<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="case-report">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00016</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2011001100016</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(11)09700216</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2011001100016</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Relato de Caso</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Truncus arteriosus operado aos 28 anos: import&#226;ncia do diagn&#243;stico diferencial</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Lopes</surname>
            <given-names>Lilian Maria</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Silva</surname>
            <given-names>Jose Pedro da</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Fonseca</surname>
            <given-names>Luciana da</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Meiken</surname>
            <given-names>Sonia</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Salvador</surname>
            <given-names>Andr&#233; Bavaresco Crist&#243;v&#227;o</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Fernandes</surname>
            <given-names>Gustavo Spadaccia dos Santos</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Benem&#233;rita Sociedade de Benefic&#234;ncia Portuguesa de S&#227;o Paulo</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>08</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
      <volume>97</volume>
      <issue>2</issue>
      <fpage>e29</fpage>
      <lpage>e32</lpage>
      <history>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>04</day>
          <month>06</month>
          <year>2010</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>08</day>
          <month>10</month>
          <year>2009</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>05</day>
          <month>07</month>
          <year>2010</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>Descrevemos um caso de adulto de 28 anos com suspeita de cardiopatia cong&#234;nita desde o nascimento, n&#227;o tratada na inf&#226;ncia por op&#231;&#227;o da fam&#237;lia. Aos 27 anos, foi feito diagn&#243;stico de atresia pulmonar com comunica&#231;&#227;o interventricular e colaterais sist&#234;mico-pulmonares, sendo contraindicada a cirurgia. Uma nova reavalia&#231;&#227;o em nosso servi&#231;o demonstrou tratar-se de um truncus arteriosus at&#237;pico. O fato de um tronco arterial comum com shunt esquerda-direita ter sido visualizado ao ecocardiograma foi um dado crucial para a indica&#231;&#227;o de novo cateterismo, abrindo perspectiva de corre&#231;&#227;o cir&#250;rgica. No momento, o paciente encontra-se bem, com 7 anos de evolu&#231;&#227;o p&#243;s-operat&#243;ria.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Cardiopatias cong&#234;nitas</kwd>
        <kwd>atresia pulmonar</kwd>
        <kwd>comunica&#231;&#227;o interventricular</kwd>
        <kwd>tronco arterial</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>04</day>
        <month>10</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>RELATO DE CASO</bold>
    </p>
    <p>
      <bold><italic>Truncus arteriosus</italic> operado aos 28 anos: import&#226;ncia do diagn&#243;stico diferencial</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Lilian Maria Lopes; Jose Pedro da Silva; Luciana da Fonseca; Sonia Meiken; Andr&#233; Bavaresco Crist&#243;v&#227;o Salvador; Gustavo Spadaccia dos Santos Fernandes</bold>
    </p>
    <p>Hospital Benefic&#234;ncia Portuguesa de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="nota1">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>Descrevemos um caso de adulto de 28 anos com suspeita de cardiopatia cong&#234;nita desde o nascimento, n&#227;o tratada na inf&#226;ncia por op&#231;&#227;o da fam&#237;lia. Aos 27 anos, foi feito diagn&#243;stico de atresia pulmonar com comunica&#231;&#227;o interventricular e colaterais sist&#234;mico-pulmonares, sendo contraindicada a cirurgia. Uma nova reavalia&#231;&#227;o em nosso servi&#231;o demonstrou tratar-se de um <italic>truncus arteriosus</italic> at&#237;pico. O fato de um tronco arterial comum com <italic>shunt</italic> esquerda-direita ter sido visualizado ao ecocardiograma foi um dado crucial para a indica&#231;&#227;o de novo cateterismo, abrindo perspectiva de corre&#231;&#227;o cir&#250;rgica. </p>
    <p> No momento, o paciente encontra-se bem, com 7 anos de evolu&#231;&#227;o p&#243;s-operat&#243;ria.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Cardiopatias cong&#234;nitas/diagn&#243;stico, atresia pulmonar, comunica&#231;&#227;o interventricular, tronco arterial.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>O <italic>truncus arteriosus, </italic>ou tronco arterial comum, &#233; uma forma de cardiopatia cianog&#234;nica onde apenas uma art&#233;ria emerge do cora&#231;&#227;o, sendo respons&#225;vel pela circula&#231;&#227;o sist&#234;mica, pulmonar e coronariana<sup>1</sup>. Ocorre em 1,5% dos casos de cardiopatias cong&#234;nitas em neonatos, apresentando varia&#231;&#245;es em sua forma de apresenta&#231;&#227;o quanto &#224; origem do tronco pulmonar, o que em 1949 gerou uma primeira classifica&#231;&#227;o por Collett e Edwards<sup>2</sup>, seguida pela de Van Praagh<sup>3</sup>. Formas raras que n&#227;o se enquadram nessas classifica&#231;&#245;es podem ocorrer.</p>
    <p>Embora v&#225;rios casos de diagn&#243;stico em vida fetal<sup>4,5 </sup>sejam descritos, o diagn&#243;stico &#233; feito no per&#237;odo neonatal ou na inf&#226;ncia. J&#225; a corre&#231;&#227;o cir&#250;rgica &#233; feita na inf&#226;ncia e raramente em vida adulta<sup>6,7</sup>.</p>
    <p>
      <bold>Relato do caso</bold>
    </p>
