<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="editorial">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">srsJX9N6Q8rRBPcQhYSbfMj</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00002</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2011001500002</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(11)09700602</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2011001500002</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Editorial</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Cora&#231;&#227;o, exerc&#237;cio e os arquivos brasileiros de cardiologia</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Stein</surname>
            <given-names>Ricardo</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Ara&#250;jo</surname>
            <given-names>Claudio Gil Soares de</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff04"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff04">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Rio de Janeiro</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Cl&#237;nica de Medicina do Exerc&#237;cio</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="state">Rio Grande do Sul</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal do Rio Grande do Sul</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Servi&#231;o de Cardiologia </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Porto Alegre</named-content>
          <named-content content-type="state">RS</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Vitta Exerc&#237;cio &amp; Cl&#237;nica de Sa&#250;de</institution>
      </aff>
      <aff id="aff03">
        <addr-line>
          <named-content content-type="state">Rio de Janeiro</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Gama Filho</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Programa de P&#243;s-Gradua&#231;&#227;o em Ci&#234;ncias do Exerc&#237;cio e do Esporte </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>12</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
      <volume>97</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>446</fpage>
      <lpage>448</lpage>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>16</day>
        <month>01</month>
        <year>2012</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>EDITORIAL</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Cora&#231;&#227;o, exerc&#237;cio e os arquivos brasileiros de cardiologia</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Ricardo Stein<sup>I</sup>; Claudio Gil Soares de Ara&#250;jo<sup>II</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Servi&#231;o de Cardiologia do Hospital de Cl&#237;nicas de Porto Alegre - Vitta Exerc&#237;cio &amp; Cl&#237;nica de Sa&#250;de, Porto Alegre, RS </p>
    <p><sup>II</sup>Programa de P&#243;s-Gradua&#231;&#227;o em Ci&#234;ncias do Exerc&#237;cio e do Esporte - Universidade Gama Filho &amp; CLINIMEX - Cl&#237;nica de Medicina do Exerc&#237;cio, Rio de Janeiro, RJ, Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Bibliometria, publica&#231;&#245;es, cora&#231;&#227;o, exerc&#237;cio.</p>
    <p><italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</italic> (ABC) &#233; a publica&#231;&#227;o cient&#237;fica mais importante e antiga da cardiologia brasileira. A partir do terceiro volume publicado em 1950, os seus artigos est&#227;o indexados no Medline e, desde ent&#227;o, j&#225; receberam em suas p&#225;ginas mais de 6.700 contribui&#231;&#245;es (entre artigos originais, artigos de revis&#227;o, relatos de caso e outras formas de comunica&#231;&#227;o escrita). Atualmente, dez editores associados de diferentes &#225;reas de nossa especialidade auxiliam o editor-chefe na sele&#231;&#227;o dos artigos e na prepara&#231;&#227;o de cada n&#250;mero. As &#225;reas espec&#237;ficas s&#227;o a cardiologia cl&#237;nica, cir&#250;rgica, intervencionista e pedi&#225;trica, al&#233;m da arritmia, m&#233;todos diagn&#243;sticos n&#227;o invasivos, pesquisa b&#225;sica ou experimental, epidemiologia/estat&#237;stica, hipertens&#227;o arterial e, a partir de mar&#231;o de 2011, ergometria, exerc&#237;cio e reabilita&#231;&#227;o card&#237;aca. </p>
