<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="other">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">NZG9dyDv9GtGnB6QNfwpPDg</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00019</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2011001300019</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(11)09700419</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2011001300019</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Atualiza&#231;&#227;o Cl&#237;nica</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Trombectomia adjunta em interven&#231;&#227;o percut&#226;nea prim&#225;ria para infarto agudo do mioc&#225;rdio</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Mongeon</surname>
            <given-names>Fran&#231;ois-Pierre</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Coelho-Filho</surname>
            <given-names>Ot&#225;vio Rizzi</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Coelho</surname>
            <given-names>Ot&#225;vio Rizzi</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Rinfret</surname>
            <given-names>St&#233;phane</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff04"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Boston</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Brigham and Women's Hospital</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Cardiovascular Division </institution>
        <country country="US">United States</country>
      </aff>
      <aff id="aff03">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Campinas</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Estadual de Campinas</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Faculdade de Ci&#234;ncias M&#233;dicas </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff04">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Quebec City</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Institut Universitaire de Cardiologie et de Pneumologie de Qu&#233;bec</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Quebec Heart and Lung Institute </institution>
        <country country="">Canad&#225;</country>
      </aff>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Montr&#233;al</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universit&#233; de Montr&#233;al</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Montreal Heart Institute </institution>
        <institution content-type="orgdiv2">Noninvasive Cardiology Service</institution>
        <country country="CA">Canada</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>10</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
      <volume>97</volume>
      <issue>4</issue>
      <fpage>e91</fpage>
      <lpage>e101</lpage>
      <history>
        <date date-type="accepted">
          <day>20</day>
          <month>12</month>
          <year>2010</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>20</day>
          <month>12</month>
          <year>2010</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>23</day>
          <month>10</month>
          <year>2010</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>A interven&#231;&#227;o coronariana percut&#226;nea (ICP) prim&#225;ria tem se tornado a estrat&#233;gia favorita para reperfus&#227;o em infarto agudo do mioc&#225;rdio com eleva&#231;&#227;o do segmento ST (STEMI). Um grau mais baixo de perfus&#227;o mioc&#225;rdica p&#243;s-ICP, no-reflow e at&#233; trombose de stent farmacol&#243;gico tem sido relacionados &#224; presen&#231;a de trombo intracoron&#225;rio. A trombectomia adjunta refere-se a procedimentos e dispositivos que removem o material tromb&#243;tico da art&#233;ria associada ao infarto, em teoria, antes que a emboliza&#231;&#227;o distal possa ocorrer. H&#225; significante variabilidade entre estudos controlados randomizados de trombectomia em ICP prim&#225;ria em rela&#231;&#227;o aos dispositivos testados, caracter&#237;sticas dos procedimentos, terapia m&#233;dica adjuvante e desfechos analisados. Em geral, melhoras nos endpoints de perfus&#227;o mioc&#225;rdica n&#227;o s&#227;o traduzidas em redu&#231;&#245;es nos desfechos cl&#237;nicos. Ainda assim, um n&#250;mero crescente de estudos com maior tempo de seguimento relatou benef&#237;cios tardios ap&#243;s o infarto do mioc&#225;rdio inicial. Cateteres de aspira&#231;&#227;o simples tamb&#233;m podem produzir melhores desfechos do que dispositivos que fragmentam o trombo antes de aspirar os res&#237;duos. As vari&#225;veis cl&#237;nicas ou angiogr&#225;ficas que melhor predizem os benef&#237;cios do uso da trombectomia ainda precisam ser definidas. O objetivo dessa revis&#227;o &#233; dar uma perspectiva sobre as conclus&#245;es de estudos dispon&#237;veis e meta-an&#225;lises de trombectomia adjunta em infarto agudo do mioc&#225;rdio. Tamb&#233;m s&#227;o discutidos os objetivos para futuros estudos.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Trombose</kwd>
        <kwd>trombectomia</kwd>
        <kwd>angioplastia coronariana com bal&#227;o</kwd>
        <kwd>infarto do mioc&#225;rdio</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>30</day>
        <month>11</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>ATUALIZA&#199;&#195;O CL&#205;NICA</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Trombectomia adjunta em interven&#231;&#227;o percut&#226;nea prim&#225;ria para infarto agudo do mioc&#225;rdio</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Fran&#231;ois-Pierre Mongeon<sup>I,II</sup>; Ot&#225;vio Rizzi Coelho-Filho<sup>I</sup>; Ot&#225;vio Rizzi Coelho<sup>III</sup>; St&#233;phane Rinfret<sup>IV</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Cardiovascular Division, Brigham and Women's Hospital, Boston MA - USA </p>
    <p><sup>II</sup>Noninvasive Cardiology Service, Montreal Heart Institute, Universit&#233; de Montr&#233;al, Montr&#233;al QC - Canad&#225; </p>
    <p><sup>III</sup>Faculdade de Ci&#234;ncias M&#233;dicas, Univesidade Estadual de Campinas - UNICAMP, Campinas, SP - Brasil </p>
    <p><sup>IV</sup>Institut Universitaire de Cardiologie et de Pneumologie de Qu&#233;bec (Quebec Heart and Lung Institute), Quebec City - Canad&#225;</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="endb">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>A interven&#231;&#227;o coronariana percut&#226;nea (ICP) prim&#225;ria tem se tornado a estrat&#233;gia favorita para reperfus&#227;o em infarto agudo do mioc&#225;rdio com eleva&#231;&#227;o do segmento ST (STEMI). Um grau mais baixo de perfus&#227;o mioc&#225;rdica p&#243;s-ICP, <italic>no-reflow</italic> e at&#233; trombose de <italic>stent</italic> farmacol&#243;gico tem sido relacionados &#224; presen&#231;a de trombo intracoron&#225;rio. A trombectomia adjunta refere-se a procedimentos e dispositivos que removem o material tromb&#243;tico da art&#233;ria associada ao infarto, em teoria, antes que a emboliza&#231;&#227;o distal possa ocorrer. H&#225; significante variabilidade entre estudos controlados randomizados de trombectomia em ICP prim&#225;ria em rela&#231;&#227;o aos dispositivos testados, caracter&#237;sticas dos procedimentos, terapia m&#233;dica adjuvante e desfechos analisados. Em geral, melhoras nos <italic>endpoints</italic> de perfus&#227;o mioc&#225;rdica n&#227;o s&#227;o traduzidas em redu&#231;&#245;es nos desfechos cl&#237;nicos. Ainda assim, um n&#250;mero crescente de estudos com maior tempo de seguimento relatou benef&#237;cios tardios ap&#243;s o infarto do mioc&#225;rdio inicial. Cateteres de aspira&#231;&#227;o simples tamb&#233;m podem produzir melhores desfechos do que dispositivos que fragmentam o trombo antes de aspirar os res&#237;duos. As vari&#225;veis cl&#237;nicas ou angiogr&#225;ficas que melhor predizem os benef&#237;cios do uso da trombectomia ainda precisam ser definidas. O objetivo dessa revis&#227;o &#233; dar uma perspectiva sobre as conclus&#245;es de estudos dispon&#237;veis e meta-an&#225;lises de trombectomia adjunta em infarto agudo do mioc&#225;rdio. Tamb&#233;m s&#227;o discutidos os objetivos para futuros estudos.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Trombose, trombectomia, angioplastia coronariana com bal&#227;o, infarto do mioc&#225;rdio.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>O objetivo da terapia de reperfus&#227;o em infarto agudo do mioc&#225;rdio (IAM) com eleva&#231;&#227;o do segmento ST &#233; atingir pat&#234;ncia da art&#233;ria epic&#225;rdica associada ao infarto e restaurar a perfus&#227;o do tecido mioc&#225;rdico. Em estudos controlados randomizados (ECR), a interven&#231;&#227;o coronariana percut&#226;nea (ICP) prim&#225;ria leva &#224; menor mortalidade, menor taxa de reinfarto e acidente vascular cerebral do que a tromb&#243;lise<sup>1</sup>. Quando prontamente dispon&#237;vel, a ICP prim&#225;ria tem se tornado a estrat&#233;gia de reperfus&#227;o favorita no IAM. Entretanto, resultados sub-&#243;timos na ICP prim&#225;ria, tais como menor grau de perfus&#227;o mioc&#225;rdica TIMI - tromb&#243;lise no infarto do mioc&#225;rdio - (GPMT) ou grau de <italic>blush</italic> mioc&#225;rdico (GBM), fen&#244;meno de <italic>no-reflow</italic> e at&#233; mesmo trombose de <italic>stent</italic> farmacol&#243;gico tem sido relacionados &#224; presen&#231;a de trombos intracoronarianos. A angiografia, ecocardiografia com contraste mioc&#225;rdico (ECM) e resson&#226;ncia magn&#233;tica cardiovascular (RMC) fornecem evid&#234;ncia que a obstru&#231;&#227;o microvascular &#233; prevalente ap&#243;s a ICP prim&#225;ria<sup>2-4</sup>.</p>
    <p>A trombectomia, ou remo&#231;&#227;o mec&#226;nica do trombo da art&#233;ria coron&#225;ria, pode melhorar o progn&#243;stico ap&#243;s o infarto do mioc&#225;rdio (IM), j&#225; que, em teoria, pode evitar a emboliza&#231;&#227;o distal do trombo e suas conseq&#252;&#234;ncias fatais. Estudos observacionais tem mostrado desfechos favor&#225;veis com trombectomia adjunta, tais como implante de <italic>stent</italic> mais curto do que a les&#227;o original com seu trombo<sup>5</sup>. Com o fluxo restaurado ap&#243;s a trombectomia, &#233; frequentemente poss&#237;vel realizar o implante direto de <italic>stent</italic>, sem dilata&#231;&#227;o pr&#233;via por cateter-bal&#227;o<sup>6</sup>. V&#225;rios ECR de tamanho pequeno a moderado tem sido publicados nos anos recentes. Eles forneceram resultados inconsistentes sobre o impacto da trombectomia adjunta nos <italic>endpoints</italic> cl&#237;nicos e substitutos da reperfus&#227;o. </p>
    <p>Dessa forma, o papel da trombectomia adjunta na ICP prim&#225;ria &#233; controversa<sup>7</sup>. Os cardiologistas intervencionistas t&#234;m &#224; sua disposi&#231;&#227;o uma variedade de dispositivos, grandes esperan&#231;as de melhorar os resultados da ICP prim&#225;ria, mas tamb&#233;m dados conflitantes nos quais basear sua pr&#225;tica. O objetivo dessa revis&#227;o &#233; dar uma perspectiva sobre as conclus&#245;es dos ECR e meta-an&#225;lises dispon&#237;veis sobre trombectomia adjunta no IAM.</p>
    <p>
      <bold>Avalia&#231;&#227;o da reperfus&#227;o mioc&#225;rdica</bold>
    </p>
    <p>A hip&#243;tese subjacente para utilizar a trombectomia &#233; que a remo&#231;&#227;o do trombo pode proteger a microcircula&#231;&#227;o mioc&#225;rdica. A obstru&#231;&#227;o microvascular aparece em estudos de imagem como o mioc&#225;rdio incapaz de efetuar a capta&#231;&#227;o do contraste<sup>8</sup>. ECR selecionados de trombectomia adjunta tem utilizado ECM<sup>3,9</sup>, ou gated SPECT (tomografia computadorizada por emiss&#227;o de f&#243;ton &#250;nico) com Tc-99m-sestamibi<sup>10-14</sup> e RMC com realce tardio com gadol&#237;nio<sup>4</sup>. Ainda assim, a maioria dos ECR tem se baseado em marcadores angiogr&#225;ficos ou eletrocardiogr&#225;ficos substitutos validados ou de perfus&#227;o mioc&#225;rdica<sup>15</sup>. De Luca e cols.<sup>15</sup> relataram que GPMT, TIMI corrigido (cTFC) e desvio do segmento ST cumulativo residual mostraram uma rela&#231;&#227;o linear com o pico da creatinoquinase-MB (CK-MB), considerado o padr&#227;o-ouro para tamanho do infarto. Pacientes com presen&#231;a combinada de desvio de segmento ST residual de 0-2 mm, cTFC <underline>&lt;</underline> 14 e GPMT 3 tinham um infarto muito pequeno e boa fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o do ventr&#237;culo esquerdo (FEVE) p&#243;s-alta hospitalar. O GPMT &#233; um preditor independente de mortalidade de 30 dias ap&#243;s o IM. H&#225; uma melhora gradual no desfecho com melhor GPMT e permite melhor estratifica&#231;&#227;o de risco do que a avalia&#231;&#227;o do fluxo isoladamente<sup>16</sup>. H&#225; tamb&#233;m um aumento gradual no tamanho do infarto pelo SPECT ou CK-MB com menor GPMT<sup>17</sup>. A resolu&#231;&#227;o do segmento ST identifica candidatos para ICP de resgate, &#233; indicativa de perfus&#227;o a n&#237;vel tecidual ap&#243;s a terapia de reperfus&#227;o e est&#225; dispon&#237;vel &#224; beira do leito<sup>18</sup>. A mortalidade p&#243;s-IM, insufici&#234;ncia card&#237;aca congestiva, tamanho do infarto e FEVE est&#227;o relacionados &#224; extens&#227;o da resolu&#231;&#227;o do segmento ST<sup>17,19</sup>. De maneira geral, h&#225; fortes evid&#234;ncias para acreditar-se que, se a trombectomia pode levar a melhoras nesses <italic>endpoints</italic> substitutos, benef&#237;cios cl&#237;nicos logicamente se seguiriam. </p>
    <p>
      <bold>Trombo intracoronariano na ICP </bold>
    </p>
    <p>H&#225; grandes evid&#234;ncias de que a presen&#231;a de trombos leve a resultados sub-&#243;timos na ICP. O deslocamento do trombo leva &#224; macro ou microemboliza&#231;&#227;o. A macroemboliza&#231;&#227;o, definida como um defeito de enchimento distal com uma interrup&#231;&#227;o abrupta em um dos ramos da art&#233;ria coron&#225;ria perif&#233;rica do vaso relacionado ao infarto, distal ao local da angioplastia, ocorre, de acordo com relatos, em 15,2% das ICP prim&#225;rias<sup>20</sup>. Tem sido associada com menor fluxo TIMI 3, menos estenose residual &lt; 50%, GBM mais baixo, menor taxa de resolu&#231;&#227;o de segmento ST, maior tamanho de infarto enzim&#225;tico, FEVE mais baixa na alta hospitalar, remodelamento ventricular esquerdo e taxa mais alta de mortalidade de longo prazo<sup>3,20</sup>. </p>
    <p>A microemboliza&#231;&#227;o resulta em disfun&#231;&#227;o microvascular avaliada por ECM na &#225;rea de risco ap&#243;s a ICP prim&#225;ria. Est&#225; associada com dilata&#231;&#227;o ventricular esquerda aos 6 meses e &#233; um preditor de morte card&#237;aca, reinfarto e insufici&#234;ncia card&#237;aca<sup>21</sup>. Foi observado que uma grande carga tromb&#243;tica prediz a ocorr&#234;ncia de eventos cardiovasculares adversos ap&#243;s a ICP prim&#225;ria, possivelmente por que o trombo na art&#233;ria associada ao infarto evita a completa aposi&#231;&#227;o do <italic>stent</italic> e promove a trombose do mesmo<sup>22</sup>. A emboliza&#231;&#227;o com subsequente disfun&#231;&#227;o microvascular est&#225; entre os poss&#237;veis mecanismos que resultam na aus&#234;ncia de fluxo epic&#225;rdico, a despeito da art&#233;ria reaberta (fen&#244;meno de <italic>no-reflow</italic>)<sup>8</sup>. </p>
    <p>Yip e cols.<sup>23</sup> identificaram as caracter&#237;sticas do trombo no angiograma pr&#233;-revasculariza&#231;&#227;o, que predisse de forma independente a ocorr&#234;ncia de <italic>no-reflow</italic> em uma coorte de pacientes tratados com ICP prim&#225;ria sem inibidores da glicoprote&#237;na IIb/IIIa e sem <italic>stent</italic> em sua primeira experi&#234;ncia<sup>23</sup>. Nesse estudo, um comprimento de trombo maior que tr&#234;s vezes o di&#226;metro do l&#250;men e trombo flutuante ou acumulado proximal &#224; oclus&#227;o da art&#233;ria exibia maior risco para fluxo lento ou <italic>no-reflow</italic><sup>23</sup>. </p>
    <p>
      <bold>Trombectomia adjunta</bold>
    </p>
    <p>A trombectomia adjunta refere-se aos procedimentos e dispositivos que removem o material tromb&#243;tico da art&#233;ria associada ao infarto, em teoria, antes que a emboliza&#231;&#227;o distal possa ocorrer. Essa revis&#227;o ir&#225; enfocar a trombectomia realizada como o primeiro passo durante a ICP emergente para IM com eleva&#231;&#227;o do segmento ST (STEMI), imediatamente ap&#243;s atravessar a les&#227;o "culpada" (<italic>culprit lesion</italic>) com um fio-guia. A trombectomia no IAM tamb&#233;m foi testada em combina&#231;&#227;o com dispositivo de prote&#231;&#227;o distal destinado a capturar os fragmentos do trombo que teriam escapado &#224; aspira&#231;&#227;o<sup>24</sup>. O grande ECR EMERALD foi negativo e essa estrat&#233;gia n&#227;o foi aceita. </p>
    <p>A significante variabilidade entre os dispositivos dispon&#237;veis para trombectomia pode dificultar a compara&#231;&#227;o entre os estudos. Os dispositivos diferem em termos de mecanismo de a&#231;&#227;o, tamanho de cateter e desempenho na remo&#231;&#227;o do trombo. A <xref ref-type="table" rid="a19tab01m">Tabela 1</xref> lista os dispositivos que foram testados em ECR. Bavry e cols.<sup>25</sup> propuseram distinguir entre dispositivos que simplesmente aspiram o trombo da art&#233;ria (trombectomia por aspira&#231;&#227;o) e dispositivos que fragmentam o trombo antes da aspira&#231;&#227;o dos res&#237;duos (trombectomia mec&#226;nica). Dispositivos de aspira&#231;&#227;o simples e menores tem sido testados em amostras maiores de pacientes do que os dispositivos de trombectomia mec&#226;nica. O uso disseminado de dispositivos de aspira&#231;&#227;o tem sido recomendado com base na an&#225;lise agrupada ATTEMPT<sup>26,27</sup>. Em outra meta-an&#225;lise, n&#227;o encontramos uma vantagem significante para a trombectomia por aspira&#231;&#227;o<sup>28</sup>. O estudo JETSTENT, recentemente publicado e positivo, que testou o dispositivo de trombectomia reol&#237;tica AngioJet em quase 500 pacientes, pode reviver o interesse pela trombectomia mec&#226;nica<sup>14</sup>. Um estudo recente tamb&#233;m observou que o desenho de estudo multic&#234;ntrico ou centro &#250;nico tem um impacto significante no desfecho de estudos que avaliam a efic&#225;cia de dispositivos adjuntos em IAM<sup>29</sup>. </p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a19tab01m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt01.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p>A custo-efetividade da trombectomia adjunta tem sido relativamente pouco explorada. Espera-se que os dispositivos mec&#226;nicos custem mais caro do que os cateteres de aspira&#231;&#227;o simples. Idealmente, o custo incremental deveria ser justificado pela melhora nos desfechos. Dados muito limitados sugerem que a trombectomia n&#227;o custa mais caro do que a terapia-padr&#227;o no IAM<sup>30</sup>. A trombectomia reol&#237;tica melhorou os desfechos cl&#237;nicos e reduziu os custos m&#233;dicos gerais em compara&#231;&#227;o &#224; uroquinase em pacientes com trombos extensos em enxertos venosos<sup>31</sup>. </p>
    <p>
      <bold>Estudos de trombectomia adjunta em ICP prim&#225;ria</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Crit&#233;rios de inclus&#227;o e exclus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Os crit&#233;rios t&#237;picos de elegibilidade para ECR de trombectomia adjunta foram IAM com eleva&#231;&#227;o do segmento ST (STEMI) encaminhado para ICP prim&#225;ria ou de resgate em at&#233; 12 horas ap&#243;s o in&#237;cio dos sintomas. O tempo m&#225;ximo ap&#243;s o in&#237;cio dos sintomas era de 6 horas em um estudo<sup>32</sup>, 9 horas em outro<sup>4</sup>, 24 horas em outro estudo<sup>33</sup> e 48 horas em outro estudo<sup>13</sup>. Um trombo vis&#237;vel foi necess&#225;rio em 6 estudos (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>)<sup>4,14,34-37</sup>. Pacientes em choque, que necessitassem de contrapulsa&#231;&#227;o por bal&#227;o intra-a&#243;rtico ou ventila&#231;&#227;o mec&#226;nica foram exclu&#237;dos de 10 estudos<sup>4,10,11,13,34,37-41</sup> e pacientes com revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio pr&#233;via foram exclu&#237;dos de 9 estudos<sup>4,12,13,33,34,39-42</sup>. Somente dois ECR especificamente exclu&#237;ram pacientes com uma FEVE &lt; 30%<sup>10,38</sup>. Seis estudos relataram cruzamentos do grupo controle para o grupo trombectomia (variando de 3-18 pacientes)<sup>6,10,11,39,41,43</sup>. Um estudo recrutou apenas pacientes com IM anterior<sup>34</sup>. Alguns estudos demandavam um di&#226;metro de refer&#234;ncia m&#237;nimo da art&#233;ria associada ao infarto de pelo menos 2,5 mm<sup>4,11,14,24,33,35,37,38,41</sup> ou 2 mm<sup>10</sup>. Pacientes com estenose de tronco de coron&#225;ria esquerda foram exclu&#237;dos de 6 estudos<sup>4,12,33,35,40,42</sup> e aqueles com art&#233;rias excessivamente calcificadas e tortuosas foram exclu&#237;dos de um estudo<sup>38</sup>. Em geral, a maioria dos ECR inclu&#237;ram pacientes com IM com risco baixo a moderado sem comprometimento hemodin&#226;mico ou anatomia coronariana de alto risco. </p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a19tab02m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt02.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a19tab03m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt03.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p>
      <bold>Estudos controlados randomizados de trombectomia por aspira&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A maioria dos ECR de trombectomia por aspira&#231;&#227;o observou uma melhora estatisticamente significante em um ou em uma combina&#231;&#227;o de marcadores substitutos de reperfus&#227;o mioc&#225;rdica (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabela 2</xref>). Esse achado parece consistente com todos os dispositivos dispon&#237;veis. Por outro lado, nenhum dos estudos observou que a trombectomia adjunta diminuiu a taxa de eventos cardiovasculares adversos maiores (MACE) em um per&#237;odo de seguimento variando da estada hospitalar &#224; 6 meses ap&#243;s o IM (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabela 2</xref>). Mesmo no maior dos estudos (TAPAS), o qual provavelmente apresenta poder estat&#237;stico adequado, n&#227;o apresentou nenhuma diferen&#231;a nos desfechos cl&#237;nicos precoces<sup>6</sup>. A defini&#231;&#227;o de MACE consistentemente incluiu a mortalidade e o reinfarto n&#227;o-fatal. Todos os ECR selecionados que estenderam o seguimento dos pacientes at&#233; 8 a 24 meses ap&#243;s o IM relataram uma menor ocorr&#234;ncia de MACE em pacientes tratados com trombectomia por aspira&#231;&#227;o<sup>4,33,44,45</sup>. O mecanismo para essa melhora tardia nos desfechos cl&#237;nicos n&#227;o foi definido. Se acreditarmos que a trombectomia por aspira&#231;&#227;o favorece o remodelamento ventricular positivo, &#233; plaus&#237;vel que os benef&#237;cios se tornem aparentes somente no seguimento tardio ou quando o remodelamento negativo teve tempo de ocorrer em pacientes tratados com ICP isolada. </p>
    <p>Dados sobre o tamanho do infarto em pacientes tratados por trombectomia mais de 6 meses ap&#243;s o IM s&#227;o muito limitados<sup>3</sup>. Somente 2 ECR foram capazes de demonstrar uma redu&#231;&#227;o no tamanho do infarto com a trombectomia<sup>9,11</sup> (<xref ref-type="table" rid="a19tab04m">Tabela 4</xref>) e, entre eles, um utilizou trombectomia por aspira&#231;&#227;o. A maioria dos ECR mostrou resultados neutros para esse desfecho, se n&#227;o observaram que a trombectomia aumentou o tamanho do infarto (<xref ref-type="table" rid="a19tab04m">Tabela 4</xref>). Assim, parece pouco prov&#225;vel que a trombectomia por aspira&#231;&#227;o melhore os desfechos cl&#237;nicos ao prevenir a disfun&#231;&#227;o ventricular ou arritmias que surgem a partir de uma grande &#225;rea de cicatriz. Pouco pode ser ganho em termos de discernimento ao examinar as causas de MACE em ECR que relatam um benef&#237;cio. No estudo VAMPIRE<sup>33</sup>, a redu&#231;&#227;o nos MACE &#233; amplamente devida &#224; redu&#231;&#227;o na revasculariza&#231;&#227;o da les&#227;o-alvo com a trombectomia. Isso ap&#243;ia a hip&#243;tese de que o trombo est&#225; associado com piores resultados da ICP ao n&#237;vel da les&#227;o, como sugerido por Sianos e cols.<sup>22</sup>. As causas de morte em 9 meses no estudo EXPIRA e em 1 ano no estudo TAPAS n&#227;o foram relatadas<sup>4,45</sup>. As causas das 6 mortes em 2 anos no grupo de ICP isolada no estudo EXPIRA est&#227;o divididas igualmente entre fibrila&#231;&#227;o ventricular (3), insufici&#234;ncia card&#237;aca (2) e reinfarto (1)<sup>44</sup>. Em resumo, a trombectomia por aspira&#231;&#227;o melhora a perfus&#227;o mioc&#225;rdica e os desfechos cl&#237;nicos tardios, mas esse benef&#237;cio n&#227;o pode ser explicado por uma redu&#231;&#227;o no tamanho do infarto.</p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a19tab04m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt04.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p>
