<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">WDX4TW4w47kT9HJ9VDMXy9N</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00014</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2011000200014</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(11)09600214</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2011000200014</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Correla&#231;&#227;o Cl&#237;nico-Radiogr&#225;fica</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Caso 2/2011: crian&#231;a de 43 meses de idade, do sexo masculino, com comunica&#231;&#227;o interventricular m&#250;ltipla, em evolu&#231;&#227;o cl&#237;nica desfavor&#225;vel, longo prazo ap&#243;s corre&#231;&#227;o anat&#244;mica</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Atik</surname>
            <given-names>Edmar</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">SP</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Hospital S&#237;rio-Liban&#234;s</institution>
        <country country="BR">Brasil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>02</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
      <volume>96</volume>
      <issue>2</issue>
      <fpage>e18</fpage>
      <lpage>e19</lpage>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>25</day>
        <month>03</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>CORRELA&#199;&#195;O Cl&#205;NICO-RADIOGR&#193;FICA</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Caso 2/2011 - crian&#231;a de 43 meses de idade, do sexo masculino, com comunica&#231;&#227;o interventricular m&#250;ltipla, em evolu&#231;&#227;o cl&#237;nica desfavor&#225;vel, longo prazo ap&#243;s corre&#231;&#227;o anat&#244;mica</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Edmar Atik </bold>
    </p>
    <p>Hospital S&#237;rio-Liban&#234;s, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="endb">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Cardiopatias cong&#234;nitas, comunica&#231;&#227;o interventricular, insufici&#234;ncia card&#237;aca, sopros card&#237;acos. </p>
    <p>
      <bold>Aspectos cl&#237;nicos</bold>
    </p>
    <p>Desde o nascimento, era observada dispneia persistente, mesmo ap&#243;s bandagem pulmonar realizada com 06 meses de idade. Ademais, baixo ganho ponderal motivou tamb&#233;m a realiza&#231;&#227;o da corre&#231;&#227;o do defeito com 16 meses de idade. Ao exame f&#237;sico nessa ocasi&#227;o, estava dispneico, acian&#243;tico e os pulsos eram normais. O peso era de 7.580 g, com altura de 74 cm. O prec&#243;rdio mostrava abaulamento pronunciado, com impuls&#245;es sist&#243;licas moderadas e o t&#243;rax exteriorizava esterno protuso em quilha. O <italic>ictus cordis</italic> era difuso no 4&#186; e 5&#186; espa&#231;os intercostais. Havia fr&#234;mito e sopro sist&#243;licos no 3&#186; e 4&#186; espa&#231;os intercostais na borda esternal esquerda e irradia&#231;&#227;o para a borda esternal alta. A segunda bulha era hiperfon&#233;tica e desdobrada. O f&#237;gado era palpado a dois cent&#237;metros na reborda costal direita. </p>
    <p>
      <bold>Exames complementares</bold>
    </p>
    <p><bold>Eletrocardiograma</bold> exibia sinais de sobrecarga biventricular acentuada e hemibloqueio anterior esquerdo. </p>
    <p><bold>Radiografia de t&#243;rax</bold> mostrava acentuado aumento da &#225;rea card&#237;aca e da trama vascular pulmonar. O arco m&#233;dio tamb&#233;m era proeminente (<xref ref-type="fig" rid="a14fig01m">Figura 1</xref>). </p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="a14fig01m">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-96-02-0e18-00014-gf01.jpg"/></fig>
    </p>
    <p><bold>Ecocardiograma </bold>mostrava v&#225;rias comunica&#231;&#245;es interventriculares na via de entrada ventricular com 6 mm, na parte trabecular com 7 mm e outra apical de 10 mm. O <italic>shunt</italic> era bidirecional e a bandagem pulmonar apresentava gradiente de press&#227;o de 77 mmHg. As cavidades esquerdas eram muito dilatadas (<xref ref-type="fig" rid="fig2">Figura 2</xref>). </p>
    <fig id="fig2">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-96-02-0e18-00014-gf02.jpg"/></fig>
    <p>
      <bold>Diagn&#243;stico</bold>
    </p>