    <p>A cria&#231;&#227;o dessa nova editoria foi baseada em evid&#234;ncias. Ao longo dos anos parece n&#237;tido que as publica&#231;&#245;es relacionadas ao bin&#244;mio exerc&#237;cio-cora&#231;&#227;o v&#234;m crescendo. Se limitarmos uma busca no Medline entre janeiro de 2001 e dezembro de 2010, per&#237;odo no qual a editoria associada em quest&#227;o ainda n&#227;o existia, iremos deparar com um quadro muito interessante. Nessa d&#233;cada foram publicados exatos 2.061 artigos nos ABC. Analisando apenas o per&#237;odo 2007-2010, observamos que cerca de 80% do material publicado consistia de artigos originais, ficando os restantes 20% divididos entre editoriais, artigos de revis&#245;es e cartas ao editor. Se dividirmos esses dez anos em tr&#234;s per&#237;odos, iremos perceber um incremento significativo (qui-quadrado para tend&#234;ncia = 29,7; p &lt; 0,001 e regress&#227;o linear com r<sup>2</sup> = 0,75; p &lt; 0,001) no n&#250;mero de publica&#231;&#245;es relativas &#224; tem&#225;tica de exerc&#237;cio: entre 2001 e 2005 foram apenas 6% do total de artigos; entre 2006 e 2009, a frequ&#234;ncia j&#225; havia subido para 10% e em 2010, esse percentual atingia auspiciosos 16,6% do total dos artigos publicados (<xref ref-type="fig" rid="a02fig01m">fig. 1</xref>). Por sinal, entre 2001 e 2010, a m&#233;dia anual de publica&#231;&#245;es relacionadas ao exerc&#237;cio ficou em torno de 10% (<xref ref-type="table" rid="a02tab01m">tab. 1</xref>). </p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="a02fig01m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gf01.jpg"/></fig>
    </p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a02tab01m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gt01.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p> "No entanto, como nem tudo s&#227;o flores", &#233; digno citar que o <italic>ABC</italic> foi incorporado ao ISI somente em 2007, o que &#233; uma limita&#231;&#227;o importante na busca por cita&#231;&#245;es espec&#237;ficas. Da mesma forma, assim como nas outras editorias, o &#237;ndice de cita&#231;&#245;es relacionado aos artigos de exerc&#237;cio ainda tem se mostrado baixo quando comparado &#224;s dez principais revistas de cardiologia do mundo, com a maioria dos artigos recebendo menos de tr&#234;s cita&#231;&#245;es ou nunca tendo sido citados. Aprofundando e analisando os diversos relat&#243;rios "Citation reports" que podem ser gerados pelo <italic>Web of Knowledge</italic> 5.4 (acessado via Portal Peri&#243;dicos CAPES), pode-se identificar que apenas 44% dos artigos publicados nos <italic>ABC</italic> entre 2007-2010 foram citados pelo menos uma vez, mais frequentemente no segundo ano ap&#243;s sua publica&#231;&#227;o. Por sua vez, observa-se que o perfil de citabilidade dos artigos com tem&#225;tica em exerc&#237;cio &#233; muito semelhante ao dos demais artigos em geral (35,8%), com uma taxa m&#233;dia de cita&#231;&#227;o de 0,89 <italic>versus</italic> 1,05 para todos os outros demais artigos. &#201;, contudo, interessante observar que o artigo original mais citado entre janeiro de 2007 e outubro de 2011, com um total de 24 cita&#231;&#245;es e publicado em 2007, foi um artigo que aborda a tem&#225;tica de exerc&#237;cio. Cabe salientar que nos quatro anos abordados em nossa an&#225;lise, h&#225; pelo menos um ou mais artigos sobre exerc&#237;cio f&#237;sico dentre aqueles que foram os mais citados de um dado ano. </p>
    <p>&#201; importante frisar que, com o aumento da participa&#231;&#227;o de temas de exerc&#237;cio f&#237;sico dentre as publica&#231;&#245;es dos <italic>ABC</italic>, h&#225; a preocupa&#231;&#227;o de qual seria a influ&#234;ncia dessa modifica&#231;&#227;o sobre as cita&#231;&#245;es recebidas pela revista. Na base <italic>Web of Science</italic> da Thomsom-Reuters, onde est&#227;o dispon&#237;veis os dados dos <italic>ABC</italic> desde janeiro de 2007, &#233; poss&#237;vel analisar, objetivamente, o impacto das pesquisas com tem&#225;tica de exerc&#237;cio (mesmas palavras-chaves que utilizamos na busca Medline) sobre o perfil de cita&#231;&#245;es das publica&#231;&#245;es da revista em geral. Enquanto em 2007, 90% do material publicado correspondia a artigos originais, esse percentual foi reduzido para cerca de 75% nos anos seguintes, com um importante crescimento da participa&#231;&#227;o das revis&#245;es, que quadruplicaram de 2,2% para 8,8%. Isso, contudo, n&#227;o se verificou no material publicado abordando quest&#245;es relacionadas ao exerc&#237;cio f&#237;sico, em que a participa&#231;&#227;o de artigos originais manteve-se basicamente constante e ao redor de 91,5% entre 2007 e 2010.</p>