    <p>Adulto de 28 anos, sexo masculino, com suspeita de cardiopatia cong&#234;nita ao nascimento n&#227;o investigada pela recusa dos pais, apresentou-se acian&#243;tico e com desenvolvimento satisfat&#243;rio at&#233; os 10 anos, quando um epis&#243;dio de pneumonia originou encaminhamento para centro de refer&#234;ncia. Foi realizado cateterismo card&#237;aco, cujo resultado nunca foi conhecido pela fam&#237;lia devido ao abandono do tratamento.</p>
    <p>Aos 27 anos, o paciente passou a sentir dispneia noturna e foi encaminhado a um centro de refer&#234;ncia, onde submeteu-se &#224; ecocardiograma, que diagnosticou atresia pulmonar com comunica&#231;&#227;o interventricular (CIV) ampla, insufici&#234;ncia a&#243;rtica moderada, ectasia importante da raiz da aorta. Um novo cateterismo confirmou o diagn&#243;stico ecocardiogr&#225;fico, demonstrando tamb&#233;m a presen&#231;a de art&#233;rias colaterais sist&#234;mico-pulmonares. Houve contraindica&#231;&#227;o da cirurgia na ocasi&#227;o.</p>
    <p>Ap&#243;s 5 meses, o paciente procurou nosso hospital para segunda opini&#227;o. Sendo realizado ecocardiograma, aventou-se a hip&#243;tese diagn&#243;stica de <italic>truncus arteriosus</italic> at&#237;pico, ao evidenciar um grande vaso emergindo antes da aorta ascendente, dando origem ao tronco pulmonar, e que n&#227;o se encaixava nos tipos classicamente descritos<sup>1,2</sup> (<xref ref-type="fig" rid="a16fig01">Figuras 1A</xref> e <xref ref-type="fig" rid="a16fig01">1B</xref>).</p>
    <p><fig id="a16fig01"/>&#13;
&#160;&#13;
</p>
    <p>
      <fig id="a16fig01ab">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf01.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>&#13;
  <fig id="a16fig01xfig1cd"/><fig id="a16fig01cd"><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf02.jpg"/></fig></p>
    <p>&#13;
  <fig id="a16fig01xfig1e"/><fig id="a16fig01e"><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf03.jpg"/></fig></p>
    <p>O mapeamento em cores mostrou fluxo acelerado do <italic>truncus</italic> para o tronco pulmonar, sugerindo baixa resist&#234;ncia vascular pulmonar. A valva truncal era tric&#250;spide, discretamente insuficiente e as coron&#225;rias emergiam em &#243;stios separados sem anormalidades.</p>
    <p>A partir do ecocardiograma, um terceiro cateterismo card&#237;aco foi realizado, sendo confirmada a hip&#243;tese diagn&#243;stica de <italic>truncus arteriosus </italic>sem especifica&#231;&#227;o de tipo, associado &#224; art&#233;ria para lobo m&#233;dio do pulm&#227;o direito originando-se da aorta descendente e com estenose na origem, hipertens&#227;o grave em c&#226;maras direitas (100/50/70 mmHg) e press&#245;es normais em aorta (120/55/80 mmHg). Ap&#243;s o cateterismo, o paciente obteve alta hospitalar por conclus&#227;o da equipe de cirurgia que o acompanhava de que n&#227;o havia mais indica&#231;&#227;o cir&#250;rgica.</p>
    <p>Ap&#243;s dois meses, uma terceira opini&#227;o foi solicitada pelo m&#233;dico do centro de origem que encaminhou o paciente para nosso grupo. Em tal ocasi&#227;o, o paciente apresentava bom estado geral, acian&#243;tico, ausculta card&#237;aca com sopro cont&#237;nuo ++/4 em todo o prec&#243;rdio acompanhado de fr&#234;mito. O eletrocardiograma mostrou ritmo sinusal e altera&#231;&#245;es difusas da repolariza&#231;&#227;o ventricular. A imagem radiogr&#225;fica mostrou &#225;rea card&#237;aca aumentada +++/4 &#224; custa de ventr&#237;culo direito, com trama vascular pulmonar congesta, principalmente em regi&#227;o peri-hilar e base pulmonar direita (<xref ref-type="fig" rid="a16fig01">Figura 1C</xref>). Uma resson&#226;ncia magn&#233;tica confirmou a presen&#231;a de um tronco pulmonar com origem sinusal do orif&#237;cio (abaixo da jun&#231;&#227;o sinotubular) e estenose antes da bifurca&#231;&#227;o (<xref ref-type="fig" rid="a16fig01">Figura 1D</xref>), ficando afastada a possibilidade deste vaso ser uma colateral emergindo de uma art&#233;ria coron&#225;ria.</p>
    <p>Perante os achados, optou-se pela corre&#231;&#227;o total. No ato operat&#243;rio, foi confirmada a origem sinusal do tronco pulmonar pr&#243;ximo &#224; coron&#225;ria direita com estenose antes da bifurca&#231;&#227;o, al&#233;m de intensa rede de colaterais (<xref ref-type="fig" rid="a16fig01">Figura 1E</xref>). A cirurgia transcorreu sem intercorr&#234;ncias, sendo realizada a reconstru&#231;&#227;o da via de sa&#237;da de ventr&#237;culo direito (VD) com peric&#225;rdio bovino, implante de pr&#243;tese biol&#243;gica n&#186; 27 em posi&#231;&#227;o pulmonar, fechamento da CIV e ligadura de grande colateral de aorta descendente para pulm&#227;o esquerdo (<xref ref-type="fig" rid="a16fig02">Figuras 2A</xref>, <xref ref-type="fig" rid="a16fig02">2B</xref>, <xref ref-type="fig" rid="a16fig02">2C</xref> e <xref ref-type="fig" rid="a16fig02">2D</xref>).</p>
    <p><fig id="a16fig02"/>&#13;
&#160;&#13;
</p>
    <p>
      <fig id="a16fig02abc">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf04.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>&#13;
  <fig id="a16fig02xfig2def"/><fig id="a16fig02def"><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf05.jpg"/></fig></p>
    <p>&#13;
  <fig id="a16fig02xfig2gh"/><fig id="a16fig02gh"><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf06.jpg"/></fig></p>
    <p>O paciente evoluiu com baixo d&#233;bito e insufici&#234;ncia card&#237;aca por disfun&#231;&#227;o biventricular, necessitando de drogas vasoativas por tempo prolongado com recupera&#231;&#227;o gradual da fun&#231;&#227;o. Obteve alta hospitalar ap&#243;s 50 dias de p&#243;s-operat&#243;rio.</p>