    <p>Comunica&#231;&#227;o interventricular m&#250;ltipla em acentuada insufici&#234;ncia card&#237;aca apesar da bandagem pulmonar efetiva. </p>
    <p>
      <bold>Conduta</bold>
    </p>
    <p>&#192; cirurgia, em circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea prolongada de 105 minutos, foram fechadas tr&#234;s comunica&#231;&#245;es interventriculares grandes, uma na via de entrada ventricular, com 10 mm, outra na parte trabecular muscular, de 7 mm, ambas atrav&#233;s do &#225;trio direito, e outra apical com 12 mm, por incis&#227;o na ponta do ventr&#237;culo esquerdo. A debandagem pulmonar foi realizada com anastomose t&#233;rmino-terminal. </p>
    <p>O p&#243;s-operat&#243;rio foi complicado por baixo d&#233;bito card&#237;aco que requereu o uso de ventila&#231;&#227;o mec&#226;nica por 04 dias, drogas vasoativas por 06 dias e di&#225;lise peritonial por 07 dias. Bloqueio atrioventricular total tamb&#233;m complicou o quadro com revers&#227;o espont&#226;nea no 14&#186; dia, recebendo alta no 16&#186; dia ap&#243;s a opera&#231;&#227;o. </p>
    <p>Na evolu&#231;&#227;o a longo prazo, avaliada ap&#243;s 14 e 26 meses da opera&#231;&#227;o, era n&#237;tida a presen&#231;a por sopro card&#237;aco de comunica&#231;&#227;o interventricular residual, confirmada pelo ecocardiograma como sendo de 4 e de dois mil&#237;metros cada, al&#233;m da persist&#234;ncia de insufici&#234;ncia card&#237;aca com cansa&#231;o, cardiomegalia (apesar da diminui&#231;&#227;o da &#225;rea card&#237;aca em rela&#231;&#227;o &#224; do pr&#233;-operat&#243;rio - <xref ref-type="fig" rid="a14fig01m">Figura 1</xref>) e hepatomegalia a 4 cm do rebordo costal direito. Apesar desses achados, a crian&#231;a se mant&#233;m em atividade f&#237;sica bem tolerada e em uso de furosemida, espironolactona, captopril e carvedilol. No ecocardiograma, evidencia-se aumento das cavidades esquerdas e disfun&#231;&#227;o de ventr&#237;culo esquerdo (fra&#231;&#227;o de encurtamento da fibra mioc&#225;rdica de 27,0% e fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o de 52,0%). </p>
    <p>
      <bold>Considera&#231;&#245;es</bold>
    </p>
    <p>Mesmo corrigida, a comunica&#231;&#227;o interventricular m&#250;ltipla pode apresentar evolu&#231;&#227;o desfavor&#225;vel, como no caso apresentado. Deve-se essa evolu&#231;&#227;o a v&#225;rios fatores, como a acentuada sobrecarga sist&#243;lica e diast&#243;lica imposta ao cora&#231;&#227;o antes da cirurgia por tempo prolongado, mesmo aliviada pela bandagem pulmonar com 6 meses, a circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea prolongada, a coloca&#231;&#227;o de v&#225;rios remendos para oclus&#227;o dos defeitos e tamb&#233;m pela incis&#227;o cir&#250;rgica atrav&#233;s da ponta do ventr&#237;culo esquerdo. Desconhece-se a evolu&#231;&#227;o em um prazo maior ainda, mas &#233; poss&#237;vel se inferir at&#233; a obten&#231;&#227;o de melhora, desde que a continuidade da medica&#231;&#227;o possa reverter a disfun&#231;&#227;o presente. </p>
    <p>Continua essa anomalia a ser desafiadora, apesar dessa &#250;ltima infer&#234;ncia presuntivamente favor&#225;vel. </p>
    <p>
      <fn id="endb" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Edmar Atik </p>
        <p> Rua Dona Adma Jafet, 74 conj.73 - Bela Vista </p>
        <p> 01308-050 - S&#227;o Paulo, SP - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p><email xlink:href="eatik@cardiol.br">eatik@cardiol.br</email>, </p>
        <p>
          <email xlink:href="conatik@incor.usp.br">conatik@incor.usp.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p> Artigo recebido em 29/07/10; revisado recebido em 13/01/11; aceito em 13/01/11.</p>
  </body>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Clinicoradiological Session</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Case 2/2011: forty-three months old child, male, with multiple ventricular septal defect, unfavorable clinical course, long term after anatomical correction</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CLINICORADIOLOGICAL SESSION</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Case 2/2011 - forty-three months old child, male, with multiple ventricular septal defect, unfavorable clinical course, long term after anatomical correction </bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Edmar Atik </bold>
