<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">6YxWYVMtXPyq75NL7DgWrMq</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00012</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2010001600012</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(10)09500612</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2010005000131</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Artigos Originais</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>O pept&#237;deo natriur&#233;tico do tipo B &#233; preditor de eventos em p&#243;s-operat&#243;rio de cirurgia ortop&#233;dica</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Villacorta Junior</surname>
            <given-names>Humberto</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Castro</surname>
            <given-names>Isabela Sim&#245;es de</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Godinho</surname>
            <given-names>Marise</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Mattos</surname>
            <given-names>Camila</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Visconti</surname>
            <given-names>Rog&#233;rio</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Saud</surname>
            <given-names>Maur&#237;cio</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Novais</surname>
            <given-names>M&#244;nica</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Murad</surname>
            <given-names>Cl&#225;udia</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Nogueira</surname>
            <given-names>Fernanda</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Rio de Janeiro</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Instituto Nacional de Traumatologia e Ortopedia</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Niter&#243;i</named-content>
          <named-content content-type="state">Rio de Janeiro</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal Fluminense</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>12</month>
        <year>2010</year>
      </pub-date>
      <volume>95</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>743</fpage>
      <lpage>748</lpage>
      <history>
        <date date-type="accepted">
          <day>24</day>
          <month>05</month>
          <year>2010</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>06</day>
          <month>05</month>
          <year>2010</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>09</day>
          <month>03</month>
          <year>2010</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>FUNDAMENTO: A avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica nem sempre &#233; suficiente para predizer complica&#231;&#245;es card&#237;acas p&#243;s-operat&#243;rias (PO). O pept&#237;deo natriur&#233;tico do tipo B (BNP) tem grande valor progn&#243;stico em pacientes (pts) com insufici&#234;ncia card&#237;aca. Seu valor como preditor de eventos em cirurgias ortop&#233;dicas ainda n&#227;o foi testado. OBJETIVO: Avaliar o valor do BNP em predizer complica&#231;&#245;es card&#237;acas no PO de cirurgia ortop&#233;dica. M&#201;TODOS: Avaliados de modo prospectivo, 208 pts submetidos &#224; cirurgia para corre&#231;&#227;o de fratura de f&#234;mur e artroplastia de quadril ou de joelho. Foram 149 (71,6%) mulheres e a idade m&#233;dia foi de 72,6 &#177; 8,8 anos. Os pacientes foram submetidos, no pr&#233;-operat&#243;rio, &#224; avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica convencional e estimativa do risco cir&#250;rgico pela classifica&#231;&#227;o da American Society of Anesthesiologists (ASA). O BNP foi dosado no pr&#233;-operat&#243;rio e avaliou-se a sua capacidade de predizer eventos card&#237;acos (morte, infarto agudo do mioc&#225;rdio, angina inst&#225;vel, fibrila&#231;&#227;o atrial, taquicardia ventricular ou insufici&#234;ncia card&#237;aca) no PO, atrav&#233;s de an&#225;lise multivariada por regress&#227;o log&#237;stica. RESULTADOS: Dezessete (8,0%) pacientes apresentaram eventos card&#237;acos. A mediana de BNP foi significativamente maior nesses pacientes quando comparada a dos sem eventos card&#237;acos (93 [varia&#231;&#227;o interquartil 73-424] vs 26,6 [13,2-53,1], p = 0,0001). O BNP foi o principal preditor independente de eventos (p = 0,01). A classifica&#231;&#227;o da ASA n&#227;o foi preditor independente. A an&#225;lise de curva ROC demonstrou que para um corte de 60 pg/ml, o BNP apresentou sensibilidade de 76,0% e especificidade de 79,0% para predizer eventos, com &#225;rea sob a curva de 83,0%. CONCLUS&#195;O: O BNP &#233; um preditor independente de eventos card&#237;acos no PO de cirurgias ortop&#233;dicas.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Ortopedia</kwd>
        <kwd>procedimentos cir&#250;rgicos</kwd>
        <kwd>cuidados p&#243;s-operat&#243;rios</kwd>
        <kwd>pept&#237;deo natriur&#233;tico tipo B</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>24</day>
        <month>09</month>
        <year>2010</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>ARTIGO ORIGINAL</bold>
    </p>
    <p>O pept&#237;deo natriur&#233;tico do tipo B &#233; preditor de eventos em p&#243;s-operat&#243;rio de cirurgia ortop&#233;dica</p>
    <p>
      <bold>Humberto Villacorta Junior<sup>I</sup>; Isabela Sim&#245;es de Castro<sup>II</sup>; Marise Godinho<sup>II</sup>; Camila Mattos<sup>II</sup>; Rog&#233;rio Visconti<sup>II</sup>; Maur&#237;cio Saud<sup>II</sup>; M&#244;nica Novais<sup>II</sup>; Cl&#225;udia Murad<sup>II</sup>; Fernanda Nogueira<sup>II</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Universidade Federal Fluminense, Niter&#243;i </p>
    <p><sup>II</sup>Instituto Nacional de Traumatologia e Ortopedia, Rio de Janeiro, RJ - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="nt">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> A avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica nem sempre &#233; suficiente para predizer complica&#231;&#245;es card&#237;acas p&#243;s-operat&#243;rias (PO). O pept&#237;deo natriur&#233;tico do tipo B (BNP) tem grande valor progn&#243;stico em pacientes (pts) com insufici&#234;ncia card&#237;aca. Seu valor como preditor de eventos em cirurgias ortop&#233;dicas ainda n&#227;o foi testado. </p>
    <p><bold>OBJETIVO:</bold> Avaliar o valor do BNP em predizer complica&#231;&#245;es card&#237;acas no PO de cirurgia ortop&#233;dica. </p>
    <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> Avaliados de modo prospectivo, 208 pts submetidos &#224; cirurgia para corre&#231;&#227;o de fratura de f&#234;mur e artroplastia de quadril ou de joelho. Foram 149 (71,6%) mulheres e a idade m&#233;dia foi de 72,6 &#177; 8,8 anos. Os pacientes foram submetidos, no pr&#233;-operat&#243;rio, &#224; avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica convencional e estimativa do risco cir&#250;rgico pela classifica&#231;&#227;o da <italic>American Society of Anesthesiologists</italic> (ASA). O BNP foi dosado no pr&#233;-operat&#243;rio e avaliou-se a sua capacidade de predizer eventos card&#237;acos (morte, infarto agudo do mioc&#225;rdio, angina inst&#225;vel, fibrila&#231;&#227;o atrial, taquicardia ventricular ou insufici&#234;ncia card&#237;aca) no PO, atrav&#233;s de an&#225;lise multivariada por regress&#227;o log&#237;stica. </p>
    <p><bold>RESULTADOS:</bold> Dezessete (8,0%) pacientes apresentaram eventos card&#237;acos. A mediana de BNP foi significativamente maior nesses pacientes quando comparada a dos sem eventos card&#237;acos (93 [varia&#231;&#227;o interquartil 73-424] <italic>vs</italic> 26,6 [13,2-53,1], p = 0,0001). O BNP foi o principal preditor independente de eventos (p = 0,01). A classifica&#231;&#227;o da ASA n&#227;o foi preditor independente. A an&#225;lise de curva ROC demonstrou que para um corte de 60 pg/ml, o BNP apresentou sensibilidade de 76,0% e especificidade de 79,0% para predizer eventos, com &#225;rea sob a curva de 83,0%. </p>
    <p><bold>CONCLUS&#195;O:</bold> O BNP &#233; um preditor independente de eventos card&#237;acos no PO de cirurgias ortop&#233;dicas.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Ortopedia, procedimentos cir&#250;rgicos, cuidados p&#243;s-operat&#243;rios, pept&#237;deo natriur&#233;tico tipo B.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Pacientes submetidos a cirurgias n&#227;o card&#237;acas podem apresentar eventos card&#237;acos, como infarto agudo do mioc&#225;rdio e edema agudo de pulm&#227;o, como complica&#231;&#227;o p&#243;s-operat&#243;ria<sup>1,2</sup>. A identifica&#231;&#227;o de pacientes de risco para esses eventos &#233; importante e nem sempre a avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica isoladamente &#233; suficiente. Em pacientes selecionados, usualmente complementa-se tal avalia&#231;&#227;o com m&#233;todos n&#227;o invasivos para aprecia&#231;&#227;o de isquemia e an&#225;lise da fun&#231;&#227;o card&#237;aca. Esses m&#233;todos, no entanto, envolvem custos, sendo necess&#225;ria a identifica&#231;&#227;o de quais pacientes poderiam ser dispensados dessa avalia&#231;&#227;o.</p>
