<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="editorial">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">DswLHDQG5QxxtmtBLRFqd5y</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00018</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2011001500018</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(11)09700618</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2011001500018</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Ponto de Vista</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Estudos cardiopulmonares recentes</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Rocha-e-Silva</surname>
            <given-names>Maur&#237;cio</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade de S&#227;o Paulo</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Hospital das Cl&#237;nicas </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>12</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
      <volume>97</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>e135</fpage>
      <lpage>e139</lpage>
      <history>
        <date date-type="accepted">
          <day>14</day>
          <month>11</month>
          <year>2011</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>14</day>
          <month>11</month>
          <year>2011</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>19</day>
          <month>09</month>
          <year>2011</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>Entre 2009 e 2010, a Clinics publicou um n&#250;mero relativamente grande de estudos originais, que tratam do sistema cardiovascular e pulmonar. Vinte desses estudos t&#234;m atra&#237;do um n&#250;mero significativo de cita&#231;&#245;es dentro deste intervalo de tempo relativamente curto. Esta revis&#227;o aborda esses aspectos de pesquisas recentes com interesse direto para os cardiologistas. Os artigos foram agrupados em tr&#234;s categorias: Cardiologia, Pneumologia e Assuntos Multidisciplinares.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Revis&#227;o publica&#231;&#245;es cient&#237;ficas e t&#233;cnicas</kwd>
        <kwd>publica&#231;&#245;es peri&#243;dicas</kwd>
        <kwd>an&#225;lise de dados</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>16</day>
        <month>01</month>
        <year>2012</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>PONTO DE VISTA</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Estudos cardiopulmonares recentes</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Maur&#237;cio Rocha-e-Silva</bold>
    </p>
    <p>Hospital das Cl&#237;nicas - FMUSP, S&#227;o Paulo, SP, Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>Entre 2009 e 2010, a Clinics publicou um n&#250;mero relativamente grande de estudos originais, que tratam do sistema cardiovascular e pulmonar. Vinte desses estudos t&#234;m atra&#237;do um n&#250;mero significativo de cita&#231;&#245;es dentro deste intervalo de tempo relativamente curto. Esta revis&#227;o aborda esses aspectos de pesquisas recentes com interesse direto para os cardiologistas. Os artigos foram agrupados em tr&#234;s categorias: Cardiologia, Pneumologia e Assuntos Multidisciplinares.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Revis&#227;o publica&#231;&#245;es cient&#237;ficas e t&#233;cnicas, publica&#231;&#245;es peri&#243;dicas, an&#225;lise de dados. </p>
    <p>
      <bold>Cardiologia</bold>
    </p>
    <p>&#201; interessante notar que estudos preliminares s&#227;o o item de pesquisa mais frequente representado nesta amostra e tamb&#233;m o item que obteve o maior n&#250;mero de cita&#231;&#245;es.</p>
    <p>Dois artigos relatam experi&#234;ncias sobre o remodelamento ventricular. Zamo e cols.<sup>1</sup> examinaram o desenvolvimento da hipertrofia ventricular esquerda, aumento da press&#227;o arterial e variabilidade da press&#227;o arterial em camundongos espontaneamente hipertensos, sendo importantes determinantes de les&#245;es card&#237;acas. Eles investigaram os efeitos do curso da hipertens&#227;o em (a) padr&#245;es hemodin&#226;micos e auton&#244;micos (press&#227;o arterial; variabilidade da press&#227;o arterial; frequ&#234;ncia card&#237;aca); (b) hipertrofia ventricular esquerda; e (c) padr&#245;es locais e sist&#234;micos de resposta do sistema renina-angiotensina. Eles concluem que a disfun&#231;&#227;o auton&#244;mica e a modula&#231;&#227;o da atividade do sistema renina-angiotensina s&#227;o fatores que contribuem para les&#245;es de &#243;rg&#227;o-alvo na hipertens&#227;o, podendo interagir uns com os outros. Este resultado traz a importante mensagem de que o tratamento da doen&#231;a hipertensiva deve se iniciar antes que a press&#227;o arterial atinja altos n&#237;veis est&#225;veis &#8203;&#8203;e, consequentemente, ocorram les&#245;es ao &#243;rg&#227;o-alvo. Esse trabalho recebeu oito cita&#231;&#245;es ao longo de um per&#237;odo de um ano.</p>
    <p>Duarte e cols.<sup>2</sup> avaliaram as fun&#231;&#245;es do estresse oxidativo e da peroxida&#231;&#227;o lip&#237;dica no remodelamento ventricular induzido pela exposi&#231;&#227;o &#224; fuma&#231;a de tabaco ap&#243;s infarto do mioc&#225;rdio em um modelo murino e conclu&#237;ram que a exposi&#231;&#227;o &#224; fuma&#231;a do tabaco e o estresse oxidativo est&#227;o associados com a intensifica&#231;&#227;o do remodelamento ventricular ap&#243;s o infarto do mioc&#225;rdio. Esse artigo obteve quatro cita&#231;&#245;es em dois anos.</p>
    <p>O barorreflexo foi objeto de um estudo realizado por Valenti e cols.<sup>3</sup> sobre a varia&#231;&#227;o da sensibilidade do barorreflexo entre camundongos Wistar Kyoto machos conscientes. O ganho do barorreflexo foi calculado como a rela&#231;&#227;o entre a mudan&#231;a da frequ&#234;ncia card&#237;aca e a varia&#231;&#227;o da press&#227;o arterial m&#233;dia em resposta a uma dose depressora do nitroprussiato de s&#243;dio e uma dose pressora de fenilefrina. Aproximadamente 37% dos camundongos apresentaram pico bradic&#225;rdico e reflexo bradic&#225;rdico reduzido, bem como diminui&#231;&#227;o do ganho do barorreflexo bradic&#225;rdico, enquanto cerca de 23% tiveram diminui&#231;&#227;o da frequ&#234;ncia card&#237;aca basal, pico taquic&#225;rdico, reflexo taquic&#225;rdico e redu&#231;&#227;o de ganho do barroreflexo simp&#225;tico. N&#227;o foram observadas altera&#231;&#245;es significativas na press&#227;o arterial m&#233;dia basal. Assim, constatou-se que a sensibilidade do barorreflexo varia entre camundongos Wistar Kyoto do mesmo laborat&#243;rio. Esse artigo foi citado oito vezes ao longo de um per&#237;odo de um ano.</p>
    <p>O estresse oxidativo foi objeto de um projeto conduzido por Budin e cols.<sup>4</sup> que examinou os efeitos de fra&#231;&#245;es ricas em &#243;leo de palma tocotrienol em camundongos com diabetes induzida por estreptozotocina. Os animais foram divididos em tr&#234;s grupos: (I) n&#227;o-diab&#233;ticos normais (ii) diab&#233;ticos tratados com fra&#231;&#245;es ricas em tocotrienol, e (iii) diab&#233;ticos sem tratamento. Perfis sangu&#237;neos de glicose e lip&#237;dios, marcadores de estresse oxidativo e altera&#231;&#245;es morfol&#243;gicas da aorta tor&#225;cica foram avaliados. Os seguintes resultados foram observados em animais tratados versus n&#227;o tratados: (A) redu&#231;&#227;o das concentra&#231;&#245;es de glicose s&#233;rica e hemoglobina glicada; (b) baixos n&#237;veis de colesterol plasm&#225;tico total, colesterol da lipoprote&#237;na de baixa densidade e triglicer&#237;deos; (c) maiores n&#237;veis de colesterol da lipoprote&#237;na de alta densidade; (d) aumento dos n&#237;veis plasm&#225;ticos de atividade de super&#243;xido dismutase e vitamina C no plasma, mostrando-se aumentada em camundongos tratados com fra&#231;&#245;es ricas em tocotrienol. (E) n&#237;veis inferiores de malondialde&#237;do plasm&#225;tico e da aorta + 4-hidroxinonenal (MDA + 4 HNE) e dano oxidativo ao DNA. Exames de microscopia eletr&#244;nica mostraram que a morfologia normal da aorta tor&#225;cica apresentou-se comprometida em camundongos diab&#233;ticos n&#227;o tratados, ao passo que a suplementa&#231;&#227;o de fra&#231;&#245;es ricas em tocotrienol resultou em um efeito protetor sobre a parede do vaso. Os exames concluem que fra&#231;&#245;es ricas em tocotrienol reduzem o n&#237;vel de glicose no sangue e melhora a dislipidemia. N&#237;veis de marcadores de estresse oxidativo tamb&#233;m foram reduzidos pela administra&#231;&#227;o de fra&#231;&#245;es ricas em tocotrienol. Foi mantida a integridade da parede do vaso devido aos efeitos positivos mediados pelas fra&#231;&#245;es ricas em tocotrienol. Este estudo obviamente requer confirma&#231;&#245;es adicionais, por&#233;m atraiu seis cita&#231;&#245;es em dois anos.</p>
    <p>O objetivo de um estudo realizado por Carnieto Jr e cols.<sup>5</sup> realizado em 48 c&#227;es foi determinar se um inibidor seletivo da cicloxigenase-2 (rofecoxib) pode alterar a evolu&#231;&#227;o do infarto agudo do mioc&#225;rdio ap&#243;s a reperfus&#227;o. Os c&#227;es foram submetidos a 180 minutos de oclus&#227;o coron&#225;ria seguida de 30 minutos de reperfus&#227;o. Amostras de sangue foram coletadas a partir do seio venoso imediatamente antes da oclus&#227;o coron&#225;ria e ap&#243;s 30 minutos da reperfus&#227;o para realizar medidas de CPK-MB, CPK-MBm e troponina I. Durante o experimento, observou-se a press&#227;o arterial m&#233;dia, frequ&#234;ncia card&#237;aca e fluxo coronariano. O fluxo coronariano e a frequ&#234;ncia card&#237;aca n&#227;o se alteraram, mas no grupo controle, houve instabilidade da press&#227;o arterial, al&#233;m de n&#237;veis m&#225;ximos de CPK-MB p&#243;s-infarto. Os mesmos resultados foram observados para CPK-MBm e troponina I. Os Autores concluem que neste modelo canino de isquemia-reperfus&#227;o mioc&#225;rdica, a inibi&#231;&#227;o seletiva da cicloxigenase-2 com rofecoxib n&#227;o esteve associada a in&#237;cio de efeitos prejudiciais sobre o perfil hemodin&#226;mico ou &#224; extens&#227;o bruta do infarto; na verdade, ela pode ser ben&#233;fica, limitando a necrose celular. Este artigo obteve quatro cita&#231;&#245;es em dois anos.</p>
    <p>Meneghini e cols.<sup>6</sup> buscaram avaliar os efeitos da memantina sobre a redu&#231;&#227;o do tamanho nuclear em c&#233;lulas card&#237;acas expostas ao estresse causado pelo frio e descobriram que a subst&#226;ncia efetivamente impede a redu&#231;&#227;o do tamanho nuclear de cardiomi&#243;citos em camundongos expostos a estresse causado pelo frio. Este estudo foi citado quatro vezes em dois anos.</p>
    <p>Um &#250;nico estudo cl&#237;nico foi bem citado. Uma investiga&#231;&#227;o muito interessante foi realizada por Guimar&#227;es e cols.<sup>7</sup>, que procuraram avaliar a atividade neuro-hormonal em receptores de transplante card&#237;aco e compar&#225;-la com a atividade neuro-hormonal em pacientes com insufici&#234;ncia card&#237;aca e indiv&#237;duos saud&#225;veis &#8203;&#8203;durante o repouso e logo ap&#243;s um teste de caminhada de 6 minutos. O estudo foi realizado em 20 pacientes de transplante card&#237;aco, 11 pacientes com insufici&#234;ncia card&#237;aca e sete indiv&#237;duos saud&#225;veis. Amostras de sangue foram coletadas imediatamente antes e durante o &#250;ltimo minuto do exerc&#237;cio. Durante o repouso, o n&#237;vel de norepinefrina plasm&#225;tica dos pacientes foi maior em receptores de transplante card&#237;aco e indiv&#237;duos saud&#225;veis. O n&#237;vel de norepinefrina plasm&#225;tica de receptores de transplante card&#237;aco n&#227;o foi diferente do que o de indiv&#237;duos saud&#225;veis. Logo ap&#243;s o teste de caminhada de 6 minutos, o n&#237;vel de norepinefrina plasm&#225;tica dos receptores de transplante card&#237;aco n&#227;o foi diferente do de pacientes com insufici&#234;ncia card&#237;aca. Ambos os grupos tinham um n&#237;vel mais elevado do que indiv&#237;duos saud&#225;veis. Concluiu-se que a atividade neuro-hormonal permanece aumentada ap&#243;s o teste de caminhada de seis minutos ap&#243;s o transplante card&#237;aco. Esse estudo obteve tr&#234;s cita&#231;&#245;es em um ano.</p>