      <bold>Estudos controlados randomizados de trombectomia mec&#226;nica </bold>
    </p>
    <p>As conclus&#245;es dos ECR de trombectomia mec&#226;nica s&#227;o similares &#224;quelas sobre trombectomia por aspira&#231;&#227;o (<xref ref-type="table" rid="a19tab03m">Tabela 3</xref>). O estudo JETSTENT<sup>14</sup> aparece como o &#250;nico a demonstrar uma redu&#231;&#227;o em MACE em um m&#234;s ap&#243;s o IM, que permanece em 6 meses. Esse achado &#233; extraordin&#225;rio, dado que o estudo AIMI<sup>10</sup>, que tamb&#233;m utilizou o dispositivo AngioJet, observou uma pior perfus&#227;o mioc&#225;rdica, aumento no tamanho do infarto e mais MACE em pacientes tratados atrav&#233;s de trombectomia. Os investigadores do estudo JETSTENT<sup>14</sup> foram cuidadosos em utilizar a t&#233;cnica anter&#243;grada de passagem &#250;nica para evitar a difus&#227;o dos fragmentos do trombo na art&#233;ria. Eles tamb&#233;m recrutaram apenas pacientes com carga tromb&#243;tica substancial ap&#243;s passagem do fio pela art&#233;ria associada ao infarto e n&#227;o exclu&#237;ram os pacientes de alto risco (4% dos pacientes em choque cardiog&#234;nico). O desenho e os resultados do estudo JETSTENT<sup>14</sup> levam &#224; quest&#227;o se a trombectomia adjunta &#233; melhor utilizada seletivamente em pacientes de mais alto risco com grande carga tromb&#243;tica. As diferen&#231;as em desfechos entre os dispositivos de aspira&#231;&#227;o e mec&#226;nicos podem desaparecer com sele&#231;&#227;o adequada dos pacientes. </p>
    <p>
      <bold>Meta-an&#225;lises e an&#225;lises agrupadas</bold>
    </p>
    <p>H&#225; uma significante heterogeneidade no desenho entre ECR individuais, que &#233; uma limita&#231;&#227;o inerente para meta-an&#225;lises e an&#225;lises agrupadas. Al&#233;m dos crit&#233;rios de inclus&#227;o e exclus&#227;o e dispositivos testados, v&#225;rias vari&#225;veis de procedimento, tais como pr&#233;-dilata&#231;&#227;o de les&#245;es, s&#227;o deixadas &#224; crit&#233;rio do operador. Contudo, as meta-an&#225;lises confirmam que a trombectomia adjunta leva &#224; melhora na perfus&#227;o mioc&#225;rdica (<xref ref-type="table" rid="a19tab05m">Tabela 5</xref>). Na meta-an&#225;lise de Bavry e cols.<sup>25</sup>, os autores foram os primeiros a sugerir que os dispositivos de aspira&#231;&#227;o simples apresentavam uma vantagem na mortalidade sobre os dispositivos mais pesados da trombectomia mec&#226;nica, que demonstraram aumentar a mortalidade. Um tend&#234;ncia similar foi observada por Tamhane e cols.<sup>46</sup>. Esse achado foi refor&#231;ado pela an&#225;lise agrupada ATTEMPT<sup>26</sup>, que observou que o benef&#237;cio associado com a mortalidade estava limitado &#224; pacientes tratados com dispositivos manuais (de aspira&#231;&#227;o). Outro achado importante do estudo ATTEMPT<sup>26</sup> &#233; que a trombectomia melhora a sobreviv&#234;ncia em pacientes tratados com inibidores da glicoprote&#237;na IIb/IIIa, sugerindo que estes podem ser utilizados rotineiramente na ICP prim&#225;ria se a trombectomia adjunta for realizada. A for&#231;a do estudo ATTEMPT &#233; o uso de dados ao n&#237;vel do paciente com seguimento estendido at&#233; um ano<sup>26</sup>. Ele &#233; limitado pela aus&#234;ncia de 6 de 17 ECR eleg&#237;veis, nos quais os principais investigadores n&#227;o autorizaram acesso &#224; base de dados<sup>26</sup>. Mongeon e cols.<sup>28</sup> observaram que a trombectomia adjunta pode ser uma das poucas medidas preventivas contra o <italic>no-reflow</italic>, mas n&#227;o encontraram resultados substancialmente diferentes com a trombectomia por aspira&#231;&#227;o, quando comparada com a trombectomia por qualquer dispositivo<sup>28</sup>. Tamhane e cols.<sup>46</sup> observaram um aumento no risco de acidente vascular cerebral com a trombectomia. Esse novo achado &#233; explorat&#243;rio, mas plaus&#237;vel, dada a necessidade de mais manipula&#231;&#245;es intravasculares para realizar a trombectomia. O acidente vascular cerebral deve ser rotineiramente avaliado em desfechos de futuros ECR ou registros de trombectomia. </p>
    <p content-type="asset">
      <table-wrap id="a19tab05m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt05.jpg"/></table-wrap>
    </p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>A melhora nos marcadores substitutos de reperfus&#227;o n&#227;o se traduz em benef&#237;cios cl&#237;nicos</bold>
    </p>
    <p>A aus&#234;ncia de melhora nos desfechos cl&#237;nicos de curto prazo, a despeito das melhoras consistentes em marcadores substitutos de reperfus&#227;o mioc&#225;rdica com a trombectomia tem sido observada na maioria dos ECR (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>). Primeiro, os benef&#237;cios cl&#237;nicos da trombectomia podem aparecer mais tarde ap&#243;s o IM e estudos com per&#237;odos de seguimentos mais longos tem consistentemente relatado uma redu&#231;&#227;o de MACE em 6 a 24 meses com a trombectomia (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>). Segundo, a maioria dos ECR tem amostras pequenas, o que torna seu poder estat&#237;stico insuficiente para detectar uma diferen&#231;a em desfecho cl&#237;nico, especialmente em pacientes com IM com risco baixo a moderado inclu&#237;dos nos estudos. A incid&#234;ncia combinada de morte, IM ou acidente vascular cerebral em 30 dias estava abaixo de 5% nos grupos de trombectomia ou ICP isolada<sup>28</sup>. Terceiro, a maioria dos estudos excluiu pacientes em choque cardiog&#234;nico ou com doen&#231;a de tronco de coron&#225;ria esquerda, que podem se beneficiar dessa t&#233;cnica. Quarto, &#233; poss&#237;vel que o uso da trombectomia induza uma demora na reperfus&#227;o que compense qualquer benef&#237;cio?</p>
    <p>
      <bold>Demora at&#233; a reperfus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Nenhum ECR relatou uma diferen&#231;a estatisticamente significante na demora at&#233; a ICP entre os grupos trombectomia e controle (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>). Diferentes intervalos de tempo s&#227;o relatados de estudo para estudo. Em m&#233;dia, o in&#237;cio dos sintomas at&#233; o tempo de bal&#227;o &#233; mais curto em pacientes tratados com trombectomia, quando comparados com os pacientes submetidos &#224; ICP isolada, mas essa diferen&#231;a n&#227;o &#233; estatisticamente significante<sup>28</sup>. Os benef&#237;cios nos desfechos cl&#237;nicos com a trombectomia n&#227;o podem ser explicados pelo menor tempo at&#233; o tratamento<sup>4,6,14,33,44</sup>. </p>
    <p>De forma similar, a demora at&#233; a ICP n&#227;o foi mais longa nos grupos de trombectomia de ECR negativos<sup>10,12</sup>. &#201; digno de nota o fato de que os tempos porta-bal&#227;o no estudo TAPAS eram muito curtos e podem ser dif&#237;ceis de reproduzir fora de um ambiente de estudo<sup>6</sup>. De maneira geral, os dados atuais n&#227;o ap&#243;iam a id&#233;ia de que a trombectomia induz &#224; uma demora clinicamente relevante do tratamento, reconhecendo que a aspira&#231;&#227;o do trombo com dispositivos mais simples est&#225; mais prontamente dispon&#237;vel e &#233; mais f&#225;cil de obter do que dispositivos complexos tais como o AngioJet. &#201; poss&#237;vel que a trombectomia tenha uma capacidade distinta de remover trombos que tenham se formado h&#225; poucas horas<sup>40</sup>. Em um estudo, o fluxo TIMI e o GBM foram melhores em pacientes tratados com trombectomia, quando comparados &#224;queles tratados com ICP isolada apenas quando o in&#237;cio dos sintomas at&#233; o tempo do laborat&#243;rio de cateteriza&#231;&#227;o havia sido 4 a 8 horas<sup>40</sup>. Nenhuma diferen&#231;a significante foi encontrada nos marcadores de perfus&#227;o em pacientes tratados menos de 4 horas ap&#243;s o in&#237;cio dos sintomas<sup>40</sup>. Dessa forma, a trombectomia adjunta pode ser menos relevante em pacientes apresentando-se logo ap&#243;s o in&#237;cio dos sintomas.</p>
    <p>
      <bold>Tamanho do infarto</bold>
    </p>
    <p>A maioria dos estudos n&#227;o encontrou diferen&#231;as no tamanho do infarto com a trombectomia (<xref ref-type="table" rid="a19tab04m">Tabela 4</xref>). A emboliza&#231;&#227;o pode ocorrer &#224;s vezes quando a trombectomia n&#227;o pode evit&#225;-la: antes da chegada ao laborat&#243;rio de cateteriza&#231;&#227;o, com inje&#231;&#227;o de contraste ou com fio ou dispositivo atravessando a les&#227;o "culpada" (t&#233;cnica distal a proximal com ativa&#231;&#227;o do dispositivo ap&#243;s atravessar a les&#227;o)<sup>10</sup>. A perfus&#227;o microvascular deficiente tamb&#233;m pode estar relacionada a outros mecanismos, tais como necrose, edema, inj&#250;ria de reperfus&#227;o e disfun&#231;&#227;o endotelial<sup>8</sup>. </p>
    <p>Dois estudos, um utilizando um dispositivo mec&#226;nico<sup>10</sup> e outro um dispositivo de aspira&#231;&#227;o<sup>12</sup> observaram infartos maiores em pacientes tratados com trombectomia. Os investigadores do estudo JETSTENT recomendaram a t&#233;cnica anter&#243;grada simples para evitar promover a emboliza&#231;&#227;o distal, mas a redu&#231;&#227;o do tamanho do infarto n&#227;o foi observada nesse estudo<sup>14</sup>. Antoniucci e cols.<sup>11</sup> observaram uma redu&#231;&#227;o no tamanho do infarto com o AngioJet em um estudo anterior, mas a t&#233;cnica da trombectomia n&#227;o foi detalhada. Liistro e cols.<sup>9</sup> observaram melhor perfus&#227;o mioc&#225;rdica na ECM em pacientes tratados com o cateter de aspira&#231;&#227;o Export. A aspira&#231;&#227;o foi iniciada antes de atravessar a les&#227;o e foi mantida at&#233; a remo&#231;&#227;o do cateter<sup>9</sup>. Compara&#231;&#245;es entre ECR devem levar em considera&#231;&#227;o que as medidas do tamanho do infarto s&#227;o sens&#237;veis ao tempo de demora ap&#243;s o IM inicial e que existem diferen&#231;as entre t&#233;cnicas de imagem. </p>
    <p>
      <bold>A presen&#231;a de trombo</bold>
    </p>
    <p>&#201; improv&#225;vel que a trombectomia adjunta seja &#250;til na aus&#234;ncia de trombo intracoronariano e pode at&#233; mesmo ser danosa. Um m&#233;todo visual semiquantitativo para a avalia&#231;&#227;o de trombo intracoronariano tem sido descrito<sup>47</sup>. Devido ao fato de o trombo n&#227;o ser sempre vis&#237;vel na angiografia, a maioria dos ECR testou uma estrat&#233;gia de trombectomia sistem&#225;tica em ICP prim&#225;ria e o trombo na angiografia basal foi um crit&#233;rio de inclus&#227;o somente em 6 ECR (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>)<sup>4,14,34-37</sup>. Todos eles observaram que a trombectomia melhorou os marcadores substitutos de reperfus&#227;o mioc&#225;rdica e 2 relataram uma diminui&#231;&#227;o em eventos cl&#237;nicos<sup>4,14</sup>. Uma forma alternativa de considerar a presen&#231;a de trombo &#233; examinar o material removido pelo dispositivo da trombectomia, o que foi observado em 5 ECR<sup>6,33,35,39,41</sup>. Todos esses estudos tamb&#233;m mostraram resultados positivos para seus respectivos desfechos prim&#225;rios. Res&#237;duos macrosc&#243;picos foram removidos em 72,9% a 95% dos pacientes<sup>6,33,39</sup>. O valor da presen&#231;a do trombo pela angiografia para selecionar pacientes que podem se beneficiar da trombectomia adjunta &#233; apoiado por uma an&#225;lise de subgrupo do estudo REMEDIA, que encontrou maior incid&#234;ncia de GBM <underline>&gt;</underline> 2 p&#243;s-ICP e resolu&#231;&#227;o de segmento ST <underline>&gt;</underline> 70% em pacientes com escore de trombo TIMI basal 3-4<sup>47</sup> tratados com trombectomia<sup>43</sup>. Outra an&#225;lise de subgrupo, entretanto, mostrou resultados opostos. No estudo TAPAS, n&#227;o houve diferen&#231;a significante na raz&#227;o de risco para GBM 0-1 p&#243;s-ICP com trombectomia por aspira&#231;&#227;o versus ICP isolada, de acordo com o escore de trombo basal<sup>6</sup>. No estudo AIMI, a trombectomia n&#227;o reduziu o tamanho do infarto no subgrupo de pacientes com trombo vis&#237;vel na linha basal<sup>10</sup>. No estudo de Kaltoft e cols.<sup>12</sup>, o tamanho do infarto era maior em pacientes com trombo basal, como foi para todo o grupo de trombectomia.</p>
    <p>
      <bold>Terapia antiplaquet&#225;ria</bold>
    </p>
    <p>O tratamento atual do STEMI envolve o uso de v&#225;rios agentes antitromb&#243;ticos<sup>48</sup>. Com base na an&#225;lise agrupada ATTEMPT<sup>26</sup>, o uso de inibidores da glicoprote&#237;na IIb/IIIa est&#225; associado com um benef&#237;cio na sobreviv&#234;ncia de pacientes tratados com trombectomia adjunta e esses inibidores da glicoprote&#237;na IIb/IIIa foram usados em mais de 75% dos pacientes inclu&#237;dos em ECR de trombectomia adjunta<sup>28</sup>. As diretrizes pr&#225;ticas encorajam bastante o uso de terapia antiplaquet&#225;ria dupla com aspirina e tienopiridina com heparina ou bivalirudina<sup>48</sup>. O uso de inibidores da glicoprote&#237;na IIb/IIIa n&#227;o &#233; apoiado como terapia de rotina, mas em casos selecionados com grande carga tromb&#243;tica ou sem carga adequada de tienopiridina<sup>48</sup>. Al&#233;m disso, uma dose de ataque de 600 mg de clopidogrel &#233; frequentemente utilizada e a terapia antiplaquet&#225;ria dupla &#233; continuada por 12 meses ou mais ap&#243;s a ICP prim&#225;ria<sup>48</sup>. Prasugrel tamb&#233;m pode ser usado como substituto. Considerando que essas recomenda&#231;&#245;es sejam seguidas, alguns pacientes podem ser submetidos &#224; trombectomia com um regime antitromb&#243;tico levemente diferente daquele amplamente testado. A dose da carga pr&#233;-ICP de clopidogrel foi 300 mg na maioria dos estudos que relatou esse dado<sup>4,10,12,13,40,42,43</sup> e foi dada por um m&#234;s ap&#243;s a ICP quando essa informa&#231;&#227;o estava dispon&#237;vel<sup>10,11,34,36,43</sup>. ECR selecionados utilizaram doses de ataque de 600 mg<sup>6,9,14</sup> ou continuaram seu uso por 3 a 12 meses<sup>4,12,40,42</sup>. Como o regime m&#233;dico adjunto evolui, os desfechos da trombectomia adjunta ir&#227;o requerer reavalia&#231;&#227;o em ECR que refletem de forma mais pr&#243;xima a pr&#225;tica atual. Desconhece-se se medicamentos antitromb&#243;ticos mais potentes dados &#224; &#233;poca da ICP prim&#225;ria ir&#227;o melhorar ou compensar os benef&#237;cios da trombectomia adjunta. Pelo menos, a administra&#231;&#227;o intracoronariana de abciximab, mesmo em doses mais altas, n&#227;o apresentou benef&#237;cios sobre o regime intravenoso usual em um pequeno estudo<sup>49</sup>. </p>
    <p>
      <bold>Os dispositivos de aspira&#231;&#227;o s&#227;o melhores do que os dispositivos mec&#226;nicos?</bold>
    </p>
    <p>A trombectomia por aspira&#231;&#227;o tem obtido crescente popularidade e aceita&#231;&#227;o sobre a trombectomia mec&#226;nica, com base em meta-an&#225;lises<sup>25,26</sup>, que sugeriram que os dispositivos de aspira&#231;&#227;o eram mais ben&#233;ficos como uma classe. O estudo JETSTENT provavelmente ir&#225; for&#231;ar uma reconsidera&#231;&#227;o do papel da trombectomia mec&#226;nica (<xref ref-type="table" rid="a19tab03m">Tabela 3</xref>)<sup>14</sup>. Mongeon e cols.<sup>28</sup> n&#227;o observaram resultados substancialmente diferentes na trombectomia com dispositivo de aspira&#231;&#227;o quando comparados &#224; trombectomia por qualquer tipo de dispositivo<sup>28</sup>. Vlaar e cols.<sup>50</sup> compararam os dispositivos de aspira&#231;&#227;o Diver e Export (<xref ref-type="table" rid="a19tab01m">Tabela 1</xref>) e observaram que um di&#226;metro de l&#250;men interno maior n&#227;o resultou em remo&#231;&#227;o de part&#237;culas tromb&#243;ticas maiores, nem melhorou os desfechos angiogr&#225;ficos e eletrocardiogr&#225;ficos<sup>50</sup>. O estudo RETAMI observou que o cateter Export removeu mais material tromb&#243;tico e estava associado com melhor perfus&#227;o mioc&#225;rdica do que o dispositivo Diver<sup>51</sup>. Podemos pelo menos dizer que a aspira&#231;&#227;o do trombo &#233; mais f&#225;cil de realizar e geralmente &#233; uma estrat&#233;gia com menor custo, que n&#227;o se baseia em um console de alto custo para funcionar. Como resultado, ela tem obtido popularidade em anos recentes.</p>
    <p>
      <bold>Recomenda&#231;&#245;es</bold>
    </p>
    <p>O fato de a trombectomia adjunta resultar em benef&#237;cios nos <italic>endpoints</italic> da perfus&#227;o mioc&#225;rdica e ser ben&#233;fico remover o trombo da art&#233;ria associada ao infarto tem levado &#224; sua aceita&#231;&#227;o entusi&#225;stica na ICP prim&#225;ria. Ao revisar os ECR (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>) e resumos de estudos (<xref ref-type="table" rid="a19tab05m">Tabela 5</xref>), pode-se obter argumentos para justificar ou rejeitar o uso dessa t&#233;cnica. A trombectomia por aspira&#231;&#227;o tem aparecido como a t&#233;cnica preferida em estudos recentes (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab04m">4</xref>). </p>
    <p>
      <bold>O que sabemos</bold>
    </p>
    <p>Nos estudos mais recentes (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabelas 2</xref> e <xref ref-type="table" rid="a19tab03m">3</xref>), a trombectomia adjunta, por aspira&#231;&#227;o ou mec&#226;nica, realizada em pacientes n&#227;o-selecionados com IAM submetidos &#224; ICP prim&#225;ria n&#227;o mostrou aumentar os eventos adversos ou custos<sup>30</sup>. A trombectomia adjunta melhora de forma consistente os marcadores substitutos da reperfus&#227;o mioc&#225;rdica e pode reduzir a ocorr&#234;ncia de MACE tardios. &#201; provavelmente melhor utilizar a trombectomia adjunta em conjunto com inibidores de glicoprote&#237;na IIb/IIIa<sup>26</sup> e em pacientes com tempo intermedi&#225;rio do in&#237;cio dos sintomas at&#233; o laborat&#243;rio de cateteriza&#231;&#227;o<sup>40</sup>.</p>
    <p>
      <bold>O que n&#227;o sabemos</bold>
    </p>
    <p>O corpo de evid&#234;ncias favor&#225;veis &#233; muito maior para a trombectomia por aspira&#231;&#227;o (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m">Tabela 2</xref>) do que para a trombectomia mec&#226;nica (<xref ref-type="table" rid="a19tab03m">Tabela 3</xref>). At&#233; o estudo JETSTENT<sup>14</sup>, a trombectomia por aspira&#231;&#227;o era a &#250;nica t&#233;cnica que havia mostrado redu&#231;&#227;o nos MACE ap&#243;s o IM. A superioridade da trombectomia por aspira&#231;&#227;o permanece controversa, mas sua simplicidade t&#233;cnica n&#227;o pode ser ignorada. Ainda n&#227;o est&#225; claro se h&#225; pacientes que, sem d&#250;vida alguma, deveriam ser submetidos &#224; trombectomia. A an&#225;lise de subgrupos e revis&#227;o de crit&#233;rios de inclus&#227;o dos ECR n&#227;o nos permite utilizar a carga tromb&#243;tica basal como uma indica&#231;&#227;o para a trombectomia adjunta. Os benef&#237;cios de uma abordagem de rotina com trombectomia, comparados com o uso mais seletivo desses dispositivos tamb&#233;m s&#227;o desconhecidos. Um estudo com poder apropriado para avaliar desfechos cl&#237;nicos necessitaria de um grande n&#250;mero de pacientes, j&#225; que as diferen&#231;as nas taxas de eventos cl&#237;nicos entre a trombectomia e os bra&#231;os-controle s&#227;o &lt; 1% em estudos selecionados<sup>28</sup>. Um grande estudo com a inclus&#227;o planejada de 4.000 pacientes e relatos de desfechos em 6 meses est&#225; sendo planejado<sup>52</sup>. Al&#233;m disso, futuros estudos deveriam enfocar pacientes de alto risco, rotineiramente avaliar a presen&#231;a de trombos e relatar desfechos de longo prazo, j&#225; que os benef&#237;cios cl&#237;nicos parecem surgir mais tarde. </p>
    <p>
      <bold>Diretrizes pr&#225;ticas</bold>
    </p>
    <p>O <italic>American College of Cardiology</italic> e a <italic>American Heart Association 2009</italic> com foco na atualiza&#231;&#227;o do tratamento de IAM com eleva&#231;&#227;o do segmento ST d&#225; &#224; trombectomia por aspira&#231;&#227;o uma recomenda&#231;&#227;o classe IIa. O comit&#234; de diretrizes cuidadosamente observa que "<italic>&#233; razo&#225;vel concluir que a [trombectomia por aspira&#231;&#227;o] pode ser &#250;til em pacientes [com STEMI] com tempos isqu&#234;micos curtos e grande carga tromb&#243;tica. Pode n&#227;o ser &#250;til em pacientes [com STEMI] com tempos isqu&#234;micos longos, ramos laterais com pequenos territ&#243;rios infartados ou les&#245;es com carga tromb&#243;tica baixa</italic>"<sup>48</sup>. As diretrizes da <italic>European Society of Cardiology</italic> para o tratamento de STEMI tamb&#233;m d&#227;o uma recomenda&#231;&#227;o classe IIa para a aspira&#231;&#227;o manual do trombo para a preven&#231;&#227;o de <italic>no-reflow</italic>, mas uma recomenda&#231;&#227;o classe IIb como procedimento de reperfus&#227;o<sup>53</sup>. Finalmente, deve-se ter em mente que os ECR de trombectomia foram conduzidos em centros de grande volume por operadores experientes. Recomenda-se que operadores tenham profici&#234;ncia suficiente na manipula&#231;&#227;o dos dispositivos de trombectomia para utiliz&#225;-los em ICP de emerg&#234;ncia<sup>54</sup>.</p>
    <p>
      <bold>Conclus&#245;es</bold>
    </p>
    <p>A trombectomia adjunta na ICP prim&#225;ria para infarto agudo do mioc&#225;rdio com eleva&#231;&#227;o do segmento ST melhora a reperfus&#227;o mioc&#225;rdica. H&#225; evid&#234;ncias que sugerem que essa t&#233;cnica tamb&#233;m pode melhorar os desfechos cl&#237;nicos tardios. Com base nas diretrizes atuais, cirurgi&#245;es experientes deveriam considerar o uso de trombectomia adjunta. A quest&#227;o referente ao fato se a mesma deve ser utilizada de forma rotineira ou seletivamente em pacientes com maior risco ou maior carga tromb&#243;tica ainda precisa ser definida. </p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="endb" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia: </bold>
        </label>
        <p> Fran&#231;ois-Pierre Mongeon </p>
        <p> Noninvasive Cardiology Service - Montreal Heart Institute - Universit&#233; de Montr&#233;al </p>
        <p> 5000 B&#233;langer St - Montr&#233;al </p>
        <p> QC, Canada H1T 1C8 </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="francois.pierrre.mongeon@umontreal.ca">francois.pierrre.mongeon@umontreal.ca</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 23/10/10; revisado recebido em 20/12/10; aceito em 20/12/10.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Keeley EC, Boura JA, Grines CL. Primary angioplasty versus intravenous thrombolytic therapy for acute myocardial infarction: a quantitative review of 23 randomised trials. Lancet. 2003;361(9351):13-20.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Primary angioplasty versus intravenous thrombolytic therapy for acute myocardial infarction: a quantitative review of 23 randomised trials</article-title>
          <source>Lancet</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>13</fpage>
          <lpage>20</lpage>
          <issue>9351</issue>
          <volume>361</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Keeley</surname>
              <given-names>EC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Boura</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Grines</surname>
              <given-names>CL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Stone GW, Peterson MA, Lansky AJ, Dangas G, Mehran R, Leon MB. Impact of normalized myocardial perfusion after successful angioplasty in acute myocardial infarction. J Am Coll Cardiol. 2002;39(4):591-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impact of normalized myocardial perfusion after successful angioplasty in acute myocardial infarction</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>591</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>39</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Stone</surname>