    <p>Em 7 anos de seguimento tardio p&#243;s-operat&#243;rio, embora demonstrasse boa evolu&#231;&#227;o cl&#237;nica, indicou-se cateterismo card&#237;aco com o objetivo de estudar as press&#245;es pulmonares e embolizar a colateral para lobo m&#233;dio direito. As press&#245;es em ventr&#237;culo direito mediram 40/0/5 mmHg. Como essa colateral era esten&#243;tica na origem e por haver aus&#234;ncia de ramos da art&#233;ria pulmonar para tal lobo, optou-se pela conduta expectante (<xref ref-type="fig" rid="a16fig02">Figuras 2E</xref>, <xref ref-type="fig" rid="a16fig02">2F</xref> e <xref ref-type="fig" rid="a16fig02">2G</xref>).</p>
    <p>Atualmente, o paciente encontra-se assintom&#225;tico, fazendo uso de amiodarona para controle de arritmia ventricular, diminui&#231;&#227;o significativa da &#225;rea card&#237;aca e da congest&#227;o pulmonar ao RX (<xref ref-type="fig" rid="a16fig02">Figura 2H</xref>). O ecocardiograma atual mostra pr&#243;tese biol&#243;gica pulmonar com gradiente discreto de 16 mmHg, insufici&#234;ncia a&#243;rtica discreta com recupera&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o biventricular.</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>O presente caso demonstra a import&#226;ncia da ecocardiografia especializada para os adultos portadores de cardiopatia cong&#234;nita. O diagn&#243;stico de <italic>truncus arteriosus, </italic>realizado pela primeira vez na vida desse paciente em nosso servi&#231;o, motivou a equipe m&#233;dica do hospital a aprofundar a proped&#234;utica invasiva, mesmo havendo hist&#243;ria de dois cateterismos card&#237;acos anteriores com diagn&#243;stico de atresia pulmonar com CIV.</p>
    <p>&#201; importante tamb&#233;m enfatizar a avalia&#231;&#227;o correta dos dados do terceiro cateterismo card&#237;aco, que evidenciou press&#245;es elevadas em c&#226;maras direitas, logicamente devido &#224; transmiss&#227;o das press&#245;es sist&#234;micas do tronco arterial comum para ambos os ventr&#237;culos e tamb&#233;m pela presen&#231;a de CIV ampla. Outro dado importante na indica&#231;&#227;o cir&#250;rgica foi o fato de o tronco pulmonar apresentar estenose na origem, o que protegeu o pulm&#227;o at&#233; vida adulta. A presen&#231;a de colaterais sist&#234;mico-pulmonares originadas da aorta descendente e visibilizada em exames anteriores deve ter sido uma das raz&#245;es que levaram ao diagn&#243;stico de atresia pulmonar com CIV. Sabendo-se que &#233; rara a associa&#231;&#227;o de <italic>truncus</italic> com colaterais sist&#234;mico-pulmonares, a hip&#243;tese mais prov&#225;vel para justificar tal ocorr&#234;ncia &#233; que as mesmas tenham sido adquiridas ao longo da vida do paciente, com 28 anos e n&#227;o operado.</p>
    <p>O bom resultado cir&#250;rgico foi favorecido pelo arranjo peculiar da origem sinusal do orif&#237;cio pulmonar, que, ao apresentar uma dist&#226;ncia menor entre o tronco pulmonar e a via de sa&#237;da do ventr&#237;culo direito, facilitou a reconstru&#231;&#227;o desta regi&#227;o.</p>
    <p>Os autores enfatizam a dificuldade do diagn&#243;stico diferencial neste complexo caso de <italic>truncus</italic> at&#237;pico.</p>
    <p>
      <bold>Agradecimentos</bold>
    </p>
    <p>Os autores agradecem ao Sr. Carlos E. S. Cateb pela realiza&#231;&#227;o da editora&#231;&#227;o gr&#225;fica deste trabalho.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="nota1" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Lilian Maria Lopes </p>
        <p> Al. Santos, 211, conj 704 - Cerqueira Cesar </p>
        <p> 01419-000 S&#227;o Paulo, SP - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p><email xlink:href="lilianlopes@cardiol.br">lilianlopes@cardiol.br</email>, </p>
        <p>
          <email xlink:href="lilianlopes@ecokid.com.br">lilianlopes@ecokid.com.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 08/10/09; revisado recebido em 04/06/10; aceito em 05/07/10.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Calder L, Van Praagh R, Van Praagh S, Sears WP, Corwin R, Levy A, et al. Truncus arteriosus communis: clinical, angiocardiographic, and pathologic findings in 100 patients. Am Heart J. 1976;92(1):23-38.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Truncus arteriosus communis: clinical, angiocardiographic, and pathologic findings in 100 patients</article-title>
          <source>Am Heart J</source>
          <date>
            <year>1976</year>
          </date>
          <fpage>23</fpage>
          <lpage>38</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Calder</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Van Praagh</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Van Praagh</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sears</surname>
              <given-names>WP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Corwin</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Levy</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Collett RW, Edwards JE. Persistent truncus arteriosus: a classification according to anatomic types. Surg Clin North Am. 1949;29(4):1245-70.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Persistent truncus arteriosus: a classification according to anatomic types</article-title>
          <source>Surg Clin North Am</source>
          <date>
            <year>1949</year>
          </date>
          <fpage>1245</fpage>
          <lpage>70</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Collett</surname>
              <given-names>RW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Edwards</surname>