    <p>O pept&#237;deo natriur&#233;tico do tipo B (BNP) &#233; um marcador de disfun&#231;&#227;o card&#237;aca e isquemia mioc&#225;rdica de grande valor progn&#243;stico em pacientes com insufici&#234;ncia card&#237;aca e em s&#237;ndromes coronarianas agudas<sup>3-5</sup>. Seu valor em detectar pacientes de risco para complica&#231;&#245;es card&#237;acas em p&#243;s-operat&#243;rio de cirurgia ortop&#233;dica n&#227;o foi determinado.</p>
    <p>O objetivo deste trabalho foi avaliar o valor do BNP na predi&#231;&#227;o de eventos card&#237;acos no p&#243;s-operat&#243;rio de pacientes submetidos a cirurgias ortop&#233;dicas.</p>
    <p>
      <bold>M&#233;todos</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Popula&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Foram inclu&#237;dos, de modo prospectivo, 208 pacientes submetidos &#224; cirurgia eletiva para corre&#231;&#227;o de fratura de f&#234;mur ou artroplastia de quadril ou de joelho, no per&#237;odo de mar/2006-jan/2007. </p>
    <p>Os pacientes assinaram consentimento informado e o trabalho foi aprovado pelo comit&#234; de &#233;tica de nosso hospital, sob o n&#250;mero 075, em 15 de dezembro de 2004. Os dados foram coletados atrav&#233;s de consultas pr&#233;-operat&#243;rias e an&#225;lise prospectiva de prontu&#225;rios. No per&#237;odo pr&#233;-operat&#243;rio foi estabelecido o risco cir&#250;rgico pelos crit&#233;rios da <italic>American Society of Anesthesiologists </italic>(<italic>ASA</italic>). Os crit&#233;rios dessa classifica&#231;&#227;o s&#227;o bem conhecidos e os pacientes s&#227;o classificados em risco ASA I, II, III, IV, V ou VI. </p>
    <p>Em 58 casos (27,8%), foi realizado um ecocardiograma transtor&#225;cico pr&#233;-operat&#243;rio, o qual foi feito no ecocardi&#243;grafo Nemio 30 da Toshiba, com transdutor de 2,5 MH eletr&#244;nico, determinando-se a fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o do ventr&#237;culo esquerdo (FEVE) pelo m&#233;todo de Teicholz.</p>
    <p>
      <bold>Medida de BNP</bold>
    </p>
    <p>O BNP foi dosado atrav&#233;s de imunofluoresc&#234;ncia, pelo m&#233;todo Triage (Biosite Inc, San Diego, CA, Estados Unidos da Am&#233;rica), sistema de <italic>point of care</italic>. O sangue foi coletado no dia da cirurgia ou em at&#233; 48 h antes desta. Foram coletados 5 ml, com an&#225;lise realizada em sangue total, em at&#233; 4 h da coleta. Para avalia&#231;&#227;o da varia&#231;&#227;o de BNP com a cirurgia, esse tamb&#233;m foi dosado 24 h ap&#243;s o procedimento cir&#250;rgico.</p>
    <p>
      <bold>Desfechos</bold>
    </p>
    <p>Os pacientes foram seguidos durante a interna&#231;&#227;o hospitalar (mediana de 5 dias, varia&#231;&#227;o interquartil = 4-8) pelos investigadores do estudo e foram avaliados quanto &#224; presen&#231;a de complica&#231;&#245;es cardiol&#243;gicas no p&#243;s-operat&#243;rio. A presen&#231;a de um dos seguintes foi considerado desfecho: infarto agudo do mioc&#225;rdio (IAM), angina inst&#225;vel, edema agudo de pulm&#227;o, insufici&#234;ncia card&#237;aca, fibrila&#231;&#227;o atrial aguda, taquicardia ventricular sustentada ou morte de origem card&#237;aca. </p>
    <p>Todos os pacientes foram submetidos &#224; avalia&#231;&#227;o eletrocardiogr&#225;fica e radiol&#243;gica de t&#243;rax no per&#237;odo pr&#233; e p&#243;s-operat&#243;rio. Pacientes com dor tor&#225;cica, dispneia, altera&#231;&#245;es hemodin&#226;micas s&#250;bitas ou arritmias supraventriculares ou ventriculares foram submetidos adicionalmente &#224; dosagem de marcadores de necrose mioc&#225;rdica de forma seriada e &#224; ecocardiografia no p&#243;s-operat&#243;rio. Morte card&#237;aca foi definida como morte de causa card&#237;aca durante a hospitaliza&#231;&#227;o. IAM foi definido como eleva&#231;&#227;o dos marcadores de necrose mioc&#225;rdica duas vezes acima dos limites superiores de normalidade associada a sintomas sugestivos ou aparecimento de onda Q nova no eletrocardiograma (ECG). Edema agudo de pulm&#227;o foi diagnosticado atrav&#233;s de exame cl&#237;nico e radiografia de t&#243;rax e arritmias card&#237;acas foram diagnosticadas pelo eletrocardiograma. </p>
    <p>Os desfechos foram considerados como primeiro evento, sem haver contagem dupla de eventos para um mesmo paciente.</p>
    <p>
      <bold>An&#225;lise estat&#237;stica</bold>
    </p>
    <p>As vari&#225;veis categ&#243;ricas s&#227;o apresentadas como n&#250;mero absoluto e percentual e avaliadas pelo teste do qui-quadrado ou, quando apropriado, pelo teste exato de Fischer. As vari&#225;veis cont&#237;nuas s&#227;o apresentadas como m&#233;dia e desvio-padr&#227;o. Os valores de BNP s&#227;o apresentados como mediana e varia&#231;&#227;o interquartil devido a n&#227;o apresentarem distribui&#231;&#227;o normal. As vari&#225;veis cont&#237;nuas foram avaliadas pelo teste <italic>t</italic> de <italic>Student</italic>, com exce&#231;&#227;o do BNP, que foi avaliado pelo teste de Mann-Whitney, devido &#224; distribui&#231;&#227;o n&#227;o normal. </p>
    <p>As vari&#225;veis independentes analisadas foram idade, sexo, IAM pr&#233;vio, hist&#243;ria de angina, revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica cir&#250;rgica ou percut&#226;nea pr&#233;via, insufici&#234;ncia card&#237;aca pr&#233;via, ritmo de fibrila&#231;&#227;o atrial, altera&#231;&#245;es significativas no eletrocardiograma de repouso (ondas Q patol&#243;gicas, bloqueio de ramo esquerdo, sobrecarga ventricular esquerda, altera&#231;&#245;es de segmento ST ou onda T, ritmo de fibrila&#231;&#227;o atrial e extrassistolia ventricular frequente), cardiomegalia na radiografia de t&#243;rax, FEVE ao ecocardiograma, creatinina, hemoglobina, tabagismo, doen&#231;a pulmonar obstrutiva cr&#244;nica (DPOC), acidente vascular pr&#233;vio, drogas (betabloqueadores, inibidores de enzima de convers&#227;o de angiotensina), classifica&#231;&#227;o de ASA, hipertens&#227;o arterial sist&#234;mica, dislipidemia, diabete melito e hist&#243;ria familiar de DAC. </p>
    <p>Na an&#225;lise univariada, as vari&#225;veis com valor de p &lt; 0,10 foram introduzidas no modelo multivariado de regress&#227;o log&#237;stica para se estabelecer as vari&#225;veis que se relacionavam de modo independente com os desfechos p&#243;s-operat&#243;rios. As vari&#225;veis BNP e idade foram dicotomizadas no modelo multivariado, entrando como BNP &gt; 60 pg/ml e idade &gt; 70 anos. A fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o n&#227;o foi inclu&#237;da na an&#225;lise multivariada por estar dispon&#237;vel em menos de um ter&#231;o dos casos.</p>
    <p>
      <bold>Resultados</bold>
    </p>
    <p>A <xref ref-type="table" rid="tab01">Tabela 1</xref> mostra as caracter&#237;sticas basais da popula&#231;&#227;o como um todo. Sessenta e dois pacientes (29,8%) estavam em uso de betabloqueadores, 102 (49,0%) estavam em uso de inibidores de enzima de convers&#227;o de angiotensina ou de bloqueador de receptor de angiotensina e 73 (35,0%) usavam diur&#233;ticos. O ECG de repouso foi normal em 120 pacientes (57,7%), 42 (20,0%) apresentaram ondas Q sugestivas de IAM pr&#233;vio, bloqueio de ramo esquerdo apareceu em 11 (5,2%), sobrecarga ventricular esquerda em 9 (4,3%), altera&#231;&#245;es de segmento ST ou onda T apareceram em 10 (4,8%), ritmo de fibrila&#231;&#227;o atrial esteve presente em 7 (3,3%) e extrassistolia frequente em 5 (2,5%).</p>
    <table-wrap id="tab01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <p>N&#227;o houve varia&#231;&#227;o significativa entre os valores de BNP pr&#233;-operat&#243;rio e p&#243;s-operat&#243;rio, com respectivas medianas e varia&#231;&#227;o interquartis de 27,9 (13,3-65) <italic>vs</italic> 23,5 (13,2-63,5), p = 0,34. Dezessete (8,0%) pacientes apresentaram eventos card&#237;acos. A mediana de BNP pr&#233;-operat&#243;rio foi significativamente maior nos pacientes que apresentaram eventos card&#237;acos quando comparados aos sem eventos (93 [varia&#231;&#227;o interquartil 73-424] <italic>vs</italic> 26,6 [13,2-53,1], p = 0,0001), como mostrado na <xref ref-type="fig" rid="fig01">Figura 1</xref>. A <xref ref-type="table" rid="tab02">Tabela 2</xref> mostra as caracter&#237;sticas dos pacientes com e sem desfechos. </p>