              <given-names>GW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Peterson</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lansky</surname>
              <given-names>AJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dangas</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mehran</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Leon</surname>
              <given-names>MB</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Galiuto L, Garramone B, Burzotta F, Lombardo A, Barchetta S, Rebuzzi AG, et al. Thrombus aspiration reduces microvascular obstruction after primary coronary intervention: a myocardial contrast echocardiography substudy of the REMEDIA Trial. J Am Coll Cardiol. 2006;48(7):1355-60.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombus aspiration reduces microvascular obstruction after primary coronary intervention: a myocardial contrast echocardiography substudy of the REMEDIA Trial</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1355</fpage>
          <lpage>60</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>48</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Galiuto</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Garramone</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Burzotta</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lombardo</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Barchetta</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rebuzzi</surname>
              <given-names>AG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Sardella G, Mancone M, Bucciarelli-Ducci C, Agati L, Scardala R, Carbone I, et al. Thrombus aspiration during primary percutaneous coronary intervention improves myocardial reperfusion and reduces infarct size: the EXPIRA (thrombectomy with export catheter in infarct-related artery during primary percutaneous coronary intervention) prospective, randomized trial. J Am Coll Cardiol. 2009;53(4):309-15.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombus aspiration during primary percutaneous coronary intervention improves myocardial reperfusion and reduces infarct size: the EXPIRA (thrombectomy with export catheter in infarct-related artery during primary percutaneous coronary intervention) prospective, randomized trial</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>309</fpage>
          <lpage>15</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>53</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sardella</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mancone</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bucciarelli-Ducci</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Agati</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Scardala</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carbone</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Rinfret S, Katsiyiannis PT, Ho KK, Cohen DJ, Baim DS, Carrozza JP, et al. Effectiveness of rheolytic coronary thrombectomy with the AngioJet catheter. Am J Cardiol. 2002;90(5):470-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Effectiveness of rheolytic coronary thrombectomy with the AngioJet catheter</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>470</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>90</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Rinfret</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Katsiyiannis</surname>
              <given-names>PT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ho</surname>
              <given-names>KK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cohen</surname>
              <given-names>DJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Baim</surname>
              <given-names>DS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carrozza</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Svilaas T, Vlaar PJ, van der Horst IC, Diercks GF, de Smet BJ, van den Heuvel AF, et al. Thrombus aspiration during primary percutaneous coronary intervention. N Engl J Med. 2008;358(6):557-67.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombus aspiration during primary percutaneous coronary intervention</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>557</fpage>
          <lpage>67</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>358</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Svilaas</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vlaar</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van der Horst</surname>
              <given-names>IC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Diercks</surname>
              <given-names>GF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Smet</surname>
              <given-names>BJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van den Heuvel</surname>
              <given-names>AF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Antoniucci D, Valenti R, Migliorini A. Thrombectomy during PCI for acute myocardial infarction: are the randomized controlled trial data relevant to the patients who really need this technique? Catheter Cardiovasc Interv. 2008;71(7):863-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombectomy during PCI for acute myocardial infarction: are the randomized controlled trial data relevant to the patients who really need this technique?</article-title>
          <source>Catheter Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>863</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>71</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Antoniucci</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Valenti</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Migliorini</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Ito H. No-reflow phenomenon and prognosis in patients with acute myocardial infarction. Nat Clin Pract Cardiovasc Med. 2006;3(9):499-506.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>No-reflow phenomenon and prognosis in patients with acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Nat Clin Pract Cardiovasc Med</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>499</fpage>
          <lpage>506</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>3</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ito</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Liistro F, Grotti S, Angioli P, Falsini G, Ducci K, Baldassarre S, et al. Impact of thrombus aspiration on myocardial tissue reperfusion and left ventricular functional recovery and remodeling after primary angioplasty. Circ Cardiovasc Interv. 2009; 2009;2(5):376-83.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impact of thrombus aspiration on myocardial tissue reperfusion and left ventricular functional recovery and remodeling after primary angioplasty</article-title>
          <source>Circ Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>376</fpage>
          <lpage>83</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>2</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Liistro</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Grotti</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Angioli</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Falsini</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ducci</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Baldassarre</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Ali A, Cox D, Dib N, Brodie B, Berman D, Gupta N, et al. Rheolytic thrombectomy with percutaneous coronary intervention for infarct size reduction in acute myocardial infarction: 30-day results from a multicenter randomized study. J Am Coll Cardiol. 2006;48(2):244-52.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Rheolytic thrombectomy with percutaneous coronary intervention for infarct size reduction in acute myocardial infarction: 30-day results from a multicenter randomized study</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>244</fpage>
          <lpage>52</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>48</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ali</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cox</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dib</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brodie</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Berman</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gupta</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Antoniucci D, Valenti R, Migliorini A, Parodi G, Memisha G, Santoro GM, et al. Comparison of rheolytic thrombectomy before direct infarct artery stenting versus direct stenting alone in patients undergoing percutaneous coronary intervention for acute myocardial infarction. Am J Cardiol. 2004;93(8):1033-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comparison of rheolytic thrombectomy before direct infarct artery stenting versus direct stenting alone in patients undergoing percutaneous coronary intervention for acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>1033</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Antoniucci</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Valenti</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Migliorini</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Parodi</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Memisha</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Santoro</surname>
              <given-names>GM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Kaltoft A, Bottcher M, Nielsen SS, Hansen HH, Terkelsen C, Maeng M, et al. Routine thrombectomy in percutaneous coronary intervention for acute ST-segment-elevation myocardial infarction: a randomized, controlled trial. Circulation. 2006;114(1):40-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Routine thrombectomy in percutaneous coronary intervention for acute ST-segment-elevation myocardial infarction: a randomized, controlled trial</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>40</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>114</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kaltoft</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bottcher</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nielsen</surname>
              <given-names>SS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hansen</surname>
              <given-names>HH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Terkelsen</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maeng</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Lipiecki J, Monzy S, Durel N, Cachin F, Chabrot P, Muliez A, et al. Effect of thrombus aspiration on infarct size and left ventricular function in high-risk patients with acute myocardial infarction treated by percutaneous coronary intervention. Results of a prospective controlled pilot study. Am Heart J. 2009;157(3):583 e1-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Effect of thrombus aspiration on infarct size and left ventricular function in high-risk patients with acute myocardial infarction treated by percutaneous coronary intervention: Results of a prospective controlled pilot study</article-title>
          <source>Am Heart J</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>583 e1</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>157</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lipiecki</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Monzy</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Durel</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cachin</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chabrot</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Muliez</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. Migliorini A, Stabile A, Rodriguez AE, Gandolfo C, Rodriguez Granillo AM, Valenti R, et al. Comparison of AngioJet rheolytic thrombectomy before direct infarct artery stenting with direct stenting alone in patients with acute myocardial infarction. The JETSTENT trial. J Am Coll Cardiol. 2010;56(16):1298-306.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comparison of AngioJet rheolytic thrombectomy before direct infarct artery stenting with direct stenting alone in patients with acute myocardial infarction: The JETSTENT trial</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>1298</fpage>
          <lpage>306</lpage>
          <issue>16</issue>
          <volume>56</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Migliorini</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stabile</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rodriguez</surname>
              <given-names>AE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gandolfo</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rodriguez Granillo</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Valenti</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. De Luca G, Suryapranata H, de Boer MJ, Ottervanger JP, Hoorntje JC, Gosselink AT, et al. Combination of electrocardiographic and angiographic markers of reperfusion in the prediction of infarct size in patients with ST-segment elevation myocardial infarction undergoing successful primary angioplasty. Int J Cardiol. 2007;117(2):232-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Combination of electrocardiographic and angiographic markers of reperfusion in the prediction of infarct size in patients with ST-segment elevation myocardial infarction undergoing successful primary angioplasty</article-title>
          <source>Int J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>232</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>117</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>De Luca</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Suryapranata</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Boer</surname>
              <given-names>MJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ottervanger</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hoorntje</surname>
              <given-names>JC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gosselink</surname>
              <given-names>AT</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16. Gibson CM, Cannon CP, Murphy SA, Ryan KA, Mesley R, Marble SJ, et al. Relationship of TIMI myocardial perfusion grade to mortality after administration of thrombolytic drugs. Circulation. 2000;101(2):125-30.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Relationship of TIMI myocardial perfusion grade to mortality after administration of thrombolytic drugs</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>125</fpage>
          <lpage>30</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>101</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Gibson</surname>
              <given-names>CM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cannon</surname>
              <given-names>CP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Murphy</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ryan</surname>
              <given-names>KA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mesley</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marble</surname>
              <given-names>SJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B17">
        <mixed-citation>17. Angeja BG, Gunda M, Murphy SA, Sobel BE, Rundle AC, Syed M, et al. TIMI myocardial perfusion grade and ST segment resolution: association with infarct size as assessed by single photon emission computed tomography imaging. Circulation. 2002;105(3):282-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>TIMI myocardial perfusion grade and ST segment resolution: association with infarct size as assessed by single photon emission computed tomography imaging</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>282</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>105</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Angeja</surname>
              <given-names>BG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gunda</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Murphy</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sobel</surname>
              <given-names>BE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rundle</surname>
              <given-names>AC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Syed</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B18">
        <mixed-citation>18. de Lemos JA, Braunwald E. ST segment resolution as a tool for assessing the efficacy of reperfusion therapy. J Am Coll Cardiol. 2001;38(5):1283-94.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>ST segment resolution as a tool for assessing the efficacy of reperfusion therapy</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>1283</fpage>
          <lpage>94</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>38</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>de Lemos</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Braunwald</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B19">
        <mixed-citation>19. van 't Hof AW, Liem A, de Boer MJ, Zijlstra F. Clinical value of 12-lead electrocardiogram after successful reperfusion therapy for acute myocardial infarction. Zwolle Myocardial infarction Study Group. Lancet. 1997;350(9078):615-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Clinical value of 12-lead electrocardiogram after successful reperfusion therapy for acute myocardial infarction: Zwolle Myocardial infarction Study Group</article-title>
          <source>Lancet</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>615</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>9078</issue>
          <volume>350</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>van 't Hof</surname>
              <given-names>AW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Liem</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Boer</surname>
              <given-names>MJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zijlstra</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B20">
        <mixed-citation>20. Henriques JP, Zijlstra F, Ottervanger JP, de Boer MJ, van 't Hof AW, Hoorntje JC, et al. Incidence and clinical significance of distal embolization during primary angioplasty for acute myocardial infarction. Eur Heart J. 2002;23(14):1112-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Incidence and clinical significance of distal embolization during primary angioplasty for acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>1112</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>14</issue>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Henriques</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zijlstra</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ottervanger</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Boer</surname>
              <given-names>MJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van 't Hof</surname>
              <given-names>AW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hoorntje</surname>
              <given-names>JC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B21">
        <mixed-citation>21. Bolognese L, Carrabba N, Parodi G, Santoro GM, Buonamici P, Cerisano G, et al. Impact of microvascular dysfunction on left ventricular remodeling and long-term clinical outcome after primary coronary angioplasty for acute myocardial infarction. Circulation. 2004;109(9):1121-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impact of microvascular dysfunction on left ventricular remodeling and long-term clinical outcome after primary coronary angioplasty for acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>1121</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>109</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bolognese</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carrabba</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Parodi</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Santoro</surname>
              <given-names>GM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Buonamici</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cerisano</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B22">
        <mixed-citation>22. Sianos G, Papafaklis MI, Daemen J, Vaina S, van Mieghem CA, van Domburg RT, et al. Angiographic stent thrombosis after routine use of drug-eluting stents in ST-segment elevation myocardial infarction: the importance of thrombus burden. J Am Coll Cardiol. 2007;50(7):573-83.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Angiographic stent thrombosis after routine use of drug-eluting stents in ST-segment elevation myocardial infarction: the importance of thrombus burden</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>573</fpage>
          <lpage>83</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>50</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sianos</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Papafaklis</surname>
              <given-names>MI</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Daemen</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vaina</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van Mieghem</surname>
              <given-names>CA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van Domburg</surname>
              <given-names>RT</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B23">
        <mixed-citation>23. Yip HK, Chen MC, Chang HW, Hang CL, Hsieh YK, Fang CY, et al. Angiographic morphologic features of infarct-related arteries and timely reperfusion in acute myocardial infarction: predictors of slow-flow and no-reflow phenomenon. Chest. 2002;122(4):1322-32.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Angiographic morphologic features of infarct-related arteries and timely reperfusion in acute myocardial infarction: predictors of slow-flow and no-reflow phenomenon</article-title>
          <source>Chest</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>1322</fpage>
          <lpage>32</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>122</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Yip</surname>
              <given-names>HK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chen</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chang</surname>
              <given-names>HW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hang</surname>
              <given-names>CL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hsieh</surname>
              <given-names>YK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fang</surname>
              <given-names>CY</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B24">
        <mixed-citation>24. Stone GW, Webb J, Cox DA, Brodie BR, Qureshi M, Kalynych A, et al. Distal microcirculatory protection during percutaneous coronary intervention in acute ST-segment elevation myocardial infarction: a randomized controlled trial. JAMA. 2005;293(9):1063-72.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Distal microcirculatory protection during percutaneous coronary intervention in acute ST-segment elevation myocardial infarction: a randomized controlled trial</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>1063</fpage>
          <lpage>72</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>293</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Stone</surname>
              <given-names>GW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Webb</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cox</surname>
              <given-names>DA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brodie</surname>
              <given-names>BR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Qureshi</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kalynych</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B25">
        <mixed-citation>25. Bavry AA, Kumbhani DJ, Bhatt DL. Role of adjunctive thrombectomy and embolic protection devices in acute myocardial infarction: a comprehensive meta-analysis of randomized trials. Eur Heart J. 2008;29(24):2989-3001.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Role of adjunctive thrombectomy and embolic protection devices in acute myocardial infarction: a comprehensive meta-analysis of randomized trials</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>2989</fpage>