              <given-names>JE</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Van Praagh R, Van Praagh S. The anatomy of common aorticopulmonary trunk (truncus arteriosus communis) and its embryologic implications: a study of 57 necropsy cases. Am J Cardiol. 1965;16(3):406-25.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The anatomy of common aorticopulmonary trunk (truncus arteriosus communis) and its embryologic implications: a study of 57 necropsy cases</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>1965</year>
          </date>
          <fpage>406</fpage>
          <lpage>25</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>16</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Van Praagh</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Van Praagh</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Lopes LM. Anomalias da jun&#231;&#227;o ventr&#237;culo-arterial. In: Lopes LM, Zugaib M. (eds.). Atlas comentado de cardiologia fetal. S&#227;o Paulo: RR Donnelley; 2003.p.198.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Atlas comentado de cardiologia fetal</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>198</fpage>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lopes</surname>
              <given-names>LM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lopes</surname>
              <given-names>LM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zugaib</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. De Araujo LML, Schmidt KG, Silverman NH, Finkbeiner WE. Prenatal detection of truncus arteriosus by ultrasound. Pediatric Cardiol. 1987;8(4):261-3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Prenatal detection of truncus arteriosus by ultrasound</article-title>
          <source>Pediatric Cardiol</source>
          <date>
            <year>1987</year>
          </date>
          <fpage>261</fpage>
          <lpage>3</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>8</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>De Araujo</surname>
              <given-names>LML</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schmidt</surname>
              <given-names>KG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Silverman</surname>
              <given-names>NH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Finkbeiner</surname>
              <given-names>WE</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Connelly M. Common arterial trunk. In: Gatzoulis MA, Webb GD, Daubeney PEF. (eds.). Diagnosis and management of adult congenital heart disease. London: Churchill Livingstone; 2003.p.265-71.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Diagnosis and management of adult congenital heart disease</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>265</fpage>
          <lpage>71</lpage>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Connelly</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gatzoulis</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Webb</surname>
              <given-names>GD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Daubeney</surname>
              <given-names>PEF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Adachi I, Uemura H, McCarthy KP, Seale A, Ho SY. Relationship between orifices of pulmonary and coronary arteries in common arterial trunk. Eur J Cardiothorac Surg. 2009; 35(4):594-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Relationship between orifices of pulmonary and coronary arteries in common arterial trunk</article-title>
          <source>Eur J Cardiothorac Surg</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>594</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Adachi</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Uemura</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>McCarthy</surname>
              <given-names>KP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Seale</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ho</surname>
              <given-names>SY</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Case Report</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Atypical truncus arteriosus operated at 28 years of age: importance of differential diagnosis</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>This is the case of 28 year-old adult with suspected congenital heart disease since birth, not treated in childhood at the his family's choice. At 27 years old, he was diagnosed with pulmonary atresia with ventricular septal defect and systemic-pulmonary collaterals, where surgery was contraindicated. A new review in our department showed that it was an atypical form of truncus arteriosus. The fact that a common arterial trunk with left-right shunt was viewed by echocardiography was a crucial fact for the indication of new catheterization, opening the prospect of surgical correction. Currently, the patient is well, with 7 years of postoperative outcome.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Heart defects</kwd>
        <kwd>congenital</kwd>
        <kwd>pulmonary atresia</kwd>
        <kwd>heart septal defects, ventricular</kwd>
        <kwd>truncus arteriosus</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASE REPORT</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="nota_1-body2">
          <label>
            <bold>Atypical <italic>Truncus arteriosus</italic> operated at 28 years of age: importance of differential diagnosis</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Lilian Maria Lopes; Jose Pedro da Silva; Luciana da Fonseca; Sonia Meiken; Andr&#233; Bavaresco Crist&#243;v&#227;o Salvador; Gustavo Spadaccia dos Santos Fernandes</bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Hospital Benefic&#234;ncia Portuguesa de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p>This is the case of 28 year-old adult with suspected congenital heart disease since birth, not treated in childhood at the his family's choice. At 27 years old, he was diagnosed with pulmonary atresia with ventricular septal defect and systemic-pulmonary collaterals, where surgery was contraindicated. A new review in our department showed that it was an atypical form of <italic>truncus arteriosus</italic>. The fact that a common arterial trunk with left-right shunt was viewed by echocardiography was a crucial fact for the indication of new catheterization, opening the prospect of surgical correction.</p>