    <p>Relatam-se tr&#234;s estudos de preval&#234;ncia sobre a disfun&#231;&#227;o da tire&#243;ide, hemocromatose e doen&#231;a arterial perif&#233;rica. Duarte e cols.<sup>8</sup> avaliaram a preval&#234;ncia da disfun&#231;&#227;o tireoidiana em 399 pacientes card&#237;acos idosos (268 mulheres com idade entre 60 e 92 anos) em um ambiente ambulatorial por meio de anticorpos s&#233;ricos livres de T4, TSH, e anti-peroxidase, bem como por meio de medi&#231;&#245;es de excre&#231;&#227;o urin&#225;ria de iodo e ultrassom da tire&#243;ide. Recomenda-se que estudos de ultrassom, testes de fun&#231;&#227;o da tire&#243;ide e auto-imunidade sejam avaliados em pacientes idosos. Este artigo obteve cinco cita&#231;&#245;es ao longo de dois anos.</p>
    <p>A preval&#234;ncia de hemocromatose foi estudada por Bittencourt e cols.<sup>9</sup>. Aproximadamente metade dos pacientes brasileiros com hemocromatose heredit&#225;ria (HH) n&#227;o s&#227;o nem homozigotos para a muta&#231;&#227;o C282Y nem heterozigotos compostos para as muta&#231;&#245;es C282Y e H63D associadas com HH em caucasianos. Outras muta&#231;&#245;es t&#234;m sido descritas no gene HFE, bem como em genes envolvidos no metabolismo do ferro, como receptor de transferrina 2 (TFR2) e ferroportina 1 (SCL40A1). Para avaliar o papel das muta&#231;&#245;es de HFE, TFR2 e SCL40A1 em indiv&#237;duos brasileiros com HH, conduziu-se um estudo com 19 indiv&#237;duos do sexo masculino onde se avaliou indiv&#237;duos com HH. Os autores conclu&#237;ram que um ter&#231;o dos brasileiros com o fen&#243;tipo cl&#225;ssico de HH n&#227;o apresentam HFE ou outras muta&#231;&#245;es atualmente associadas com a doen&#231;a em caucasianos. Esta observa&#231;&#227;o sugere um papel para outras muta&#231;&#245;es ainda desconhecidas nos genes acima ou em outros genes envolvidos na homeostase do ferro na patog&#234;nese da HH no Brasil. Esse artigo recebeu 4 cita&#231;&#245;es em dois anos.</p>
    <p>Zanati e cols.<sup>10</sup> examinaram a preval&#234;ncia de perfis de fator de risco cardiovascular e mortalidade de 24 meses em pacientes com doen&#231;a arterial perif&#233;rica sintom&#225;tica, por meio de um estudo observacional prospectivo incluindo 75 pacientes consecutivos hospitalizados para reconstru&#231;&#227;o vascular perif&#233;rica programada. Foram realizados ecocardiogramas por Doppler antes da cirurgia em 54 casos. Foi realizada an&#225;lise de sobrevida em um seguimento de 24 meses. A mortalidade geral em 24 meses foi de 24% e esteve associada com a idade e a falta do uso de aspirina, sendo que n&#227;o ocorreram &#243;bitos entre aqueles que usam esse f&#225;rmaco. N&#227;o foi encontrada associa&#231;&#227;o entre &#243;bito cardiovascular (11 casos) e os outros fatores de risco. Foi encontrada uma alta preval&#234;ncia de fatores de risco cardiovasculares n&#227;o controlados (tratados ou n&#227;o) em pacientes submetidos &#224; reconstru&#231;&#227;o vascular perif&#233;rica planejada, sendo que o uso cr&#244;nico de aspirina est&#225; associado &#224; diminui&#231;&#227;o da mortalidade por todas as causas. Esse artigo foi citado 3 vezes em 2 anos.</p>
    <p>Um &#250;nico estudo diagn&#243;stico foi relatado: a detec&#231;&#227;o n&#227;o-invasiva da aterosclerose &#233; fundamental para sua preven&#231;&#227;o, o que levou Bampi e cols.<sup>11</sup> a correlacionarem de forma n&#227;o invasiva indicadores detect&#225;veis &#8203;&#8203;de aterosclerose coronariana, ou doen&#231;a arterial coronariana (ou seja, fatores de risco cl&#225;ssicos, resultados de testes da prote&#237;na reativa C ultra sens&#237;vel, espessura da camada &#237;ntima-m&#233;dia carot&#237;dea, fun&#231;&#227;o endotelial, &#237;ndice tornozelo-braquial e escore de c&#225;lcio por tomografia computadorizada) com a extens&#227;o da doen&#231;a coronariana avaliada pelo &#237;ndice Friesinger a partir de angiografias coron&#225;rias convencionais, por meio de um estudo prospectivo com 100 pacientes consecutivos com idade m&#233;dia de 55,1 &#177; 10,7 anos, composto por 55% de homens e 45% de mulheres. Eles concluem que &#233; poss&#237;vel determinar de forma aproximada a presen&#231;a e a extens&#227;o da DAC por m&#233;todos n&#227;o-invasivos, principalmente por testes de escore de c&#225;lcio, colesterol HDL e exames da propor&#231;&#227;o TG/colesterol HDL. Em dois anos, esse estudo obteve quatro cita&#231;&#245;es.</p>
    <p>Gostar&#237;amos ainda de destacar dois artigos de revis&#227;o sobre temas cardiologia. Wichi e cols.<sup>12</sup> nos fornecem uma vis&#227;o muito interessante sobre as associa&#231;&#245;es do envelhecimento com altera&#231;&#245;es nos sistemas nervosos cardiovasculares e auton&#244;micos. Mudan&#231;as auton&#244;micas relacionadas ao envelhecimento envolvem altera&#231;&#245;es parassimp&#225;ticas e simp&#225;ticas levando a uma maior incid&#234;ncia de morbimortalidade devido a doen&#231;as cardiovasculares. Diversos estudos sugerem que o exerc&#237;cio f&#237;sico &#233; eficaz na preven&#231;&#227;o de altera&#231;&#245;es delet&#233;rias. O exerc&#237;cio cr&#244;nico na geriatria parece estar associado com a melhora no sistema cardiovascular e parece promover um estilo de vida saud&#225;vel. Nesta revis&#227;o, abordamos os principais efeitos do envelhecimento sobre o sistema nervoso auton&#244;mico no contexto do controle cardiovascular. Analisamos o uso do exerc&#237;cio cr&#244;nico para prevenir altera&#231;&#245;es cardiovasculares durante o processo de envelhecimento. Cinco artigos citaram esse relat&#243;rio durante 2 anos.</p>
    <p>Landim e cols.<sup>13</sup> fornecem informa&#231;&#245;es interessantes sobre a doen&#231;a coronariana ateroscler&#243;tica, que &#233; a principal causa de morbimortalidade em pa&#237;ses industrializados, sendo a disfun&#231;&#227;o endotelial considerada um fen&#244;meno precursor. O &#243;xido n&#237;trico produzido pelo endot&#233;lio sob a a&#231;&#227;o da sintase endotelial de &#243;xido n&#237;trico tem importantes fun&#231;&#245;es antiaterog&#234;nicas. Sua biodisponibilidade reduzida &#233; o in&#237;cio do processo ateroscler&#243;tico. A adi&#231;&#227;o de dois radicais metila &#224; arginina, atrav&#233;s da a&#231;&#227;o de prote&#237;nas nucleares metiltransferase, produz dimetilarginina assim&#233;trica, que compete com L-arginina e promove uma redu&#231;&#227;o na forma&#231;&#227;o de &#243;xido n&#237;trico na parede vascular. A dimetilarginina assim&#233;trica, por si s&#243; considerada uma mediadora dos efeitos vasculares dos diversos fatores de risco para aterosclerose, pode ser eliminada por excre&#231;&#227;o renal ou pela a&#231;&#227;o enzim&#225;tica das dimetilargininas dimetilaminohidrolases. Diversas pesquisas preliminares cient&#237;ficas e cl&#237;nicas sugerem que o aumento da dimetilarginina assim&#233;trica ocorre no contexto da insufici&#234;ncia renal cr&#244;nica, dislipidemia, press&#227;o arterial elevada, diabetes melito e a hiper-homocisteinemia, al&#233;m de outras doen&#231;as. Medidas terap&#234;uticas para combater a aterosclerose pode reverter esses efeitos da dimetilarginina assim&#233;trica ou pelo menos reduzir a concentra&#231;&#227;o dessa subst&#226;ncia qu&#237;mica no sangue. Tal efeito pode ser conseguido com mol&#233;culas concorrentes ou pelo aumento da express&#227;o ou atividade de sua enzima de degrada&#231;&#227;o. H&#225; estudos em andamento, visando estabelecer o verdadeiro papel da dimetilarginina assim&#233;trica como um marcador e mediador da aterosclerose, com poss&#237;veis aplica&#231;&#245;es terap&#234;uticas. Os principais aspectos da forma&#231;&#227;o e degrada&#231;&#227;o de dimetilarginina assim&#233;trica e sua implica&#231;&#227;o no processo aterog&#234;nico s&#227;o abordados nesse artigo, que foi citado tr&#234;s vezes em dois anos.</p>
    <p>
      <bold>Pneumologia</bold>
    </p>
    <p>Destacam-se quatro artigos sobre a fisiopatologia do sistema pulmonar.</p>
    <p>Bisanccioni e cols.<sup>14</sup> realizaram uma an&#225;lise retrospectiva dos dados obtidos a partir de prontu&#225;rios m&#233;dicos eletr&#244;nicos de 245 pacientes com asma grave, entre janeiro de 2006 e junho de 2008. Sintomas de rinite e refluxo gastroesof&#225;gico foram avaliados, bem como intoler&#226;ncia a medicamentos antiinflamat&#243;rios n&#227;o-ester&#243;ides. Tamb&#233;m foram avaliados os resultados da esofagogastroduodenoscopia, videolaringoscopia e tomografia computadorizada do t&#243;rax para confirmar refluxo gastroesof&#225;gico, polipose nasal, disfun&#231;&#227;o de cordas vocais e bronquiectasia. Foram observados sintomas de rinite em 224 pacientes (91,4%); 18 (7,3%) apresentavam intoler&#226;ncia a medicamentos antiinflamat&#243;rios n&#227;o-ester&#243;ides e 8 (3,3%) apresentavam polipose nasal. Foram relatados sintomas de refluxo gastroesof&#225;gico em 173 (70,6%) pacientes, embora o diagn&#243;stico do refluxo gastroesof&#225;gico tenha sido confirmado com base nos resultados da esofagogastroduodenoscopia ou laringoscopia em apenas 58 (33,6%) pacientes. Houve suspeitas de disfun&#231;&#227;o de cordas vocais em 16 (6,5%), tendo sido confirmado atrav&#233;s de laringoscopia em 4 (1,6%). Prontu&#225;rios m&#233;dicos apresentavam tomografia computadorizada do t&#243;rax de 105 pacientes, sendo que 26 (24,8%) apresentavam bronquiectasia. Devido ao fato de que a rinite e o refluxo gastroesof&#225;gico foram as comorbidades mais comuns observadas, al&#233;m da bronquiectasia, os autores recomendam que, em pacientes com asma grave, doen&#231;as associadas devem ser investigadas como causa de sintomas respirat&#243;rios e asma n&#227;o controlada. Esse trabalho recebeu sete cita&#231;&#245;es em 2 anos.</p>
    <p>A an&#225;lise da respira&#231;&#227;o com base na mec&#226;nica respirat&#243;ria &#233; de interesse no diagn&#243;stico fisiopatol&#243;gico de doen&#231;as respirat&#243;rias. Veiga e cols.<sup>15</sup> avaliaram a mec&#226;nica respirat&#243;ria de indiv&#237;duos asm&#225;ticos e a contribui&#231;&#227;o da t&#233;cnica de oscila&#231;&#245;es for&#231;adas monofrequ&#234;ncia no diagn&#243;stico de asma em 22 indiv&#237;duos saud&#225;veis &#8203;&#8203;e 22 indiv&#237;duos asm&#225;ticos. Foram observados valores de imped&#226;ncia respirat&#243;ria significativamente maiores em pacientes asm&#225;ticos. Foram identificados melhores par&#226;metros para a detec&#231;&#227;o da asma e concluiu-se que a t&#233;cnica permite uma an&#225;lise n&#227;o-invasiva e detalhada em diferentes fases do ciclo respirat&#243;rio, fornecendo par&#226;metros adequados para o diagn&#243;stico da asma com alta precis&#227;o. Esse artigo recebeu cinco cita&#231;&#245;es em 2 anos.</p>
    <p>Sabino e cols.<sup>16</sup> investigaram o impacto do estado nutricional sobre a composi&#231;&#227;o corporal, capacidade de exerc&#237;cio e for&#231;a muscular respirat&#243;ria em 32 pacientes com doen&#231;a pulmonar obstrutiva cr&#244;nica grave. Os pacientes (nove mulheres) foram divididos em tr&#234;s grupos de acordo com seus &#237;ndices de massa corporal (IMC): sobrepeso/obesidade, peso normal e baixo peso. Espirometria, imped&#226;ncia bioel&#233;trica, teste de caminhada de seis minutos e press&#245;es inspirat&#243;rias e expirat&#243;rias m&#225;ximas foram avaliadas. A obstru&#231;&#227;o das vias a&#233;reas mostrou-se similar entre os grupos; no entanto, pacientes com sobrepeso/obesidade apresentaram maior &#237;ndice de massa livre de gordura, capacidade de exerc&#237;cio e press&#227;o inspirat&#243;ria m&#225;xima em compara&#231;&#227;o com pacientes de peso normal e de baixo peso, respectivamente. Al&#233;m disso, na an&#225;lise de regress&#227;o m&#250;ltipla, o &#237;ndice de massa livre de gordura foi o &#250;nico preditor independente da capacidade de exerc&#237;cio. Os autores afirmam que essas caracter&#237;sticas de pacientes com sobrepeso ou obesos podem compensar os inconvenientes do excesso de peso e levar a um melhor progn&#243;stico em pacientes com doen&#231;a pulmonar obstrutiva cr&#244;nica. Em um ano, esse artigo foi citado tr&#234;s vezes.</p>