          <lpage>3001</lpage>
          <issue>24</issue>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bavry</surname>
              <given-names>AA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kumbhani</surname>
              <given-names>DJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bhatt</surname>
              <given-names>DL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B26">
        <mixed-citation>26. Burzotta F, De Vita M, Gu YL, Isshiki T, Lefevre T, Kaltoft A, et al. Clinical impact of thrombectomy in acute ST-elevation myocardial infarction: an individual patient-data pooled analysis of 11 trials. Eur Heart J. 2009;30(18):2193-203.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Clinical impact of thrombectomy in acute ST-elevation myocardial infarction: an individual patient-data pooled analysis of 11 trials</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>2193</fpage>
          <lpage>203</lpage>
          <issue>18</issue>
          <volume>30</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Burzotta</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>De Vita</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gu</surname>
              <given-names>YL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Isshiki</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lefevre</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kaltoft</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B27">
        <mixed-citation>27. Eeckhout E. Thrombectomy in acute ST-elevation myocardial infarction: keep it simple. Eur Heart J. 2009;30(18):2180-1.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombectomy in acute ST-elevation myocardial infarction: keep it simple</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>2180</fpage>
          <lpage>1</lpage>
          <issue>18</issue>
          <volume>30</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Eeckhout</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B28">
        <mixed-citation>28. Mongeon FP, Belisle P, Joseph L, Eisenberg MJ, Rinfret S. Adjunctive thrombectomy for acute myocardial infarction: a bayesian meta-analysis. Circ Cardiovasc Interv. 2010;3(1):6-16.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Adjunctive thrombectomy for acute myocardial infarction: a bayesian meta-analysis</article-title>
          <source>Circ Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>6</fpage>
          <lpage>16</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>3</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mongeon</surname>
              <given-names>FP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Belisle</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Joseph</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Eisenberg</surname>
              <given-names>MJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rinfret</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B29">
        <mixed-citation>29. Inaba Y, Chen JA, Mehta N, Bergmann SR. Impact of single or multicentre study design on the results of trials examining the efficacy of adjunctive devices to prevent distal embolisation during acute myocardial infarction. EuroIntervention. 2009;5(3):375-83.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impact of single or multicentre study design on the results of trials examining the efficacy of adjunctive devices to prevent distal embolisation during acute myocardial infarction</article-title>
          <source>EuroIntervention</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>375</fpage>
          <lpage>83</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>5</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Inaba</surname>
              <given-names>Y</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chen</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mehta</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bergmann</surname>
              <given-names>SR</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B30">
        <mixed-citation>30. Anzai H, Yoneyama S, Tsukagoshi M, Miyake T, Kikuchi T, Sakurada M. Rescue percutaneous thrombectomy system provides better angiographic coronary flow and does not increase the in-hospital cost in patients with acute myocardial infarction. Circ J. 2003 Sep;67(9):768-74.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Rescue percutaneous thrombectomy system provides better angiographic coronary flow and does not increase the in-hospital cost in patients with acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Circ J</source>
          <date>
            <year>2003</year>
            <month>09</month>
          </date>
          <fpage>768</fpage>
          <lpage>74</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>67</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Anzai</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Yoneyama</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tsukagoshi</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Miyake</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kikuchi</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sakurada</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B31">
        <mixed-citation>31. Cohen DJ, Ramee S, Baim DS, Sharma S, Carrozza JP, Cosgrove R, et al. Economic assessment of rheolytic thrombectomy versus intracoronary urokinase for treatment of extensive intracoronary thrombus: results from a randomized clinical trial. Am Heart J. 2001;142(4):648-56.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Economic assessment of rheolytic thrombectomy versus intracoronary urokinase for treatment of extensive intracoronary thrombus: results from a randomized clinical trial</article-title>
          <source>Am Heart J</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>648</fpage>
          <lpage>56</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>142</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cohen</surname>
              <given-names>DJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ramee</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Baim</surname>
              <given-names>DS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sharma</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carrozza</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cosgrove</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B32">
        <mixed-citation>32. Dudek D. PIHRATE: a prospective, randomized trial of thromboaspiration during primary angioplasty in AMI. TCT 2007. [cited in 2010 Oct 20]. Available from: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.tctmd.com/show.aspx?id=54608">http://www.tctmd.com/show.aspx?id=54608</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>PIHRATE: a prospective, randomized trial of thromboaspiration during primary angioplasty in AMI</source>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dudek</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B33">
        <mixed-citation>33. Ikari Y, Sakurada M, Kozuma K, Kawano S, Katsuki T, Kimura K, et al. Upfront thrombus aspiration in primary coronary intervention for patients with ST-segment elevation acute myocardial infarction: report of the VAMPIRE (VAcuuM asPIration thrombus REmoval) trial. JACC Cardiovasc Interv. 2008;1(4):424-31.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Upfront thrombus aspiration in primary coronary intervention for patients with ST-segment elevation acute myocardial infarction: report of the VAMPIRE (VAcuuM asPIration thrombus REmoval) trial</article-title>
          <source>JACC Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>424</fpage>
          <lpage>31</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>1</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ikari</surname>
              <given-names>Y</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sakurada</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kozuma</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kawano</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Katsuki</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kimura</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B34">
        <mixed-citation>34. De Luca L, Sardella G, Davidson CJ, De Persio G, Beraldi M, Tommasone T, et al. Impact of intracoronary aspiration thrombectomy during primary angioplasty on left ventricular remodelling in patients with anterior ST elevation myocardial infarction. Heart. 2006;92(7):951-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impact of intracoronary aspiration thrombectomy during primary angioplasty on left ventricular remodelling in patients with anterior ST elevation myocardial infarction</article-title>
          <source>Heart</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>951</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>De Luca</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sardella</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Davidson</surname>
              <given-names>CJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>De Persio</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Beraldi</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tommasone</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B35">
        <mixed-citation>35. Napodano M, Pasquetto G, Sacca S, Cernetti C, Scarabeo V, Pascotto P, et al. Intracoronary thrombectomy improves myocardial reperfusion in patients undergoing direct angioplasty for acute myocardial infarction. J Am Coll Cardiol. 2003;42(8):1395-402.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Intracoronary thrombectomy improves myocardial reperfusion in patients undergoing direct angioplasty for acute myocardial infarction</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>1395</fpage>
          <lpage>402</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>42</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Napodano</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pasquetto</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sacca</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cernetti</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Scarabeo</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pascotto</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B36">
        <mixed-citation>36. Beran G, Lang I, Schreiber W, Denk S, Stefenelli T, Syeda B, et al. Intracoronary thrombectomy with the X-sizer catheter system improves epicardial flow and accelerates ST-segment resolution in patients with acute coronary syndrome: a prospective, randomized, controlled study. Circulation. 2002;105(20):2355-60.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Intracoronary thrombectomy with the X-sizer catheter system improves epicardial flow and accelerates ST-segment resolution in patients with acute coronary syndrome: a prospective, randomized, controlled study</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>2355</fpage>
          <lpage>60</lpage>
          <issue>20</issue>
          <volume>105</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Beran</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lang</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schreiber</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Denk</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stefenelli</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Syeda</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B37">
        <mixed-citation>37. Dudek D, Mielecki W, Legutko J, Chyrchel M, Sorysz D, Bartus S, et al. Percutaneous thrombectomy with the RESCUE system in acute myocardial infarction. Kardiol Pol. 2004;61(12):523-33.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Percutaneous thrombectomy with the RESCUE system in acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Kardiol Pol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>523</fpage>
          <lpage>33</lpage>
          <issue>12</issue>
          <volume>61</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dudek</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mielecki</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Legutko</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chyrchel</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sorysz</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bartus</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B38">
        <mixed-citation>38. Lefevre T, Garcia E, Reimers B, Lang I, di Mario C, Colombo A, et al. X-sizer for thrombectomy in acute myocardial infarction improves ST-segment resolution: results of the X-sizer in AMI for negligible embolization and optimal ST resolution (X AMINE ST) trial. J Am Coll Cardiol. 2005;46(2):246-52.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>X-sizer for thrombectomy in acute myocardial infarction improves ST-segment resolution: results of the X-sizer in AMI for negligible embolization and optimal ST resolution (X AMINE ST) trial</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>246</fpage>
          <lpage>52</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>46</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lefevre</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Garcia</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Reimers</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lang</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>di Mario</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Colombo</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B39">
        <mixed-citation>39. Silva-Orrego P, Colombo P, Bigi R, Gregori D, Delgado A, Salvade P, et al. Thrombus aspiration before primary angioplasty improves myocardial reperfusion in acute myocardial infarction: the DEAR-MI (Dethrombosis to Enhance Acute Reperfusion in Myocardial Infarction) study. J Am Coll Cardiol. 2006;48(8):1552-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombus aspiration before primary angioplasty improves myocardial reperfusion in acute myocardial infarction: the DEAR-MI (Dethrombosis to Enhance Acute Reperfusion in Myocardial Infarction) study</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1552</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>48</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Silva-Orrego</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Colombo</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bigi</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gregori</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Delgado</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Salvade</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B40">
        <mixed-citation>40. Chao CL, Hung CS, Lin YH, Lin MS, Lin LC, Ho YL, et al. Time-dependent benefit of initial thrombosuction on myocardial reperfusion in primary percutaneous coronary intervention. Int J Clin Pract. 2008;62(4):555-61.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Time-dependent benefit of initial thrombosuction on myocardial reperfusion in primary percutaneous coronary intervention</article-title>
          <source>Int J Clin Pract</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>555</fpage>
          <lpage>61</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>62</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Chao</surname>
              <given-names>CL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hung</surname>
              <given-names>CS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lin</surname>
              <given-names>YH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lin</surname>
              <given-names>MS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lin</surname>
              <given-names>LC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ho</surname>
              <given-names>YL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B41">
        <mixed-citation>41. Chevalier B, Gilard M, Lang I, Commeau P, Roosen J, Hanssen M, et al. Systematic primary aspiration in acute myocardial percutaneous intervention: a multicentre randomised controlled trial of the export aspiration catheter. EuroIntervention. 2008;4(2):222-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Systematic primary aspiration in acute myocardial percutaneous intervention: a multicentre randomised controlled trial of the export aspiration catheter</article-title>
          <source>EuroIntervention</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>222</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>4</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Chevalier</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gilard</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lang</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Commeau</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Roosen</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hanssen</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B42">
        <mixed-citation>42. Andersen NH, Karlsen FM, Gerdes JC, Kaltoft A, Sloth E, Thuesen L, et al. No beneficial effects of coronary thrombectomy on left ventricular systolic and diastolic function in patients with acute S-T elevation myocardial infarction: a randomized clinical trial. J Am Soc Echocardiogr. 2007;20(6):724-30.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>No beneficial effects of coronary thrombectomy on left ventricular systolic and diastolic function in patients with acute S-T elevation myocardial infarction: a randomized clinical trial</article-title>
          <source>J Am Soc Echocardiogr</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>724</fpage>
          <lpage>30</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>20</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Andersen</surname>
              <given-names>NH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Karlsen</surname>
              <given-names>FM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gerdes</surname>
              <given-names>JC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kaltoft</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sloth</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Thuesen</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B43">
        <mixed-citation>43. Burzotta F, Trani C, Romagnoli E, Mazzari MA, Rebuzzi AG, De Vita M, et al. Manual thrombus-aspiration improves myocardial reperfusion: the randomized evaluation of the effect of mechanical reduction of distal embolization by thrombus-aspiration in primary and rescue angioplasty (REMEDIA) trial. J Am Coll Cardiol. 2005;46(2):371-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Manual thrombus-aspiration improves myocardial reperfusion: the randomized evaluation of the effect of mechanical reduction of distal embolization by thrombus-aspiration in primary and rescue angioplasty (REMEDIA) trial</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>371</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>46</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Burzotta</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Trani</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Romagnoli</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mazzari</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rebuzzi</surname>
              <given-names>AG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>De Vita</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B44">
        <mixed-citation>44. Sardella G, Mancone M, Canali E, Stio R, Lucisano L, Di Roma A, et al. Impact of thrombectomy with EXPort Catheter in Infarct-Related Artery during Primary Percutaneous Coronary Intervention (EXPIRA Trial) on cardiac death. 2009. Am J Cardiol. 2010;106(5):624-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impact of thrombectomy with EXPort Catheter in Infarct-Related Artery during Primary Percutaneous Coronary Intervention (EXPIRA Trial) on cardiac death: 2009</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>624</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>106</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sardella</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mancone</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Canali</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stio</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lucisano</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Di Roma</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B45">
        <mixed-citation>45. Vlaar PJ, Svilaas T, van der Horst IC, Diercks GF, Fokkema ML, de Smet BJ, et al. Cardiac death and reinfarction after 1 year in the Thrombus Aspiration during Percutaneous coronary intervention in Acute myocardial infarction Study (TAPAS): a 1-year follow-up study. Lancet. 2008;371(9628):1915-20.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Cardiac death and reinfarction after 1 year in the Thrombus Aspiration during Percutaneous coronary intervention in Acute myocardial infarction Study (TAPAS): a 1-year follow-up study</article-title>
          <source>Lancet</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>1915</fpage>
          <lpage>20</lpage>
          <issue>9628</issue>
          <volume>371</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Vlaar</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Svilaas</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van der Horst</surname>
              <given-names>IC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Diercks</surname>
              <given-names>GF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fokkema</surname>
              <given-names>ML</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Smet</surname>
              <given-names>BJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B46">
        <mixed-citation>46. Tamhane UU, Chetcuti S, Hameed I, Grossman PM, Moscucci M, Gurm HS. Safety and efficacy of thrombectomy in patients undergoing primary percutaneous coronary intervention for acute ST elevation MI: a meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Cardiovasc Disord. 2010; 10:10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Safety and efficacy of thrombectomy in patients undergoing primary percutaneous coronary intervention for acute ST elevation MI: a meta-analysis of randomized controlled trials</article-title>
          <source>BMC Cardiovasc Disord</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>10</fpage>
          <volume>10</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Tamhane</surname>
              <given-names>UU</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chetcuti</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hameed</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Grossman</surname>
              <given-names>PM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Moscucci</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gurm</surname>
              <given-names>HS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B47">
        <mixed-citation>47. Gibson CM, de Lemos JA, Murphy SA, Marble SJ, McCabe CH, Cannon CP, et al. Combination therapy with abciximab reduces angiographically evident thrombus in acute myocardial infarction: a TIMI 14 substudy. Circulation. 2001;103(21):2550-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Combination therapy with abciximab reduces angiographically evident thrombus in acute myocardial infarction: a TIMI 14 substudy</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>2550</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <issue>21</issue>
          <volume>103</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Gibson</surname>
              <given-names>CM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Lemos</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Murphy</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marble</surname>
              <given-names>SJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>McCabe</surname>
              <given-names>CH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cannon</surname>
              <given-names>CP</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B48">