    <fig id="fig01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gf01.jpg"/></fig>
    <table-wrap id="tab02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt02.jpg"/></table-wrap>
    <p>Na an&#225;lise multivariada, o BNP pr&#233;-operat&#243;rio foi o principal preditor de eventos (p = 0,01), seguido por idade (p = 0,042). IAM pr&#233;vio (p = 0,05) apresentou valor marginal, como exposto na <xref ref-type="table" rid="tab03">Tabela 3</xref>. A classifica&#231;&#227;o da ASA n&#227;o foi preditor independente. A an&#225;lise de curva ROC (<xref ref-type="fig" rid="fig02">Figura 2</xref>) demonstrou que para um corte de 60 pg/ml, o BNP apresentou sensibilidade de 76,0% e especificidade de 79,0% para predizer eventos, com &#225;rea sob a curva de 83,0%. A <xref ref-type="table" rid="tab04">Tabela 4</xref> mostra a sensibilidade e a especificidade para diversos cortes de BNP. </p>
    <table-wrap id="tab03">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt03.jpg"/></table-wrap>
    <fig id="fig02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gf02.jpg"/></fig>
    <table-wrap id="tab04">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt04.jpg"/></table-wrap>
    <p>Embora n&#227;o tenha sido considerado como desfecho do estudo, vale ressaltar que n&#227;o ocorreram eventos de tromboembolismo pulmonar ou embolia gordurosa nessa casu&#237;stica.</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>No presente estudo, o BNP dosado em at&#233; 48 h. antes da cirurgia foi o principal preditor independente de eventos card&#237;acos no p&#243;s-operat&#243;rio, mostrando-se superior a par&#226;metros cl&#237;nicos tradicionais e &#224; classifica&#231;&#227;o da ASA. Um corte de 60 pg/ml apresentou boa acur&#225;cia para detec&#231;&#227;o de eventos cardiol&#243;gicos, com &#225;rea sob a curva de 83,0%.</p>
    <p> A utilidade dos pept&#237;deos natriur&#233;ticos (BNP e NTproBNP) em predizer eventos tem sido relatada, tanto em estudos que englobaram v&#225;rios tipos de cirurgia n&#227;o card&#237;aca, como em cirurgias espec&#237;ficas. Em todos eles, esses marcadores destacaram-se como o &#250;nico ou um dos principais preditores independente de risco p&#243;s-operat&#243;rio<sup>6-10</sup>. Dernellis e Panaretou avaliaram o valor do BNP pr&#233;-operat&#243;rio na predi&#231;&#227;o de risco em 1.590 pacientes submetidos a diferentes tipos de cirurgias n&#227;o card&#237;acas<sup>6</sup>. As vari&#225;veis cl&#237;nicas associadas independentemente com eventos foram FEVE e IAM pr&#233;vio. Quando o BNP era acrescentado ao modelo, essas vari&#225;veis perderam signific&#226;ncia e BNP &gt; 189 pg/ml foi o &#250;nico preditor independente no modelo final. O valor de corte nesse trabalho foi tr&#234;s vezes maior ao encontrado em nosso estudo. Isso pode ser explicado pelo fato de terem estudado uma popula&#231;&#227;o mais grave que a nossa em rela&#231;&#227;o &#224;s caracter&#237;sticas basais, com maior preval&#234;ncia de IAM, revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica cir&#250;rgica ou percut&#226;nea e insufici&#234;ncia card&#237;aca pr&#233;vios.</p>
    <p>Em outro estudo, o BNP foi capaz de predizer mortalidade a m&#233;dio prazo (seguimento mediano de 654 dias) ap&#243;s cirurgias n&#227;o card&#237;acas maiores<sup>8</sup>. Um corte de BNP &gt; 35 pg/ml apresentou sensibilidade de 70,0% e especificidade de 68,0%. A popula&#231;&#227;o estudada apresentava caracter&#237;sticas basais semelhantes ao presente estudo, obtendo-se valor de corte mais pr&#243;ximo ao encontrado por n&#243;s. Da mesma forma que o BNP, o NT-proBNP foi capaz de predizer complica&#231;&#245;es cardiol&#243;gicas em pacientes submetidos &#224; cirurgia para tratamento de aneurisma de aorta abdominal<sup>7</sup>, em pacientes de alto risco submetidos a v&#225;rios tipos de cirurgia n&#227;o card&#237;acas<sup>10</sup> e foi preditor da incid&#234;ncia de fibrila&#231;&#227;o atrial, ap&#243;s cirurgia tor&#225;cica para tratamento de neoplasia pulmonar<sup>9</sup>. Nosso estudo confirma os achados anteriores em uma popula&#231;&#227;o espec&#237;fica de pacientes submetidos &#224; cirurgia ortop&#233;dica. No entanto, levando-se em conta os dados da literatura, os pept&#237;deos natriur&#233;ticos parecem ser bons preditores de eventos cardiol&#243;gicos em qualquer tipo de cirurgia n&#227;o card&#237;aca. </p>
    <p>No presente trabalho, n&#227;o encontramos varia&#231;&#227;o significativa entre o BNP pr&#233;-operat&#243;rio e p&#243;s-operat&#243;rio. Esse dado contrasta com o observado por Schutt e cols.<sup>10</sup>, onde 89,0% dos pacientes apresentaram eleva&#231;&#227;o do NT-proBNP no p&#243;s-operat&#243;rio dosado em at&#233; tr&#234;s dias ap&#243;s a cirurgia, mesmo na aus&#234;ncia de IC cl&#237;nica detect&#225;vel. O autor especula que isso possa estar relacionado ao excesso de administra&#231;&#227;o de fluidos durante a cirurgia, mas isso n&#227;o p&#244;de ser comprovado em seu estudo.</p>
    <p>No presente estudo, o BNP foi preditor n&#227;o somente de mortalidade ou insufici&#234;ncia card&#237;aca, mas tamb&#233;m de IAM p&#243;s-operat&#243;rio e angina. Tal dado confirma o BNP como um bom marcador n&#227;o apenas de disfun&#231;&#227;o mioc&#225;rdica, mas tamb&#233;m de isquemia mioc&#225;rdica, como j&#225; demonstrado anteriormente<sup>11,12</sup>.</p>
    <p>Em pacientes com dor tor&#225;cica que procuram a sala de emerg&#234;ncia, &#233; descrito que o BNP eleva-se antes mesmo da eleva&#231;&#227;o de marcadores de necrose mioc&#225;rdica<sup>11</sup>. Al&#233;m disso, em pacientes com DAC est&#225;vel, o BNP prediz indu&#231;&#227;o de isquemia em testes provocativos<sup>12</sup>. </p>
    <p>Portanto, nossos dados sugerem que, em pacientes assintom&#225;ticos, n&#237;veis elevados de BNP poderiam indicar isquemia silenciosa e o exame poderia ser &#250;til em detectar pacientes candidatos &#224; avalia&#231;&#227;o de isquemia mioc&#225;rdica por m&#233;todos de imagem no pr&#233;-operat&#243;rio de cirurgias n&#227;o card&#237;acas.</p>
    <p>Neste trabalho, um fato digno de nota foi a classifica&#231;&#227;o da ASA n&#227;o ter podido detectar os eventos p&#243;s-operat&#243;rios. Embora essa classifica&#231;&#227;o seja bastante usada, &#233; sabido que apresenta limita&#231;&#245;es. Sua subjetividade resulta em consider&#225;vel varia&#231;&#227;o interobservador<sup>13-15</sup>. Em um estudo espanhol, um question&#225;rio com 10 casos hipot&#233;ticos foi distribu&#237;do para 333 m&#233;dicos entre residentes, anestesiologistas e chefes de servi&#231;o. Observou-se grau consider&#225;vel de imprecis&#227;o interobservador<sup>13</sup>. Por essa raz&#227;o, os cardiologistas t&#234;m preferido a utiliza&#231;&#227;o da classifica&#231;&#227;o de Goldman.</p>
    <p>
      <bold>Limita&#231;&#245;es</bold>
    </p>
    <p>O ecocardiograma foi realizado em somente 58 casos, limitando o confronto do BNP com as informa&#231;&#245;es ecocardiogr&#225;ficas. No entanto, o objetivo principal do estudo foi testar o desempenho do BNP em compara&#231;&#227;o aos par&#226;metros convencionais de hist&#243;ria e exame f&#237;sico. Sendo assim, entendemos que nossos dados sugerem que o BNP poderia auxiliar na sele&#231;&#227;o dos pacientes que necessitariam de exames complementares, como o ecocardiograma ou a cintilografia mioc&#225;rdica, para melhor defini&#231;&#227;o do risco card&#237;aco p&#243;s-operat&#243;rio. Al&#233;m disso, em que pese o pequeno n&#250;mero de pacientes submetidos &#224; ecocardiografia, n&#227;o houve diferen&#231;a significativa na FEVE em pacientes com e sem desfechos. </p>
    <p>Uma outra limita&#231;&#227;o &#233; que n&#227;o utilizamos outras escalas de risco cir&#250;rgico, como a classifica&#231;&#227;o de Goldman ou a de Lee. No entanto, a classifica&#231;&#227;o de ASA &#233; a mais utilizada na pr&#225;tica cl&#237;nica no Brasil.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo foi financiado pelo CNPq.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="nt" fn-type="corresp">
        <p>Correspond&#234;ncia:</p>
        <p> Humberto Villacorta Junior </p>
        <p> Rua Marqu&#234;s do Paran&#225;, 303 </p>
        <p> 24033-900 - Niter&#243;i, RJ - Brasil </p>