      </p>
      <p>Hospital S&#237;rio-Liban&#234;s, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
      <p>
        <xref ref-type="corresp" rid="endb-body2">Mailing address</xref>
      </p>
      <p><bold>Keywords:</bold> Congenital heart diseases, ventricular septal defect, heart failure, heart murmurs.</p>
      <p>
        <bold>Clinical aspects</bold>
      </p>
      <p>Since birth, persistent dyspnea was observed, even after pulmonary artery banding performed with 06 months of age. Moreover, low weight gain also motivated the correction of the defect with 16 months of age. Upon physical examination at that time, he was dyspneic, acyanotic and pulses were normal. His weight was 7,580 g, with a height of 74 cm. Precordium presented pronounced bulging, with mild systolic impulses and pectus carinatum (pigeon chest). Apical impulse was diffuse in the fourth and fifth intercostal spaces. There was systolic murmur and thrill in the third and fourth intercostal spaces at the left sternal edge irradiating to the upper sternal edge. The second sound was accentuated and split. The liver was palpable two centimeters in the right costal edge. </p>
      <p>
        <bold>Complementary tests</bold>
      </p>
      <p><bold>Electrocardiogram </bold>revealed signs of severe biventricular overload and left anterior hemiblock. </p>
      <p><bold>Chest radiography </bold>revealed marked increase in heart size and pulmonary vasculature. The middle arch was also prominent (<xref ref-type="fig" rid="en_a14fig01m-body2">Figure 1</xref>). </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_a14fig01m-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-96-02-0e18-00014-gf01-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p><bold>Echocardiogram</bold> showed multiple ventricular septal defects in the ventricular inlet with 6 mm, 7 mm in the trabecular part and 10 mm in the apical section. The shunt was bidirectional and the pulmonary artery banding had pressure gradient of 77 mmHg. The left cavities were very dilated (<xref ref-type="fig" rid="fig2-body2">Figure 2</xref>). </p>
      <fig id="fig2-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-96-02-0e18-00014-gf02-en.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Diagnosis</bold>
      </p>
      <p>Multiple ventricular septal defects in severe heart failure despite effective pulmonary banding. </p>
      <p>
        <bold>Conduct</bold>
      </p>
      <p>Upon the surgery, under prolonged cardiopulmonary bypass of 105 minutes, three large ventricular septal defects were closed, one in the ventricular inlet, with 10 mm, another in the muscular trabecular part, of 7 mm, both through the right atrium, and an apical one with 12 mm, by incision at the apical part of the left ventricle. The pulmonary artery debanding was performed with end-to-end anastomosis. </p>
      <p>The postoperative course was complicated by low cardiac output that required mechanical ventilation for 4 days, vasoactive drugs for 06 days and peritoneal dialysis for 07 days. Atrioventricular block also complicated the picture with spontaneous reversal on day 14, and patient was discharged on the 16<sup>th</sup> day after the surgery. </p>
      <p>In the long term, evaluated after 14 and 26 months after the surgery, the presence of heart murmur from residual ventricular septal defect was clear, as confirmed by echocardiography with 4 mm and 2 mm each, besides the persistence of heart failure with fatigue, cardiomegaly (despite decreased cardiac area compared to the pre-operative period - <xref ref-type="fig" rid="en_a14fig01m-body2">Figure 1</xref>) and hepatomegaly 4cm from the right costal edge. Despite these findings, the child performs well tolerated physical activity and under use of furosemide, spironolactone, captopril, and carvedilol. Echocardiogram reveals increased left cavities and left ventricular dysfunction (fractional shortening of myocardial fiber of 27.0% and ejection fraction of 52.0%). </p>
      <p>
        <bold>Notes</bold>
      </p>