        <mixed-citation>48. Kushner FG, Hand M, Smith SC Jr, King SB 3rd, Anderson JL, Antman EM, et al. 2009 focused updates: ACC/AHA guidelines for the management of patients with ST-elevation myocardial infarction (updating the 2004 guideline and 2007 focused update) and ACC/AHA/SCAI guidelines on percutaneous coronary intervention (updating the 2005 guideline and 2007 focused update) a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2009;54(23):2205-41.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>2009 focused updates: ACC/AHA guidelines for the management of patients with ST-elevation myocardial infarction (updating the 2004 guideline and 2007 focused update) and ACC/AHA/SCAI guidelines on percutaneous coronary intervention (updating the 2005 guideline and 2007 focused update) a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>2205</fpage>
          <lpage>41</lpage>
          <issue>23</issue>
          <volume>54</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kushner</surname>
              <given-names>FG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hand</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smith Jr</surname>
              <given-names>SC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>King 3rd</surname>
              <given-names>SB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Anderson</surname>
              <given-names>JL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antman</surname>
              <given-names>EM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B49">
        <mixed-citation>49. Bertrand OF, Rodes-Cabau J, Larose E, Rinfret S, Gaudreault V, Proulx G, et al. Intracoronary compared to intravenous Abciximab and high-dose bolus compared to standard dose in patients with ST-segment elevation myocardial infarction undergoing transradial primary percutaneous coronary intervention: a two-by-two factorial placebo-controlled randomized study. Am J Cardiol. 2010;105(11):1520-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Intracoronary compared to intravenous Abciximab and high-dose bolus compared to standard dose in patients with ST-segment elevation myocardial infarction undergoing transradial primary percutaneous coronary intervention: a two-by-two factorial placebo-controlled randomized study</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <fpage>1520</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>105</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bertrand</surname>
              <given-names>OF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rodes-Cabau</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Larose</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rinfret</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gaudreault</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Proulx</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B50">
        <mixed-citation>50. Vlaar PJ, Svilaas T, Vogelzang M, Diercks GF, de Smet BJ, van den Heuvel AF, et al. A comparison of 2 thrombus aspiration devices with histopathological analysis of retrieved material in patients presenting with ST-segment elevation myocardial infarction. JACC Cardiovasc Interv. 2008;1(3):258-64.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>A comparison of 2 thrombus aspiration devices with histopathological analysis of retrieved material in patients presenting with ST-segment elevation myocardial infarction</article-title>
          <source>JACC Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>258</fpage>
          <lpage>64</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>1</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Vlaar</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Svilaas</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vogelzang</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Diercks</surname>
              <given-names>GF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Smet</surname>
              <given-names>BJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van den Heuvel</surname>
              <given-names>AF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B51">
        <mixed-citation>51. Sardella G, Mancone M, Nguyen BL, De Luca L, Di Roma A, Colantonio R, et al. The effect of thrombectomy on myocardial blush in primary angioplasty: the Randomized Evaluation of Thrombus Aspiration by two thrombectomy devices in acute Myocardial Infarction (RETAMI) trial. Catheter Cardiovasc Interv. 2008;71(1):84-91.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The effect of thrombectomy on myocardial blush in primary angioplasty: the Randomized Evaluation of Thrombus Aspiration by two thrombectomy devices in acute Myocardial Infarction (RETAMI) trial</article-title>
          <source>Catheter Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>84</fpage>
          <lpage>91</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>71</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sardella</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mancone</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nguyen</surname>
              <given-names>BL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>De Luca</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Di Roma</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Colantonio</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B52">
        <mixed-citation>52. Jolly SS, Dzavik V. A Trial of Routine Aspiration Thrombectomy With Percutaneous Coronary Intervention (PCI) Versus PCI Alone in Patients With ST-Segment Elevation Myocardial Infarction (STEMI) Undergoing Primary PCI (TOTAL). 2010 [cited 2010 Oct 20]. Available from: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT01149044?term=thrombectomy&amp;rank=1">http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT01149044?term=thrombectomy&amp;rank=1</ext-link>.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>A Trial of Routine Aspiration Thrombectomy With Percutaneous Coronary Intervention (PCI) Versus PCI Alone in Patients With ST-Segment Elevation Myocardial Infarction (STEMI) Undergoing Primary PCI (TOTAL)</source>
          <date>
            <year>2010</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Jolly</surname>
              <given-names>SS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dzavik</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B53">
        <mixed-citation>53. Van de Werf F, Bax J, Betriu A, Blomstrom-Lundqvist C, Crea F, Falk V, et al. Management of acute myocardial infarction in patients presenting with persistent ST-segment elevation: the Task Force on the Management of ST-Segment Elevation Acute Myocardial Infarction of the European Society of Cardiology. Eur Heart J. 2008;29(23):2909-45.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Management of acute myocardial infarction in patients presenting with persistent ST-segment elevation: the Task Force on the Management of ST-Segment Elevation Acute Myocardial Infarction of the European Society of Cardiology</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>2909</fpage>
          <lpage>45</lpage>
          <issue>23</issue>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Van de Werf</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bax</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Betriu</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Blomstrom-Lundqvist</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Crea</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Falk</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B54">
        <mixed-citation>54. King SB 3rd, Aversano T, Ballard WL, Beekman RH, 3rd, Cowley MJ, Ellis SG, et al. ACCF/AHA/SCAI 2007 update of the clinical competence statement on cardiac interventional procedures: a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Association/American College of Physicians Task Force on Clinical Competence and Training (writing Committee to Update the 1998 Clinical Competence Statement on Recommendations for the Assessment and Maintenance of Proficiency in Coronary Interventional Procedures). J Am Coll Cardiol. 2007;50(1):82-108.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>ACCF/AHA/SCAI 2007 update of the clinical competence statement on cardiac interventional procedures: a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Association/American College of Physicians Task Force on Clinical Competence and Training (writing Committee to Update the 1998 Clinical Competence Statement on Recommendations for the Assessment and Maintenance of Proficiency in Coronary Interventional Procedures)</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>82</fpage>
          <lpage>108</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>50</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>King 3rd</surname>
              <given-names>SB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Aversano</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ballard</surname>
              <given-names>WL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Beekman 3rd</surname>
              <given-names>RH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cowley</surname>
              <given-names>MJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ellis</surname>
              <given-names>SG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B55">
        <mixed-citation>55. Brodie BR. Adjunctive thrombectomy with primary percutaneous coronary intervention for ST-elevation myocardial infarction: summary of randomized trials. J Invasive Cardiol. 2006;18 (Suppl C):C24-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Adjunctive thrombectomy with primary percutaneous coronary intervention for ST-elevation myocardial infarction: summary of randomized trials</article-title>
          <source>J Invasive Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>C24</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>18</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Brodie</surname>
              <given-names>BR</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B56">
        <mixed-citation>56. Ikari Y, Kawano S, Sakurada M, Katsuki T, Kimura K, Suzuki T, et al. Thrombus aspiration prior to coronary intervention improves myocardial microcirculation in patients with ST elevation acute myocardial infarction, the VAMPIRE study. Circulation. 2005;112(Suppl II):659.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Thrombus aspiration prior to coronary intervention improves myocardial microcirculation in patients with ST elevation acute myocardial infarction, the VAMPIRE study</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>659</fpage>
          <volume>112</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ikari</surname>
              <given-names>Y</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kawano</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sakurada</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Katsuki</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kimura</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Suzuki</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B57">
        <mixed-citation>57. De Luca G, Suryapranata H, Stone GW, Antoniucci D, Neumann FJ, Chiariello M. Adjunctive mechanical devices to prevent distal embolization in patients undergoing mechanical revascularization for acute myocardial infarction: a meta-analysis of randomized trials. Am Heart J. 2007;153(3):343-53.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Adjunctive mechanical devices to prevent distal embolization in patients undergoing mechanical revascularization for acute myocardial infarction: a meta-analysis of randomized trials</article-title>
          <source>Am Heart J</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>343</fpage>
          <lpage>53</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>153</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>De Luca</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Suryapranata</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stone</surname>
              <given-names>GW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antoniucci</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Neumann</surname>
              <given-names>FJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chiariello</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B58">
        <mixed-citation>58. Kunadian B, Dunning J, Vijayalakshmi K, Thornley AR, de Belder MA. Meta-analysis of randomized trials comparing anti-embolic devices with standard PCI for improving myocardial reperfusion in patients with acute myocardial infarction. Catheter Cardiovasc Interv. 2007;69(4):488-96.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Meta-analysis of randomized trials comparing anti-embolic devices with standard PCI for improving myocardial reperfusion in patients with acute myocardial infarction</article-title>
          <source>Catheter Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>488</fpage>
          <lpage>96</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>69</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kunadian</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dunning</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vijayalakshmi</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Thornley</surname>
              <given-names>AR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Belder</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B59">
        <mixed-citation>59. Burzotta F, Testa L, Giannico F, Biondi-Zoccai GG, Trani C, Romagnoli E, et al. Adjunctive devices in primary or rescue PCI: a meta-analysis of randomized trials. Int J Cardiol. 2008;123(3):313-21.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Adjunctive devices in primary or rescue PCI: a meta-analysis of randomized trials</article-title>
          <source>Int J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>313</fpage>
          <lpage>21</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>123</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Burzotta</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Testa</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Giannico</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Biondi-Zoccai</surname>
              <given-names>GG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Trani</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Romagnoli</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Clinical Update</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Adjunctive thrombectomy in primary percutaneous intervention for acute myocardial infarction</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>Primary percutaneous coronary intervention (PCI) has become the favored reperfusion strategy in acute ST-segment elevation myocardial infarction. Lower post-PCI myocardial perfusion grade, no-reflow and even drug-eluting stent thrombosis have been related to the presence of intracoronary thrombus. Adjunctive thrombectomy refers to procedures and devices that remove thrombotic material from the infarctionrelated artery, in theory, before distal embolization can occur. There is substantial variability between randomized controlled trials of thrombectomy in primary PCI with regards to tested devices, procedural characteristics, adjuvant medical regimen and examined outcomes. As a general statement, improvements in myocardial perfusion endpoints do not translate into reductions in clinical outcomes. Yet, an increasing number of trials with a longer follow-up reported benefits arising late after the index myocardial infarction. Simple aspiration catheters may also produce better outcomes than devices that fragment the thrombus before aspirating debris. Clinical or angiographic variables which best predict benefits from the use of thrombectomy remain to be defined. The aim of this review is to provide perspective on the conclusions of available trials and meta-analysis of adjunctive thrombectomy in acute myocardial infarction. Targets for future studies are discussed.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Thrombosis</kwd>
        <kwd>thrombectomy</kwd>
        <kwd>angioplasty,balloon,coronary</kwd>
        <kwd>myocardial infarction</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CLINICAL UPDATE</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="enda-body2">
          <label>
            <bold>Adjunctive thrombectomy in primary percutaneous intervention for acute myocardial infarction</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Fran&#231;ois-Pierre Mongeon<sup>I,II</sup>; Ot&#225;vio Rizzi Coelho-Filho<sup>I</sup>; Ot&#225;vio Rizzi Coelho<sup>III</sup>; St&#233;phane Rinfret<sup>IV</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Cardiovascular Division, Brigham and Women's Hospital, Boston MA - USA</p>
      <p><sup>II</sup>Noninvasive Cardiology Service, Montreal Heart Institute, Universit&#233; de Montr&#233;al, Montr&#233;al QC - Canad&#225;</p>
      <p><sup>III</sup>Faculdade de Ci&#234;ncias M&#233;dicas, Univesidade Estadual de Campinas - UNICAMP, Campinas, SP - Brasil </p>
      <p><sup>IV</sup>Institut Universitaire de Cardiologie et de Pneumologie de Qu&#233;bec (Quebec Heart and Lung Institute), Quebec City - Canad&#225;</p>
      <p>Mailing Address</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p> Primary percutaneous coronary intervention (PCI) has become the favored reperfusion strategy in acute ST-segment elevation myocardial infarction. Lower post-PCI myocardial perfusion grade, no-reflow and even drug-eluting stent thrombosis have been related to the presence of intracoronary thrombus. Adjunctive thrombectomy refers to procedures and devices that remove thrombotic material from the infarctionrelated artery, in theory, before distal embolization can occur. There is substantial variability between randomized controlled trials of thrombectomy in primary PCI with regards to tested devices, procedural characteristics, adjuvant medical regimen and examined outcomes. As a general statement, improvements in myocardial perfusion endpoints do not translate into reductions in clinical outcomes. Yet, an increasing number of trials with a longer follow-up reported benefits arising late after the index myocardial infarction. Simple aspiration catheters may also produce better outcomes than devices that fragment the thrombus before aspirating debris. Clinical or angiographic variables which best predict benefits from the use of thrombectomy remain to be defined. The aim of this review is to provide perspective on the conclusions of available trials and meta-analysis of adjunctive thrombectomy in acute myocardial infarction. Targets for future studies are discussed.</p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Thrombosis; thrombectomy; angioplasty,balloon,coronary; myocardial infarction.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>The goal of reperfusion therapy in acute ST segment elevation myocardial infarction (MI) is to achieve patency of the epicardial infarct-related artery and to restore myocardial tissue perfusion. In randomized controlled trials (RCT), primary percutaneous coronary intervention (PCI) leads to lower mortality, less reinfarction and fewer strokes than thrombolysis<sup>1</sup>. When readily available, primary PCI has become the favored reperfusion strategy in acute MI. However, suboptimal results in primary PCI, such as lower TIMI (thrombolysis in myocardial infarction) myocardial perfusion grade (TMPG) or myocardial blush grade (MBG), no-reflow and even drug-eluting stent thrombosis have been related to the presence of intracoronary thrombus. Angiography, myocardial contrast echocardiography (MCE) and cardiovascular magnetic resonance (CMR) provide evidence that microvascular obstruction is prevalent after primary PCI<sup>2-4</sup>.</p>
      <p>Thrombectomy, or mechanically removing thrombus from the coronary artery, may improve prognosis after MI as it can, in theory, prevent distal embolization of thrombus and its dismal consequences. Observational studies have shown favorable outcomes with adjunctive thrombectomy, such as implantation of a stent that is shorter than the original lesion with its thrombus<sup>5</sup>. With flow restoration following thrombectomy, it is often possible to perform direct stenting, without balloon dilatation<sup>6</sup>. Several small to moderate-sized RCTs have been published in the recent years. They yielded inconsistent results on the impact of adjunctive thrombectomy on reperfusion surrogate and clinical endpoints. Therefore, the role of adjunctive thrombectomy in primary PCI is debatable<sup>7</sup>. Operators are left with an armada of devices, high hopes to improve the results of primary PCI, but conflicting data on which to base their practice. The aim of this review is to provide perspective on the conclusions of available RCTs and meta-analysis of adjunctive thrombectomy in acute MI.</p>
      <p>
        <bold>Assesment of myocardial reperfusion</bold>
      </p>
      <p>The underlying hypothesis for using thrombectomy is that thrombus removal may protect the myocardial microcirculation. Microvascular obstruction appears on imaging studies as myocardium which fails to uptake contrast material<sup>8</sup>. Selected RCTs of adjunctive thrombectomy have used MCE<sup>3,9</sup>, Tc-99m sestamibi gated single photon emission computed tomography (SPECT)<sup>10-14</sup> and late gadolinium enhancement by CMR<sup>4</sup>. Yet, most RCTs have relied on validated angiographic or electrocardiographic surrogate markers or myocardial perfusion<sup>15</sup>. De Luca et al<sup>15</sup> reported thatTMPG, corrected TIMI frame count (cTFC) and residual cumulative ST segment deviation all showed a linear relationship with peak creatine kinase MB (CK-MB), considered as gold standard for infarction size. Patients with the combined presence of a residual ST segment deviation of 0-2 mm, cTFC <underline>&lt;</underline> 14 and TMPG 3 had a very small infarction and good post-discharge left ventricular ejection fraction (LVEF). TMPG is an independent predictor of 30-day mortality after MI. There is a stepwise improvement in outcome with better TMPG and it allows further risk stratification than flow evaluation alone<sup>16</sup>. There is also a stepwise increase in infarction size by SPECT or CK-MB with lower TMPG<sup>17</sup>. ST segment resolution identifies candidates for rescue PCI, is indicative of tissue level perfusion after reperfusion therapy, and is available at the bedside<sup>18</sup>. Post-MI mortality, congestive heart failure, infarction size and LVEF are related to the extent of ST segment resolution<sup>17,19</sup>. Overall, there is strong evidence to support that if adjunctive thrombectomy can lead to improvements in these surrogate endpoints, clinical benefit would logically follow.</p>
      <p>
        <bold>Intracoronary thrombus in PCI</bold>
      </p>
      <p>There is good evidence that the presence of thrombus leads to suboptimal results in PCI. Thrombus dislodgment leads to macro or microembolization. Macroembolization, defined as a distal filling defect with an abrupt cutoff in one of the peripheral coronary artery branches of the infarction-related vessel, distal to the site of angioplasty, is reported to occur in 15.2% of primary PCI<sup>20</sup>. It has been associated with lower TIMI 3 flow, less residual stenosis &lt; 50%, lower MBG, lower ST segment resolution, larger enzymatic infarction size, lower LVEF at discharge, left ventricular remodeling and higher long-term mortality<sup>3,20</sup>.</p>
      <p>Microembolization results in microvascular dysfunction assessed by MCE in the area at risk after primary PCI. It is associated with left ventricular dilatation at 6 months and is a predictor of cardiac death, reinfarction and heart failure<sup>21</sup>. A large thrombus burden was found to predict the occurrence of adverse cardiovascular events after primary PCI, possibly because the thrombus in the infarction-related artery prevents complete stent apposition and promotes stent thrombosis<sup>22</sup>. Embolization with subsequent microvascular dysfunction is among the possible mechanisms resulting in absence of epicardial flow despite a reopened artery (no-reflow)<sup>8</sup>. </p>