    <p>Torquato e cols.<sup>17</sup> quantificaram a intera&#231;&#227;o entre press&#227;o intra-abdominal elevada e Press&#227;o Expirat&#243;ria Final Positiva em uma coorte de 30 pacientes sob ventila&#231;&#227;o mec&#226;nica na UTI com volume-corrente fixo. O sistema respirat&#243;rio e a press&#227;o abdominal foram medidos em um n&#237;vel de Press&#227;o Expirat&#243;ria Final Positiva zero e 10 cent&#237;metros de H<sub>2</sub>O. As medi&#231;&#245;es foram repetidas ap&#243;s a coloca&#231;&#227;o de um peso de 5 kg na barriga do paciente. Eles concluem que a adi&#231;&#227;o de um peso 5 kg sobre o abd&#244;men aumentou significativamente a press&#227;o intra-abdominal e a press&#227;o de plat&#244; das vias a&#233;reas, confirmando que a hipertens&#227;o intra-abdominal eleva a press&#227;o de plat&#244;. No entanto, a press&#227;o de plat&#244; por si s&#243; n&#227;o pode ser considerada um bom indicador para a detec&#231;&#227;o da press&#227;o intra-abdominal elevada em pacientes sob ventila&#231;&#227;o mec&#226;nica utilizando PEEP. Nesses pacientes, a press&#227;o intra-abdominal tamb&#233;m deve ser medida. Esse artigo recebeu tr&#234;s cita&#231;&#245;es em 2 anos.</p>
    <p>
      <bold>Multidisciplinaridade</bold>
    </p>
    <p>Tr&#234;s estudos se enquadram nesta categoria. O objetivo de um estudo de autoria de Azeka e cols.<sup>18</sup> descreveram a experi&#234;ncia unic&#234;ntrica de transplante de &#243;rg&#227;os e tecidos. Esse &#233; o primeiro estudo de transplante de &#243;rg&#227;os e tecidos feitos no Hospital das Cl&#237;nicas da Faculdade de Medicina da Universidade de S&#227;o Paulo. Os dados foram coletados a partir de cada tipo de transplante de &#243;rg&#227;os entre 2002 e 2007. Os dados coletados foram as caracter&#237;sticas do paciente e curvas de sobrevida atuarial de Kaplan-Meier aos 30 dias, um ano e cinco anos. Havia um total de 3.321 transplantes na institui&#231;&#227;o e a curva de sobrevida de 5 anos variou de 53% a 88%. Observa-se que esse relat&#243;rio mostra que transplante de &#243;rg&#227;os s&#243;lidos e tecidos s&#227;o vi&#225;veis &#8203;&#8203;dentro da institui&#231;&#227;o, o que nos permite supor que a qualidade dos transplantes ir&#225; melhorar no futuro. Esse estudo obteve quatro cita&#231;&#245;es em 2 anos.</p>
    <p>Um estudo observacional prospectivo foi conduzido por Silva e cols.<sup>19</sup> de fevereiro de 2004 a outubro de 2007 em um hospital universit&#225;rio terci&#225;rio. Avaliou-se uma amostra consecutiva de 856 pacientes. Foram feitas an&#225;lises bivariadas e multivariadas para determinar as associa&#231;&#245;es entre mortalidade ambulatorial e g&#234;nero, idade, tempo de hospitaliza&#231;&#227;o, n&#250;mero de medicamentos prescritos e os diagn&#243;sticos feitos quando da interna&#231;&#227;o, hist&#243;rico de insufici&#234;ncia card&#237;aca, doen&#231;as neopl&#225;sicas, s&#237;ndrome de imobilidade, del&#237;rio, doen&#231;as infecciosas, e exames laboratoriais na interna&#231;&#227;o (albumina s&#233;rica e creatinina). A taxa de mortalidade geral foi de 16,4%. Os seguintes fatores estiveram associados com maior mortalidade intra-hospitalar: del&#237;rio, doen&#231;a neopl&#225;sica, n&#237;veis s&#233;ricos de albumina na interna&#231;&#227;o &lt;3.3mg/dL, n&#237;veis de creatinina s&#233;rica na interna&#231;&#227;o <underline>&gt;</underline>1.3mg/dL, hist&#243;rico de insufici&#234;ncia card&#237;aca, imobilidade e idade avan&#231;ada. Os autores afirmam que esse estudo refor&#231;a a percep&#231;&#227;o de del&#237;rio como um preditor de mortalidade entre pacientes com idade mais avan&#231;ada. C&#226;ncer, imobilidade, baixos n&#237;veis de albumina, creatinina elevada, hist&#243;rico de insufici&#234;ncia card&#237;aca e idade avan&#231;ada tamb&#233;m estiveram relacionados a maiores taxas de mortalidade nessa popula&#231;&#227;o. Tr&#234;s artigos citaram esse relat&#243;rio em 2 anos.</p>
    <p>Castro e cols.<sup>20</sup> abordaram os riscos de hipotermia e hipoglicemia durante uma competi&#231;&#227;o de nata&#231;&#227;o de 10 km em &#225;guas abertas, a fim de alertar os m&#233;dicos para os poss&#237;veis perigos dessa prova ol&#237;mpica rec&#233;m-introduzida por meio de um estudo observacional transversal realizado durante a prova de 10 km em &#225;guas abertas (temperatura da &#225;gua 21&#186; C) em que atletas brasileiras que alcan&#231;assem a melhor classifica&#231;&#227;o (7 homens, 5 mulheres; idades entre 21 &#177; 7 anos) foram submetidos a medidas antropom&#233;tricas no dia antes da competi&#231;&#227;o. A hipotermia pode ocorrer durante as provas de nata&#231;&#227;o em &#225;guas abertas, mesmo em atletas de elite competindo em &#225;gua relativamente quente. Assim, a temperatura central deve ser a principal preocupa&#231;&#227;o de qualquer m&#233;dico durante uma prova de nata&#231;&#227;o em &#225;guas abertas. A glicemia capilar pode ter efeitos positivos sobre o desempenho. Esse artigo obteve tr&#234;s cita&#231;&#245;es em 2 anos.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Maur&#237;cio Rocha-e-Silva </p>
        <p> Rua Dr. Ov&#237;dio Pires de Campos, 225 - 6&#186; andar </p>
        <p> 05403-010 - S&#227;o Paulo, SP, Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="mauricio.silva@pobox.com">mauricio.silva@pobox.com</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 19/09/11; revisado recebido em 14/11/11; aceito em 14/11/11.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Zamo FS, Lacchini S, Mostarda C, Chiavegatto S, Silva ICM, Oliveira EM, et al. Hemodynamic, morphometric and autonomic patterns in hypertensive rats - renin-angiotensin system modulation. Clinics. 2010;65(1):85-92.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Hemodynamic, morphometric and autonomic patterns in hypertensive rats - renin-angiotensin system modulation</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>85</fpage>
          <lpage>92</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>65</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Zamo</surname>
              <given-names>FS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lacchini</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mostarda</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chiavegatto</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Silva</surname>
              <given-names>ICM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Oliveira</surname>
              <given-names>EM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Duarte DR, Minicucci MF, Azevedo PS, Matsubara BB, Matsubara LS, Novelli EL, et al. The role of oxidative stress and lipid peroxidation in ventricular remodeling induced by tobacco smoke exposure after myocardial infarction. Clinics. 2009;64(7):691-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The role of oxidative stress and lipid peroxidation in ventricular remodeling induced by tobacco smoke exposure after myocardial infarction</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>691</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Duarte</surname>
              <given-names>DR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Minicucci</surname>
              <given-names>MF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Azevedo</surname>
              <given-names>PS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Matsubara</surname>
              <given-names>BB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Matsubara</surname>
              <given-names>LS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Novelli</surname>
              <given-names>EL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Valenti VE, Abreu LC, Imaizumi C, Petenusso M, Ferreira C. Strain differences in baroceptor reflex in adult wistar kyoto rats. Clinics. 2010;65(2):203-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Strain differences in baroceptor reflex in adult wistar kyoto rats</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>203</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>65</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Valenti</surname>
              <given-names>VE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Abreu</surname>
              <given-names>LC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Imaizumi</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Petenusso</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ferreira</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Budin SB, Othman F, Louis SR, Bakar MA, Das S, Mohamed J. The effects of palm oil tocotrienol-rich fraction supplementation on biochemical parameters, oxidative stress and the vascular wall of streptozotocin-induced diabetic rats. Clinics. 2009;64(3):235-44.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The effects of palm oil tocotrienol-rich fraction supplementation on biochemical parameters, oxidative stress and the vascular wall of streptozotocin-induced diabetic rats</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>235</fpage>
          <lpage>44</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Budin</surname>
              <given-names>SB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Othman</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Louis</surname>
              <given-names>SR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bakar</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Das</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mohamed</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Carnieto Jr A, Dourado PMM, Luz PL, Chagas ACP. Selective cyclooxygenase-2 inhibition protects against myocardial damage in experimental acute ischemia. Clinics. 2009;64(3):245-52.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Selective cyclooxygenase-2 inhibition protects against myocardial damage in experimental acute ischemia</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>245</fpage>
          <lpage>52</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Carnieto Jr</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dourado</surname>
              <given-names>PMM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Luz</surname>
              <given-names>PL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chagas</surname>
              <given-names>ACP</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Meneghini A, Ferreira C, Abreu LC, Valenti VE, Ferreira M, F-Filho C, et al. Memantine prevents cardiomyocytes nuclear size reduction in the left ventricle of rats exposed to cold stress. Clinics. 2009;64(9):921-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Memantine prevents cardiomyocytes nuclear size reduction in the left ventricle of rats exposed to cold stress</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>921</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Meneghini</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ferreira</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Abreu</surname>
              <given-names>LC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Valenti</surname>
              <given-names>VE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ferreira</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>F-Filho</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Guimar&#227;es GV, D' Avila V, Bocchi EA, Carvalho VO. Norepinephrine remains increased in the six-minute walking test after heart transplantation. Clinics. 2010;65(6):587-91.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Norepinephrine remains increased in the six-minute walking test after heart transplantation</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>587</fpage>
          <lpage>91</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>65</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Guimar&#227;es</surname>
              <given-names>GV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>D' Avila</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bocchi</surname>
              <given-names>EA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carvalho</surname>
              <given-names>VO</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Duarte GC, Tomimori EK, Camargo RYA, Rubio IGS, Wajngarten M, Rodrigues AG, et al. The prevalence of thyroid dysfunction in elderly cardiology patients with mild excessive iodine intake in the urban area of S&#227;o Paulo. Clinics. 2009;64(2):135-42.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The prevalence of thyroid dysfunction in elderly cardiology patients with mild excessive iodine intake in the urban area of S&#227;o Paulo</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>135</fpage>