      <p> Currently, the patient is well, with 7 years of postoperative outcome.</p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Heart defects, congenital/diagnosis; pulmonary atresia; heart septal defects, ventricular; <italic>truncus arteriosus</italic>.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>The <italic>truncus arteriosus</italic> or common arterial trunk, is a form of cyanotic heart disease where only one artery arises from the heart, being responsible for the systemic, pulmonary and coronary circulation<sup>1</sup>. It occurs in 1.5% of cases of congenital heart defects in newborns, presenting variations in their presentation as to the origin of the pulmonary trunk, which in 1949 generated an initial classification by Collett and Edwards<sup>2</sup>, followed by Van Praagh<sup>3</sup>. Rare forms that do not fall into these classifications may occur.</p>
      <p>Although several cases of diagnosis in foetus<sup>4,5</sup> life have been described, the diagnosis is made in the neonatal period or in childhood. Surgical correction is done in childhood and rarely in adult life<sup>6,7</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Case Report</bold>
      </p>
      <p>Male adult, 28 years old, with suspected congenital heart disease from birth not investigated due to refusal of parents, was acyanotic and satisfactory developed up to 10 years of age, when an episode of pneumonia led the patient to a referral center. Cardiac catheterization was performed, but the result has never been known by the family due to abandonment of treatment.</p>
      <p>At 27, the patient began to experience nocturnal dyspnea and was referred to a reference center, where he underwent echocardiography, who diagnosed pulmonary atresia with wide ventricular septal defect (VSD), moderate aortic insufficiency, important ectasia of the aortic root. A new catheterization confirmed the echocardiographic findings, also demonstrating the presence of systemic-pulmonary collateral arteries. At that time, surgery was contraindicated.</p>
      <p>After five months, the patient came to our hospital for a second opinion. The echocardiogram suggested the diagnosis of atypical form of <italic>truncus arteriosus</italic>, due to a large vessel emerging before the ascending aorta, giving rise to the pulmonary trunk, which did not fit the classically described types<sup>1,2</sup> (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig01-body2">Figures 1A</xref> and <xref ref-type="fig" rid="en_a16fig01-body2">1B</xref>).</p>
      <p content-type="html"><fig id="en_a16fig01-body2"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/63cbc2a76bd2949f491b7434a047356d7839418d.jpg"/><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/a08e9f0b78cf7adbcaf33b81e1ff6ab19b79a20b.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf01-en.jpg"/></fig>&#13;
&#160;&#13;
</p>
      <p>The color mapping showed accelerated flow from the truncus to the pulmonary trunk, suggesting low pulmonary vascular resistance. The truncal valve was tricuspid, slightly insufficient and the coronary arteries emerged in separate ostia with no abnormalities.</p>
      <p>Based on echocardiographic findings, a third cardiac catheterization was performed, which confirmed the diagnosis of <italic>truncus arteriosus</italic> without specifying type, associated with the artery to the middle lobe of right lung originating from the descending aorta with stenosis at the origin, severe hypertension in the right chambers (100/50/70 mmHg) and normal pressure in the aorta (120/55/80 mmHg). After the catheterization, the patient was discharged as the surgical team in charge of his case concluded that there was no indication for surgery.</p>
      <p>After two months, a third opinion was requested by the physician from the original center that referred the patient to our group. On this occasion, the patient was in good general condition, acyanotic, cardiac auscultation with a continuous murmur ++/4 throughout the precordium accompanied by fremitus. The electrocardiogram showed sinus rhythm and diffuse changes in ventricular repolarization. The radiographic image showed an enlarged cardiac silhouette +++/4 at the expense of the right ventricle with congested pulmonary vascular segment, especially in the perihilar region and right lung base (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig01-body2">Figure 1C</xref>). An magnetic resonance imaging confirmed the presence of a pulmonary trunk with sinus origin (below the sinotubular junction) and stenosis prior to the bifurcation (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig01-body2">Figure 1D</xref>), ruling out the possibility of this being a collateral vessel emerging from a coronary artery.</p>
      <p>Given these findings, we decided for total correction. The surgery confirmed the sinus origin of the pulmonary trunk near the right coronary artery with stenosis before bifurcation, and an intense network of collateral arteries (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig01-body2">Figure 1E</xref>). The surgery was uneventful. The right ventricle outflow tract (RV) was reconstructed with bovine pericardium, implantation of bioprosthesis No. 27 in the pulmonary position, closure of VSD and ligation of major descending aorta to the left lung (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">Figures 2A</xref>, <xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">2B</xref>, <xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">2C</xref> and <xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">2D</xref>).</p>