        <p> Email: </p>
        <p>
          <email xlink:href="hvillacorta@cardiol.br">hvillacorta@cardiol.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p> Artigo recebido em 09/03/10; revisado recebido em 06/05/10; aceito em 24/05/10.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Mangano DT. Perioperative cardiac morbidity.    Anesthesiology. 1990; 72 (1): 153-84.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Perioperative cardiac morbidity</article-title>
          <source>Anesthesiology</source>
          <date>
            <year>1990</year>
          </date>
          <fpage>153</fpage>
          <lpage>84</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>72</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mangano</surname>
              <given-names>DT</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Mangano DT, Goldman L. Current concepts:     preoperative assessment of patients with known or suspected coronary disease.   N Engl J Med. 1995; 333 (26): 1750-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Current concepts: preoperative assessment of patients with known or suspected coronary disease</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>1995</year>
          </date>
          <fpage>1750</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>26</issue>
          <volume>333</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mangano</surname>
              <given-names>DT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Goldman</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Villacorta H, Duarte A, Duarte NM, Carrano A, Mesquita ET, Dohmann HJF,   et al. Valor do peptideo natriur&#233;tico do tipo B no diagn&#243;stico   da insufici&#234;ncia card&#237;aca congestiva em pacientes atendidos com   dispn&#233;ia na unidade de emerg&#234;ncia. Arq Bras Cardiol. 2002; 79   (6): 564-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Valor do peptideo natriur&#233;tico do tipo B no diagn&#243;stico da insufici&#234;ncia card&#237;aca congestiva em pacientes atendidos com dispn&#233;ia na unidade de emerg&#234;ncia</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>564</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>79</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Villacorta</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Duarte</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Duarte</surname>
              <given-names>NM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carrano</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mesquita</surname>
              <given-names>ET</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dohmann</surname>
              <given-names>HJF</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Dokainish H, Zoghbi WA, Lakkis NM, Ambriz     E, Patel R, Quinones MA, et al. Incremental predictive power of B-type natriuretic     peptide and tissue Doppler echocardiography in the prognosis of patients   with congestive heart failure. J Am Coll Cardiol. 2005; 45 (8): 1223-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Incremental predictive power of B-type natriuretic peptide and tissue Doppler echocardiography in the prognosis of patients with congestive heart failure</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>1223</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>45</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dokainish</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zoghbi</surname>
              <given-names>WA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lakkis</surname>
              <given-names>NM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ambriz</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Patel</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Quinones</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. de Lemos JA, Morrow DA, Bentley JH, Omland     T, Sabatini MS, McCabe CH, et al. The prognostic value B-type natriuretic     peptide in patients with acute coronary syndromes. N Engl J Med. 2001; 345   (14): 1014-21.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The prognostic value B-type natriuretic peptide in patients with acute coronary syndromes</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>1014</fpage>
          <lpage>21</lpage>
          <issue>14</issue>
          <volume>345</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>de Lemos</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Morrow</surname>
              <given-names>DA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bentley</surname>
              <given-names>JH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Omland</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sabatini</surname>
              <given-names>MS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>McCabe</surname>
              <given-names>CH</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Dernellis J, Panaretou M. Assessment of     cardiac risk before non-cardiac surgery: brain natriuretic peptide in 1590   patients. Heart. 2006; 92 (11): 1645-50.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Assessment of cardiac risk before non-cardiac surgery: brain natriuretic peptide in 1590 patients</article-title>
          <source>Heart</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1645</fpage>
          <lpage>50</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>92</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dernellis</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Panaretou</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Feringa HHH, Bax JJ, Elhendy A, de Jonge     R, Lindemans J, Schouten O, et al. Association of plasma N-terminal pro-B-type     natriuretic peptide with postoperative cardiac events in patients undergoing     surgery for abdominal aortic aneurysm or leg bypass. Am J Cardiol. 2006;   98 (1): 111-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Association of plasma N-terminal pro-B-type natriuretic peptide with postoperative cardiac events in patients undergoing surgery for abdominal aortic aneurysm or leg bypass</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>111</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>98</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Feringa</surname>
              <given-names>HHH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bax</surname>
              <given-names>JJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Elhendy</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Jonge</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lindemans</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schouten</surname>
              <given-names>O</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Cuthbertson BH, Amiri AR, Croal BL, Rajagopalan     S, Brittenden J, Hillis GS. Utility of B-type natriuretic peptide in predicting     medium-term mortality in patients undergoing major non-cardiac surgery. Am   J Cardiol. 2007; 100 (8): 1310-3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Utility of B-type natriuretic peptide in predicting medium-term mortality in patients undergoing major non-cardiac surgery</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1310</fpage>
          <lpage>3</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>100</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cuthbertson</surname>
              <given-names>BH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Amiri</surname>
              <given-names>AR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Croal</surname>
              <given-names>BL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rajagopalan</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brittenden</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hillis</surname>
              <given-names>GS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Cardinale D, Colombo A, Sandri MT, Lamantia     G, Colombo N, Civelli M, et al. Increased perioperative N-terminal pro-B-type     natriuretic peptide levels predict atrial fibrillation after thoracic surgery   for lung cancer. Circulation. 2007; 115 (11): 1339-44.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Increased perioperative N-terminal pro-B-type natriuretic peptide levels predict atrial fibrillation after thoracic surgery for lung cancer</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1339</fpage>
          <lpage>44</lpage>
          <issue>11</issue>