    <p>Restringindo nossa an&#225;lise ao bi&#234;nio 2009-2010 e considerando apenas os artigos sobre exerc&#237;cio f&#237;sico, elencamos os doze mais visitados na base de dados do SCIELO (<xref ref-type="table" rid="a02tab02m">tab. 2</xref>). Entre eles est&#227;o nove artigos originais, dois artigos de revis&#227;o e uma carta<sup>1-12</sup>. Curiosamente, o manuscrito mais acessado foi uma carta ao leitor, a qual versou sobre o tema hipertens&#227;o arterial e atividade f&#237;sica. Foram 5.597 visualiza&#231;&#245;es entre a data de sua publica&#231;&#227;o em abril de 2009 e o dia 11 de novembro de 2011. Outro dado interessante &#233; que, dentre esses artigos, onze s&#227;o fruto da produ&#231;&#227;o nacional, sendo seis deles do Estado de S&#227;o Paulo, um do Mato Grosso, um do Rio Grande do Sul, um do Rio de Janeiro e um de Santa Catarina. O &#250;nico artigo internacional entre os mais visitados &#233; proveniente do Kosovo. Quanto aos temas abordados, a maioria desses artigos considera aspectos relacionados ao papel do exerc&#237;cio f&#237;sico na preven&#231;&#227;o e no tratamento das doen&#231;as cardiovasculares, sendo nenhum deles espec&#237;fico de ergometria. </p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a02tab02m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gt02.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p>Por fim, aqui cabe um breve coment&#225;rio sobre a editoria associada para &#225;rea do exerc&#237;cio dos <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</italic>. Nascida muito recentemente, ela tem como objetivo magno receber, avaliar e aceitar a produ&#231;&#227;o cient&#237;fica relacionada a ergometria, exerc&#237;cio e reabilita&#231;&#227;o card&#237;aca que ir&#225; preencher as p&#225;ginas de nossa revista. Nesse particular, o desafio ent&#227;o segue na mesma dire&#231;&#227;o do grande esfor&#231;o realizado por todo o corpo de editores, que &#233; o de tornar os <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</italic>, uma publica&#231;&#227;o com uma qualidade cient&#237;fica cada vez maior, visando projet&#225;-la, com destaque, no cen&#225;rio internacional. </p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Ricardo Stein </p>
        <p> Hospital de Cl&#237;nicas de Porto Alegre (Servi&#231;o de Cardiologia) </p>
        <p> Rua Ramiro Barcelos, 2350 - Sala 2061 </p>
        <p> 90035-007- Porto Alegre, RS, Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="rstein@cardiol.br">rstein@cardiol.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 21/11/11, revisado recebido em 23/11/11, aceito em 23/11/11.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Batista ML Jr, Lopes RD, Seelaender MC, Lopes AC. Anti-inflammatory effect of physical training in heart failure: role of TNF-alpha and IL-10. Arq Bras Cardiol. 2009;93(6):643-51,692-700.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Anti-inflammatory effect of physical training in heart failure: role of TNF-alpha and IL-10</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>643</fpage>
          <lpage>51</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Batista</surname>
              <given-names>ML Jr</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lopes</surname>
              <given-names>RD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Seelaender</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lopes</surname>
              <given-names>AC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Berisha V, Bajraktari G, Dobra D, Haliti E, Bajrami R, Elezi S. Echocardiography and 6-minute walk test in left ventricular systolic dysfunction. Arq Bras Cardiol. 2009;92(2):121-34.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Echocardiography and 6-minute walk test in left ventricular systolic dysfunction</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>121</fpage>
          <lpage>34</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Berisha</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bajraktari</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dobra</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Haliti</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bajrami</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Elezi</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Cassani RS, Nobre F, Pazin Filho A, Schmidt A. Prevalence of cardiovascular risk factors in a population of Brazilian industry workers. Arq Bras Cardiol. 2009;92(1):16-22.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Prevalence of cardiovascular risk factors in a population of Brazilian industry workers</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>16</fpage>
          <lpage>22</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cassani</surname>
              <given-names>RS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nobre</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pazin Filho</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schmidt</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Dias CM, Maiato AC, Baqueiro KM, Fiqueredo AM, Rosa FW, Pitanga JO, et al. Circulatory response to a 50-m walk in the coronary care unit in acute coronary syndrome. Arq Bras Cardiol. 2009;92(2):128-42.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Circulatory response to a 50-m walk in the coronary care unit in acute coronary syndrome</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>128</fpage>