          <lpage>42</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Duarte</surname>
              <given-names>GC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tomimori</surname>
              <given-names>EK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Camargo</surname>
              <given-names>RYA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rubio</surname>
              <given-names>IGS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wajngarten</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rodrigues</surname>
              <given-names>AG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Bittencourt PL, Marin MLC, Couto CA, Can&#231;ado ELR, Carrilho FJ, Goldberg AC. Analysis of HFE and non-HFE gene mutations in Brazilian patients with hemochromatosis. Clinics. 2009;64(9):837-41.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Analysis of HFE and non-HFE gene mutations in Brazilian patients with hemochromatosis</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>837</fpage>
          <lpage>41</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bittencourt</surname>
              <given-names>PL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marin</surname>
              <given-names>MLC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Couto</surname>
              <given-names>CA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Can&#231;ado</surname>
              <given-names>ELR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carrilho</surname>
              <given-names>FJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Goldberg</surname>
              <given-names>AC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Zanati SG, Mouraria GG, Matsubara LS, Giannini M, Matsubara BB. Profile of cardiovascular risk factors and mortality in patients with symptomatic peripheral arterial disease. Clinics. 2009;64(4):323-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Profile of cardiovascular risk factors and mortality in patients with symptomatic peripheral arterial disease</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>323</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Zanati</surname>
              <given-names>SG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mouraria</surname>
              <given-names>GG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Matsubara</surname>
              <given-names>LS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Giannini</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Matsubara</surname>
              <given-names>BB</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Bampi ABA, Rochitte CE, Favarato D, Lemos PA, Luz PL. Comparison of non-invasive methods for the detection of coronary atherosclerosis. Clinics. 2009;64(7):675-82.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comparison of non-invasive methods for the detection of coronary atherosclerosis</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>675</fpage>
          <lpage>82</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bampi</surname>
              <given-names>ABA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rochitte</surname>
              <given-names>CE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Favarato</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lemos</surname>
              <given-names>PA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Luz</surname>
              <given-names>PL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Wichi RB, De Angelis K, Jones L, Irigoyen MC. A brief review of chronic exercise intervention to prevent autonomic nervous system changes during the aging process. Clinics. 2009;64(3):253-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>A brief review of chronic exercise intervention to prevent autonomic nervous system changes during the aging process</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>253</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wichi</surname>
              <given-names>RB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>De Angelis</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jones</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Irigoyen</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Landim MBP, Casella-Filho A, Chagas ACP. Asymmetric dimethylarginine (ADMA) and endothelial dysfunction: implications for atherogenesis. Clinics. 2009;64(5):471-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Asymmetric dimethylarginine (ADMA) and endothelial dysfunction: implications for atherogenesis</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>471</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Landim</surname>
              <given-names>MBP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Casella-Filho</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chagas</surname>
              <given-names>ACP</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. Bisaccioni C, Aun MV, Cajuela E, Kalil J, Agondi RC, Giavina-Bianchi P. Comorbidities in severe asthma: frequency of rhinitis, nasal polyposis, gastroesophageal reflux disease, vocal cord dysfunction and bronchiectasis. Clinics. 2009;64(8):769-73.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comorbidities in severe asthma: frequency of rhinitis, nasal polyposis, gastroesophageal reflux disease, vocal cord dysfunction and bronchiectasis</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>769</fpage>
          <lpage>73</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bisaccioni</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Aun</surname>
              <given-names>MV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cajuela</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kalil</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Agondi</surname>
              <given-names>RC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Giavina-Bianchi</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. Veiga J, Lopes AJ, Jansen JM, Melo PL. Within-breath analysis of respiratory mechanics in asthmatic patients by forced oscillation. Clinics. 2009;64(7):649-56.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Within-breath analysis of respiratory mechanics in asthmatic patients by forced oscillation</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>649</fpage>
          <lpage>56</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Veiga</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lopes</surname>
              <given-names>AJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jansen</surname>
              <given-names>JM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Melo</surname>
              <given-names>PL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16. Sabino PG, Silva BM, Brunetto AF. Nutritional status is related to fat-free mass, exercise capacity and inspiratory strength in severe chronic obstructive pulmonary disease patients. Clinics. 2010;65(6):599-605.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Nutritional status is related to fat-free mass, exercise capacity and inspiratory strength in severe chronic obstructive pulmonary disease patients</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>599</fpage>
          <lpage>605</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>65</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sabino</surname>
              <given-names>PG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Silva</surname>
              <given-names>BM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brunetto</surname>
              <given-names>AF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B17">
        <mixed-citation>17. Torquato JA, Lucato JJJ, Antunes T, Barbas CV. Interaction between intra-abdominal pressure and positive-end expiratory pressure. Clinics. 2009;64(2):105-12.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Interaction between intra-abdominal pressure and positive-end expiratory pressure</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>105</fpage>
          <lpage>12</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Torquato</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lucato</surname>
              <given-names>JJJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antunes</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Barbas</surname>
              <given-names>CV</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B18">
        <mixed-citation>18. Azeka E, Auler-J&#250;nior JOC, Fernandes PMP, Nahas WC, Fiorelli AI, Tannuri U, et al. Registry of Hospital das Cl&#237;nicas of the University of S&#227;o Paulo Medical School: first official solid organ and tissue transplantation report - 2008. Clinics. 2009;64(2):127-34.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Registry of Hospital das Cl&#237;nicas of the University of S&#227;o Paulo Medical School: first official solid organ and tissue transplantation report - 2008</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>127</fpage>
          <lpage>34</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Azeka</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Auler-J&#250;nior</surname>
              <given-names>JOC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fernandes</surname>
              <given-names>PMP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nahas</surname>
              <given-names>WC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fiorelli</surname>
              <given-names>AI</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tannuri</surname>
              <given-names>U</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B19">
        <mixed-citation>19. Silva TJA, Jerussalmy CS, Farfel JM, Curiati JAE, Jacob-Filho W. Predictors of in-hospital mortality among older patients. Clinics. 2009;64(7):613-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Predictors of in-hospital mortality among older patients</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>613</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Silva</surname>
              <given-names>TJA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jerussalmy</surname>
              <given-names>CS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Farfel</surname>
              <given-names>JM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Curiati</surname>
              <given-names>JAE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jacob-Filho</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B20">
        <mixed-citation>20. Castro RRT, Mendes FSNS, Nobrega ACL. Risk of hypothermia in a new Olympic event: the 10-km marathon swim. Clinics. 2009;64(4):351-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Risk of hypothermia in a new Olympic event: the 10-km marathon swim</article-title>
          <source>Clinics</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>351</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>64</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Castro</surname>
              <given-names>RRT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mendes</surname>
              <given-names>FSNS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nobrega</surname>
              <given-names>ACL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Point of View</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Recent cardiopulmonary studies</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>Over the period 2009 - 2010, Clinics has published a relatively large number of original studies dealing with the cardiovascular and pulmonary system. Twenty of these have attracted significant numbers of citations within this relatively short time span. This short review covers these aspects of recent research with direct interest to cardiologists. Articles were grouped under three headings: Cardiology, Pneumology and Multidisciplinary</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Review</kwd>
        <kwd>scientific and technical publications</kwd>
        <kwd>periodicals</kwd>
        <kwd>data analysis</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>POINT OF VIEW</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="enda-body2">