          <volume>115</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cardinale</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Colombo</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sandri</surname>
              <given-names>MT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lamantia</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Colombo</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Civelli</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Schutt RC, Cevik C, Phy MP. Plasma N-terminal     prohormone brain natriuretic peptide as a marker for postoperative cardiac     events in high-risk patients undergoing noncardiac surgery. Am J Cardiol.   2009; 104 (1): 137-40.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Plasma N-terminal prohormone brain natriuretic peptide as a marker for postoperative cardiac events in high-risk patients undergoing noncardiac surgery</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>137</fpage>
          <lpage>40</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>104</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Schutt</surname>
              <given-names>RC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cevik</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Phy</surname>
              <given-names>MP</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Bassan R, Potsch A, Maisel A, Tura B,     Villacorta H, Nogueira MV, et al. B-type natriuretic peptide: a novel early     blood marker of acute myocardial infarction in patients with chest pain and   no ST-segment elevation. Eur Heart J. 2005; 26 (3): 234-40.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>B-type natriuretic peptide: a novel early blood marker of acute myocardial infarction in patients with chest pain and no ST-segment elevation</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>234</fpage>
          <lpage>40</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>26</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bassan</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Potsch</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maisel</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tura</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Villacorta</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nogueira</surname>
              <given-names>MV</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Bibbins-Domingo K, Ansari M, Schiler     NB, Massie B, Whooley MA. B-type natriuretic peptide and ischemia in patients     with stable coronary disease: data from the Heart and Soul Study. Circulation.   2003; 108 (24): 2987-92.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>B-type natriuretic peptide and ischemia in patients with stable coronary disease: data from the Heart and Soul Study</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>2987</fpage>
          <lpage>92</lpage>
          <issue>24</issue>
          <volume>108</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bibbins-Domingo</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ansari</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schiler</surname>
              <given-names>NB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Massie</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Whooley</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Castillo J, Canet J, Gomar C, Herv&#225;s     C. Imprecise status allocation by users of the American Society of Anesthesiologists     classification system: survey of Catalan anesthesiologists. Rev Esp Anestesiol   Reanim. 2007; 54 (7): 394-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Imprecise status allocation by users of the American Society of Anesthesiologists classification system: survey of Catalan anesthesiologists</article-title>
          <source>Rev Esp Anestesiol Reanim</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>394</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>7</issue>
          <volume>54</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Castillo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Canet</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gomar</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Herv&#225;s</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. Mak PH, Campbell RC, Irving MG. The ASA     physical status classification: interobserver consistency. Anaesth Intensive   Care. 2002; 30 (5): 633-40.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The ASA physical status classification: interobserver consistency</article-title>
          <source>Anaesth Intensive Care</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>633</fpage>
          <lpage>40</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>30</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mak</surname>
              <given-names>PH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Campbell</surname>
              <given-names>RC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Irving</surname>
              <given-names>MG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. Conners MS, Tonnessen BH, Sternbergh WC,    Carter G, Yoselevitz M, Money SR. Does ASA classification impact success rates    of endovascular aneurysm repairs? Ann Vasc Surg. 2002; 16 (5): 550-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Does ASA classification impact success rates of endovascular aneurysm repairs</article-title>
          <source>Ann Vasc Surg</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>550</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>16</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Conners</surname>
              <given-names>MS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tonnessen</surname>
              <given-names>BH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sternbergh</surname>
              <given-names>WC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Carter</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Yoselevitz</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Money</surname>
              <given-names>SR</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Original Articles</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">B-type natriuretic peptide is predictive of postoperative events in orthopedic surgery</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>BACKGROND: Clinical assessment is not always sufficient to predict postoperative (PO) cardiac complications. B-type natriuretic peptide (BNP) has an important prognostic value in patients with heart failure. Its value as a predictor of events in orthopedic surgeries has not yet been tested. OBJECTIVE: To assess the value of BNP in predicting cardiac complications in the PO period of orthopedic surgeries. METHODS: A total of 208 patients undergoing surgical treatment of femur fracture and hip or knee arthroplasty were prospectively evaluated. Of these, 149 (71.6%) were women and the mean age was 72.6 &#177; 8.8 years. In the preoperative period, the patients underwent conventional clinical assessment and their surgical risk was estimated according to the American Society of Anesthesiologists&#8217; (ASA) classification. BNP was determined in the preoperative period, and its ability to predict PO cardiac events (death; acute myocardial infarction; unstable angina; atrial fibrillation; ventricular tachycardia; or heart failure) was analyzed using multivariate logistic regression analysis. RESULTS: Seventeen patients (8.0%) experienced cardiac events. Median BNP was significantly higher in these patients in comparison to those without cardiac events (93 [interquartile range 73-424] vs 26.6 [13.2-53.1], p = 0.0001). BNP was the main independent predictor of events (p = 0.01). The ASA classification was not an independent predictor. Analysis of the ROC curve demonstrated that for a cut-off point of 60pg/mL, BNP showed sensitivity of 76.0% and specificity of 79.0% in the prediction of events, with an area under the curve of 83.0%. CONCLUSION: BNP is an independent predictor of PO cardiac events in orthopedic surgeries.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Orthopedics</kwd>
        <kwd>orthopedic procedures</kwd>
        <kwd>postoperative care</kwd>
        <kwd>natriuretic peptide, B-type</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ORIGINAL ARTICLE</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body2"/>B-Type natriuretic peptide is predictive of postoperative events in orthopedic surgery</p>
      <p>