      <p>Yip et al<sup>23</sup> identified thrombus characteristics in the pre-revascularization angiogram, which independently predicted the occurrence of no-reflow in a cohort of patients treated with primary PCI without glycoprotein IIb/IIIa inhibitors and without stenting in their earliest experience<sup>23</sup>. In that study, a thrombus length greater than 3 times the lumen diameter and floating or accumulated thrombus proximal to the artery occlusion appeared at higher risk for slow flow or no-reflow<sup>23</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Adjunctive thrombectomy</bold>
      </p>
      <p>Adjunctive thrombectomy refers to procedures and devices that remove thrombotic material from the infarction-related artery, in theory, before distal embolization can occur. This review will focus on thrombectomy performed as the first step during emergent PCI for ST elevation MI, immediately after crossing the culprit lesion with a guidewire. Thrombectomy in acute MI has also been tested in combination with a distal protection device destined to capture thrombus fragment that would have escaped aspiration<sup>24</sup>. The large EMERALD RCT was negative and this strategy has not gained acceptance.</p>
      <p>The substantial variability among available thrombectomy devices can make comparison between trials difficult. Devices differ in mechanisms of action, catheter size and performance at thrombus removal. <xref ref-type="table" rid="a19tab01m-body2">Table 1</xref> lists the devices that have been tested in RCTs. Bavry et al<sup>25</sup> have proposed to distinguish between devices that simply aspirate the thrombus from the artery (aspiration thrombectomy) and devices that fragment the thrombus before aspirating the debris (mechanical thrombectomy). Simple, less bulky, aspiration devices have been tested in a larger sample of patients than mechanical thrombectomy devices. The widespread use of aspiration devices has been advocated based on the ATTEMPT pooled analysis<sup>26,27</sup>. In another meta-analysis, we did not find a substantial advantage to aspiration thrombectomy<sup>28</sup>. The recently published and positive JETSTENT trial, which tested the AngioJet rheolytic thrombectomy device in nearly 500 patients, may revive the interest for mechanical thrombectomy<sup>14</sup>. A recent study also found that the single or multicenter study design has a significant impact on outcomes in trials examining the efficacy of adjunctive devices in acute MI<sup>29</sup>. </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="a19tab01m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>The cost-effectiveness of adjunctive thrombectomy has been relatively unexplored. Mechanical devices are expected to cost more than simple aspiration catheters. Ideally, the incremental cost should be justified by improved outcomes. Very limited data suggest that thrombectomy does not cost more than standard therapy in the setting of acute MI<sup>30</sup>. Rheolytic thrombectomy improved clinical outcomes and reduced overall medical care costs in comparison to urokinase in patients with extensive thrombus in vein grafts<sup>31</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Studies of adjunctive thrombectomy in primary PCI</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Inclusion and exclusion criteria</bold>
      </p>
      <p>The typical eligibility criterion for RCTs of adjunctive thrombectomy was ST-segment elevation MI referred for primary or rescue PCI within 12 hours of symptoms onset. The maximal time after symptoms onset was 6 hours in one trial<sup>32</sup>, 9 hours in another<sup>4</sup>, 24 hours in one trial<sup>33</sup>and 48 hours in one trial<sup>13</sup>. An angiographically visible thrombus was required in 6 trials (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m-body2">Table 2</xref> and <xref ref-type="table" rid="en_a19tab03m-body2">3</xref>)<sup>4,14,34-37</sup>. Patients in shock, requiring intra-aortic balloon counterpulsation or mechanical ventilation were excluded from 10 trials<sup>4,10,11,13,34, 37-41</sup> and patients with previous coronary artery bypass were excluded from 9 trials<sup>4,12,13,33,34,39-42</sup>. Only 2 RCTs specifically excluded patients with a LVEF below 30%<sup>10,38</sup>. Six trials reported crossovers from the control to the thrombectomy group (range 3-18 patients)<sup>6,10,11,39,41,43</sup>. One trial recruited only anterior MIs<sup>34</sup>. Some trials required an infarction-related artery minimal reference diameter of at least 2.5 mm<sup>4,11,14,24,33,35,37,38,41</sup> or 2 mm<sup>10</sup>. Patients with left main coronary stenosis were excluded from 6 trials<sup>4,12,33,35,40,42</sup> and those with excessively calcified and tortuous arteries were excluded from one trial<sup>38</sup>. Overall, RCTs mostly included low to moderate-risk MI patients without hemodynamic compromise or high risk coronary anatomy.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="a19tab02m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="en_a19tab03m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt03-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Randomized controlled trials of aspiration thrombectomy</bold>
      </p>
      <p>The majority of aspiration thrombectomy RCTs found a statistically significant improvement in one or a combination of surrogate markers of myocardial reperfusion (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m-body2">Table 2</xref>). This finding appears consistent with all available devices. On the contrary, none of the trials found that adjunctive thrombectomy reduced major adverse cardiovascular events (MACE) at a follow-up varying from the hospital stay to 6 months after MI (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m-body2">Table 2</xref>). Even in the largest trial (TAPAS), which is the most likely to be adequately powered, no difference in early clinical outcomes was found<sup>6</sup>. The definition of MACE consistently included mortality and nonfatal reinfarction. The select RCTs that extended patient follow-up until 8 to 24 months after MI all reported a lower occurrence of MACE in patients treated with aspiration thrombectomy<sup>4,33,44,45</sup>. The mechanism for this late improvement in clinical outcomes is not defined. If one believes that aspiration thrombectomy favors positive ventricular remodeling, it is plausible that benefits only become apparent at late follow-up or when negative remodeling has had time to occur in patients treated with PCI alone. </p>
      <p>Data about infarction size in thrombectomy treated patients at more than 6 months after MI are very limited<sup>3</sup>. Only 2 RCTs were able to demonstrate a reduction in infarction size with thrombectomy<sup>9,11</sup> (<xref ref-type="table" rid="a19tab04m-body2">Table 4</xref>) and among them, one used aspiration thrombectomy. Most RCTs yielded neutral results for that outcome, if they did not find that thrombectomy increased infarction size (<xref ref-type="table" rid="a19tab04m-body2">Table 4</xref>). Thus, it seems unlikely that aspiration thrombectomy improves clinical outcomes by preventing ventricular dysfunction or arrhythmias arising from a large scar area. Little insight can be gained by examining the causes of MACE in RCTs that report a benefit. In the VAMPIRE trial<sup>33</sup>, the reduction in MACE is largely due to a reduction in target lesion revascularization with thrombectomy. This supports the hypothesis that thrombus is associated with poorer PCI results at the level of the lesion as suggested by Sianos et al<sup>22</sup>. The causes of death at 9 months in the EXPIRA trial and at 1 year in the TAPAS trial have not been reported<sup>4,45</sup>. The causes of the 6 deaths at 2 years in the PCI alone group of the EXPIRA trial are evenly split between ventricular fibrillation (3), heart failure (2) and reinfarction (1)<sup>44</sup>. To summarize, aspiration thrombectomy improves myocardial perfusion and late clinical outcomes, but this benefit cannot be explained by a reduction in infarction size.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="a19tab04m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt04-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Randomized controlled trials of mechanical thrombectomy</bold>
      </p>
      <p>The conclusionsof mechanical thrombectomy RCTs are similar to those of aspiration thrombectomy RCTs (<xref ref-type="table" rid="a19tab03m-body2">Table 3</xref>). The JETSTENT trial<sup>14</sup> stands out as the only one to demonstrate a reduction in MACE at 1 month after MI, which is sustained at 6 months. This finding is remarkable given that the AIMI trial<sup>10</sup>, which also used the AngioJet, found poorer myocardial perfusion, increased infarction size and more MACE in patients treated with thrombectomy. Investigators in JETSTENT<sup>14</sup> where careful to use a single pass anterograde technique to avoid diffusion of thrombus fragments in the artery. They also only recruited patients with a substantial thrombus burden after wiring of the infarction-related artery and did not exclude high risk patients (4% of patients in cardiogenic shock). The design and results of JETSTENT<sup>14</sup> raise the question whether adjunctive thrombectomy is best used selectively in higher risk patients with a large thrombus burden. The differences in outcomes between aspiration and mechanical devices may fade with appropriate patient selection.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="a19tab03m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt05-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Meta-analyses and pooled analyses</bold>
      </p>
      <p>There is significant heterogeneity in design between individual RCTs, which is an inherent limitation for meta-analyses and pooled analyses. In addition to inclusion and exclusion criteria and tested devices, several procedural variables, such as lesion predilatation, are left to the discretion of the operator. Nevertheless, meta-analyses further confirm that adjunctive thrombectomy leads to improved myocardial perfusion (<xref ref-type="table" rid="a19tab05m-body2">Table 5</xref>). In the meta-analysis by Bavry et al<sup>25</sup>, the authors were the first to suggest that simple aspiration devices carried a mortality advantage over bulkier mechanical thrombectomy devices, which were found to increase mortality. A similar trend was observed by Tamhane et al<sup>46</sup>. This finding was reinforced by the ATTEMPT pooled analysis<sup>26</sup>, which found that a mortality benefit was confined to patients treated with manual (aspiration) devices. Another important finding of the ATTEMPT study<sup>26</sup> is that thrombectomy improved survival in patients treated with glycoprotein IIb/IIIa inhibitors, suggesting that they should be used routinely in primary PCI, if adjunctive thrombectomy is performed. The strength of the ATTEMPT study is the use of patient level data with an extended follow-up to 1 year<sup>26</sup>. It is limited by the absence of 6 of 17 eligible RCTs, to which the principal investigators did not grant access to the database<sup>26</sup>. Mongeon et al<sup>28</sup> found that adjunctive thrombectomy may be one of the few preventive measures against no-reflow, but did not find substantially different results with aspiration thrombectomy compared with thrombectomy by any device<sup>28</sup>. Tamhane et al<sup>46</sup> observed an increased risk of stroke with thrombectomy. This novel finding is exploratory, but plausible, given the need for more intravascular manipulations to perform thrombectomy. Stroke should be routinely assessed in outcomes of future RCTs or registries of thrombectomy.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="a19tab05m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt06-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>The improvement in surrogate markers of reperfusion does not translate into clinical benefits</bold>
      </p>
      <p>Absence of improvement in short-term clinical outcomes, despite consistent improvements in surrogate markers of myocardial reperfusion with thrombectomy, has been noted in the majority of RCTs (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m-body2">Table 2</xref> and <xref ref-type="table" rid="en_a19tab03m-body2">3</xref>). First, the clinical benefits of thrombectomy may arise later after MI and studies with longer follow-up have consistently reported a reduction in 6 to 24-month MACE with thrombectomy (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m-body2">Table 2</xref> and <xref ref-type="table" rid="en_a19tab03m-body2">3</xref>). Second, most RCTs had small sample sizes, making them underpowered to detect a difference in clinical outcome, especially in the low to moderate risk MI patients included in trials. The combined incidence of death, MI or stroke at 30 days was below 5% in thrombectomy and PCI alone groups<sup>28</sup>. Third, most studies excluded patients in cardiogenic shock or with left main coronary artery disease, who may derive a greater benefit from this technique. Fourth, is it possible that the use of thrombectomy induces a delay in reperfusion that offsets any benefit?</p>
      <p>
        <bold>Delay to reperfusion</bold>
      </p>
      <p>No RCT reported a statistically significant difference in delay to PCI between thrombectomy and control groups (<xref ref-type="table" rid="en_a19tab02m-body2">Tables 2</xref> and <xref ref-type="table" rid="en_a19tab03m-body2">3</xref>). Different time intervals are reported from trial to trial. On average, symptom onset-to-balloon times are shorter in thrombectomy-treated patients compared with patients undergoing PCI alone, but this difference is not statistically significant<sup>28</sup>. Benefits in clinical outcomes with thrombectomy cannot be explained by a shorter time to treatment<sup>4,6,14,33,44</sup>. </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="en_a19tab02m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt07-en.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>Likewise, delays to PCI were not longer in thrombectomy groups of negative RCTs<sup>10,12</sup>. Of note, the door-to-balloon times in the TAPAS trial were very short and may be difficult to reproduce outside a study setting<sup>6</sup>. Overall, current data do not support that thrombectomy induces clinically relevant delays to treatment, acknowledging that thrombus aspiration with simpler devices is more readily available and easier to set up than more complex devices such as the AngioJet. It is possible that thrombectomy has a distinct capacity to remove thrombus that has been formed for fewer hours<sup>40</sup>. In one study, TIMI flow and MBG were better in thrombectomy-treated patients compared with PCI alone only when the symptom onset-to-catheterization laboratory time was between 4 to 8 hours<sup>40</sup>. No significant difference in myocardial perfusion markers was found for patients treated less than 4 hours after symptom onset<sup>40</sup>. Thus, adjunctive thrombectomy may be less relevant in patients presenting very early after symptom onset.</p>
      <p>
        <bold>Infarction size</bold>
      </p>
      <p>Most trials found no difference in infarction size with thrombectomy (<xref ref-type="table" rid="a19tab04m-body2">Table 4</xref>). Embolization may occur at times when thrombectomy cannot prevent it: prior to arrival to the catheterization laboratory, with contrast injection or with wire or device crossing of the culprit lesion (distal to proximal technique with activation of the device after crossing the lesion<sup>10</sup>). Impaired microvascular perfusion may also be related to other mechanisms such as necrosis, edema, reperfusion injury and endothelial dysfunction<sup>8</sup>. </p>
      <p>Two trials, one using a mechanical device<sup>10</sup> and one using an aspiration device<sup>12</sup>, found larger infarctions in thrombectomy-treated patients. The JETSTENT investigators advocated the single anterograde technique to avoid promoting distal embolization, but no infarction size reduction was found in that trial<sup>14</sup>. Antoniucci et al<sup>11</sup> found a reduction in infarction size with the AngioJet in a previous trial, but the thrombectomy technique was not detailed. Liistro et al. found better myocardial perfusion by MCE in patients treated with the Export aspiration catheter<sup>9</sup>. Aspiration was started before crossing the lesion and maintained until catheter withdrawal<sup>9</sup>. Comparisons between RCTs must take into account that infarction size measurement is sensitive to the time delay after the index MI and that difference exists between imaging techniques.</p>
      <p>
        <bold>The presence of thrombus</bold>
      </p>
      <p>Adjunctive thrombectomy is unlikely to be helpful in the absence of intracoronary thrombus and may even be hazardous. A visual semiquantitative method for the assessment of intracoronary thrombus has been described<sup>47</sup>. Because the thrombus is not always visible in the angiography, most RCTs tested a strategy of systematic thrombectomy in primary PCI and thrombus presence in the baseline angiography was an inclusion criterion in only 6 RCTs (Tables 2 and 3)<sup>4,14,34-37</sup>. All of them found that thrombectomy improved surrogate markers of myocardial reperfusion and 2 reported a reduction in clinical events<sup>4,14</sup>. An alternative way to account for the presence of thrombus is to examine the material retrieved by the thrombectomy device, which was noted in 5 RCTs<sup>6,33,35,39,41</sup>. All these trials also yielded positive results for their respective primary outcome. Macroscopic debris was retrieved in 72.9% to 95% of patients<sup>6,33,39</sup>. The value of the presence of thrombus on angiography to select patients who can benefit from adjunctive thrombectomy is further supported by a subgroup analysis of the REMEDIA trial, which found more post-PCI MBG <underline>&gt;</underline> 2 and ST segment resolution <underline>&gt;</underline> 70% in patients with a baseline TIMI thrombus score 3-4<sup>47</sup> treated with thrombectomy<sup>43</sup>. Other subgroup analyses, however, yielded opposite results. In the TAPAS trial, there was no significant difference in risk ratio for post-PCI MBG 0-1 with aspiration thrombectomy <italic>versus</italic> PCI alone, according to the baseline thrombus score<sup>6</sup>. In the AIMI trial, thrombectomy did not reduce infarction size in the subgroup of patients with visible thrombus at baseline<sup>10</sup>. In the study by Kaltoft et al<sup>12</sup>, infarction size was larger in patients with baseline thrombus, as it was for the whole thrombectomy group.</p>
      <p>
        <bold>Anti-platelet therapy</bold>
      </p>
      <p>Contemporary management of ST-segment elevation MI involves the use of various antithrombotic agents<sup>48</sup>. Based on the ATTEMPT pooled analysis<sup>26</sup>, the use of glycoprotein IIb/IIIa inhibitors is associated with a survival benefit in patients treated with adjunctive thrombectomy and these glycoprotein IIb/IIIa inhibitors were used in more than 75% of patients included in adjunctive thrombectomy RCTs<sup>28</sup>. Practice guidelines rather encourage the use of dual anti-platelet therapy with aspirin and thienopyridine with heparin or bivalirudin<sup>48</sup>. The use of glycoprotein IIb/IIIa inhibitors is not supported as a routine therapy, but in selected cases with a large thrombus burden or without adequate thienopyridine loading dose<sup>48</sup>. Moreover, a loading dose of 600 mg of clopidogrel is often used and dual anti-platelet therapy is continued for 12 months or more after primary PCI<sup>48</sup>. Prasugrel may also be used. Assuming that these recommendations are followed, some patients may undergo thrombectomy with an antithrombotic regimen that is slightly different from the one largely tested. The pre-PCI loading dose of clopidogrel was 300 mg in most trials that reported it<sup>4,10,12,13,40,42,43</sup> and it was given for one month after PCI when this information was available<sup>10,11,34,36,43</sup>. Selected RCTs used a 600 mg loading dose<sup>6,9,14</sup> or maintained its use for 3 to 12 months<sup>4,12,40,42</sup>. As the adjunctive medical regimen evolves, the outcomes of adjunctive thrombectomy will require reappraisal in RCTs more closely reflecting the contemporary practice. It remains unknown if more potent antithrombotic drugs given at the time of primary PCI will improve or offset the benefits of adjunctive thrombectomy. At least, intracoronary administration of abciximab, even at higher dosage, did not result in benefits over the usual intravenous regimen in one small trial<sup>49</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Are aspiration devices better than mechanical devices?</bold>
      </p>
      <p>Aspiration thrombectomy has gained increasing popularity and acceptance over mechanical thrombectomy based on meta-analyses<sup>25,26</sup>, which suggested that aspiration devices were more beneficial as a class. The JETSTENT trial will likely force the reconsideration of the role of mechanical thrombectomy (<xref ref-type="table" rid="a19tab03m-body2">Table 3</xref>)<sup>14</sup>. Mongeon et al<sup>28</sup> did not find thrombectomy with an aspiration device to yield substantially different results compared to thrombectomy with any device<sup>28</sup>. Vlaar et al<sup>50</sup> compared the Diver and Export aspiration devices (<xref ref-type="table" rid="a19tab01m-body2">Table 1</xref>) and found that a larger internal lumen diameter did not result in retrieval of larger thrombotic particles, nor did it improve angiographic or electrocardiographic outcomes<sup>50</sup>. The RETAMI trial found that the Export catheter removed more thrombotic material and was associated with better myocardial perfusion that the Diver device<sup>51</sup>. We can at least say that thrombus aspiration is easier to set up, and usually a cheaper strategy that does not rely on an expensive console to work. As a result, it has gained popularity over the recent years.</p>
      <p>
        <bold>Recommendations</bold>
      </p>
      <p>The fact that adjunctive thrombectomy yielded benefits on myocardial perfusion endpoints and that it is sound to remove the thrombus for the infarction-related artery have led to its enthusiastic acceptance in primary PCI. Upon review of the available RCTs (<xref ref-type="table" rid="en_a19tab02m-body2">Tables 2</xref> and <xref ref-type="table" rid="en_a19tab03m-body2">3</xref>) and summary studies (<xref ref-type="table" rid="a19tab05m-body2">Table 5</xref>), one can choose arguments either to justify or reject the use of this technique. Aspiration thrombectomy has appeared as the favored technique in recent studies (<xref ref-type="table" rid="en_a19tab02m-body2">Tables 2</xref> and <xref ref-type="fn" rid="en_a19tab04m-body2">4</xref>).</p>
      <p content-type="asset">
        <fn id="en_a19tab04m-body2">
          <p>
            <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-e01-en.jpg"/></p>
        </fn>
      </p>
      <p>
        <bold>What we know</bold>
      </p>
      <p>In the more recent trials (Tables 2 and 3), adjunctive thrombectomy, either by aspiration or mechanical device, performed in unselected acute MI patients undergoing primary PCI was not shown to increase adverse events or costs<sup>30</sup>. Adjunctive thrombectomy consistently improves surrogate markers of myocardial reperfusion and can reduce the occurrence of late MACE. It is probably best to use adjunctive thrombectomy in conjunction with glycoprotein IIb/IIIa inhibitors<sup>26</sup> and in patients with an intermediate symptom onset-to-catheterization laboratory time delay<sup>40</sup>.</p>
      <p>
        <bold>What we do not know</bold>
      </p>