          <lpage>42</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dias</surname>
              <given-names>CM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maiato</surname>
              <given-names>AC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Baqueiro</surname>
              <given-names>KM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fiqueredo</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rosa</surname>
              <given-names>FW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pitanga</surname>
              <given-names>JO</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Fett CA, Fett WC, Marchini JS. Circuit weight training vs jogging in metabolic risk factors of overweight/obese women. Arq Bras Cardiol. 2009;93(5):519-25.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Circuit weight training vs jogging in metabolic risk factors of overweight/obese women</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>519</fpage>
          <lpage>25</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Fett</surname>
              <given-names>CA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fett</surname>
              <given-names>WC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marchini</surname>
              <given-names>JS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Furtado EC, Ramos PS, Araujo CG. Blood pressure measurement during aerobic exercise: subsidies for cardiac rehabilitation. Arq Bras Cardiol. 2009;93(1):45-52.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Blood pressure measurement during aerobic exercise: subsidies for cardiac rehabilitation</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>45</fpage>
          <lpage>52</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Furtado</surname>
              <given-names>EC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ramos</surname>
              <given-names>PS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Araujo</surname>
              <given-names>CG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Lancarotte I, Nobre MR, Zanetta R, Polydoro M. Lifestyle and cardiovascular health in school adolescents from Sao Paulo. Arq Bras Cardiol. 2010;95(1):61-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Lifestyle and cardiovascular health in school adolescents from Sao Paulo</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>61</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>95</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lancarotte</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nobre</surname>
              <given-names>MR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zanetta</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Polydoro</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Paschoal MA, Trevizan PF, Scodeler NF. Heart rate variability, blood lipids and physical capacity of obese and non-obese children. Arq Bras Cardiol. 2009;93(3):239-46.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Heart rate variability, blood lipids and physical capacity of obese and non-obese children</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>239</fpage>
          <lpage>46</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Paschoal</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Trevizan</surname>
              <given-names>PF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Scodeler</surname>
              <given-names>NF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Pinheiro CH, Sousa Filho WM, Oliveira Neto J, Marinho Mde J, Motta Neto R, Smith MM, et al. Exercise prevents cardiometabolic alterations induced by chronic use of glucocorticoids. Arq Bras Cardiol. 2009;93(4):400-8,392-400.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Exercise prevents cardiometabolic alterations induced by chronic use of glucocorticoids</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>400</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Pinheiro</surname>
              <given-names>CH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sousa Filho</surname>
              <given-names>WM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Oliveira Neto</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marinho</surname>
              <given-names>Mde J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Motta Neto</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smith</surname>