        <bold>Humberto Villacorta Junior<sup>I</sup>; Isabela Sim&#245;es de Castro<sup>II</sup>; Marise Godinho<sup>II</sup>; Camila Mattos<sup>II</sup>; Rog&#233;rio Visconti<sup>II</sup>; Maur&#237;cio Saud<sup>II</sup>; M&#244;nica Novais<sup>II</sup>; Cl&#225;udia Murad<sup>II</sup>; Fernanda Nogueira<sup>II</sup></bold>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Universidade Federal Fluminense, Niter&#243;i</p>
      <p><sup>II</sup>Instituto Nacional de Traumatologia e Ortopedia, Rio de Janeiro, RJ - Brazil </p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p><bold>BACKGROND:</bold> Clinical assessment is not always sufficient to predict postoperative (PO) cardiac complications. B-type natriuretic peptide (BNP) has an important prognostic value in patients with heart failure. Its value as a predictor of events in orthopedic surgeries has not yet been tested.</p>
      <p><bold>OBJECTIVE:</bold> To assess the value of BNP in predicting cardiac complications in the PO period of orthopedic surgeries.</p>
      <p><bold>METHODS:</bold> A total of 208 patients undergoing surgical treatment of femur fracture and hip or knee arthroplasty were prospectively evaluated. Of these, 149 (71.6%) were women and the mean age was 72.6 &#177; 8.8 years. In the preoperative period, the patients underwent conventional clinical assessment and their surgical risk was estimated according to the American Society of Anesthesiologists' (ASA) classification. BNP was determined in the preoperative period, and its ability to predict PO cardiac events (death; acute myocardial infarction; unstable angina; atrial fibrillation; ventricular tachycardia; or heart failure) was analyzed using multivariate logistic regression analysis.</p>
      <p><bold>RESULTS:</bold> Seventeen patients (8.0%) experienced cardiac events. Median BNP was significantly higher in these patients in comparison to those without cardiac events (93 [interquartile range 73-424] <italic>vs</italic> 26.6 [13.2-53.1], p = 0.0001). BNP was the main independent predictor of events (p = 0.01). The ASA classification was not an independent predictor. Analysis of the ROC curve demonstrated that for a cut-off point of 60 pg/ml, BNP showed sensitivity of 76.0% and specificity of 79.0% in the prediction of events, with an area under the curve of 83.0%.</p>
      <p><bold>CONCLUSION:</bold> BNP is an independent predictor of PO cardiac events in orthopedic surgeries. (Arq Bras Cardiol. 2010; [online].ahead print, PP.0-0)</p>
      <p><bold>Key words:</bold> Orthopedics; orthopedic procedures; postoperative care; natriuretic peptide, B-type.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>Patients undergoing non-cardiac surgeries may experience cardiac events such as acute myocardial infarction and acute pulmonary edema as postoperative complications<sup>1,2</sup>. The identification of patients at risk for these events is important, and clinical assessment alone is not always sufficient. In selected patients, this assessment is usually complemented by non-invasive methods for the analysis of ischemia and cardiac function. However, these methods involve costs, so it is necessary to identify the patients who might be left without this assessment. </p>
      <p>B-type natriuretic peptide (BNP) is a marker of cardiac dysfunction and myocardial ischemia of great prognostic value in patients with heart failure and acute coronary syndromes<sup>3-5</sup>. Its value in detecting patients at risk for postoperative cardiac complications in orthopedic surgery has not been determined. </p>
      <p>The objective of this study was to evaluate the value of BNP in the prediction of postoperative cardiac events in patients undergoing orthopedic surgeries. </p>
      <p>
        <bold>Methods</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Population</bold>
      </p>
      <p>A total of 208 patients undergoing elective surgical treatment of femur fracture, or hip or knee arthroplasty were prospectively included in the period from March 2006 to January 2007. </p>
      <p>All patients gave written informed consent and the study was approved by the institutional ethics committee under number 075, in December 15, 2004. Data were collected during preoperative visits and from prospective analysis of the medical records. In the preoperative period, the surgical risk was established using the criteria of the American Society of Anesthesiologists (ASA). The criteria of this classification are well known and patients are classified in ASA I, II, III, IV, V or VI risk status.</p>
      <p>In 58 cases (27.8%), preoperative transthoracic echocardiography was performed using a Toshiba Nemio 30 ultrasound scanner, with a 2.5 MHz electronic transducer, and left ventricular ejection fraction (LVEF) was determined using the Teichholz method.</p>
      <p>
        <bold>BNP determination</bold>
      </p>
      <p>BNP was determined by immunofluorescence, using the Triage method (Biosite Inc, San Diego, CA, USA), point-of-care system. Blood was drawn on the day of surgery or up to 48 hours earlier. Five ml were drawn, and the analysis was carried out in whole blood within four hours of collection. For the analysis of BNP variation with surgery, its levels were also determined 24 h after surgery.</p>
      <p>
        <bold>Outcome measures</bold>
      </p>
      <p>The patients were followed up during hospitalization (median of 5 days, interquartile range = 4-8) by the study investigators and were evaluated for the presence of postoperative cardiac complications. The following events were considered outcome measures: acute myocardial infarction (AMI); unstable angina; acute pulmonary edema; heart failure; acute atrial fibrillation; sustained ventricular tachycardia; or cardiac death. </p>
      <p>Electrocardiographic assessment and chest radiography were obtained from all patients in the pre and postoperative periods. Serial determination of myocardial necrosis markers and echocardiography were additionally performed for patients with chest pain, shortness of breath, sudden hemodynamic changes or supraventricular or ventricular arrhythmias in the postoperative period. Cardiac death was defined as death from cardiac causes during hospitalization. AMI was defined as an elevation of myocardial necrosis markers by two times above the upper limits of normal associated with suggestive symptoms or new Q waves in the electrocardiogram (ECG). Acute pulmonary edema was diagnosed by means of clinical examination and chest radiography; cardiac arrhythmias were diagnosed using electrocardiography.</p>
      <p>The first event was considered an outcome measure, with no double counting of events for the same patient. </p>
      <p>
        <bold>Statistical analysis</bold>
      </p>
      <p>Categorical variables were expressed as absolute number and percentage and analyzed by the chi square test or by the Fischer's exact test, when appropriate. Continuous variables were expressed as mean and standard deviation. BNP values were expressed as median and interquartile range because they were non-normally distributed. Continuous variables were analyzed using the Student's t test, except for BNP, which was analyzed by the Mann-Whitney test because it was non-normally distributed. </p>
      <p>The independent variables analyzed were age; gender; previous AMI; history of angina; previous surgical or percutaneous myocardial revascularization; previous heart failure; atrial fibrillation; significant changes on resting electrocardiogram (pathological Q waves; left bundle branch block; left ventricular overload; ST-segment or T-wave changes; atrial fibrillation and frequent premature ventricular complexes); enlarged heart on chest radiography; LVEF on echocardiography; creatinine; hemoglobin; cigarette smoking; chronic obstructive pulmonary disease (COPD); previous stroke; use of drugs (betablockers, angiotensin-converting enzyme inhibitors); ASA classification; systemic hypertension; dyslipidemia; diabetes mellitus; and family history of CAD. </p>
      <p>In the univariate analysis, variables with p &lt; 0.10 were included in the multivariate logistic regression model in order to determine the variables independently related to the postoperative outcome measures. The variables BNP and age were dichotomized in the multivariate model, being included as BNP values &gt; 60 pg/ml and age &gt; 70 years. Ejection fraction was not included in the multivariate analysis because it was only available in less then one third of the cases.</p>