      <p>The body of favorable evidence is much larger with aspiration thrombectomy (<xref ref-type="table" rid="a19tab02m-body2">Table 2</xref>) than with mechanical thrombectomy (<xref ref-type="table" rid="a19tab03m-body2">Table 3</xref>). Until the JETSTENT trial<sup>14</sup>, aspiration thrombectomy was the only technique shown to reduce MACE after MI. The superiority of aspiration thrombectomy remains controversial, but its technical simplicity cannot be ignored. It is still unclear if there are patients who should undoubtedly receive thrombectomy. Subgroup analysis and review of RCTs inclusion criteria do not allow us to use the baseline thrombus burden as an indication for adjunctive thrombectomy. The benefits of a routine thrombectomy approach compared with a more selective use of these devices are also unknown. An appropriately powered trial to study clinical outcomes would need a very large number of patients, as differences in clinical event rates between thrombectomy and control arms are below 1% in selected trials<sup>28</sup>. A large trial with a planned enrolment of 4,000 patients and reporting outcomes at 6 months is being planned<sup>52</sup>. In addition, future trials should focus on high risk patients, routinely assess the presence of thrombus and report long-term outcomes, as clinical benefits appear to arise later.</p>
      <p>
        <bold>Practice guidelines</bold>
      </p>
      <p>The American College of Cardiology/American Heart Association 2009 update in the management of ST segment elevation MI gives aspiration thrombectomy a class IIa recommendation. The guidelines committee carefully observes that "<italic>it is reasonable to assume that </italic>[aspiration thrombectomy] <italic>can be useful in </italic>[ST-elevation MI]<italic> patients with short ischemic times and large thrombus burden. It may not be helpful in </italic>[ST-elevation MI]<italic> patients with long ischemic times, side branches with small infarction territories, or lesions with low thrombus burden</italic>"<sup>48</sup>. The European Society of Cardiology guidelines for management of ST-segment elevation MI gave also a class IIa recommendation for manual thrombus aspiration for prevention of no-reflow, but a class IIb recommendation as a reperfusion procedure<sup>53</sup>. Finally, one must keep in mind that thrombectomy RCTs were carried out in high-volume centers by experienced operators. It is recommended that operators ensure sufficient proficiency in the manipulation of thrombectomy devices to use them during emergency PCI<sup>54</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Conclusions</bold>
      </p>
      <p>Adjunctive thrombectomy in primary PCI for acute ST segment elevation MI improves myocardial reperfusion. Evidence emerges to suggest that this technique may also improve late clinical outcomes. Based on current practice guidelines, experienced operators should consider the use of adjunctive thrombectomy. Whether it should be routinely performed or selectively used in patients at higher risk or with a large thrombus burden remains to be defined.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Trombectom&#237;a adyuvante en intervenci&#243;n percut&#225;nea primaria para infarto agudo del miocardio</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>La intervenci&#243;n coronaria percut&#225;nea (ICP) primaria se ha convertido en la estrategia favorita para la reperfusi&#243;n en el infarto agudo del miocardio con la elevaci&#243;n del segmento ST (STEMI). Un grado m&#225;s bajo de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica post- ICP, no-reflow e incluso trombosis de stent farmacol&#243;gico ha sido relacionado con la presencia de trombo intracoronario. La trombectom&#237;a adyuvante se refiere a procedimientos y dispositivos que retiran el material tromb&#243;tico de la arteria asociada al infarto y en teor&#237;a, antes que la embolizaci&#243;n distal pueda ocurrir. Existe una significativa variaci&#243;n entre los estudios controlados randomizados de trombectom&#237;a en ICP primaria, con relaci&#243;n a los dispositivos testados, caracter&#237;sticas de los procedimientos, terapia m&#233;dica adyuvante y desenlaces analizados. En general, las mejor&#237;as en los endpoints de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica no se traducen en reducciones en los desenlaces cl&#237;nicos. Pero incluso as&#237;, un gran n&#250;mero de estudios con mayor tiempo de seguimiento indic&#243; que se notan beneficios tard&#237;os despu&#233;s del infarto del miocardio inicial. Los cat&#233;teres de aspiraci&#243;n simple tambi&#233;n pueden producir mejores desenlaces que los dispositivos que fragmentan el trombo antes de aspirar los residuos. Las variables cl&#237;nicas o angiogr&#225;ficas que mejor pueden predecir los beneficios del uso de la trombectom&#237;a, todav&#237;a tienen que ser definidas. El objetivo de esta revisi&#243;n es ofrecer una perspectiva sobre las conclusiones de estudios existentes y de metan&#225;lisis de trombectom&#237;a adyuvante en infarto agudo del miocardio. Tambi&#233;n se discuten aqu&#237; los objetivos para futuros estudios.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Trombosis</kwd>
        <kwd>trombectom&#237;a</kwd>
        <kwd>angioplastia coronaria con bal&#243;n</kwd>
        <kwd>infarto del miocardio</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO DE REVISI&#211;N</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="enda-body3">
          <label>
            <bold>Trombectom&#237;a adyuvante en intervenci&#243;n percut&#225;nea primaria para infarto agudo del miocardio</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Fran&#231;ois-Pierre Mongeon<sup>I,II</sup>; Ot&#225;vio Rizzi Coelho-Filho<sup>I</sup>; Ot&#225;vio Rizzi Coelho<sup>III</sup>; St&#233;phane Rinfret<sup>IV</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Cardiovascular Division, Brigham and Women's Hospital, Boston MA - USA</p>
      <p><sup>II</sup>Noninvasive Cardiology Service, Montreal Heart Institute, Universit&#233; de Montr&#233;al, Montr&#233;al QC - Canad&#225;</p>
      <p><sup>III</sup>Faculdade de Ci&#234;ncias M&#233;dicas, Univesidade Estadual de Campinas - UNICAMP, Campinas, SP - Brasil </p>
      <p><sup>IV</sup>Institut Universitaire de Cardiologie et de Pneumologie de Qu&#233;bec (Quebec Heart and Lung Institute), Quebec City - Canad&#225;</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p> La intervenci&#243;n coronaria percut&#225;nea (ICP) primaria se ha convertido en la estrategia favorita para la reperfusi&#243;n en el infarto agudo del miocardio con la elevaci&#243;n del segmento ST (STEMI). Un grado m&#225;s bajo de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica post- ICP, no-reflow e incluso trombosis de stent farmacol&#243;gico ha sido relacionado con la presencia de trombo intracoronario. La trombectom&#237;a adyuvante se refiere a procedimientos y dispositivos que retiran el material tromb&#243;tico de la arteria asociada al infarto y en teor&#237;a, antes que la embolizaci&#243;n distal pueda ocurrir. Existe una significativa variaci&#243;n entre los estudios controlados randomizados de trombectom&#237;a en ICP primaria, con relaci&#243;n a los dispositivos testados, caracter&#237;sticas de los procedimientos, terapia m&#233;dica adyuvante y desenlaces analizados. En general, las mejor&#237;as en los endpoints de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica no se traducen en reducciones en los desenlaces cl&#237;nicos. Pero incluso as&#237;, un gran n&#250;mero de estudios con mayor tiempo de seguimiento indic&#243; que se notan beneficios tard&#237;os despu&#233;s del infarto del miocardio inicial. Los cat&#233;teres de aspiraci&#243;n simple tambi&#233;n pueden producir mejores desenlaces que los dispositivos que fragmentan el trombo antes de aspirar los residuos. Las variables cl&#237;nicas o angiogr&#225;ficas que mejor pueden predecir los beneficios del uso de la trombectom&#237;a, todav&#237;a tienen que ser definidas. El objetivo de esta revisi&#243;n es ofrecer una perspectiva sobre las conclusiones de estudios existentes y de metan&#225;lisis de trombectom&#237;a adyuvante en infarto agudo del miocardio. Tambi&#233;n se discuten aqu&#237; los objetivos para futuros estudios.</p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Trombosis, trombectom&#237;a, angioplastia coronaria con bal&#243;n, infarto del miocardio.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El objetivo de la terapia de reperfusi&#243;n en el infarto agudo del miocardio (IAM), con elevaci&#243;n del segmento ST, es alcanzar la permeabilidad de la arteria epic&#225;rdica asociada al infarto, y as&#237; restaurar la perfusi&#243;n del tejido mioc&#225;rdico. En estudios controlados randomizados (ECR), la intervenci&#243;n coronaria percut&#225;nea (ICP) primaria, conlleva a una menor mortalidad, menor tasa de reinfarto y accidente cerebrovascular que la tromb&#243;lisis<sup>1</sup>. Al estar a mano, la ICP primaria se ha convertido en la estrategia de reperfusi&#243;n favorita para el IAM. Sin embargo, resultados no tan buenos en la ICP primaria, tales como un menor grado de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica TIMI (tromb&#243;lisis en el infarto del miocardio) (TMPG), o grado de <italic>blush</italic> mioc&#225;rdico (MBG), fen&#243;meno de <italic>no-reflow</italic>, e incluso la trombosis de <italic>stent</italic> farmacol&#243;gico, han sido correlacionados a la presencia de trombos intracoronarios. La angiograf&#237;a, ecocardiograf&#237;a con contraste mioc&#225;rdico (ECM), y la resonancia magn&#233;tica cardiovascular (RMC), nos suministran evidencias de que la obstrucci&#243;n microvascular prevalece posterior a la ICP primaria<sup>2-4</sup>. </p>
      <p>La trombectom&#237;a, o retirada mec&#225;nica del trombo de la arteria coronaria, puede mejorar el pron&#243;stico despu&#233;s del infarto del miocardio (IM) porque en teor&#237;a, puede evitar la embolizaci&#243;n distal del trombo y sus fatales consecuencias. Algunos estudios observacionales han mostrado desenlaces favorables con la trombectom&#237;a adyuvante, tales como el implante de <italic>stent</italic> m&#225;s corto que la lesi&#243;n original con su trombo<sup>5</sup>. Con el flujo restaurado despu&#233;s de la trombectom&#237;a, es com&#250;n y posible realizar el implante directo de <italic>stent</italic> sin la dilataci&#243;n previa por cat&#233;ter bal&#243;n<sup>6</sup>. Varios ECR de tama&#241;o peque&#241;o a moderado han sido publicados en a&#241;os recientes. Ellos suministraron resultados inconsistentes sobre el impacto de la trombectom&#237;a adyuvante en los <italic>endpoints</italic> cl&#237;nicos y sustitutos de la reperfusi&#243;n. </p>
      <p>Por lo tanto, el papel de la trombectom&#237;a adyuvante en la ICP primaria es algo cotrovertido<sup>7</sup>. Los cardi&#243;logos intervencionistas tienen a su disposici&#243;n una variedad de dispositivos y muchas esperanzas de mejorar los resultados de la ICP primaria, pero tambi&#233;n datos conflictivos en los cuales deben fundamentar su pr&#225;ctica. El objetivo de esta revisi&#243;n es ofrecer una perspectiva sobre las conclusiones de los ECR y los metan&#225;lisis disponibles sobre trombectom&#237;a adyuvante en el IAM.</p>
      <p>
        <bold>Evaluaci&#243;n de la reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica</bold>
      </p>
      <p>La hip&#243;tesis que subyace para utilizar la trombectom&#237;a es que la retirada del trombo puede proteger la microcirculaci&#243;n mioc&#225;rdica. La obstrucci&#243;n microvascular aparece en los estudios de imagen como el miocardio incapaz de efectuar la captaci&#243;n del contraste<sup>8</sup>. ECR seleccionados de trombectom&#237;a adyuvante han utilizado ECM<sup>3,9</sup>, o gated SPECT (tomograf&#237;a computadorizada por emisi&#243;n de fot&#243;n &#250;nico), con Tc-99m-sestamibi<sup>10-14</sup> y RMC con realce tard&#237;o con gadolinio<sup>4</sup>. Pero incluso as&#237;, la mayor&#237;a de los ECR se han fundamentado en marcadores angiogr&#225;ficos o electrocardiogr&#225;ficos sustitutos validados o de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica<sup>15</sup>. De Luca et al<sup>15</sup> relataron que TMPG, TIMI corregido (cTFC) y desviaci&#243;n del segmento ST acumulativo residual, arrojaron una relaci&#243;n lineal con el pico de la creatinoquinasa-MB (CK-MB), considerado como el est&#225;ndar oro para tama&#241;o del infarto. Los pacientes con la presencia combinada de desviaci&#243;n de segmento ST residual de 0-2 mm, cTFC <underline>&lt;</underline> 14 y TMPG 3, presentaban un infarto muy peque&#241;o y una buena fracci&#243;n de eyecci&#243;n del ventr&#237;culo izquierdo (FEVI) posteriormente a su alta hospitalaria. El TMPG es un predictor independiente de mortalidad de 30 d&#237;as posterior al IM. Se registra una mejor&#237;a gradual en el desenlace con un mejor TMPG y por ende, permite una mejor estratificaci&#243;n de riesgo que la evaluaci&#243;n del flujo por separado<sup>16</sup>. Tambi&#233;n se nota un aumento gradual en el tama&#241;o del infarto por el SPECT o CK-MB con un menor TMPG<sup>17</sup>. La resoluci&#243;n del segmento ST identifica a los candidatos para ICP de rescate, siendo un indicador de perfusi&#243;n a nivel tisular despu&#233;s de la terapia de reperfusi&#243;n y est&#225; disponible a pie de cama<sup>18</sup>. La mortalidad pos-IM, insuficiencia card&#237;aca congestiva, tama&#241;o del infarto y FEVI, est&#225;n relacionados con la extensi&#243;n de la resoluci&#243;n del segmento ST<sup>17,19</sup>. De manera general, existen fuertes evidencias para creer que, si la trombectom&#237;a puede traer mejor&#237;as en esos criterios finales de valoraci&#243;n sustitutos (<italic>endpoints</italic>), l&#243;gicamente que tambi&#233;n sobrevendr&#225;n los beneficios cl&#237;nicos.</p>
      <p>
        <bold>Trombo intracoronario en la ICP</bold>
      </p>
      <p>Existen fuertes evidencias de que la presencia de trombos conlleve a resultados no muy buenos en la ICP. El desplazamiento del trombo conlleva a la macro o microembolizaci&#243;n. La macroembolizaci&#243;n, definida como un defecto de llenado distal con una interrupci&#243;n abrupta en una de las ramas de la arteria coronaria perif&#233;rica del vaso relacionado con el infarto, y distal al local de la angioplastia, se da de acuerdo con relatos en un 15,2% de las ICP primarias<sup>20</sup>. Ha sido asociada a un menor flujo TIMI 3, menos estenosis residual &lt; 50%, MBG m&#225;s bajo, menor tasa de resoluci&#243;n de segmento ST, mayor tama&#241;o de infarto enzim&#225;tico, FEVI m&#225;s baja en el alta hospitalaria, remodelaci&#243;n ventricular izquierdo y a una tasa m&#225;s elevada de mortalidad a largo plazo<sup>3,20</sup>. </p>
      <p>La microembolizaci&#243;n es una disfunci&#243;n microvascular evaluada por ECM en el &#225;rea de riesgo despu&#233;s de la ICP primaria. Est&#225; asociada a la dilataci&#243;n ventricular izquierda a los 6 meses y es un predictor de pron&#243;stico de muerte card&#237;aca, reinfarto e insuficiencia card&#237;aca<sup>21</sup>. Se ha observado que una gran carga tromb&#243;tica antecede la aparici&#243;n de eventos cardiovasculares adversos despu&#233;s de la ICP primaria, posiblemente porque el trombo en la arteria asociada al infarto evita la completa aposici&#243;n del <italic>stent</italic> y genera su trombosis<sup>22</sup>. La embolizaci&#243;n con la consecuente disfunci&#243;n microvascular est&#225; entre los posibles mecanismos que traen como resultado la ausencia de flujo epic&#225;rdico, pese a que la arteria se haya abierto nuevamente (fen&#243;meno de <italic>no-reflow</italic>)<sup>8</sup>. </p>
      <p>Yip et al<sup>23</sup> identificaron las caracter&#237;sticas del trombo en el angiograma prerevascularizaci&#243;n que predijo, de forma independiente, la aparici&#243;n del <italic>no-reflow</italic> en un cohorte de pacientes tratados con ICP primaria sin inhibidores de la glicoprote&#237;na IIb/IIIa, y sin <italic>stent</italic> en su primera experiencia<sup>23</sup>. En ese estudio, una extensi&#243;n de trombo mayor que tres veces el di&#225;metro del lumen y trombo flotante o acumulado proximal a la oclusi&#243;n de la arteria, mostraba que exist&#237;a un mayor riesgo para el flujo lento o <italic>no-reflow</italic><sup>23</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Trombectom&#237;a adyuvante</bold>
      </p>
      <p>La trombectom&#237;a adyuvante hace referencia a los procedimientos y dispositivos que retiran el material tromb&#243;tico de la arteria asociada al infarto, en teor&#237;a, antes que la embolizaci&#243;n distal pueda ocurrir. Esta revisi&#243;n enfocar&#225; la trombectom&#237;a realizada como el primer paso durante la ICP emergente para IM con elevaci&#243;n del segmento ST (STEMI), inmediatamente despu&#233;s de atravesar la lesi&#243;n "culpable" (<italic>culprit lesion</italic>), con un cable gu&#237;a. La trombectom&#237;a en el IAM, tambi&#233;n se prob&#243; en combinaci&#243;n con un dispositivo de protecci&#243;n distal destinado a capturar los fragmentos del trombo que se habr&#237;an escapado a la aspiraci&#243;n<sup>24</sup>. El gran ECR EMERALD fue negativo y esa estrategia finalmente no se acept&#243;.</p>
      <p>La significativa variabilidad entre los dispositivos disponibles para la trombectom&#237;a puede dificultar la comparaci&#243;n entre los estudios. Los dispositivos son diversos en t&#233;rminos de mecanismo de acci&#243;n, tama&#241;o de cat&#233;ter y desempe&#241;o en la retirada del trombo. La <xref ref-type="table" rid="es_a19tab01m-body3">Tabla 1</xref> enumera los dispositivos que se comprobaron en ECR. Bavry et al<sup>25</sup> propusieron distinguir entre los dispositivos que sencillamente aspiran el trombo de la arteria (trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n), y los dispositivos que fragmentan el trombo antes de la aspiraci&#243;n de los residuos (trombectom&#237;a mec&#225;nica). Los dispositivos de aspiraci&#243;n simple y menores han sido probados en muestras mayores de pacientes que los dispositivos de trombectom&#237;a mec&#225;nica. El uso diseminado de dispositivos de aspiraci&#243;n ha sido recomendado con base en el an&#225;lisis agrupado ATTEMPT<sup>26,27</sup>. En otro metan&#225;lisis, no hayamos ninguna ventaja significativa para la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n<sup>28</sup>. El estudio JETSTENT, recientemente publicado y positivo, que comprob&#243; el dispositivo de trombectom&#237;a reol&#237;tica AngioJet en casi 500 pacientes, puede reavivar el inter&#233;s por la trombectom&#237;a mec&#225;nica<sup>14</sup>. Un estudio reciente tambi&#233;n observ&#243; que el dise&#241;o de estudio multic&#233;ntrico o centro &#250;nico, tiene un impacto significativo en el desenlace de estudios que eval&#250;an la eficacia de dispositivos adjuntos en IAM<sup>29</sup>. </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a19tab01m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>El coste-efectividad de la trombectom&#237;a adyuvante ha sido relativamente poco explorado. Se espera que los dispositivos mec&#225;nicos sean m&#225;s caros que los cat&#233;teres de aspiraci&#243;n simple. Lo ideal es que el alto coste pudiese estar justificado por la mejor&#237;a en los desenlaces. Datos muy limitados nos indican que la trombectom&#237;a no cuesta m&#225;s que la terapia est&#225;ndar en el IAM<sup>30</sup>. La trombectom&#237;a reol&#237;tica mejor&#243; los desenlaces cl&#237;nicos y redujo los costes m&#233;dicos de manera general, en comparaci&#243;n con la uroquinasa en pacientes con trombos extensos en injertos venosos<sup>31</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Estudios de trombectom&#237;a adyuvante en ICP primaria</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Criterios de inclusi&#243;n y exclusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Los criterios t&#237;picos de elegibilidad para ECR de trombectom&#237;a adyuvante fueron el IAM con elevaci&#243;n del segmento ST (STEMI), derivado para ICP primaria o de rescate como m&#225;ximo en 12 horas despu&#233;s del inicio de los s&#237;ntomas. El tiempo m&#225;ximo despu&#233;s del inicio de los s&#237;ntomas era de 6 horas en un estudio<sup>32</sup>, 9 horas en otro<sup>4</sup>, 24 horas en otro estudio<sup>33</sup> y 48 horas en otro estudio<sup>13</sup>. Un trombo visible fue necesario en 6 estudios (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>)<sup>4,14,34-37</sup>. Los pacientes en choque, que necesitasen contrapulsaci&#243;n por bal&#243;n intraa&#243;rtico o ventilaci&#243;n mec&#225;nica, quedaron excluidos de 10 estudios<sup>4,10,11,13,34,37-41</sup> y los pacientes con previa revascularizaci&#243;n del miocardio tambi&#233;n quedaron excluidos de 9 estudios<sup>4,12,13,33,34,39-42</sup>. Solamente dos ECR espec&#237;ficamente excluyeron pacientes con una FEVI &lt; 30%<sup>10,38</sup>. Seis estudios relataron cruces del grupo control hacia el grupo trombectom&#237;a (variando de 3-18 pacientes)<sup>6,10,11,39,41,43</sup>. Un estudio reclut&#243; solamente a pacientes con IM anterior<sup>34</sup>. Algunos estudios exig&#237;an un di&#225;metro de referencia m&#237;nimo de la arteria asociada al infarto de por lo menos 2,5 mm<sup>4,11,14,24,33,35,37,38,41</sup> &#243; 2 mm<sup>10</sup>. Los pacientes con estenosis de tronco de coronaria izquierda quedaron excluidos de 6 estudios<sup>4,12,33,35,40,42</sup> y los que ten&#237;an las arterias excesivamente calcificadas y tortuosas tambi&#233;n quedaron excluidos de un estudio<sup>38</sup>. En general, la mayor&#237;a de los ECR incluyeron a pacientes con IM con un riesgo bajo a moderado y sin compromiso hemodin&#225;mico o anatom&#237;a coronaria de alto riesgo.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a19tab02m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a19tab03m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt03-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Estudios controlados randomizados de trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La mayor&#237;a de los ECR de trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n observ&#243; una mejor&#237;a estad&#237;sticamente significativa en un o en una combinaci&#243;n de marcadores sustitutos de reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tabla 2</xref>). Ese hallazgo, parece estar a tono con todos los dispositivos disponibles. Por otra parte, ninguno de los estudios percibi&#243; que la trombectom&#237;a adyuvante redujo la tasa de eventos cardiovasculares adversos mayores (MACE), en un per&#237;odo de seguimiento que variaba desde la permanencia hospitalaria hasta los 6 meses posteriores al IM (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tabla 2</xref>). Incluso el m&#225;s abarcador de los estudios (TAPAS), que probablemente presente un poder estad&#237;stico adecuado, no arroj&#243; ninguna diferencia en los desenlaces cl&#237;nicos precoces<sup>6</sup>. La definici&#243;n de MACE incluy&#243; consistentemente la mortalidad y el reinfarto no fatal. Todos los ECR seleccionados que continuaron con el acompa&#241;amiento de los pacientes hasta 8 y 24 meses despu&#233;s del IM, relataron un menor aparecimiento de MACE en pacientes tratados con trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n<sup>4,33,44,45</sup>. El mecanismo para esa mejor&#237;a tard&#237;a en los desenlaces cl&#237;nicos no qued&#243; definido. Si creemos que la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n favorece la remodelaci&#243;n ventricular positiva, es posible que los beneficios puedan notarse solamente en el acompa&#241;amiento tard&#237;o o cuando la remodelaci&#243;n negativa tuvo tiempo de ocurrir en pacientes tratados con ICP aislada. </p>