              <given-names>MM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Pinho RA, Araujo MC, Ghisi GL, Benetti M. Coronary heart disease, physical exercise and oxidative stress. Arq Bras Cardiol. 2010;94(4):549-55.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Coronary heart disease, physical exercise and oxidative stress</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>549</fpage>
          <lpage>55</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>94</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Pinho</surname>
              <given-names>RA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Araujo</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ghisi</surname>
              <given-names>GL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Benetti</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Rossi BR, Mazer D, Silveira LC, Jacinto CP, Di Sacco TH, Blanco JH, et al. Physical exercise attenuates the cardiac autonomic deficit induced by nitric oxide synthesis blockade. Arq Bras Cardiol. 2009;92(1):31-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Physical exercise attenuates the cardiac autonomic deficit induced by nitric oxide synthesis blockade</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>31</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Rossi</surname>
              <given-names>BR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mazer</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Silveira</surname>
              <given-names>LC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jacinto</surname>
              <given-names>CP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Di Sacco</surname>
              <given-names>TH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Blanco</surname>
              <given-names>JH</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Zortea K, Tartari RF. Arterial hypertension and physical activity. Arq Bras Cardiol. 2009;93(4):446-7,438-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Arterial hypertension and physical activity</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>446</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Zortea</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tartari</surname>
              <given-names>RF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Editorial</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Heart, exercise and the brazilian archives of cardiology</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>EDITORIAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="top-body2">
          <label>
            <bold>Heart, exercise and the brazilian archives of cardiology</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Ricardo Stein<sup>I</sup>; Claudio Gil Soares de Ara&#250;jo<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Servi&#231;o de Cardiologia do Hospital de Cl&#237;nicas de Porto Alegre - Vitta Exerc&#237;cio &amp; Cl&#237;nica de Sa&#250;de, Porto Alegre, RS</p>
      <p><sup>II</sup>Programa de P&#243;s-Gradua&#231;&#227;o em Ci&#234;ncias do Exerc&#237;cio e do Esporte - Universidade Gama Filho &amp; CLINIMEX - Cl&#237;nica de Medicina do Exerc&#237;cio, Rio de Janeiro, RJ, Brazil</p>
      <p>Mailing Address</p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Bibliometrics, publications, heart, exercise.</p>
      <p>The Brazilian Archives of Cardiology (ABC) is the most important and oldest scientific publication of Brazilian cardiology. Since its third volume was published in 1950, its articles have been indexed in Medline, and since then the journal has received more than 6,700 contributions (including original articles, review articles, case reports and other forms of written communication). Currently, ten associate editors, from different areas of our specialty, help the editor in chief to select the articles and prepare each issue. The specific areas are clinical and surgical, interventional and pediatric cardiology, in addition to arrhythmia, noninvasive diagnostic methods, experimental and basic research, epidemiology/statistics, arterial hypertension, and, as of March 2011, ergometry, exercise and cardiac rehabilitation.</p>