          <label>
            <bold>Recent cardiopulmonary studies </bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Maur&#237;cio Rocha-e-Silva</bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Hospital das Cl&#237;nicas - FMUSP, S&#227;o Paulo, SP, Brasil</p>
      <p>Mailing adress</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p>Over the period 2009 - 2010, Clinics has published a relatively large number of original studies dealing with the cardiovascular and pulmonary system. Twenty of these have attracted significant numbers of citations within this relatively short time span. This short review covers these aspects of recent research with direct interest to cardiologists. Articles were grouped under three headings: Cardiology, Pneumology and Multidisciplinary</p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Review, scientific and technical publications, periodicals, data analysis.</p>
      <p>
        <bold>Cardiology</bold>
      </p>
      <p>It is interesting to note that Basic Research studies are the most frequent single research item represented in this sample and also the item to which the highest number of citations has been granted.</p>
      <p>Two articles report experiments on ventricular remodeling. Zamo et al<sup>1</sup> examined the development of left ventricular hypertrophy, increased blood pressure and blood pressure variability, in spontaneously hypertensive rats. These are important determinants of heart damage. They investigated the effects of the time-course of hypertension on (a) hemodynamic and autonomic patterns (blood pressure; blood pressure variability; heart rate); (b) left ventricular hypertrophy; and (c) local and systemic Renin-Angiotensin response patterns. They conclude that autonomic dysfunction and modulation of Renin-angiotensin system activity are contributing factors to end-organ damage in hypertension and could be interacting. This result brings up the important message that the management of hypertensive disease must start before blood pressure reaches high stable levels and the consequent established end-organ damage is reached. This paper has received 8 citations over a one-year period.</p>
      <p>Duarte et al<sup>2</sup> evaluated the roles of oxidative stress and lipid peroxidation in the ventricular remodeling induced by tobacco smoke exposure after myocardial infarction in a murine model and conclude that exposure to tobacco smoke, and oxidative stress are associated with the intensification of ventricular remodeling after myocardial infarction. This article has earned four citations in two years.</p>
      <p>The baroreflex was the object of a study by Valenti et al<sup>3</sup>, which studied the variation of baroreflex sensitivity among conscious Male Wistar Kyoto rats. Baroreflex gain was calculated as the ratio between change in HR and MAP variation in response to a depressor dose of sodium nitroprusside and a pressor dose of phenylephrine. Approximately 37% of the rats showed a reduced bradycardic peak, bradycardic reflex and decreased bradycardic gain of baroreflex while roughly 23% had a decreased basal HR, tachycardic peak, tachycardic reflex and reduced sympathetic baroreflex gain. No significant alterations were noted with regard to basal MAP. Thus, baroreflex sensitivity was found to vary among Wistar Kyoto rats from the same laboratory. This paper has been cited 8 times over a one-year period.</p>
      <p>Oxidative stress was the object of a project by Budin et al<sup>4</sup>, who examined the effects of palm oil tocotrienol-rich fractions on streptozotocin-induced diabetic rats. Animals were divided into three groups: (i) normal non-diabetic (ii) diabetic treated with tocotrienol-rich fractions, and (iii) diabetic untreated. Blood glucose and lipid profiles, oxidative stress markers and morphological changes of the thoracic aorta were evaluated. The following results were observed in treated vs untreated animals: (a) reduced serum glucose and glycated hemoglobin concentrations; (b) lower levels of plasma total cholesterol, low-density lipoprotein cholesterol, and triglyceride; (c) higher levels of high-density lipoprotein cholesterol; (d) increased plasma levels of superoxide dismutase activity and vitamin C in plasma were increased in tocotrienol-rich fractions-treated rats. (e) lower levels of plasma and aorta malondealdehyde + 4-hydroxynonenal (MDA + 4-HNE) and oxidative DNA damage. Electron microscopic examination showed that the normal morphology of the thoracic aorta was disrupted in untreated diabetic rats, whereas Tocotrienol-rich fractions supplementation resulted in a protective effect on the vessel wall. They conclude that tocotrienol-rich fractions lower the blood glucose level and improve dyslipidemia. Levels of oxidative stress markers were also reduced by administration of tocotrienol-rich fractions. Vessel wall integrity was maintained due to the positive effects mediated by tocotrienol-rich fractions. This study obviously requires further confirmation, but has attracted 6 citations in 2 years. </p>
      <p>The objective of a study by Carnieto Jr et al<sup>5</sup> performed in 48 mongrel dogs was to determine whether a selective cyclooxygenase-2 inhibitor (rofecoxib) could alter the evolution of acute myocardial infarction after reperfusion. The dogs underwent 180 minutes of coronary occlusion, followed by 30 minutes of reperfusion. Blood samples were collected from the venous sinus immediately before coronary occlusion and after 30 minutes of reperfusion for measurements of CPK-MB, CPK-MBm and troponin I. During the experiment we observed the mean blood pressure, heart rate and coronary flow. The coronary flow and heart rate did not change, but in the control group, there was blood pressure instability, in addition to maximal levels of CPK-MB post-infarction. The same results were observed for CPK-MBm and troponin I. Authors conclude that in this canine model of myocardial ischemia-reperfusion, selective inhibition of Cyclooxygenase-2 with rofecoxib was not associated with early detrimental effects on the hemodynamic profile or the gross extent of infarction; in fact, it may be beneficial by limiting cell necrosis. This article attracted 4 citations in 2 years.</p>
      <p>Meneghini et al<sup>6</sup> endeavored to evaluate the effects of memantine on nuclear size reduction in cardiac cells exposed to cold stress and found that the substance effectively prevents nuclear size reduction of cardiomyocytes in rats exposed to cold stress. This study has been cited 4 times in two years.</p>
      <p>A single clinical study was widely cited. This is a highly interesting investigation performed by Guimar&#227;es et al<sup>7</sup> who sought to evaluate the neurohormonal activity in heart transplant recipients and compare it with that in heart failure patients and healthy subjects during rest and just after a 6-minute walking test. The study was performed in 20 heart transplantation patients, 11 heart failure patients and 7 healthy subjects. Blood samples were collected immediately before and during the last minute of the exercise. During rest, patients' norepinephrine plasma level was higher in heart transplant recipients and healthy subjects. Heart transplant recipient's norepinephrine plasma level was not different than that of healthy subjects. Just after the 6-minute walking test, the heart transplant recipient's norepinephrine plasma level was not different from that of heart failure patients. Both these groups had a higher level than healthy subjects had. It was concluded that neurohormonal activity remains increased after the 6-minute walking test after heart transplantation. This study has been granted 3 citations in one year.</p>
      <p>Three prevalence studies are reported, on thyroid dysfunction, hemochromatosis and peripheral artery disease. Duarte et al<sup>8</sup> evaluated the prevalence of thyroid dysfunction in 399 elderly cardiac patients (268 women, age range 60-92 years) in an outpatient setting, through serum free T4, TSH, anti-Peroxidase antibodies, urinary iodine excretion measurements and thyroid ultrasound. It is recommended that ultrasound studies, tests for thyroid function and autoimmunity should be evaluated in elderly patients. This article has earned five citations over its two-year existence.</p>
      <p>Hemochromatosis prevalence was studied by Bittencourt et al<sup>9</sup>. Approximately half of Brazilian patients with hereditary hemochromatosis (HH) are neither homozygous for the C282Y mutation nor compound heterozygous for the H63D and C282Y mutations associated with HH in Caucasians. Other mutations have been described in the <italic>HFE</italic> gene as well as in genes involved in iron metabolism, such as transferrin receptor 2 (TfR2) and ferroportin 1 (SCL40A1). To evaluate the role of HFE, TfR2 and SCL40A1 in mutations in Brazilian individuals with HH, a study was conducted with 19 male individuals with HH. The authors concluded that one-third of Brazilian individuals with the classical phenotype of HH do not carry HFE or other mutations that are currently associated with the disease in Caucasians. This observation suggests a role for other yet unknown mutations in the aforementioned genes or in other genes involved in iron homeostasis in the pathogenesis of HH in Brazil. This article received 4 citations in two years.</p>
      <p>Zanati et al<sup>10</sup> examined the prevalence of cardiovascular risk factor profiles and 24-month mortality in patients with symptomatic peripheral arterial disease through a prospective observational study including 75 consecutive patients hospitalized for planned peripheral vascular reconstruction. Doppler echocardiograms were performed before surgery in 54 cases. Survival analysis at 24-month follow-up was performed Overall mortality over 24 months was 24% and was associated with age and lack of use of aspirin, as no deaths occurred among those using this drug. No association was found between cardiovascular death (11 cases) and the other risk factors. A high prevalence of uncontrolled (treated or untreated) cardiovascular risk factors was found in patients undergoing planned peripheral vascular reconstruction, and chronic use of aspirin is associated with reduced all-cause mortality. This article was cited 3 times in 2 years.</p>
      <p>A single diagnostic study was reported: non-invasive detection of atherosclerosis is critical for its prevention, which led Bampi et al<sup>11</sup> to correlate non-invasively detectable indicators of coronary atherosclerosis, or Coronary Artery Disease (i.e., classical risk factors, hs-CRP test results, carotid intima-media thickness, endothelial function, ankle-brachial index and calcium score by computed tomography) with the extent of coronary disease assessed by the Friesinger index from conventional coronary angiography through a prospective study of 100 consecutive patients, mean age 55.1 &#177; 10.7 years, 55% men and 45% women. They conclude that it is possible to approximately determine the presence and extent of CAD by non-invasive methods, especially by calcium score, HDL-c and TG/HDL-c ratio assays. Four citations in two years were granted to this report.</p>
      <p>We also wish to highlight two review articles on cardiology themes. Wichi et al<sup>12</sup> provide us with a highly interesting insight into the associations of aging with alterations in the cardiovascular and autonomic nervous systems. Autonomic changes related to aging involve parasympathetic and sympathetic alterations leading to a higher incidence of cardiovascular disease morbidity and mortality. Several studies have suggested that physical exercise is effective in preventing deleterious changes. Chronic exercise in geriatrics seems to be associated with improvement in the cardiovascular system and seems to promote a healthy lifestyle. In this review, we address the major effects of aging on the autonomic nervous system in the context of cardiovascular control. We examine the use of chronic exercise to prevent cardiovascular changes during the aging process. Five articles have cited this report over 2 years.</p>