      <p>Even corrected, the multiple ventricular septal defects may have multiple unfavorable outcomes, as in the case presented. This outcome is due to several factors, such as severe systolic and diastolic overload on the heart before surgery for a long time, though relieved by pulmonary artery banding at 6 months, prolonged extracorporeal circulation, placement of multiple patches for closure of defects and surgical incision at the apical portion of the left ventricle. Evolution in a longer term is unknown, but it is possible to infer until improvement is achieved, as long as the continuity of medication can reverse the dysfunction found. </p>
      <p>This anomaly continues to be challenging, despite the latter inference is presumptively positive.</p>
      <p>
        <fn id="endb-body2" fn-type="corresp">
          <label>
            <bold>Mailing address:</bold>
          </label>
          <p> Edmar Atik </p>
          <p> Rua Dona Adma Jafet, 74 conj.73 - Bela Vista </p>
          <p> 01308-050 - S&#227;o Paulo, SP - Brazil</p>
          <p> E-mail: </p>
          <p><email xlink:href="eatik@cardiol.br">eatik@cardiol.br</email>, </p>
          <p>
            <email xlink:href="conatik@incor.usp.br">conatik@incor.usp.br</email>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Manuscript received July 29, 2010; revised mansucript received January 13, 2011; accepted January 13, 2011. </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Caso 2/2011: ni&#241;o de 43 meses de edad, del sexo masculino, con comunicaci&#243;n interventricular m&#250;ltiple, en evoluci&#243;n cl&#237;nica desfavorable, largo plazo despu&#233;s de correcci&#243;n anat&#243;mica</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CORRELACI&#211;N Cl&#205;NICO-RADIOGR&#193;FICA</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Caso 2/2011 - ni&#241;o de 43 meses de edad, del sexo masculino, con comunicaci&#243;n interventricular m&#250;ltiple, en evoluci&#243;n cl&#237;nica desfavorable, largo plazo despu&#233;s de correcci&#243;n anat&#243;mica</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Edmar Atik </bold>
      </p>
      <p>Hospital S&#237;rio-Liban&#234;s, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
      <p>
        <xref ref-type="corresp" rid="endb-body3">Correspondencia</xref>
      </p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Cardiopat&#237;as cong&#233;nitas, comunicaci&#243;n interventricular, insuficiencia card&#237;aca, soplos card&#237;acos</p>
      <p>
        <bold>Aspectos cl&#237;nicos</bold>
      </p>
      <p>Desde el nacimiento, era observada disnea persistente, aun despu&#233;s de vendaje pulmonar realizado con 6 meses de edad. Adem&#225;s, bajo aumento ponderal motiv&#243; tambi&#233;n la realizaci&#243;n de la correcci&#243;n del defecto con 16 meses de edad. Al examen f&#237;sico en esa ocasi&#243;n, estaba disneico, acian&#243;tico y los pulsos eran normales. El peso era de 7.580 g, con altura de 74 cm. El precordio mostraba abombamiento pronunciado, con impulsos sist&#243;licos moderados y el t&#243;rax exteriorizaba estern&#243;n protuso en quilla. El <italic>ictus cordis</italic> era difuso en el 4&#186; y 5&#186; espacios intercostales. Hab&#237;a fr&#233;mito y soplo sist&#243;licos en el 3&#186; y 4&#186; espacios intercostales en el borde esternal izquierdo e irradiaci&#243;n al borde esternal alto. El segundo ruido era hiperfon&#233;tico y desdoblado. El h&#237;gado era palpado a dos cent&#237;metros en el reborde costal derecho. </p>
      <p>
        <bold>Ex&#225;menes complementarios</bold>
      </p>
      <p><bold>Electrocardiograma</bold> exhib&#237;a se&#241;ales de sobrecarga biventricular acentuada y hemibloqueo anterior izquierdo. </p>
      <p><bold>Radiograf&#237;a de t&#243;rax</bold> mostraba acentuado aumento del &#225;rea card&#237;aca y de la trama vascular pulmonar. El arco medio tambi&#233;n era prominente (<xref ref-type="fig" rid="es_a14fig01m-body3">Figura 1</xref>). </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_a14fig01m-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-96-02-0e18-00014-gf01-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p><bold>Ecocardiograma </bold>mostraba varias comunicaciones interventriculares en la v&#237;a de entrada ventricular con 6 mm, en la parte trabecular con 7 mm y otra apical de 10 mm. El <italic>shunt</italic> era bidireccional y el vendaje pulmonar presentaba gradiente de presi&#243;n de 77 mmHg. Las cavidades izquierdas eran muy dilatadas (<xref ref-type="fig" rid="fig2-body3">Figura 2</xref>). </p>