      <p>The creation of this new editorial area was based on evidence. Over the years it has been shown that publications related to the exercise-heart association increased. If we limit the search in Medline between January 2001 and December 2010, during which the associated editorial line of research did not exist, we will find a very interesting situation. During that decade there were exactly 2,061 articles published in ABC. Analyzing only the 2007-2010 period, we observe that approximately 80% of the published material consist of original papers, while the remaining 20% are divided between editorials, review articles and letters to the editor. If we divide these ten years in three periods, we observe a significant increase (Chi-square for trend = 29.7, p &lt;0.001 and linear regression with r<sup>2</sup> = 0.75, p &lt;0.001) in the number of publications on the subject of exercise : between 2001 and 2005 they comprised only 6% of all articles; between 2006 and 2009, this figure had risen to 10% and in 2010, this percentage reached the promising figure of 16.6% of the total number of published articles (<xref ref-type="fig" rid="en_a02fig01m-body2">Fig. 1</xref>). By the way, between 2001 and 2010, the mean number of annual publications related to exercise was around 10% (<xref ref-type="table" rid="en_a02tab01m-body2">Table 1</xref>).</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_a02fig01m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gf01-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="en_a02tab01m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>However, as things are not always a bed of roses, it is worth mentioning that the ABC was indexed in ISI only in 2007, which is an important limitation when searching for specific citations. Similarly, as well as in other editorial departments, the index of citations related to exercise articles have been shown to be low, even when compared to the ten major cardiology journals in the world, with most articles getting less than three citations or having never been cited. When extensively analyzing the several "Citation reports" that can be generated by Web of Knowledge 5.4 (accessed via CAPES Periodicals Portal), one can verify that only 44% of articles published in ABC from 2007-2010 were cited at least once, more often in the second year after its publication. In turn, it can be observed that the citability profile of exercise-related articles is very similar to that of other articles in general (35.8%), with a mean rate of citation of 0.89 <italic>versus</italic> 1.05 for all the other articles. However, it is noteworthy that the most cited original article between January 2007 and October 2011, with a total of 24 citations and published in 2007, was an article that addressed the topic of exercise. It should be noted that during the four years covered by our analysis, there was at least one or more articles on exercise among those most cited in a given year.</p>
      <p>It is worth mentioning that the increasing participation of exercise-related articles among ABC publications raises the concern of what the influence of this modification would be on the citations received by the journal. In the Thomson-Reuters Web of Science database, where data on the ABC are available since January 2007, it is possible to objectively analyze the impact of research on exercise (same keywords we used in the Medline search) on the citation profile of the journal in general. While in 2007 90% of the published material corresponded to original articles, this percentage was reduced to about 75% in the following years, with a significant increase in the participation of reviews, which quadrupled from 2.2% to 8.8%. The same, however, was not observed in the published material addressing issues related to physical exercise, in which the participation of original articles remained basically constant, around 91.5% between 2007 and 2010.</p>
      <p>Restricting our analysis to the 2009-2010 period and considering only the articles on physical exercise, we selected the twelve most accessed ones in the SciELO database (<xref ref-type="table" rid="en_a02tab02m-body2">Table 2</xref>). Among them there are nine original articles, two review articles and one letter <sup>1-12</sup>. Interestingly, the most accessed was a Letter to the reader, which addressed the theme of arterial hypertension and physical activity. There were 5,597 accesses from the date of its publication in April 2009 to November 11, 2011. Another interesting fact is that among these studies, eleven were carried out in Brazil, six of which in the State of S&#227;o Paulo, one in Mato Grosso, one in Rio Grande do Sul, one in Rio de Janeiro and one in Santa Catarina. The only international study was carried out in Kosovo. As for the addressed themes, most of these articles considered aspects related to the role of physical exercise on the prevention and treatment of cardiovascular diseases, and none of them specifically addressed ergometry.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="en_a02tab02m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>Finally, a brief comment on the exercise-related editorial line of the Brazilian Archives of Cardiology. Born very recently, its main objective is to receive, evaluate and accept the scientific literature related to ergometry, physical exercise and cardiac rehabilitation that will appear on the pages of our journal. In this regard, the challenge here goes in the same direction as the great effort made by the entire editorial board, i.e., make the Brazilian Archives of Cardiology a publication with growing scientific quality, in order to promote it in the international arena.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Coraz&#243;n, ejercicio y los arquivos brasileiros de cardiologia</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>EDITORIAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="top-body3">