      <p>Landim et al<sup>13</sup> supply interesting information on atherosclerotic coronary heart disease, which is the leading cause of morbidity and mortality in industrialized countries, and endothelial dysfunction is considered a precursor phenomenon. The nitric oxide produced by the endothelium under the action of endothelial nitric oxide synthase has important antiatherogenic functions. Its reduced bioavailability is the beginning of the atherosclerotic process. The addition of two methyl radicals to arginine, through the action of methyltransferase nuclear proteins, produces asymmetric dimethylarginine, which competes with L-arginine and promotes a reduction in nitric oxide formation in the vascular wall. The asymmetric dimethylarginine, which is itself considered a mediator of the vascular effects of the several risk factors for atherosclerosis, can be eliminated by renal excretion or by the enzymatic action of the dimethylarginine dimethylaminohydrolases. Several basic science and clinical research studies suggest that the increase in asymmetric dimethylarginine occurs in the context of chronic renal failure, dyslipidemia, high blood pressure, diabetes mellitus, and hyperhomocysteinemy, as well as with other conditions. Therapeutic measures to combat atherosclerosis may reverse these asymmetric dimethylarginine effects or at least reduce the concentration of this chemical in the blood. Such an effect can be achieved with competitor molecules or by increasing the expression or activity of its degradation enzyme. Studies are in development to establish the true role of asymmetric dimethylarginine as a marker and mediator of atherosclerosis, with possible therapeutic applications. The main aspects of the formation and degradation of asymmetric dimethylarginine and its implication in the atherogenic process are addressed in this article, which has been cited 3 times in two years.</p>
      <p>
        <bold>Pneumology</bold>
      </p>
      <p>Four articles on the pathophysiology of the pulmonary system are highlighted.</p>
      <p>Bisanccioni et al<sup>14</sup> conducted a retrospective analysis of data obtained from electronic medical records of 245 patients with severe asthma between January 2006 and June 2008. Symptoms of rhinitis and gastroesophageal reflux disease were evaluated as well as intolerance to nonsteroidal anti-inflammatory drugs. The results of esophagogastroduodenoscopy, videolaryngoscopy and CT scans of the chest in order to confirm gastroesophageal reflux disease, nasal polyposis, vocal cord dysfunction and bronchiectasis were also evaluated Rhinitis symptoms were present in 224 patients (91.4%); 18 (7.3%) had intolerance to nonsteroidal anti-inflammatory drugs, and 8 (3.3%) had nasal polyposis. Symptoms of gastroesophageal reflux disease were reported for 173 (70.6%) patients, although the diagnosis of gastroesophageal reflux disease was confirmed based on esophagogastroduodenoscopy or laryngoscopy findings in just 58 (33.6%) patients. Vocal cord dysfunction was suspected in 16 (6.5%) and confirmed through laryngoscopy in 4 (1.6%). The patient records provided CT scans of the chest for 105 patients, and 26 (24.8%) showed bronchiectasis. Because rhinitis and gastroesophageal reflux disease were the most common comorbidities observed, in addition to bronchiectasis, authors recommend that in patients with severe asthma, associated diseases should be investigated as the cause of respiratory symptoms and uncontrolled asthma. This paper has received 7 citations in 2 years.</p>
      <p>The within-breath analysis of respiratory mechanics is of interest in pathophysiology diagnosis of respiratory diseases. Veiga et al<sup>15</sup> evaluated within-breath mechanics of asthmatic individuals and the contribution of the monofrequency Forced Oscillation Technique in the asthma diagnosis in 22 healthy and 22 asthmatic subjects. Respiratory impedance values were significantly higher in asthmatics and identified the best parameters for detecting asthma, concluding that the technique permits a non-invasive and detailed analysis in different phases of the respiratory cycle, providing parameters that are adequate for the diagnosis of asthma with high accuracy. This article has received 5 citations in 2 years.</p>
      <p>Sabino et al<sup>16</sup> investigated the impact of nutritional status on body composition, exercise capacity and respiratory muscle strength in 32 severe chronic obstructive pulmonary disease patients. Patients (nine women) were divided into three groups according to their body mass indices (BMI): overweight/obese, normal weight and underweight. Spirometry, bioelectrical impedance, a six-minute walking distance test and maximal inspiratory and expiratory pressures were assessed. Airway obstruction was similar among the groups; however, overweight/obese patients had a higher fat-free mass index, exercise capacity and maximal inspiratory pressure in comparison to normal weight and underweight patients, respectively. In addition, on backward multiple regression analysis, fat-free mass index was the sole independent predictor of exercise capacity. Authors claim that these characteristics of overweight or obese patients might counteract the drawbacks of excess weight and lead to an improved prognosis in COPD. In one year this paper has been cited three times.</p>
      <p>Torquato et al<sup>17</sup> quantified the interaction between increased intra-abdominal pressure and Positive-End Expiratory Pressure in a cohort of 30 mechanically ventilated ICU patients with a fixed tidal volume, respiratory system plateau and abdominal pressure were measured at a Positive-End Expiratory Pressure level of zero and 10 cm H<sub>2</sub>O. The measurements were repeated after placing a 5 kg weight on the patients' belly. They conclude that the addition of a 5kg weight onto the abdomen significantly increased both IAP and the airway plateau pressure, confirming that intra-abdominal hypertension elevates the plateau pressure. However, plateau pressure alone cannot be considered a good indicator for the detection of elevated intra-abdominal pressure in patients under mechanical ventilation using PEEP. In these patients, the intra-abdominal pressure must also be measured. This article was accorded 3 citations in 2 years.</p>
      <p>
        <bold>Multidisciplinary</bold>
      </p>
      <p>Three studies fall in this category. The aim of a study authored by Azeka et al<sup>18</sup> was to report a single center experience of organ and tissue transplantation. This is the first report of organ and tissue transplantation at the Hospital das Cl&#237;nicas of the University of S&#227;o Paulo Medical School. Data were collected from each type of organ transplantation from 2002 to 2007. The data collected were patient characteristics and actuarial survival Kaplan-Meier curves at 30 days, one year, and five years. There were a total of 3,321 transplants at the institution and the 5-year survival curve ranged from 53% to 88%. This report is claimed to show that solid organ and tissue transplants are feasible within the institution and allow us to expect that the quality of transplantation will improve in the future. This study has earned 4 citations over 2 years.</p>
      <p>A prospective observational study was implemented by Silva et al<sup>19</sup> from February 2004 to October 2007 in a tertiary university hospital. A consecutive sample of 856 included patients was evaluated. Bivariate and multivariate analyses were performed to determine associations between in-patient mortality and gender, age, length of stay, number of prescribed medications and diagnoses at admission, history of heart failure, neoplastic disease, immobility syndrome, delirium, infectious disease, and laboratory tests at admission (serum albumin and creatinine). The overall mortality rate was 16.4%. The following factors were associated with higher in-hospital mortality: delirium, neoplastic disease, serum albumin levels at admission &lt;3.3mg/dL, serum creatinine levels at admission <underline>&gt;</underline>1.3mg/dL, history of heart failure, immobility, and advanced age. Authors claim that this study strengthens the perception of delirium as a mortality predictor among older inpatients. Cancer, immobility, low albumin levels, elevated creatinine levels, history of heart failure and advanced age were also related to higher mortality rates in this population. Three articles cited this report over 2 years.</p>
      <p>Castro et al<sup>20</sup> addressed the risks of hypothermia and hypoglycemia during a 10-km open-water swimming competition in order to alert physicians to the potential dangers of this recently-introduced Olympic event through an observational cross-sectional study, conducted during a 10-km open-water event (water temperature 21&#186;C) in which the highest ranked elite open-water swimmers in Brazil (7 men, 5 women; ages 21&#177;7 years old) were submitted to anthropometrical measurements on the day before competition. Hypothermia may occur during open-water swimming events even in elite athletes competing in relatively warm water. Thus, core temperature must be a chief concern of any physician during an open-water swim event. Capillary glycemia may have positive effects on performance. This article collected 3 citations in 2 years.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Estudios cardiopulmonares recientes</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>Entre 2009 y 2010, CLINICS ha publicado un n&#250;mero relativamente grande de estudios originales, que tratan del sistema cardiovascular y pulmonar. Veinte de esos estudios han atra&#237;do un n&#250;mero significativo de citaciones dentro de este intervalo de tiempo relativamente corto. Esta peque&#241;a revisi&#243;n aborda esos aspectos de investigaciones recientes con inter&#233;s directo para los cardi&#243;logos. Los art&#237;culos fueron agrupados en tres categor&#237;as: Cardiolog&#237;a, Neumonolog&#237;a y Asuntos Multidisciplinarios</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Revisi&#243;n publicaciones cient&#237;ficas y t&#233;cnicas</kwd>
        <kwd>publicaciones peri&#243;dicas</kwd>
        <kwd>an&#225;lisis de datos</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>PUNTO DE VISTA</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="enda-body3">
          <label>
            <bold>Estudios cardiopulmonares recientes</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Maur&#237;cio Rocha-e-Silva</bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Hospital das Cl&#237;nicas - FMUSP, S&#227;o Paulo, SP, Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p>Entre 2009 y 2010, CLINICS ha publicado un n&#250;mero relativamente grande de estudios originales, que tratan del sistema cardiovascular y pulmonar. Veinte de esos estudios han atra&#237;do un n&#250;mero significativo de citaciones dentro de este intervalo de tiempo relativamente corto. Esta peque&#241;a revisi&#243;n aborda esos aspectos de investigaciones recientes con inter&#233;s directo para los cardi&#243;logos. Los art&#237;culos fueron agrupados en tres categor&#237;as: Cardiolog&#237;a, Neumonolog&#237;a y Asuntos Multidisciplinarios </p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Revisi&#243;n publicaciones cient&#237;ficas y t&#233;cnicas, publicaciones peri&#243;dicas, an&#225;lisis de datos.</p>
      <p>
        <bold>Cardiolog&#237;a</bold>
      </p>
      <p>Es interesante notar que estudios preliminares son el &#237;tem de investigaci&#243;n m&#225;s frecuente representado en esta muestra y tambi&#233;n el que obtuvo el mayor n&#250;mero de citaciones.</p>
      <p>Dos art&#237;culos relatan experiencias sobre el remodelado ventricular. Zamo et al<sup>1</sup> examinaron el desarrollo de la hipertrofia ventricular izquierda, aumento de la presi&#243;n arterial y variabilidad de la presi&#243;n arterial en ratones espont&#225;neamente hipertensos, siendo importantes determinantes de lesiones card&#237;acas. Investigaron los efectos del curso de la hipertensi&#243;n en (a) est&#225;ndares hemodin&#225;micos y auton&#243;micos (presi&#243;n arterial; variabilidad de la presi&#243;n arterial; frecuencia card&#237;aca); (b) hipertrofia ventricular izquierda; y (c) est&#225;ndares locales y sist&#233;micos de respuesta del sistema renina-angiotensina. Concluyen que la disfunci&#243;n auton&#243;mica y la modulaci&#243;n de la actividad del sistema renina-angiotensina son factores que contribuyen para lesiones de &#243;rgano blanco en la hipertensi&#243;n, pudiendo interactuar unos con los otros. Este resultado trae el importante mensaje de que el tratamiento de la enfermedad hipertensiva debe iniciarse antes de que la presi&#243;n arterial alcance altos niveles estables y, consecuentemente, ocurran lesiones en el &#243;rgano blanco. Ese trabajo recibi&#243; ocho citaciones a lo largo de un per&#237;odo de un a&#241;o.</p>