      <p>
        <bold>Results</bold>
      </p>
      <p><xref ref-type="table" rid="tab01-body2">Table 1</xref> shows the baseline characteristics of the population as a whole. Sixty-two patients (29.8%) were receiving betablockers, 102 (49.0%) were receiving angiotensin-converting enzyme inhibitors or angiotensin receptor blocker and 73 (35.0%) were taking diuretics. Resting ECG was normal in 120 patients (57.7%); 42 (20.0%) showed Q waves suggestive of previous AMI; left bundle branch block occurred in 11 (5.2%); left ventricular overload in 9 (4.3%); ST-segment or T wave abnormalities occurred in 10 (4.8%); atrial fibrillation in 7 (3.3%); and frequent premature ventricular complexes in 5 (2.5%).</p>
      <table-wrap id="tab01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>No significant variation was found between preoperative and postoperative BNP levels, with medians and interquartile ranges of 27.9 (13.3-65) <italic>vs</italic> 23.5 (13.2-63.5), respectively, p = 0.34. Seventeen (8.0%) patients experienced cardiac events. Preoperative median BNP levels were significantly higher in patients who experienced cardiac events in comparison to those who did not (93 [interquartile range 73-424] <italic>vs</italic> 26.6 [13.2-53.1], p = 0.0001), as shown in <xref ref-type="fig" rid="fig01-body2">Figure 1</xref>. The characteristics of patients with and without outcome measures are shown in <xref ref-type="table" rid="tab02-body2">Table 2</xref>.</p>
      <fig id="fig01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gf01-en.jpg"/></fig>
      <table-wrap id="tab02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>In the multivariate analysis, preoperative BNP was the main predictor of events (p = 0.01), followed by age (p = 0.042). Previous AMI (p = 0.05) showed a borderline value, as shown in <xref ref-type="table" rid="tab03-body2">Table 3</xref>. The ASA classification was not an independent predictor. The analysis of the ROC curve (<xref ref-type="fig" rid="fig02-body2">Figure 2</xref>) demonstrated that for a cut-off point of 60 pg/ml, BNP showed sensitivity of 76.0% and specificity of 79.0% to predict events, with an area under the curve of 83.0%. <xref ref-type="table" rid="tab04-body2">Table 4</xref> shows the sensitivity and specificity for several BNP cut-off points. </p>
      <table-wrap id="tab03-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt03-en.jpg"/></table-wrap>
      <fig id="fig02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gf02-en.jpg"/></fig>
      <table-wrap id="tab04-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt04-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>Although pulmonary thromboembolism and fat embolism were not considered outcome measures of the study, it is worthy pointing out that they did not occur in this case series. </p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>In the present study, BNP levels determined up to 48 hours prior to surgery were the main independent predictor of postoperative cardiac events, proving superior to conventional clinical parameters and to the ASA classification. The cut-off point of 60 pg/ml showed good accuracy in the detection of cardiac events, with an area under the curve of 83.0%.</p>
      <p>The utility of the natriuretic peptides BNP and N-terminal pro-BNP fraction (NT-proBNP) in predicting postoperative cardiac events has been reported in the past years both in studies including several types of non-cardiac surgery and in specific surgeries. In all of them, these markers stood out as the only independent predictor or one of the main independent predictors of the postoperative risk<sup>6-10</sup>. Dernellis and Panaretou analyzed the preoperative value of BNP in risk prediction in 1,590 patients undergoing different types of non-cardiac surgery<sup>6</sup>. The clinical variables independently associated with events were LVEF and previous AMI. When BNP was added to the model, these variables lost significance, and BNP &gt; 189 pg/ml was the only independent predictor in the final model. The cut-off point value in that study was three times higher than the one found in the present study. This can be explained by the fact that they studied a population more severely ill than ours in relation to baseline characteristics, with higher prevalences of previous AMI, surgical or percutaneous myocardial revascularization and heart failure.</p>
      <p>In another study, BNP was able to predict the mid-term mortality (median follow-up of 654 days) after major non-cardiac surgeries<sup>8</sup>. BNP cut-off point &gt; 35 pg/ml showed sensitivity of 70.0% and specificity of 68.0%. The study population showed baseline characteristics similar to those of the present study, and the cut-off point obtained was closer to that found in our study. Similarly to BNP, NT-proBNP was able to predict cardiac complications in patients undergoing surgical treatment of abdominal aortic aneurysm<sup>7</sup>; in high-risk patients undergoing several types of non-cardiac surgeries<sup>10</sup>; and in the prediction of the incidence of atrial fibrillation following thoracic surgery for the treatment of lung cancer<sup>9</sup>. Our study corroborates previous findings in a specific population of patients undergoing orthopedic surgery. However, taking into consideration the data reported in the literature, natriuretic peptides seem to be good predictors of cardiac events in any type of non-cardiac surgery. </p>
      <p>In the present study, we did not find a significant variation between preoperative and postoperative BNP levels. This finding differs from that observed in Schutt et al's study,<sup>10 </sup>in which 89.0% of the patients presented with increased postoperative NT-proBNP as determined within three days of the surgery, even in the absence of clinically detectable HF. The authors hypothesize that this may have been related to the excess of fluid administered during surgery, but they could not prove this notion in their study. </p>
      <p>In the present study, BNP levels were not only predictive of mortality or heart failure, but also of postoperative AMI and angina. This finding corroborates the idea that BNP is a good marker not only of myocardial dysfunction, but also of myocardial ischemia, as previously demonstrated<sup>11,12</sup>.</p>
      <p>In patients with chest pain who seek the emergency room, it has been described that BNP levels increase even before the elevation of myocardial necrosis markers<sup>11</sup>. Also, in patients with stable CAD, BNP predicts induced ischemia in stress tests<sup>12</sup>.</p>
      <p>Therefore, our data suggest that high BNP levels in asymptomatic patients could indicate silent ischemia, and the test could be useful to detect patients eligible for the investigation of myocardial ischemia by means of imaging methods in the preoperative period of non-cardiac surgeries. </p>
      <p>In this study, a relevant finding was the fact that the ASA classification could not detect postoperative events. Although this classification is widely used, it is known to have limitations. Its subjectivity results in considerable interobserver variation<sup>13-15</sup>. In a Spanish study, a questionnaire containing 10 hypothetical cases was handed out to 333 physicians among residents, anesthesiologists, and chiefs of service. Considerable interobserver disagreement was observed<sup>13</sup>. For this reason, cardiologists have chosen to use the Goldman classification. </p>
      <p>
        <bold>Limitations</bold>
      </p>
      <p>Echocardiography was performed in only 58 cases, thus limiting the comparison of BNP with echocardiographic information. However, the main objective of this study was to test the performance of BNP in comparison to conventional parameters of the medical history and physical examination. Thus, we conclude that our findings suggest that BNP could help select patients who need additional tests such as echocardiography or myocardial scintigraphy for a better definition of the postoperative cardiac risk. Also, despite the small number of patients undergoing echocardiography, no significant difference was found between the LVEF of patients with or without outcome measures. </p>