          <label>
            <bold>Coraz&#243;n, ejercicio y los arquivos brasileiros de cardiologia</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Ricardo Stein<sup>I</sup>; Claudio Gil Soares de Ara&#250;jo<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Servi&#231;o de Cardiologia do Hospital de Cl&#237;nicas de Porto Alegre - Vitta Exerc&#237;cio &amp; Cl&#237;nica de Sa&#250;de, Porto Alegre, RS</p>
      <p><sup>II</sup>Programa de P&#243;s-Gradua&#231;&#227;o em Ci&#234;ncias do Exerc&#237;cio e do Esporte - Universidade Gama Filho &amp; CLINIMEX - Cl&#237;nica de Medicina do Exerc&#237;cio, Rio de Janeiro, RJ, Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Bibliometr&#237;a, publicaciones, coraz&#243;n, ejercicio.</p>
      <p><italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</italic> (ABC) es la publicaci&#243;n cient&#237;fica m&#225;s importante y antigua de la cardiolog&#237;a brasile&#241;a. A partir del tercer volumen publicado en 1950, sus art&#237;culos est&#225;n indexados en el Medline y, desde entonces, ya recibieron en sus p&#225;ginas m&#225;s de 6.700 contribuciones (entre art&#237;culos originales, art&#237;culos de revisi&#243;n, relatos de caso y otras formas de comunicaci&#243;n escrita). Actualmente, diez editores asociados de diferentes &#225;reas de nuestra especialidad ayudan al editor jefe en la selecci&#243;n de los art&#237;culos y en la preparaci&#243;n de cada n&#250;mero. Las &#225;reas espec&#237;ficas son la cardiolog&#237;a cl&#237;nica, quir&#250;rgica, intervencionista y pedi&#225;trica, adem&#225;s de la arritmia, m&#233;todos diagn&#243;sticos no invasivos, investigaci&#243;n b&#225;sica o experimental, epidemiolog&#237;a/estad&#237;stica, hipertensi&#243;n arterial y, a partir de marzo de 2011, ergometr&#237;a, ejercicio y rehabilitaci&#243;n card&#237;aca.</p>
      <p>La creaci&#243;n de esa nueva edici&#243;n fue basada en evidencias. A lo largo de los a&#241;os parece n&#237;tido que las publicaciones relacionadas al binomio ejercicio-coraz&#243;n vienen creciendo. Si limitamos una b&#250;squeda en Medline entre enero de 2001 y diciembre de 2010, per&#237;odo en el cual la edici&#243;n asociada en cuesti&#243;n aun no exist&#237;a, nos depararemos con un cuadro muy interesante. En esa d&#233;cada fueron publicados exactamente 2.061 art&#237;culos en los ABC. Analizando apenas el per&#237;odo 2007-2010, observamos que cerca de 80% del material publicado consist&#237;a en art&#237;culos originales, quedando los restantes 20% divididos entre editoriales, art&#237;culos de revisiones y cartas al editor. Si dividimos esos diez a&#241;os en tres per&#237;odos, notaremos un incremento significativo (chi cuadrado para tendencia = 29,7; p &lt; 0,001 y regresi&#243;n lineal con r<sup>2</sup> = 0,75; p &lt; 0,001) en el n&#250;mero de publicaciones relativas a la tem&#225;tica de ejercicio: entre 2001 y 2005 fueron apenas 6% del total de art&#237;culos; entre 2006 y 2009, la frecuencia ya hab&#237;a subido para 10% y en 2010, ese porcentual alcanzaba auspiciosos 16,6% del total de los art&#237;culos publicados (<xref ref-type="fig" rid="es_a02fig01m-body3">fig. 1</xref>). Tambi&#233;n, entre 2001 y 2010, la media anual de publicaciones relacionadas al ejercicio estuvo en torno de 10% (<xref ref-type="table" rid="es_a02tab01m-body3">tab. 1</xref>).</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_a02fig01m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gf01-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a02tab01m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p> "Mientras tanto, como no todo son flores", es digno citar que el <italic>ABC</italic> fue incorporado al ISI solamente en 2007, lo que es una limitaci&#243;n importante en la b&#250;squeda de citaciones espec&#237;ficas. De la misma forma, as&#237; como en las otras ediciones, el &#237;ndice de citaciones relacionado a los art&#237;culos de ejercicio aun se ha mostrado bajo cuando es comparado a las diez principales revistas de cardiolog&#237;a del mundo, con la mayoria de sus art&#237;culos recibiendo menos de tres citaciones o nunca