      <p>Duarte et al<sup>2</sup> evaluaron las funciones del estr&#233;s oxidativo y de la peroxidaci&#243;n lip&#237;dica en el remodelado ventricular inducido por la exposici&#243;n al humo de tabaco despu&#233;s de infarto de miocardio en un modelo murino y concluyeron que la exposici&#243;n al humo del tabaco y el estr&#233;s oxidativo est&#225;n asociados con la intensificaci&#243;n del remodelado ventricular despu&#233;s del infarto de miocardio. Ese art&#237;culo obtuvo cuatro citaciones en dos a&#241;os.</p>
      <p>El barorreflejo fue objeto de un estudio realizado por Valenti et al<sup>3</sup> sobre la variaci&#243;n de la sensibilidad del barorreflejo entre ratones Wistar Kyoto machos concientes. El aumento del barorreflejo fue calculado como la relaci&#243;n entre el cambio de la frecuencia card&#237;aca y la variaci&#243;n de la presi&#243;n arterial media en respuesta a una dosis depresora del nitroprusiato de sodio y una dosis presora de fenilefrina. Aproximadamente 37% de los ratones presentaron pico bradic&#225;rdico y reflejo bradic&#225;rdico reducido, as&#237; como disminuci&#243;n del aumento del barorreflejo bradic&#225;rdico, mientras que cerca de 23% tuvieron disminuci&#243;n de la frecuencia card&#237;aca basal, pico taquic&#225;rdico, reflejo taquic&#225;rdico y reducci&#243;n de aumento del barroreflejo simp&#225;tico. No fueron observadas alteraciones significativas en la presi&#243;n arterial media basal. As&#237;, se constat&#243; que la sensibilidad del barorreflejo var&#237;a entre ratones Wistar Kyoto del mismo laboratorio. Ese art&#237;culo fue citado ocho veces a lo largo de un per&#237;odo de un a&#241;o.</p>
      <p>El estr&#233;s oxidativo fue objeto de un proyecto conducido por Budin et al<sup>4</sup> que examin&#243; los efectos de fracciones ricas en aceite de palma tocotrienol en ratones con diabetes inducida por estreptozotocina. Los animales fueron divididos en tres grupos: (I) no diab&#233;ticos normales (ii) diab&#233;ticos tratados con fracciones ricas en tocotrienol, y (iii) diab&#233;ticos sin tratamiento. Perfiles sangu&#237;neos de glucosa y l&#237;pidos, marcadores de estr&#233;s oxidativo y alteraciones morfol&#243;gicas de la aorta tor&#225;cica fueron evaluados. Los siguientes resultados fueron observados en animales tratados versus no tratados: (A) reducci&#243;n de las concentraciones de glucosa s&#233;rica y hemoglobina glicada; (b) bajos niveles de colesterol plasm&#225;tico total, colesterol de la lipoprote&#237;na de baja densidad y triglic&#233;ridos; (c) mayores niveles de colesterol de la lipoprote&#237;na de alta densidad; (d) aumento de los niveles plasm&#225;ticos de actividad de super&#243;xido dismutasa y vitamina C en el plasma, mostr&#225;ndose aumentada en ratones tratados con fracciones ricas en tocotrienol. (e) niveles inferiores de malondialdeh&#237;do plasm&#225;tico y de la aorta + 4-hidroxinonenal (MDA + 4 HNE) y da&#241;o oxidativo al DNA. Ex&#225;menes de microscop&#237;a electr&#243;nica mostraron que la morfolog&#237;a normal de la aorta tor&#225;cica se present&#243; comprometida en ratones diab&#233;ticos no tratados, al tiempo que la suplementaci&#243;n de fracciones ricas en tocotrienol result&#243; en un efecto protector sobre la pared del vaso. Los ex&#225;menes concluyen que fracciones ricas en tocotrienol reducen el nivel de glucosa en la sangre y mejoran la dislipidemia. Niveles de marcadores de estr&#233;s oxidativo tambi&#233;n fueron reducidos por la administraci&#243;n de fracciones ricas en tocotrienol. Fue mantenida la integridad de la pared del vaso debido a los efectos positivos mediados por las fracciones ricas en tocotrienol. Este estudio obviamente requiere confirmaciones adicionales, sin embargo atrajo seis citaciones en dos a&#241;os.</p>
      <p>El objetivo de un estudio realizado por Carnieto Jr et al.<sup>5</sup> realizado en 48 perros fue determinar si un inhibidor selectivo de la cicloxigenasa-2 (rofecoxib) puede alterar la evoluci&#243;n del infarto agudo de miocardio despu&#233;s de la reperfusi&#243;n. Los perros fueron sometidos a 180 minutos de oclusi&#243;n coronaria seguida de 30 minutos de reperfusi&#243;n. Muestras de sangre fueron recolectadas a partir del seno venoso inmediatamente antes de la oclusi&#243;n coronaria y despu&#233;s de 30 minutos de la reperfusi&#243;n para realizar medidas de CPK-MB, CPK-MBm y troponina I. Durante el experimento, se observ&#243; la presi&#243;n arterial media, frecuencia card&#237;aca y flujo coronario. El flujo coronario y la frecuencia card&#237;aca no se alteraron, pero en el grupo control, hubo inestabilidad de la presi&#243;n arterial, adem&#225;s de niveles m&#225;ximos de CPK-MB post infarto. Los mismos resultados fueron observados para CPK-MBm y troponina I. Los Autores concluyen que en este modelo canino de isquemia-reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica, la inhibici&#243;n selectiva de la cicloxigenasa-2 con rofecoxib no estuvo asociada a inicio de efectos perjudiciales sobre el perfil hemodin&#225;mico o a la extensi&#243;n bruta del infarto; en realidad, ella puede ser ben&#233;fica, limitando la necrosis celular. Este art&#237;culo obtuvo cuatro citaciones en dos a&#241;os.</p>
      <p>Meneghini et al<sup>6</sup> buscaron evaluar los efectos de la memantina sobre a reducci&#243;n del tama&#241;o nuclear en c&#233;lulas card&#237;acas expuestas al estr&#233;s causado por el fr&#237;o y descubrieron que la substancia efectivamente impide la reducci&#243;n del tama&#241;o nuclear de cardiomiocitos en ratones expuestos a estr&#233;s causado por el fr&#237;o. Este estudio fue citado cuatro veces en dos a&#241;os.</p>
      <p>Un &#250;nico estudio cl&#237;nico fue bien citado. Una investigaci&#243;n muy interesante fue realizada por Guimar&#227;es et al<sup>7</sup>, que procuraron evaluar la actividad neurohormonal en receptores de transplante card&#237;aco y compararla con la actividad neurohormonal en pacientes con insuficiencia card&#237;aca e individuos sanos &#8203;&#8203;durante el reposo y enseguida despu&#233;s de un test de caminata de 6 minutos. El estudio fue realizado en 20 pacientes de transplante card&#237;aco, 11 pacientes con insuficiencia card&#237;aca y siete individuos sanos. Muestras de sangre fueron recolectadas inmediatamente antes y durante el &#250;ltimo minuto del ejercicio. Durante el reposo, el nivel de norepinefrina plasm&#225;tica de los pacientes fue mayor en receptores de transplante card&#237;aco e individuos sanos. El nivel de norepinefrina plasm&#225;tica de receptores de transplante card&#237;aco no fue diferente del de individuos sanos. Inmediatamente despu&#233;s del test de caminata de 6 minutos, el nivel de norepinefrina plasm&#225;tica de los receptores de transplante card&#237;aco no fue diferente del de pacientes con insuficiencia card&#237;aca. Ambos grupos ten&#237;an un nivel m&#225;s elevado que individuos sanos. Se concluy&#243; que la actividad neurohormonal permanece aumentada despu&#233;s del test de caminata de seis minutos despu&#233;s del transplante card&#237;aco. Ese estudio obtuvo tres citaciones en un a&#241;o.</p>
      <p>Se relatan tres estudios de prevalencia sobre la disfunci&#243;n de la tiroides, hemocromatosis y enfermedad arterial perif&#233;rica. Duarte et al<sup>8</sup> evaluaron la prevalencia de la disfunci&#243;n tiroidea en 399 pacientes card&#237;acos a&#241;osos (268 mujeres de edad entre 60 y 92 a&#241;os) en un ambiente ambulatorio por medio de anticuerpos s&#233;ricos libres de T4, TSH, y antiperoxidasa, as&#237; como por medio de mediciones de excreci&#243;n urinaria de yodo y ultrasonido de la tiroides. Se recomienda que estudios de ultrasonido, tests de funci&#243;n de la tiroides y autoinmunidad sean evaluados en pacientes a&#241;osos. Este art&#237;culo obtuvo cinco citaciones a lo largo de dos a&#241;os.</p>
      <p>La prevalencia de hemocromatosis fue estudiada por Bittencourt et al<sup>9</sup>. Aproximadamente la mitad de los pacientes brasile&#241;os con hemocromatosis hereditaria (HH) no son ni homocigotos para la mutaci&#243;n C282Y ni heterocigotos compuestos para las mutaciones C282Y y H63D asociadas con HH en cauc&#225;sicos. Otras mutaciones han sido descriptas en el gen HFE, as&#237; como en genes envueltos en el metabolismo del hierro, como receptor de transferrina 2 (TFR2) y ferroportina 1 (SCL40A1). Para evaluar el papel de las mutaciones de HFE, TFR2 y SCL40A1 en individuos brasile&#241;os con HH, se condujo un estudio con 19 individuos del sexo masculino donde se evaluaron individuos con HH. Los autores concluyeron que un tercio de los brasile&#241;os con el fenotipo cl&#225;sico de HH no presentan HFE u otras mutaciones actualmente asociadas con la enfermedad en cauc&#225;sicos. Esta observaci&#243;n sugiere un papel para otras mutaciones aun desconocidas en los genes de m&#225;s arriba o en otros genes envueltos en la homeostasis del hierro en la patog&#233;nesis de la HH en el Brasil. Ese art&#237;culo recibi&#243; 4 citaciones en dos a&#241;os.</p>
      <p>Zanati et al<sup>10</sup> examinaron la prevalencia de perfiles de factor de riesgo cardiovascular y mortalidad de 24 meses en pacientes con enfermedad arterial perif&#233;rica sintom&#225;tica, por medio de un estudio observacional prospectivo incluyendo 75 pacientes consecutivos hospitalizados para reconstrucci&#243;n vascular perif&#233;rica programada. Fueron realizados ecocardiogramas por Doppler antes de la cirug&#237;a en 54 casos. Fue realizado an&#225;lisis de sobrevida en un seguimiento de 24 meses. La mortalidad general en 24 meses fue de 24% y estuvo asociada a la edad y a la falta del uso de aspirina, siendo que no ocurrieron &#243;bitos entre aquellos que usaron ese f&#225;rmaco. No fue encontrada asociaci&#243;n entre &#243;bito cardiovascular (11 casos) y los otros factores de riesgo. Fue encontrada una alta prevalencia de factores de riesgo cardiovasculares no controlados (tratados o no) en pacientes sometidos a la reconstrucci&#243;n vascular perif&#233;rica planeada, siendo que el uso cr&#243;nico de aspirina est&#225; asociado a la disminuci&#243;n de la mortalidad por todas las causas. Ese art&#237;culo fue citado 3 veces en 2 a&#241;os.</p>
      <p>Un &#250;nico estudio diagn&#243;stico fue relatado: la detecci&#243;n no invasiva de la aterosclerosis es fundamental para su prevenci&#243;n, lo que llev&#243; a Bampi et al<sup>11</sup> a correlacionar de forma no invasiva indicadores detectables &#8203;&#8203;de aterosclerosis coronaria, o enfermedad arterial coronaria (o sea, factores de riesgo cl&#225;sicos, resultados de tests de la prote&#237;na reactiva C ultra sensible, espesor de la capa &#237;ntima-media carot&#237;dea, funci&#243;n endotelial, &#237;ndice tobillo-braquial y escore de calcio por tomograf&#237;a computada) con la extensi&#243;n de la enfermedad coronaria evaluada por el &#237;ndice Friesinger a partir de angiograf&#237;as coronarias convencionales, por medio de un estudio prospectivo con 100 pacientes consecutivos con edad media de 55,1 &#177; 10,7 a&#241;os, compuesto por 55% de hombres y 45% de mujeres. Concluyen que es posible determinar de forma aproximada la presencia y la extensi&#243;n de la EAC por m&#233;todos no invasivos, principalmente por tests de escore de calcio, colesterol HDL y ex&#225;menes de la proporci&#243;n TG/colesterol HDL. En dos a&#241;os, ese estudio obtuvo cuatro citaciones.</p>