      <p content-type="html"><fig id="en_a16fig02-body2"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/0c9810389af7ea22c80c1193e78a5b23c4282b53.jpg"/><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/23f8d54584744cd7dd536efdefe0dd178f94a7bf.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf02-en.jpg"/></fig>&#13;
&#160;&#13;
</p>
      <p>The patient evolved with low output and heart failure due to biventricular dysfunction, requiring vasoactive drugs for long periods with gradual recovery of functions. He was discharged 50 days after surgery.</p>
      <p>In seven years of late postoperative follow-up, although showing good clinical outcome, cardiac catheterization was indicated in order to study the pulmonary pressures and embolize the collateral artery to the right middle lobe. Right ventricular pressures measured 40/0/5 mmHg. As this collateral artery was stenotic at origin and because there were no pulmonary artery branches to this lobe, we opted for expectant management (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">Figures 2E</xref>, <xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">2F</xref> and <xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">2G</xref>).</p>
      <p>Currently, the patient is asymptomatic, making use of amiodarone to control ventricular arrhythmia, significant decrease of cardiac silhouette and pulmonary congestion at RX (<xref ref-type="fig" rid="en_a16fig02-body2">Figure 2H</xref>). The current echocardiogram shows pulmonary bioprosthesis with discrete gradient of 16 mmHg, mild aortic regurgitation with recovery of biventricular function.</p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>This case demonstrates the importance of specialized echocardiography for adults with congenital heart disease. The first diagnosis of <italic>truncus arteriosus</italic> in the life of this patient, promoted by our hospital, prompted the hospital's medical staff to deepen invasive workups, even with a history of two previous cardiac catheterizations with a diagnosis of pulmonary atresia with VSD.</p>
      <p>It is also important to emphasize the correct evaluation of data from the third cardiac catheterization, which revealed high pressures in the right chambers, logically due to transmission of systemic pressures of the common arterial trunk to both ventricles and also due to the presence of large VSD. Another important surgical indication data was that the pulmonary trunk presented severe stenosis at the origin, which protected the lung until adulthood. The presence of systemic-pulmonary collateral arteries originating from the descending aorta and viewed in previous examinations must have been one of the reasons that led to the diagnosis of pulmonary atresia with VSD. Knowing that it is a rare association of <italic>truncus</italic> with systemic-pulmonary collateral arteries, the most likely hypothesis to justify such an occurrence is that they have been acquired over the patient's life, 28 years old and not operated.</p>
      <p>The good outcome was favored by the peculiar arrangement of the sinus origin of the pulmonary orifice, which, for presenting a smaller distance between the pulmonary trunk and right ventricle outflow tract, made easier the reconstruction of this region.</p>
      <p>The authors emphasize the difficulties of a differential diagnosis in this complex case of atypical truncus.</p>
      <p>
        <bold>Acknowledgments</bold>
      </p>
      <p>The authors thank Mr. Carlos E. S. Cateb for carrying out the graphic editing of this work.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Truncus arteriosus operado a los 28 a&#241;os: importancia del diagn&#243;stico diferencial</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>Describimos un caso de adulto de 28 a&#241;os con sospecha de cardiopat&#237;a cong&#233;nita desde el nacimiento, no tratada en la ni&#241;ez por opci&#243;n de la familia. A los 27 a&#241;os, se hizo diagn&#243;stico de atresia pulmonar con comunicaci&#243;n interventricular y colaterales sist&#233;mico-pulmonares, y se contraindic&#243; la cirug&#237;a. Una nueva reevaluaci&#243;n en nuestro servicio revel&#243; tratarse de un truncus arteriosus at&#237;pico. El hecho de un tronco arterial com&#250;n con shunt izquierdaderecha haber sido visualizado al ecocardiograma fue un dato crucial para la indicaci&#243;n de nuevo cateterismo, abriendo perspectiva de correcci&#243;n quir&#250;rgica. Al momento, el paciente se encuentra bien, con 7 a&#241;os de evoluci&#243;n posoperatoria.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Cardiopat&#237;as cong&#233;nitas</kwd>
        <kwd>atresia pulmonar</kwd>
        <kwd>comunicaci&#243;n interventricular</kwd>
        <kwd>tronco arterial</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASO CL&#205;NICO</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="nota_1-body3">
          <label>