      <p>Los datos sobre el tama&#241;o del infarto en pacientes tratados por trombectom&#237;a m&#225;s de 6 meses despu&#233;s del IM son muy limitados<sup>3</sup>. Solamente 2 ECR pudieron demostrar una reducci&#243;n en el tama&#241;o del infarto con la trombectom&#237;a<sup>9,11</sup> (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab04m-body3">Tabla 4</xref>) y entre ellos, uno utiliz&#243; la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n. La mayor&#237;a de los ECR mostr&#243; resultados neutros para ese desenlace, al no observarse que la trombectom&#237;a aument&#243; el tama&#241;o del infarto (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab04m-body3">Tabla 4</xref>). Por tanto, parece poco probable que la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n mejore los desenlaces cl&#237;nicos al prevenir la disfunci&#243;n ventricular o las arritmias que sobrevienen a partir de una gran &#225;rea de cicatriz. Poco podemos obtener en lo que se refiere al discernimiento cuando examinamos las causas de MACE en ECR que relatan alg&#250;n beneficio. En el estudio VAMPIRE<sup>33</sup>, la reducci&#243;n en los MACE se debe, en gran medida, a la reducci&#243;n en la revascularizaci&#243;n de la lesi&#243;n objetivo con la trombectom&#237;a. Eso sustenta la hip&#243;tesis de que el trombo est&#225; asociado a los peores resultados de la ICP al nivel de la lesi&#243;n, como lo sugieren Sianos et al<sup>22</sup>. Las causas de muerte en 9 meses en el estudio EXPIRA y en 1 a&#241;o en el estudio TAPAS, no se relataron<sup>4,45</sup>. Las causas de las 6 muertes en 2 a&#241;os en el grupo de ICP aislada en el estudio EXPIRA est&#225;n divididas igualmente entre fibrilaci&#243;n ventricular (3), insuficiencia card&#237;aca (2) y reinfarto (1)<sup>44</sup>. Resumiendo, la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n mejora la perfusi&#243;n mioc&#225;rdica y los desenlaces cl&#237;nicos tard&#237;os, pero ese beneficio no puede ser explicado por una reducci&#243;n en el tama&#241;o del infarto.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a19tab04m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt04-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Estudios controlados randomizados de trombectom&#237;a mec&#225;nica</bold>
      </p>
      <p>Las conclusiones de los ECR de trombectom&#237;a mec&#225;nica son semejantes a aquellas sobre trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">Tabla 3</xref>). El estudio JETSTENT<sup>14</sup> aparece como el &#250;nico que demuestra una reducci&#243;n en MACE en un mes despu&#233;s del IM, que permanece en 6 meses. Ese hallazgo es extraordinario, porque el estudio AIMI<sup>10</sup>, que tambi&#233;n utiliz&#243; el dispositivo AngioJet, observ&#243; una perfusi&#243;n mioc&#225;rdica empeorada, el aumento en el tama&#241;o del infarto y m&#225;s MACE en pacientes tratados con la trombectom&#237;a. Los investigadores del estudio JETSTENT<sup>14</sup> fueron cuidadosos al utilizar la t&#233;cnica anter&#243;grada de paso &#250;nico para evitar la difusi&#243;n de los fragmentos del trombo en la arteria. Tambi&#233;n reclutaron solamente a pacientes con carga tromb&#243;tica sustancial despu&#233;s del paso del cable por la arteria asociada al infarto y no excluyeron a los pacientes de alto riesgo (4% de los pacientes en choque cardiog&#233;nico). El dise&#241;o y los resultados del estudio JETSTENT<sup>14</sup> hacen que nos cuestionemos sobre si la trombectom&#237;a adyuvante est&#225; mejor utilizada selectivamente en pacientes de m&#225;s alto riesgo y con una gran carga tromb&#243;tica. Las diferencias en los desenlaces entre los dispositivos de aspiraci&#243;n y mec&#225;nicos pueden desaparecer con la selecci&#243;n adecuada de los pacientes.</p>
      <p>
        <bold>Metan&#225;lisis y an&#225;lisis agrupados</bold>
      </p>
      <p>Existe una significativa heterogeneidad en el dise&#241;o entre ECR individuales, que es una limitaci&#243;n inherente para el metan&#225;lisis, y los an&#225;lisis agrupados. Am&#233;n de los criterios de inclusi&#243;n y exclusi&#243;n, y de los dispositivos ya testados, varias variables de procedimiento como la predilataci&#243;n de las lesiones, quedan a criterio del operador. Sin embargo, los metan&#225;lisis confirman que la trombectom&#237;a adyuvante induce a una mejor&#237;a en la perfusi&#243;n mioc&#225;rdica (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab05m-body3">Tabla 5</xref>). En el metan&#225;lisis de Bavry et al<sup>25</sup>, los autores fueron los primeros a sugerir que los dispositivos de aspiraci&#243;n simple presentaban una ventaja para la mortalidad, sobre los dispositivos m&#225;s pesados de la trombectom&#237;a mec&#225;nica, que indicaron un aumento en la mortalidad. Una tendencia similar se observ&#243; por Tamhane et al<sup>46</sup>. Ese hallazgo qued&#243; reforzado por el an&#225;lisis agrupado ATTEMPT<sup>26</sup>, que observ&#243; que el benef&#237;cio asociado con la mortalidad estaba limitado a pacientes tratados con dispositivos manuales (de aspiraci&#243;n). Otro hallazgo importante del estudio ATTEMPT<sup>26</sup> es que la trombectom&#237;a mejora la supervivencia en pacientes tratados con inhibidores de la glicoprote&#237;na IIb/IIIa, lo que sugiere que ellos pueden ser utilizados como rutina en la ICP primaria si la trombectom&#237;a adyuvante se realiza. El punto fuerte del estudio ATTEMPT es el uso de datos a nivel del paciente con un seguimiento que se extiende hasta un a&#241;o<sup>26</sup>. Est&#225; limitado por la ausencia de 6 de 17 ECR elegibles, en los que los principales investigadores no autorizaron el acceso a la base de datos<sup>26</sup>. Mongeon et al<sup>28</sup> observaron que la trombectom&#237;a adyuvante puede ser una de las pocas medidas preventivas contra el <italic>no-reflow</italic>, pero no encontraron resultados ostensiblemente diferentes con la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n cuando se compar&#243; con la trombectom&#237;a por cualquier dispositivo<sup>28</sup>. Tamhane et al<sup>46</sup> vieron un aumento en el riesgo de accidente cerebrovascular con la trombectom&#237;a. Ese nuevo hallazgo es exploratorio, pero plausible, dada la necesidad de m&#225;s manipulaciones intravasculares para realizar la trombectom&#237;a. El accidente cerebrovascular debe ser evaluado como rutina en desenlaces de futuros ECR o en registros de trombectom&#237;a.</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_a19tab05m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-04-0e91-00019-gt05-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>La mejor&#237;a en los marcadores sustitutos de reperfusi&#243;n no se traduce en beneficios cl&#237;nicos</bold>
      </p>
      <p>La ausencia de mejor&#237;a en los desenlaces cl&#237;nicos a corto plazo, pese a las mejoras consistentes en los marcadores sustitutos de reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica con la trombectom&#237;a, se ha venido observando en la mayor&#237;a de los ECR (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>). Primero, los beneficios cl&#237;nicos de la trombectom&#237;a pueden aparecer m&#225;s tarde, o sea, despu&#233;s del IM y estudios hechos con per&#237;odos de seguimientos m&#225;s extensos, han relatado consistentemente una reducci&#243;n de MACE de 6 a 24 meses con la trombectom&#237;a (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>). Segundo, la mayor&#237;a de los ECR poseen peque&#241;as muestras, lo que disminuye su poder estad&#237;stico y lo incapacita para detectar una diferencia en el desenlace cl&#237;nico, especialmente en pacientes con IM con riesgo bajo a moderado incluidos en los estudios. La incidencia combinada de muerte, IM o accidente cerebrovascular en 30 d&#237;as estaba por debajo de un 5% en los grupos de trombectom&#237;a o ICP aislada<sup>28</sup>. Tercero, la mayor&#237;a de los estudios excluy&#243; a los pacientes en choque cardiog&#233;nico o con enfermedad de tronco de coronaria izquierda, que pueden beneficiarse de esa t&#233;cnica. Y cuarto, &#191;podr&#237;a el uso de la trombectom&#237;a inducir a una demora en la reperfusi&#243;n que compense cualquier beneficio?</p>
      <p>
        <bold>Demora hasta la reperfusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Ning&#250;n ECR relat&#243; una diferencia estad&#237;sticamente significativa en la demora hasta la ICP entre los grupos trombectom&#237;a y control (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>). Diferentes intervalos de tiempo se relatan de estudio para estudio. Como promedio, el inicio de los s&#237;ntomas hasta el tiempo de bal&#243;n es m&#225;s corto en los pacientes tratados con trombectom&#237;a, cuando se compara con los pacientes sometidos a la ICP aislada, aunque esa diferencia no sea estad&#237;sticamente significativa<sup>28</sup>. Los beneficios en los desenlaces cl&#237;nicos con la trombectom&#237;a no pueden ser explicados por el menor tiempo hasta el tratamiento<sup>4,6,14,33,44</sup>. </p>
      <p>A semejanza de lo anterior, la demora hasta la ICP no fue m&#225;s larga en los grupos de trombectom&#237;a de ECR negativos<sup>10,12</sup>. Es digno remarcar el hecho de que los tiempos puerta-bal&#243;n en el estudio TAPAS eran muy cortos y pueden ser dif&#237;ciles de reproducir fuera de un ambiente de estudio<sup>6</sup>. De manera general, los datos actuales no sustentan la idea de que la trombectom&#237;a induzca a una demora cl&#237;nicamente relevante del tratamiento, y se reconoce que la aspiraci&#243;n del trombo con dispositivos m&#225;s simples es m&#225;s f&#225;cil de obtener que los dispositivos complejos tales como el AngioJet. Es posible que la trombectom&#237;a posea una capacidad distinta de retirar trombos que se hayan formado hace pocas horas<sup>40</sup>. En un estudio, el flujo TIMI y el MBG, tuvieron mejores resultados en pacientes tratados con trombectom&#237;a, cuando se les compar&#243; con los pacientes tratados con ICP aislada, solamente en el inicio de los s&#237;ntomas y hasta el tiempo del laboratorio de cateterizaci&#243;n que hab&#237;a sido entre 4 a 8 horas<sup>40</sup>. Ninguna diferencia significativa se encontr&#243; en los marcadores de perfusi&#243;n en pacientes tratados menos de 4 horas despu&#233;s del inicio de los s&#237;ntomas<sup>40</sup>. Por lo tanto, la trombectom&#237;a adyuvante puede ser menos relevante en pacientes que se presenten en cuanto le aparezcan los s&#237;ntomas.</p>
      <p>
        <bold>Tama&#241;o del infarto</bold>
      </p>
      <p>La mayor&#237;a de los estudios no encontr&#243; diferencias en el tama&#241;o del infarto con la trombectom&#237;a (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab05m-body3">Tabla 5</xref>). La embolizaci&#243;n puede ocurrir a veces cuando la trombectom&#237;a no puede evitarla: antes de la llegada al laboratorio de cateterizaci&#243;n, con inyecci&#243;n de contraste o con cable o dispositivo que atraviese la lesi&#243;n "culpable" (t&#233;cnica distal a proximal con activaci&#243;n del dispositivo despu&#233;s de atravesar la lesi&#243;n)<sup>10</sup>. La perfusi&#243;n microvascular deficiente tambi&#233;n puede estar relacionada con otros mecanismos, tales como la necrosis, el edema, el traumatismo de reperfusi&#243;n y la disfunci&#243;n endotelial<sup>8</sup>. </p>
      <p>Dos estudios, uno utilizando un dispositivo mec&#225;nico<sup>10</sup> y el otro un dispositivo de aspiraci&#243;n<sup>12</sup> verificaron infartos mayores en pacientes tratados con trombectom&#237;a. Los investigadores del estudio JETSTENT recomendaron la t&#233;cnica anter&#243;grada simple para evitar promover la embolizaci&#243;n distal, pero la reducci&#243;n del tama&#241;o del infarto no fue observada en ese estudio<sup>14</sup>. Antoniucci et al<sup>11</sup> observaron una reducci&#243;n en el tama&#241;o del infarto con el AngioJet en un estudio anterior, pero la t&#233;cnica de la trombectom&#237;a no se desglos&#243;. Liistro et al<sup>9</sup> observaron una mejor perfusi&#243;n mioc&#225;rdica en la ECM en pacientes tratados con el cat&#233;ter de aspiraci&#243;n Export. La aspiraci&#243;n se inici&#243; antes de atravesar la lesi&#243;n y se mantuvo hasta la retirada del cat&#233;ter<sup>9</sup>. Las comparaciones entre ECR deben tener en cuenta que las medidas del tama&#241;o del infarto son sensibles al tiempo de demora posterior al IM inicial, y que existen diferencias entre las t&#233;cnicas de imagen.</p>
      <p>
        <bold>La presencia de trombo</bold>
      </p>
      <p>Es improbable que la trombectom&#237;a adyuvante sea &#250;til en la ausencia de trombo intracoronario, pudiendo incluso ser perjudicial. Se ha descrito un m&#233;todo visual semicuantitativo para la evaluaci&#243;n de trombo intracoronario<sup>47</sup>. En funci&#243;n de que el trombo no est&#225; siempre visible a la angiograf&#237;a, la mayor&#237;a de los ECR test&#243; una estrategia de trombectom&#237;a sistem&#225;tica en ICP primaria y el trombo en la angiograf&#237;a basal fue un criterio de inclusi&#243;n solamente en 6 ECR (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>)<sup>4,14,34-37</sup>. Todos ellos observaron que la trombectom&#237;a mejor&#243; los marcadores sustitutos de reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica y 2 relataron una disminuci&#243;n en los eventos cl&#237;nicos<sup>4,14</sup>. Una forma alternativa de considerar la presencia de trombo es examinar el material retirado por el dispositivo de la trombectom&#237;a, lo que se observ&#243; en 5 ECR<sup>6,33,35,39,41</sup>. Todos esos estudios tambi&#233;n arrojaron resultados positivos para sus respectivos desenlaces primarios. Los residuos macrosc&#243;picos fueron retirados entre un 72,9% a un 95% de los pacientes<sup>6,33,39</sup>. El valor de la presencia del trombo por la angiograf&#237;a para seleccionar pacientes que pueden beneficiarse con la trombectom&#237;a adyuvante, ha quedado sustentado en un an&#225;lisis de subgrupo del estudio REMEDIA, que encontr&#243; una mayor incidencia de MBG <underline>&gt;</underline> 2 pos-ICP y una resoluci&#243;n de segmento ST <underline>&gt;</underline> 70% en pacientes con puntuaci&#243;n de trombo TIMI basal 3-4<sup>47 </sup>tratados con trombectom&#237;a<sup>43</sup>. Otro an&#225;lisis de subgrupo, sin embargo, indic&#243; resultados opuestos. En el estudio TAPAS, no hubo diferencia significativa en la raz&#243;n de riesgo para MBG 0-1 pos-ICP con trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n versus ICP aislada, de acuerdo con la puntuaci&#243;n de trombo basal<sup>6</sup>. En el estudio AIMI, la trombectom&#237;a no redujo el tama&#241;o del infarto en el subgrupo de pacientes con trombo visible en la l&#237;nea basal<sup>10</sup>. En el estudio de Kaltoft et al<sup>12</sup>, el tama&#241;o del infarto era mayor en pacientes con trombo basal, como tambi&#233;n lo fue para todo el grupo de trombectom&#237;a.</p>
      <p>
        <bold>Terapia antiplaquetaria</bold>
      </p>
      <p>El tratamiento actual del STEMI involucra varios agentes antitromb&#243;ticos<sup>48</sup>. Con base en el an&#225;lisis agrupado ATTEMPT<sup>26</sup>, el uso de inhibidores de la glicoprote&#237;na IIb/IIIa est&#225; asociado a un beneficio en la supervivencia de pacientes tratados con trombectom&#237;a adyuvante, y esos inhibidores de la glicoprote&#237;na IIb/IIIa fueron usados en m&#225;s de un 75% de los pacientes incluidos en ECR de trombectom&#237;a adyuvante<sup>28</sup>. Las directrices pr&#225;cticas estimulan bastante el uso de la terapia antiplaquetaria doble con aspirina y tienopiridina con heparina o bivalirudina<sup>48</sup>. El uso de inhibidores de la glicoprote&#237;na IIb/IIIa no est&#225; aprobado como una terapia de rutina, pero s&#237; lo est&#225; en casos seleccionados con una fuerte carga tromb&#243;tica o sin carga adecuada de tienopiridina<sup>48</sup>. Adem&#225;s, se usa a menudo una dosis de ataque de 600 mg de clopidogrel y se le da continuidad a la terapia antiplaquetaria doble durante 12 meses o m&#225;s despu&#233;s de la ICP primaria<sup>48</sup>. El Prasugrel tambi&#233;n puede ser usado como sustituto. Si se secundan esas recomendaciones, algunos pacientes pueden ser sometidos a la trombectom&#237;a con un r&#233;gimen antitromb&#243;tico ligeramente diferente de aquel que ya ha sido extensamente testado. La dosis de la carga pre-ICP de clopidogrel fue de 300 mg en la mayor&#237;a de los estudios que relat&#243; ese dato<sup>4,10,12,13,40,42,43</sup> y se suministr&#243; durante un mes despu&#233;s de la ICP, cuando esa informaci&#243;n estaba disponible<sup>10,11,34,36,43</sup>. Los ECR seleccionados utilizaron dosis de ataque de 600 mg<sup>6,9,14</sup> o continuaron su uso durante 3 a 12 meses<sup>4,12,40,42</sup>. Como el r&#233;gimen m&#233;dico evoluciona, los desenlaces de la trombectom&#237;a adyuvante tambi&#233;n necesitar&#225;n una nueva evaluaci&#243;n en ECR que reflejen, de forma m&#225;s fidedigna, la pr&#225;ctica actual. No se conoce si algunos medicamentos antitromb&#243;ticos m&#225;s potentes administrados en el momento de la ICP primaria mejorar&#225;n o compensar&#225;n los beneficios de la trombectom&#237;a adyuvante. Pero por lo menos, la administraci&#243;n intracoronaria de abciximab, incluso en dosis m&#225;s altas, no present&#243; beneficios sobre el r&#233;gimen intravenoso usual en un peque&#241;o estudio<sup>49</sup>.</p>
      <p>
        <bold>&#191;Los dispositivos de aspiraci&#243;n son mejores que los dispositivos mec&#225;nicos?</bold>
      </p>
      <p>La trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n ha obtenido una creciente popularidad y aceptaci&#243;n sobre la trombectom&#237;a mec&#225;nica en base a los metan&#225;lisis<sup>25,26</sup>, que suger&#237;an que los dispositivos de aspiraci&#243;n eran m&#225;s beneficiosos como una clase. El estudio JETSTENT tal vez refuerce una reconsideraci&#243;n del rol de la trombectom&#237;a mec&#225;nica (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">Tabla 3</xref>)<sup>14</sup>. Mongeon et al<sup>28</sup> no percibieron resultados sustancialmente diferentes en la trombectom&#237;a con dispositivo de aspiraci&#243;n cuando se compararon con la trombectom&#237;a por cualquier tipo de dispositivo<sup>28</sup>. Vlaar et al<sup>50</sup> compararon los dispositivos de aspiraci&#243;n Diver y Export (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab01m-body3">Tabla 1</xref>), verificando que un di&#225;metro de lumen interno mayor no facilit&#243; la retirada de part&#237;culas tromb&#243;ticas mayores, ni tampoco mejor&#243; los desenlaces angiogr&#225;ficos y electrocardiogr&#225;ficos<sup>50</sup>. El estudio RETAMI observ&#243; que el cat&#233;ter Export retir&#243; m&#225;s material tromb&#243;tico y que estaba asociado a una mejor perfusi&#243;n mioc&#225;rdica que el dispositivo Diver<sup>51</sup>. Por lo menos podemos decir que la aspiraci&#243;n del trombo es m&#225;s f&#225;cil de realizarse y generalmente es una estrategia con un menor coste, y que no necesita una consola de alto coste para poder funcionar. &#201;se es el resultado de la popularidad alcanzada recientemente.</p>
      <p>
        <bold>Recomendaciones</bold>
      </p>
      <p>El hecho de que la trombectom&#237;a adyuvante redunde en beneficios para los criterios finales de valoraci&#243;n de la perfusi&#243;n mioc&#225;rdica, y tambi&#233;n sea beneficioso retirar el trombo de la arteria asociada al infarto, ha facilitado su aceptaci&#243;n con entusiasmo en la ICP primaria. Al revisar los ECR (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>), y los res&#250;menes de los estudios (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab05m-body3">Tabla 5</xref>), podemos obtener argumentos para justificar o para negar el uso de esa t&#233;cnica. La trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n ha aparecido como una t&#233;cnica preferida en estudios recientes (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab04m-body3">4</xref>).</p>
      <p>
        <bold>Lo que sabemos</bold>
      </p>
      <p>En los estudios m&#225;s actuales (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">3</xref>), la trombectom&#237;a adyuvante, por aspiraci&#243;n o mec&#225;nica, realizada en pacientes no seleccionados con IAM y sometidos a la ICP primaria, no arroj&#243; aumento en los eventos adversos o incluso en los costes<sup>30</sup>. La trombectom&#237;a adyuvante mejora de forma consistente los marcadores sustitutos de la reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica y puede reducir la aparici&#243;n de MACE tard&#237;os. Probablemente sea mejor usar la trombectom&#237;a adyuvante en conjunto con los inhibidores de glicoprote&#237;na IIb/IIIa<sup>26</sup> y en pacientes con un tiempo intermedio del inicio de los s&#237;ntomas hasta el laboratorio de cateterizaci&#243;n<sup>40</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Lo que no sabemos</bold>
      </p>
      <p>El conjunto de las evidencias favorables es mucho m&#225;s grande para la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab02m-body3">Tabla 2</xref>), que para la trombectom&#237;a mec&#225;nica (<xref ref-type="table" rid="es_a19tab03m-body3">Tabla 3</xref>). Hasta el estudio JETSTENT<sup>14</sup>, la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n era la &#250;nica t&#233;cnica que hab&#237;a mostrado una reducci&#243;n en los MACE despu&#233;s del IM. La superioridad de la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n permanece como algo controvertido, pero su simplicidad t&#233;cnica no puede ser ignorada. Todav&#237;a no ha quedado claro si existen pacientes que, sin lugar a dudas, deber&#237;an ser sometidos a la trombectom&#237;a. El an&#225;lisis de subgrupos y la revisi&#243;n de los criterios de inclusi&#243;n de los ECR, no nos permite utilizar la carga tromb&#243;tica basal como una indicaci&#243;n para la trombectom&#237;a adyuvante. Los beneficios de un abordaje de rutina con la trombectom&#237;a, comparados con el uso m&#225;s selectivo de esos dispositivos, tampoco se conocen. Un estudio con poder suficiente para evaluar los desenlaces cl&#237;nicos necesitar&#237;a un gran n&#250;mero de pacientes, ya que las diferencias en las tasas de eventos cl&#237;nicos entre la trombectom&#237;a y los brazos control son &lt; 1% en estudios seleccionados<sup>28</sup>. Un extenso estudio con la inclusi&#243;n de 4000 pacientes y relatos de desenlaces en 6 meses est&#225; siendo planificado<sup>52</sup>. Adem&#225;s, futuros estudios deber&#237;an enfocar a pacientes de alto riesgo, y evaluar sistem&#225;ticamente la presencia de trombos, relatando los desenlaces a largo plazo, porque los beneficios cl&#237;nicos parecen surgir m&#225;s tarde.</p>
      <p>
        <bold>Directrices pr&#225;cticas</bold>
      </p>
      <p>El <italic>American College of Cardiology </italic>y la <italic>American Heart Association </italic>2009, concentr&#225;ndose en la actualizaci&#243;n del tratamiento de IAM con elevaci&#243;n del segmento ST le concede a la trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n una recomendaci&#243;n clase IIa. El Comit&#233; de Directrices acota con rigor que: "<italic>es l&#243;gico concluir que la [trombectom&#237;a por aspiraci&#243;n], puede ser &#250;til en pacientes [con STEMI] con tiempos isqu&#233;micos cortos y con una gran carga tromb&#243;tica. Puede que no sea &#250;til en pacientes [con STEMI] con tiempos isqu&#233;micos largos, ramas laterales con peque&#241;os territorios infartados o lesiones con carga tromb&#243;tica baja</italic>"<sup>48</sup>. Las directrices de la <italic>European Society of Cardiology </italic>para el tratamiento de STEMI, tambi&#233;n recomiendan como clase IIa la aspiraci&#243;n manual del trombo para la prevenci&#243;n de <italic>no-reflow</italic>, pero como una recomendaci&#243;n de clase IIb como procedimiento de reperfusi&#243;n<sup>53</sup>. Como colof&#243;n, debemos tener presente, que los ECR de trombectom&#237;a fueron llevados a cabo en centros con un gran volumen por operadores experimentados. Se recomienda que los operadores tengan la suficiente experiencia en el manejo de los dispositivos de trombectom&#237;a para poder usarlos en ICP de emergencia<sup>54</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Conclusiones</bold>
      </p>
      <p>La trombectom&#237;a adyuvante en la ICP primaria para infarto agudo del miocardio con elevaci&#243;n del segmento ST, mejora la reperfusi&#243;n mioc&#225;rdica. Existen evidencias que nos indican que esa t&#233;cnica tambi&#233;n puede mejorar los desenlaces cl&#237;nicos tard&#237;os. Bas&#225;ndonos en las directrices actuales, los cirujanos con experiencia, deber&#237;an considerar el uso de la trombectom&#237;a adyuvante. La cuesti&#243;n referente al hecho sobre si ella debe ser utilizada como rutina o selectivamente en pacientes con un mayor riesgo o mayor carga tromb&#243;tica, todav&#237;a necesita ser definida.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuve fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de post grado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