habiendo sido citados. Profundizando y analizando los diversos informes "Citation reports" que pueden ser generados por el <italic>Web of Knowledge</italic> 5.4 (visitado v&#237;a Portal Peri&#243;dicos CAPES), se puede identificar que apenas 44% de los art&#237;culos publicados en los <italic>ABC</italic> entre 2007-2010 fueron citados por lo menos una vez, m&#225;s frecuentemente en el segundo a&#241;o despu&#233;s de su publicaci&#243;n. A su vez, se observa que el perfil de citabilidad de los art&#237;culos con tem&#225;tica de ejercicio es muy semejante al de los dem&#225;s art&#237;culos en general (35,8%), con una tasa media de citaci&#243;n de 0,89 <italic>versus</italic> 1,05 para todos los otros art&#237;culos. Es, con todo, interesante observar que el art&#237;culo original m&#225;s citado entre enero de 2007 y octubre de 2011, con un total de 24 citaciones y publicado en 2007, fue un art&#237;culo que aborda la tem&#225;tica del ejercicio. Cabe destacar que en los cuatro a&#241;os abordados en nuestro an&#225;lisis, hay por lo menos uno o m&#225;s art&#237;culos sobre ejercicio f&#237;sico entre aquellos que fueron los m&#225;s citados de un a&#241;o determinado.</p>
      <p>Es importante mencionar que, con el aumento de la participaci&#243;n de temas de ejercicio f&#237;sico en las publicaciones de los <italic>ABC</italic>, existe la preocupaci&#243;n de cual ser&#237;a la influencia de esa modificaci&#243;n sobre las citaciones recibidas por la revista. En la base <italic>Web of Science</italic> de la Thomsom-Reuters, donde est&#225;n disponibles los datos de los <italic>ABC</italic> desde enero de 2007, es posible analizar, objetivamente, el impacto de las investigaciones con tem&#225;tica de ejercicio (mismas palabras claves que utilizamos en la b&#250;squeda Medline) sobre el perfil de citaciones de las publicaciones de la revista en general. Mientras en 2007, 90% del material publicado correspond&#237;a a art&#237;culos originales, ese porcentual fue reducido a cerca de 75% en los a&#241;os siguientes, con un importante crecimiento de la participaci&#243;n de las revisiones, que cuadruplicaron de 2,2% a 8,8%. Eso, com todo, no se verific&#243; en el material publicado abordando cuestiones relacionadas al ejercicio f&#237;sico, en que la participaci&#243;n de art&#237;culos originales se mantuvo b&#225;sicamente constante y alrededor de 91,5% entre 2007 y 2010.</p>
      <p>Restringiendo nuestro an&#225;lisis al bienio 2009-2010 y considerando apenas los art&#237;culos sobre ejercicio f&#237;sico, seleccionamos los doce m&#225;s visitados en la base de dados del SCIELO (<xref ref-type="table" rid="es_a02tab02m-body3">tab. 2</xref>). Entre ellos est&#225;n nueve art&#237;culos originales, dos art&#237;culos de revisi&#243;n y una carta<sup>1-12</sup>. Curiosamente, el manuscrito m&#225;s visitado fue una carta al lector, la cual vers&#243; sobre el tema hipertensi&#243;n arterial y actividad f&#237;sica. Fueron 5.597 visualizaciones entre la fecha de su publicaci&#243;n en abril de 2009 y el d&#237;a 11 de noviembre de 2011. Otro dato interesante es que, entre esos art&#237;culos, once son fruto de la producci&#243;n nacional, siendo seis de ellos del Estado de S&#227;o Paulo, uno de Mato Grosso, uno de Rio Grande do Sul, uno de Rio de Janeiro y uno de Santa Catarina. El &#250;nico art&#237;culo internacional entre los m&#225;s visitados es proveniente de Kosovo. En cuanto a los temas abordados, la mayor&#237;a de esos art&#237;culos considera aspectos relacionados al papel del ejercicio f&#237;sico en la prevenci&#243;n y en el tratamiento de las enfermedades cardiovasculares, no siendo ninguno de ellos espec&#237;fico de ergometr&#237;a.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a02tab02m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-06-0446-00002-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p> Por fin, cabe aqu&#237; un breve comentario sobre la edici&#243;n asociada para el &#225;rea de ejercicio de los <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</italic>. Nacida muy recientemente, tiene como objetivo principal recibir, evaluar y aceptar la producci&#243;n cient&#237;fica relacionada a la ergometr&#237;a, ejercicio y rehabilitaci&#243;n card&#237;aca que llenar&#225; las p&#225;ginas de nuestra revista. En ese particular, el desaf&#237;o entonces sigue en la misma direcci&#243;n del gran esfuerzo realizado por todo el cuerpo de editores, que es el de volver los <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</italic>, una publicaci&#243;n con una calidad cient&#237;fica cada vez mayor, buscando proyectarla, destacadamente, en el escenario internacional.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