            <bold><italic>Truncus arteriosus</italic> operado a los 28 a&#241;os: importancia del diagn&#243;stico diferencial</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Lilian Maria Lopes; Jose Pedro da Silva; Luciana da Fonseca; Sonia Meiken; Andr&#233; Bavaresco Crist&#243;v&#227;o Salvador; Gustavo Spadaccia dos Santos Fernandes</bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Hospital Benefic&#234;ncia Portuguesa de S&#227;o Paulo, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p>Describimos un caso de adulto de 28 a&#241;os con sospecha de cardiopat&#237;a cong&#233;nita desde el nacimiento, no tratada en la ni&#241;ez por opci&#243;n de la familia. A los 27 a&#241;os, se hizo diagn&#243;stico de atresia pulmonar con comunicaci&#243;n interventricular y colaterales sist&#233;mico-pulmonares, y se contraindic&#243; la cirug&#237;a. Una nueva reevaluaci&#243;n en nuestro servicio revel&#243; tratarse de un <italic>truncus arteriosus</italic> at&#237;pico. El hecho de un tronco arterial com&#250;n con <italic>shunt</italic> izquierda-derecha haber sido visualizado al ecocardiograma fue un dato crucial para la indicaci&#243;n de nuevo cateterismo, abriendo perspectiva de correcci&#243;n quir&#250;rgica.</p>
      <p> Al momento, el paciente se encuentra bien, con 7 a&#241;os de evoluci&#243;n posoperatoria.</p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Cardiopat&#237;as cong&#233;nitas/diagn&#243;stico, atresia pulmonar, comunicaci&#243;n interventricular, tronco arterial. </p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El <italic>truncus arteriosus, </italic>o tronco arterial com&#250;n, es una forma de cardiopat&#237;a cianog&#233;nica donde solamente una arteria emerge del coraz&#243;n, y es responsable de la circulaci&#243;n sist&#233;mica, pulmonar y coronaria<sup>1</sup>. Se produce en un 1,5% de los casos de cardiopat&#237;as cong&#233;nitas en neonatos, presentando variaciones en su forma de presentaci&#243;n en cuanto al origen del tronco pulmonar, lo que en 1949 gener&#243; una primera clasificaci&#243;n por Collett y Edwards<sup>2</sup>, seguida por la de Van Praagh<sup>3</sup>. Formas raras que no se enmarcan en estas clasificaciones pueden producirse. </p>
      <p>Aunque varios casos de diagn&#243;stico en vida fetal<sup>4,5 </sup>ya est&#233;n descritos, el diagn&#243;stico se hace en el per&#237;odo neonatal o en la ni&#241;ez. Ya la correcci&#243;n quir&#250;rgica se lleva a cabo en la ni&#241;ez y raramente en la vida adulta<sup>6,7</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Caso cl&#237;nico</bold>
      </p>
      <p>Adulto de 28 a&#241;os, sexo masculino, con sospecha de cardiopat&#237;a cong&#233;nita al nacimiento no investigada por la rechaza de los padres, se present&#243; acian&#243;tico y con desarrollo satisfactorio hasta los 10 a&#241;os, cuando un episodio de neumon&#237;a origin&#243; remisi&#243;n hacia el centro de referencia. Se realiz&#243; cateterismo card&#237;aco, cuyo resultado nunca fue conocido por la familia debido al abandono del tratamiento.</p>
      <p>A los 27 a&#241;os, el paciente pas&#243; a sentir disnea nocturna y se remiti&#243; a un centro de referencia, donde se someti&#243; a un ecocardiograma, que diagnostic&#243; atresia pulmonar con comunicaci&#243;n interventricular (CIV) amplia, insuficiencia a&#243;rtica moderada, ectasia importante de la ra&#237;z de la aorta. Un nuevo cateterismo se confirm&#243; el diagn&#243;stico ecocardiogr&#225;fico, demostrando tambi&#233;n la presencia de arterias colaterales sist&#233;mico-pulmonares. Hubo contraindicaci&#243;n de la cirug&#237;a en la ocasi&#243;n.</p>
      <p>Tras 5 meses, el paciente busc&#243; nuestro hospital para una segunda opini&#243;n. Se realiz&#243; un ecocardiograma, se plante&#243; la hip&#243;tesis diagn&#243;stica de <italic>truncus arteriosus</italic> at&#237;pico, al evidenciar un gran vaso que emerg&#237;a antes de la aorta ascendiente, dando origen al tronco pulmonar, y que no estaba acorde a los tipos cl&#225;sicamente descriptos<sup>1,2</sup> (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig01-body3">Figuras 1A</xref> y <xref ref-type="fig" rid="es_a16fig01-body3">1B</xref>).</p>
      <p content-type="html"><fig id="es_a16fig01-body3"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/6a4c4a8dbe9af6d5623ea2cff30e46794feb31d5.jpg"/><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/6c289813007a2e7958a3a65c9c5f517173b7b518.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf01-es.jpg"/></fig>&#13;
&#160;&#13;
</p>
      <p>El mapeo en colores mostr&#243; flujo acelerado del <italic>truncus</italic> para el tronco pulmonar, sugiriendo baja resistencia vascular pulmonar. La v&#225;lvula truncal era tric&#250;spide, discretamente insuficiente y las coronarias emerg&#237;an en ostium separados sin anormalidades.</p>
      <p>A partir del ecocardiograma, un tercero cateterismo card&#237;aco se llev&#243; a cabo, con la confirmaci&#243;n de la hip&#243;tesis diagn&#243;stica de <italic>truncus arteriosus </italic>sin especificaci&#243;n de tipo, asociado a la arteria para l&#243;bulo medio del pulm&#243;n derecho, origin&#225;ndose de la aorta descendiente con estenosis en el origen, hipertensi&#243;n severa en c&#225;maras derechas (100/50/70 mmHg) y presiones normales en aorta (120/55/80 mmHg). Tras el cateterismo, el paciente obtuvo alta hospitalaria por conclusi&#243;n del equipo de cirug&#237;a que lo segu&#237;a de que no hab&#237;a m&#225;s indicaci&#243;n quir&#250;rgica.</p>
      <p>Tras dos meses, una tercera opini&#243;n se solicit&#243; por el m&#233;dico del centro de origen que remiti&#243; el paciente para nuestro grupo. En dicha ocasi&#243;n, el paciente presentaba un buen estado general, acian&#243;tico, ausculta card&#237;aca con soplo continuo ++/4 en todo el precordio acompa&#241;ado de fr&#233;mito. El electrocardiograma mostr&#243; ritmo sinusal y alteraciones difusas de la repolarizaci&#243;n ventricular. El imagen radiogr&#225;fica mostr&#243; &#225;rea card&#237;aca aumentada +++/4 a las costas de ventr&#237;culo derecho, con trama vascular pulmonar congesta, principalmente en regi&#243;n perihiliar y base pulmonar derecha (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig01-body3">Figura 1C</xref>). Una resonancia magn&#233;tica confirm&#243; la presencia de un tronco pulmonar con origen sinusal del orificio (debajo de la junci&#243;n sinotubular) y estenosis antes de la bifurcaci&#243;n (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig01-body3">Figura 1D</xref>), quedando alejada la posibilidad de este vaso ser una colateral emergiendo de una arteria coronaria. </p>
