia de ninguna otra enfermedad card&#237;aca cong&#233;nita.</p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La IVC interrumpida es un hallazgo com&#250;n en la HS. La incidencia de enfermedades card&#237;acas cong&#233;nitas, como la doble v&#237;a de salida del ventr&#237;culo derecho, el canal atrioventricular y la transposici&#243;n de las grandes arterias en la HS, es alta y ronda el 5% y el 100%<sup>4</sup>. Sin embargo, en nuestra serie no hubo pacientes con enfermedad card&#237;aca cong&#233;nita y registramos solamente un paciente que sufr&#237;a HS. </p>
      <p>El paciente con HS en nuestra serie, no ten&#237;a ninguna anomal&#237;a card&#237;aca cong&#233;nita. </p>
      <p>La prevalencia de VCI interrumpida es baja. Algunos autores<sup>5,6</sup> encontraron una prevalencia de un 0,001% en una tomograf&#237;a computadorizada de rutina. Sin embargo, la verdadera incidencia puede ser considerablemente mayor, porque las estimaciones recientes son muy utilizadas en los pacientes que presentaban evidencia cl&#237;nica de EAC. A pesar de la aparente baja incidencia, pudimos describir tres casos en que la VCI interrumpida fue diagnosticada incidentalmente en la resonancia magn&#233;tica card&#237;aca. En todos los casos de VCI interrumpida, el seno coronario estaba dilatado y eso en general, nos llev&#243; a realizar una evaluaci&#243;n m&#225;s profunda a trav&#233;s de RMC. En ese sentido, la alta resoluci&#243;n espacial de la RMC permite realizar un retrato detallado del sistema venoso, donde incluso en un peque&#241;o sistema como el seno venoso coronario, est&#225; bien representado. Es importante remarcar que la VCI interrumpida coexiste con innumerables anomal&#237;as card&#237;acas y vasculares cong&#233;nitas, como la HS y la VCSIP, indicando que es preciso mantener un alto nivel de sospecha para la vigilancia de pacientes con el seno coronario dilatado. Desde el punto de vista del pron&#243;stico, esa informaci&#243;n tal vez no sea &#250;til. Pero el drenaje venoso an&#243;malo del abdomen, puede ser un obst&#225;culo en los pacientes que necesiten acceso a la cavidad derecha del coraz&#243;n y hemodin&#225;mica por la vena femoral, conforme a lo descrito en nuestro primer caso. </p>
      <p>En resumen, una RMC no invasiva es la t&#233;cnica de examen de imagen libre de radiaci&#243;n ideal, con una capacidad inherente para definir la anatom&#237;a compleja, tal como la VCI interrumpida o HS, que en general no son diagnosticadas por medio de otras estrategias no invasivas o invasivas, como la ecocardiograf&#237;a transtor&#225;cica o transesof&#225;gica, el cateterismo card&#237;aco o el examen de imagen nuclear. La realizaci&#243;n de la RMC es indispensable para los cardi&#243;logos o radi&#243;logos que se deparan con una anatom&#237;a venosa ambigua en el curso de un examen de imagen de rutina o de una intervenci&#243;n. Por tanto, &#233;l puede posibilitar el acceso a m&#225;s informaciones sobre el sistema venoso para cirug&#237;as card&#237;acas e implante de dispositivos. </p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuve fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