      <fig id="fig2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-96-02-0e18-00014-gf02-es.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Diagn&#243;stico</bold>
      </p>
      <p>Comunicaci&#243;n interventricular m&#250;ltiple en acentuada insuficiencia card&#237;aca a pesar del vendaje pulmonar efectiva. </p>
      <p>
        <bold>Conducta</bold>
      </p>
      <p>A la cirug&#237;a, en circulaci&#243;n extracorp&#243;rea prolongada de 105 minutos, fueron cerradas tres comunicaciones interventriculares grandes, una en la v&#237;a de entrada ventricular, con 10 mm, otra en la parte trabecular muscular, de 7 mm, ambas a trav&#233;s del atrio derecho, y otra apical con 12 mm, por incisi&#243;n en la punta del ventr&#237;culo izquierdo. El vendaje pulmonar fue realizado con anastomosis t&#233;rmino-terminal. </p>
      <p>El postoperatorio fue complicado por bajo d&#233;bito card&#237;aco que requiri&#243; el uso de ventilaci&#243;n mec&#225;nica por 4 d&#237;as, drogas vasoactivas por 6 d&#237;as y di&#225;lisis peritoneal por 7 d&#237;as. Bloqueo atrioventricular total tambi&#233;n complic&#243; el cuadro con reversi&#243;n espont&#225;nea en el 14&#186; d&#237;a, recibiendo alta en el 16&#186; d&#237;a despu&#233;s de la operaci&#243;n. </p>
      <p>En la evoluci&#243;n a largo plazo, evaluada despu&#233;s de 14 y 26 meses de la operaci&#243;n, era n&#237;tida la presencia por soplo card&#237;aco de comunicaci&#243;n interventricular residual, confirmada por el ecocardiograma como siendo de 4 y de dos mil&#237;metros cada una, adem&#225;s de la persistencia de insuficiencia card&#237;aca con cansancio, cardiomegalia (a pesar de la disminuci&#243;n del &#225;rea card&#237;aca en relaci&#243;n a la del preoperatorio - <xref ref-type="fig" rid="es_a14fig01m-body3">Figura 1</xref>) y hepatomegalia a 4 cm del reborde costal derecho. A pesar de esos hallazgos, el ni&#241;o se mantiene en actividad f&#237;sica bien tolerada y en uso de furosemida, espironolactona, captopril y carvedilol. En el ecocardiograma, se evidencia aumento de las cavidades izquierdas y disfunci&#243;n de ventr&#237;culo izquierdo (fracci&#243;n de acortamiento de la fibra mioc&#225;rdica de 27,0% y fracci&#243;n de eyecci&#243;n de 52,0%). </p>
      <p>
        <bold>Consideraciones</bold>
      </p>
      <p>Aun corregida, la comunicaci&#243;n interventricular m&#250;ltiple puede presentar evoluci&#243;n desfavorable, como en el caso presentado. Se debe esa evoluci&#243;n a varios factores, como la acentuada sobrecarga sist&#243;lica y diast&#243;lica impuesta al coraz&#243;n antes de la cirug&#237;a por tiempo prolongado, aun aliviada por el vendaje pulmonar con 6 meses, la circulaci&#243;n extracorp&#243;rea prolongada, la colocaci&#243;n de varios remiendos para oclusi&#243;n de los defectos y tambi&#233;n por la incisi&#243;n quir&#250;rgica a trav&#233;s de la punta del ventr&#237;culo izquierdo. Se desconoce la evoluci&#243;n en un plazo mayor aun, pero es posible inferir hasta la obtenci&#243;n de mejora, desde que la continuidad de la medicaci&#243;n pueda revertir la disfunci&#243;n presente. </p>
      <p>Contin&#250;a esa anomal&#237;a siendo desafiante, a pesar de esa &#250;ltima inferencia presuntamente favorable.</p>
      <p>
        <fn id="endb-body3" fn-type="corresp">
          <label>
            <bold>Correspondencia:</bold>
          </label>
          <p> Edmar Atik </p>
          <p> Rua Dona Adma Jafet, 74 conj.73 - Bela Vista </p>
          <p> 01308-050 - S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
          <p> E-mail: </p>
          <p><email xlink:href="eatik@cardiol.br">eatik@cardiol.br</email>, </p>
          <p>
            <email xlink:href="conatik@incor.usp.br">conatik@incor.usp.br</email>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p> Art&#237;culo recibido el 29/07/10; revisado recibido el 13/01/11; aceptado el 13/01/11. </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