      <p>Ante los hallazgos, se ha optado por la correcci&#243;n total. En el hecho operatorio, se confirm&#243; el origen sinusal del tronco pulmonar pr&#243;ximo a la coronaria derecha con estenosis antes de la bifurcaci&#243;n, adem&#225;s de intensa rede de colaterales (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig01-body3">Figura 1E</xref>). La cirug&#237;a trascurri&#243; sin intercurrencias, y se llev&#243; a cabo la reconstrucci&#243;n de la v&#237;a de salida de ventr&#237;culo derecho (VD) con pericardio bovino, implante de pr&#243;tesis biol&#243;gica n&#186; 27 en posici&#243;n pulmonar, cierre de la CIV y ligadura de gran colateral de aorta descendiente para pulm&#243;n izquierdo (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">Figuras 2A</xref>, <xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">2B</xref>, <xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">2C</xref> y <xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">2D</xref>). </p>
      <p content-type="html"><fig id="es_a16fig02-body3"><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/f41ab032b80f49fc0c02ab06c29257bd9d13e6b1.jpg"/><graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/KzmjcpDpdnqdWk6xBTj7hPK/62e53f2f3941cbdba04fbef725e1e02fe053e577.jpg"/><graphic xlink:href="1678-4170-abc-97-02-0e29-00016-gf02-es.jpg"/></fig>&#13;
&#160;&#13;
</p>
      <p>El paciente evolucion&#243; con bajo gasto e insuficiencia cardiaca por disfunci&#243;n biventricular, necesitando de f&#225;rmacos vasoactivas por tiempo prolongado con recuperaci&#243;n gradual de la funci&#243;n. Obtuvo alta hospitalaria tras 50 d&#237;as de postoperatorio.</p>
      <p>En 7 a&#241;os de seguimiento tard&#237;o postoperatorio, aunque ha demostrado buena evoluci&#243;n cl&#237;nica, se indic&#243; cateterismo card&#237;aco con el objetivo de estudiar las presiones pulmonares y embolizar la colateral para l&#243;bulo medio derecho. Las presiones en ventr&#237;culo derecho midieron 40/0/5 mmHg. Como esta colateral era esten&#243;tica en la origen y por haber ausencia de ramas de la arteria pulmonar para dicho l&#243;bulo, se opt&#243; por la conducta expectante (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">Figuras 2E</xref>, <xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">2F</xref> y <xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">2G</xref>). </p>
      <p>Actualmente, el paciente se encuentra asintom&#225;tico y hace uso de amiodarona para control de arritmia ventricular, disminuci&#243;n significativa del &#225;rea card&#237;aca y de la congesti&#243;n pulmonar al RX (<xref ref-type="fig" rid="es_a16fig02-body3">Figura 2H</xref>). El ecocardiograma actual muestra pr&#243;tesis biol&#243;gica pulmonar con gradiente discreto de 16 mmHg, insuficiencia a&#243;rtica discreta con recuperaci&#243;n de la funci&#243;n biventricular.</p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente caso demuestra la importancia de la ecocardiograf&#237;a especializada para los adultos portadores de cardiopat&#237;a cong&#233;nita. El diagn&#243;stico de <italic>truncus arteriosus, </italic>llevado a cabo por la primera vez en la vida de este paciente en nuestro servicio, motiv&#243; el equipo m&#233;dico del hospital a profundizar la proped&#233;utica invasiva, aun habiendo historia de dos cateterismos card&#237;acos anteriores con diagn&#243;stico de atresia pulmonar con CIV.</p>
      <p>Es importante tambi&#233;n enfatizar la evaluaci&#243;n correcta de los datos del tercero cateterismo card&#237;aco, que evidenci&#243; presiones elevadas en c&#225;maras derechas, l&#243;gicamente debido a la trasmisi&#243;n de las presiones sist&#233;micas del tronco arterial com&#250;n para ambos ventr&#237;culos y tambi&#233;n por la presencia de CIV amplia. Otro dato importante en la indicaci&#243;n quir&#250;rgica fue el hecho del tronco pulmonar presentar estenosis en el origen, lo que ha protegido el pulm&#243;n hasta la vida adulta. La presencia de colaterales sist&#233;mico-pulmonares originadas de la aorta descendiente y visualizada en ex&#225;menes anteriores debe haber sido una de las razones que conllevaron el diagn&#243;stico de atresia pulmonar con CIV. Tom&#225;ndose en consideraci&#243;n que es rara la asociaci&#243;n de <italic>truncus</italic> con colaterales sist&#233;mico-pulmonares, la hip&#243;tesis m&#225;s probable para justificar dicha ocurrencia es que las mismas hayan sido adquiridas a lo largo de la vida del paciente, sin tratamiento quir&#250;rgico.</p>
      <p>El buen resultado quir&#250;rgico fue favorecido por el arreglo peculiar del origen sinusal del orificio pulmonar, que, al presentar una distancia menor entre el tronco pulmonar y la v&#237;a de salida del ventr&#237;culo derecho, ha facilitado la reconstrucci&#243;n de esta regi&#243;n. </p>
      <p>Los autores enfatizan la dificultad del diagn&#243;stico diferencial en este complexo caso de <italic>truncus</italic> at&#237;pico. </p>
      <p>
        <bold>Agradecimientos</bold>
      </p>
      <p>Los autores agradecen al Sr. Carlos E. S. Cateb por la realizaci&#243;n de la publicaci&#243;n gr&#225;fica de este trabajo. </p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuve fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