      <p>Nos gustar&#237;a tambi&#233;n destacar dos art&#237;culos de revisi&#243;n sobre temas cardiolog&#237;a. Wichi et al<sup>12</sup> nos proveen una visi&#243;n muy interesante sobre las asociaciones del envejecimiento con alteraciones en los sistemas nerviosos cardiovasculares y auton&#243;micos. Cambios auton&#243;micos relacionados al envejecimiento envuelven alteraciones parasimp&#225;ticas y simp&#225;ticas llevando a una mayor incidencia de morbimortalidad debido a enfermedades cardiovasculares. Diversos estudios sugieren que el ejercicio f&#237;sico es eficaz en la prevenci&#243;n de alteraciones delet&#233;reas. El ejercicio cr&#243;nico en la geriatr&#237;a parece estar asociado con la mejora en el sistema cardiovascular y parece promover un estilo de vida saludable. En esta revisi&#243;n, abordamos los principales efectos del envejecimiento sobre el sistema nervioso auton&#243;mico en el contexto del control cardiovascular. Analizamos el uso del ejercicio cr&#243;nico para prevenir alteraciones cardiovasculares durante el proceso de envejecimiento. Cinco art&#237;culos citaron ese informe durante 2 a&#241;os.</p>
      <p>Landim et al<sup>13</sup> proveen informaciones interesantes sobre la enfermedad coronaria ateroscler&#243;tica, que es la principal causa de morbimortalidad en pa&#237;ses industrializados, siendo la disfunci&#243;n endotelial considerada un fen&#243;meno precursor. El &#243;xido n&#237;trico producido por el endotelio bajo la acci&#243;n de la sintasa endotelial de &#243;xido n&#237;trico tiene importantes funciones antiaterog&#233;nicas. Su biodisponibilidad reducida es el inicio del proceso ateroscler&#243;tico. La adici&#243;n de dos radicales metil a la arginina, a trav&#233;s de la acci&#243;n de prote&#237;nas nucleares metiltransferasa, produce dimetilarginina asim&#233;trica, que compite con L-arginina y promueve una reducci&#243;n en la formaci&#243;n de &#243;xido n&#237;trico en la pared vascular. La dimetilarginina asim&#233;trica, por s&#237; sola considerada una mediadora de los efectos vasculares de los diversos factores de riesgo para aterosclerosis, puede ser eliminada por excreci&#243;n renal o por la acci&#243;n enzim&#225;tica de las dimetilargininas dimetilaminohidrolasas. Diversas investigaciones preliminares cient&#237;ficas y cl&#237;nicas sugieren que el aumento de la dimetilarginina asim&#233;trica ocurre en el contexto de la insuficiencia renal cr&#243;nica, dislipidemia, presi&#243;n arterial elevada, diabetes mellitus y la hiperhomocisteinemia, adem&#225;s de otras enfermedades. Medidas terap&#233;uticas para combatir la aterosclerosis pueden revertir esos efectos de la dimetilarginina assim&#233;trica o por lo menos reducir la concentraci&#243;n de esa substancia qu&#237;mica en la sangre. Tal efecto puede ser conseguido con mol&#233;culas concurrentes o por el aumento de la expresi&#243;n o actividad de su enzima de degradaci&#243;n. Hay estudios en andamiento, buscando establecer el verdadero papel de la dimetilarginina asim&#233;trica como un marcador y mediador de la aterosclerosis, con posibles aplicaciones terap&#233;uticas. Los principales aspectos de la formaci&#243;n y degradaci&#243;n de dimetilarginina asim&#233;trica y su implicaci&#243;n en el proceso aterog&#233;nico son abordados en ese art&#237;culo, que fue citado tres veces en dos a&#241;os.</p>
      <p>
        <bold>Neumonolog&#237;a</bold>
      </p>
      <p>Se destacan cuatro art&#237;culos sobre la fisiopatolog&#237;a del sistema pulmonar.</p>
      <p>Bisanccioni et al<sup>14</sup> realizaron un an&#225;lisis retrospectivo de los datos obtenidos a partir de historias cl&#237;nicas electr&#243;nicas de 245 pacientes con asma grave, entre enero de 2006 y junio de 2008. S&#237;ntomas de rinitis y reflujo gastroesof&#225;gico fueron evaluados, as&#237; como intolerancia a medicamentos antiinflamatorios no esteroides. Tambi&#233;n fueron evaluados los resultados de la esofagogastroduodenoscop&#237;a, videolaringoscop&#237;a y tomograf&#237;a computada del t&#243;rax para confirmar reflujo gastroesof&#225;gico, poliposis nasal, disfunci&#243;n de cuerdas vocales y bronquiectasia. Fueron observados s&#237;ntomas de rinitis en 224 pacientes (91,4%); 18 (7,3%) presentaban intolerancia a medicamentos antiinflamatorios no esteroides y 8 (3,3%) presentaban poliposis nasal. Fueron relatados s&#237;ntomas de reflujo gastroesof&#225;gico en 173 (70,6%) pacientes, aunque el diagn&#243;stico del reflujo gastroesof&#225;gico haya sido confirmado con base en los resultados de la esofagogastroduodenoscop&#237;a o laringoscop&#237;a en apenas 58 (33,6%) pacientes. Hubo sospechas de disfunci&#243;n de cuerdas vocales en 16 (6,5%), habiendo sido confirmado a trav&#233;s de laringoscop&#237;a en 4 (1,6%). Historias cl&#237;nicas presentaban tomograf&#237;a computada del t&#243;rax de 105 pacientes, siendo que 26 (24,8%) presentaban bronquiectasia. Debido al hecho de que la rinitis y el reflujo gastroesof&#225;gico fueron las comorbilidades m&#225;s comunes observadas, adem&#225;s de la bronquiectasia, los autores recomiendan que, en pacientes con asma grave, enfermedades asociadas deben ser investigadas como causa de s&#237;ntomas respiratorios y asma no controlada. Ese trabajo recibi&#243; siete citaciones en 2 a&#241;os.</p>
      <p>El an&#225;lisis de la respiraci&#243;n con base en la mec&#225;nica respiratoria es de inter&#233;s en el diagn&#243;stico fisiopatol&#243;gico de enfermedades respiratorias. Veiga et al<sup>15</sup> evaluaron la mec&#225;nica respiratoria de individuos asm&#225;ticos y la contribuci&#243;n de la t&#233;cnica de oscilaciones forzadas monofrecuencia en el diagn&#243;stico de asma en 22 individuos sanos &#8203;&#8203;y 22 individuos asm&#225;ticos. Fueron observados valores de impedancia respiratoria significativamente mayores en pacientes asm&#225;ticos. Fueron identificados mejores par&#225;metros para la detecci&#243;n del asma y se concluy&#243; que la t&#233;cnica permite un an&#225;lisis no invasivo y detallado en diferentes fases del ciclo respiratorio, proveyendo par&#225;metros adecuados para el diagn&#243;stico del asma con alta precisi&#243;n. Ese art&#237;culo recibi&#243; cinco citaciones en 2 a&#241;os.</p>
      <p>Sabino et al<sup>16</sup> investigaron el impacto del estado nutricional sobre la composici&#243;n corporal, capacidad de ejercicio y fuerza muscular respiratoria en 32 pacientes con enfermedad pulmonar obstructiva cr&#243;nica grave. Los pacientes (nueve mujeres) fueron divididos en tres grupos de acuerdo con sus &#237;ndices de masa corporal (IMC): sobrepeso/obesidad, peso normal y bajo peso. Espirometr&#237;a, impedancia bioel&#233;ctrica, test de caminata de seis minutos y presiones inspiratorias y expiratorias m&#225;ximas fueron evaluadas. La obstrucci&#243;n de las v&#237;as a&#233;reas se mostr&#243; similar entre los grupos; mientras tanto, pacientes con sobrepeso/obesidad presentaron mayor &#237;ndice de masa libre de grasa, capacidad de ejercicio y presi&#243;n inspiratoria m&#225;xima en comparaci&#243;n con pacientes de peso normal y de bajo peso, respectivamente. Adem&#225;s de eso, en el an&#225;lisis de regresi&#243;n m&#250;ltiple, el &#237;ndice de masa libre de grasa fue el &#250;nico predictor independiente de la capacidad de ejercicio. Los autores afirman que esas caracter&#237;sticas de pacientes con sobrepeso u obesos pueden compensar los inconvenientes del exceso de peso y llevar a un mejor pron&#243;stico en pacientes con enfermedad pulmonar obstructiva cr&#243;nica. En un a&#241;o, ese art&#237;culo fue citado tres veces.</p>
      <p>Torquato et al<sup>17</sup> cuantificaron la interacci&#243;n entre presi&#243;n intraabdominal elevada y Presi&#243;n Expiratoria Final Positiva en una cohorte de 30 pacientes bajo ventilaci&#243;n mec&#225;nica en la UTI con volumen-corriente fijo. El sistema respiratorio y la presi&#243;n abdominal fueron medidos en un nivel de Presi&#243;n Expiratoria Final Positiva cero y 10 cent&#237;metros de H<sub>2</sub>O. Las mediciones fueron repetidas despu&#233;s de la colocaci&#243;n de un peso de 5 kg en la barriga del paciente. Concluyen que la adici&#243;n de un peso 5 kg sobre el abdomen aument&#243; significativamente la presi&#243;n intraabdominal y la presi&#243;n de plat&#243; de las v&#237;as a&#233;reas, confirmando que a hipertensi&#243;n intraabdominal eleva a presi&#243;n de plat&#243;. Mientras tanto, la presi&#243;n de plat&#243; por s&#237; sola no puede ser considerada un buen indicador para la detecci&#243;n de la presi&#243;n intraabdominal elevada en pacientes bajo ventilaci&#243;n mec&#225;nica utilizando PEEP. En esos pacientes, la presi&#243;n intraabdominal tambi&#233;n debe ser medida. Ese art&#237;culo recibi&#243; tres citaciones en 2 a&#241;os.</p>
      <p>
        <bold>Multidisciplinaridad</bold>
      </p>
      <p>Tres estudios se encuadran en esta categor&#237;a. El objetivo de un estudio de autor&#237;a de Azeka et al<sup>18</sup> fue describir la experiencia unic&#233;ntrica de transplante de &#243;rganos y tejidos. Ese es el primer estudio de transplante de &#243;rganos y tejidos hechos en el Hospital das Cl&#237;nicas de la Facultad de Medicina de la Universidad de S&#227;o Paulo. Los datos fueron recolectados a partir de cada tipo de transplante de &#243;rganos entre 2002 y 2007. Los datos recolectados fueron las caracter&#237;sticas del paciente y curvas de sobrevida actuarial de Kaplan-Meier a los 30 d&#237;as, un a&#241;o y cinco a&#241;os. Hubo un total de 3.321 transplantes en la instituci&#243;n y la curva de sobrevida de 5 a&#241;os vari&#243; de 53% a 88%. Se observa que ese informe muestra que transplante de &#243;rganos s&#243;lidos y tejidos son viables &#8203;&#8203;dentro de la instituci&#243;n, lo que nos permite suponer que la calidad de los transplantes va a mejorar en el futuro. Ese estudio obtuvo cuatro citaciones en 2 a&#241;os.</p>
      <p>Un estudio observacional prospectivo fue conducido por Silva et al<sup>19</sup> de febrero de 2004 a octubre de 2007 en un hospital universitario terciario. Se evalu&#243; una muestra consecutiva de 856 pacientes. Fueron hechos an&#225;lisis bivariados y multivariados para determinar las asociaciones entre mortalidad ambulatoria y g&#233;nero, edad, tiempo de hospitalizaci&#243;n, n&#250;mero de medicamentos prescriptos y los diagn&#243;sticos hechos en el momento de la internaci&#243;n, historia de insuficiencia card&#237;aca, enfermedades neopl&#225;sicas, s&#237;ndrome de inmovilidad, delirio, enfermedades infecciosas, y ex&#225;menes de laboratorio en la internaci&#243;n (alb&#250;mina s&#233;rica y creatinina). La tasa de mortalidad general fue de 16,4%. Los siguientes factores estuvieron asociados a mayor mortalidad intrahospitalaria: delirio, enfermedad neopl&#225;sica, niveles s&#233;ricos de alb&#250;mina en la internaci&#243;n &lt;3.3mg/dL, niveles de creatinina s&#233;rica en la internaci&#243;n <underline>&gt;</underline>1.3mg/dL, historia de insuficiencia card&#237;aca, inmovilidad y edad avanzada. Los autores afirman que ese estudio refuerza la percepci&#243;n de delirio como un predictor de mortalidad entre pacientes con edad m&#225;s avanzada. C&#225;ncer, inmovilidad, bajos niveles de alb&#250;mina, creatinina elevada, historia de insuficiencia card&#237;aca y edad avanzada tambi&#233;n estuvieron relacionados a mayores tasas de mortalidad en esa poblaci&#243;n. Tres art&#237;culos citaron ese informe en 2 a&#241;os.</p>
      <p>Castro et al<sup>20</sup> abordaron los riesgos de hipotermia y hipoglicemia durante una competencia de nataci&#243;n de 10 km en aguas abiertas, a fin de alertar a los m&#233;dicos sobre los posibles peligros de esa prueba ol&#237;mpica reci&#233;n introducida por medio de un estudio observacional transversal realizado durante la prueba de 10 km en aguas abiertas (temperatura del agua 21&#186; C) en que atletas brasile&#241;os que alcanzasen la mejor clasificaci&#243;n (7 hombres, 5 mujeres; edades entre 21 &#177; 7 a&#241;os) fueron sometidos a medidas antropom&#233;tricas el d&#237;a antes de la competencia. La hipotermia puede ocurrir durante las pruebas de nataci&#243;n en aguas abiertas, aun en atletas de elite compitiendo en agua relativamente caliente. As&#237;, la temperatura central debe ser la principal preocupaci&#243;n de cualquier m&#233;dico durante una prueba de nataci&#243;n en aguas abiertas. La glicemia capilar puede tener efectos positivos sobre el desempe&#241;o. Ese art&#237;culo obtuvo tres citaciones en 2 a&#241;os.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuve fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