      <p>Another limitation is that other surgical risk scores, such as Goldman or Lee classification, were not used. However, the ASA classification is the most widely used score in clinical practice in Brazil. </p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>This study was funded by CNPq.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Art&#237;culos Originales</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">El p&#233;ptido natriur&#233;tico del tipo b es predictor de eventos en postoperatorio de cirug&#237;a ortop&#233;dica</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>FUNDAMENTO: La evaluaci&#243;n cl&#237;nica no siempre es suficiente para predecir complicaciones card&#237;acas postoperatorias (PO). El p&#233;ptido natriur&#233;tico del tipo B (BNP) tienen gran valor pron&#243;stico en pacientes (pts) con insuficiencia card&#237;aca. Su valor como predictor de eventos en cirug&#237;as ortop&#233;dicas aun no fue testeado. OBJETIVO: Evaluar el valor del BNP para predecir complicaciones card&#237;acas en el PO de cirug&#237;a ortop&#233;dica. M&#201;TODOS: Evaluados de modo prospectivo, 208 pts sometidos a cirug&#237;a para correcci&#243;n de fractura de f&#233;mur y artroplast&#237;a de cadera o de rodilla. Fueron 149 (71,6%) mujeres y la edad media fue de 72,6 &#177; 8,8 a&#241;os. Los pacientes fueron sometidos, en el preoperatorio, a evaluaci&#243;n cl&#237;nica convencional y estimativa del riesgo quir&#250;rgico por la clasificaci&#243;n de la American Society of Anesthesiologists (ASA). El BNP fue dosado en el preoperatorio y se evalu&#243; su capacidad de predecir eventos card&#237;acos (muerte, infarto agudo del miocardio, angina inestable, fibrilaci&#243;n atrial, taquicardia ventricular o insuficiencia card&#237;aca) en el PO, a trav&#233;s de an&#225;lisis multivariado por regresi&#243;n log&#237;stica. RESULTADOS: Diecisiete (8,0%) pacientes presentaron eventos card&#237;acos. La mediana de BNP fue significativamente mayor en esos pacientes cuando fue comparada a la de los sin eventos card&#237;acos (93 [variaci&#243;n intercuartil 73-424] vs. 26,6 [13,2-53,1], p = 0,0001). El BNP fue el principal predictor independiente de eventos (p = 0,01). La clasificaci&#243;n de la ASA no fue predictor independiente. El an&#225;lisis de curva ROC demostr&#243; que para un corte de 60 pg/ml, el BNP present&#243; sensibilidad de 76,0% y especificidad de 79,0% para predecir eventos, con &#225;rea bajo la curva de 83,0%. CONCLUSI&#211;N: EL BNP es un predictor independiente de eventos card&#237;acos en el PO de cirug&#237;as ortop&#233;dicas.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Ortopedia</kwd>
        <kwd>procedimientos quir&#250;rgicos</kwd>
        <kwd>cuidados postoperatorios</kwd>
        <kwd>p&#233;ptido natriur&#233;tico Tipo B</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO ORIGINAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="top-body3">
          <label>
            <bold>El p&#233;ptido natriur&#233;tico del tipo b es predictor de eventos en postoperatorio de cirug&#237;a ortop&#233;dica</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Humberto Villacorta Junior<sup>I</sup>; Isabela Sim&#245;es de Castro<sup>II</sup>; Marise Godinho<sup>II</sup>; Camila Mattos<sup>II</sup>; Rog&#233;rio Visconti<sup>II</sup>; Maur&#237;cio Saud<sup>II</sup>; M&#244;nica Novais<sup>II</sup>; Cl&#225;udia Murad<sup>II</sup>; Fernanda Nogueira<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Universidade Federal Fluminense, Niter&#243;i</p>
      <p><sup>II</sup>Instituto Nacional de Traumatologia e Ortopedia, Rio de Janeiro, RJ - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> La evaluaci&#243;n cl&#237;nica no siempre es suficiente para predecir complicaciones card&#237;acas postoperatorias (PO). El p&#233;ptido natriur&#233;tico del tipo B (BNP) tienen gran valor pron&#243;stico en pacientes (pts) con insuficiencia card&#237;aca. Su valor como predictor de eventos en cirug&#237;as ortop&#233;dicas aun no fue testeado.</p>
      <p> OBJETIVO: Evaluar el valor del BNP para predecir complicaciones card&#237;acas en el PO de cirug&#237;a ortop&#233;dica.</p>
      <p> M&#201;TODOS: Evaluados de modo prospectivo, 208 pts sometidos a cirug&#237;a para correcci&#243;n de fractura de f&#233;mur y artroplast&#237;a de cadera o de rodilla. Fueron 149 (71,6%) mujeres y la edad media fue de 72,6 &#177; 8,8 a&#241;os. Los pacientes fueron sometidos, en el preoperatorio, a evaluaci&#243;n cl&#237;nica convencional y estimativa del riesgo quir&#250;rgico por la clasificaci&#243;n de la American Society of Anesthesiologists (ASA). El BNP fue dosado en el preoperatorio y se evalu&#243; su capacidad de predecir eventos card&#237;acos (muerte, infarto agudo del miocardio, angina inestable, fibrilaci&#243;n atrial, taquicardia ventricular o insuficiencia card&#237;aca) en el PO, a trav&#233;s de an&#225;lisis multivariado por regresi&#243;n log&#237;stica.</p>
      <p> RESULTADOS: Diecisiete (8,0%) pacientes presentaron eventos card&#237;acos. La mediana de BNP fue significativamente mayor en esos pacientes cuando fue comparada a la de los sin eventos card&#237;acos (93 [variaci&#243;n intercuartil 73-424] vs. 26,6 [13,2-53,1], p = 0,0001). El BNP fue el principal predictor independiente de eventos (p = 0,01). La clasificaci&#243;n de la ASA no fue predictor independiente. El an&#225;lisis de curva ROC demostr&#243; que para un corte de 60 pg/ml, el BNP present&#243; sensibilidad de 76,0% y especificidad de 79,0% para predecir eventos, con &#225;rea bajo la curva de 83,0%.</p>
      <p> CONCLUSI&#211;N: EL BNP es un predictor independiente de eventos card&#237;acos en el PO de cirug&#237;as ortop&#233;dicas. </p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Ortopedia, procedimientos quir&#250;rgicos, cuidados postoperatorios, p&#233;ptido natriur&#233;tico Tipo B.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Pacientes sometidos a cirug&#237;as no card&#237;acas pueden presentar eventos card&#237;acos, como infarto agudo de miocardio y edema agudo de pulm&#243;n, como complicaci&#243;n postoperatoria<sup>1,2</sup>. La identificaci&#243;n de pacientes de riesgo para esos eventos es importante y no siempre la evaluaci&#243;n cl&#237;nica aislada es suficiente. En pacientes seleccionados, usualmente se complementa tal evaluaci&#243;n con m&#233;todos no invasivos para apreciaci&#243;n de isquemia y an&#225;lisis de la funci&#243;n card&#237;aca. Esos m&#233;todos, mientras tanto, envuelven costos, siendo necesaria la identificaci&#243;n de cuales pacientes podr&#237;an ser dispensados de esa evaluaci&#243;n<sup>.</sup></p>
      <p>El p&#233;ptido natriur&#233;tico del tipo B (BNP) es un marcador de disfunci&#243;n card&#237;aca e isquemia mioc&#225;rdica de gran valor pron&#243;stico en pacientes con insuficiencia card&#237;aca y en s&#237;ndromes coronarios agudos<sup>3-5</sup>. Su valor para detectar pacientes de riesgo de complicaciones card&#237;acas en postoperatorio de cirug&#237;a ortop&#233;dica no fue determinado.</p>
      <p>El objetivo de este trabajo fue evaluar el valor del BNP en la predicci&#243;n de eventos card&#237;acos en el postoperatorio de pacientes sometidos a cirug&#237;as ortop&#233;dicas.</p>
      <p>
        <bold>M&#233;todos</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Poblaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Fueron incluidos, de modo prospectivo, 208 pacientes sometidos a cirug&#237;a electiva para correcci&#243;n de fractura de f&#233;mur o artroplast&#237;a de cadera o de rodilla, en el per&#237;odo de mar/2006-ene/2007.</p>
      <p>Los pacientes firmaron consentimiento informado y el trabajo fue aprobado por el comit&#233; de &#233;tica de nuestro hospital, bajo el n&#250;mero 075, en 15 de diciembre de 2004. Los datos fueron colectados a trav&#233;s de consultas preoperatorias y an&#225;lisis prospectivo de historias cl&#237;nicas. En el per&#237;odo preoperatorio fue establecido el riesgo quir&#250;rgico por los criterios de la <italic>American Society of Anesthesiologists</italic> (<italic>ASA</italic>). Los criterios de esa clasificaci&#243;n son bien conocidos y los pacientes son clasificados en riesgo ASA I, II, III, IV, V o VI.</p>
      <p>En 58 casos (27,8%), fue realizado un ecocardiograma transtor&#225;cico preoperatorio, el cual fue hecho en ecocardi&#243;grafo Nemio 30 de Toshiba, con transductor de 2,5 MH electr&#243;nico, determin&#225;ndose la fracci&#243;n de eyecci&#243;n del ventr&#237;culo izquierdo (FEVI) por el m&#233;todo de Teicholz.</p>
      <p>
        <bold>Medida de BNP</bold>
      </p>
      <p>El BNP fue dosado a trav&#233;s de inmunofluorescencia, por el m&#233;todo Triage (Biosite Inc, San Diego, CA, Estados Unidos de Am&#233;rica), sistema de <italic>point of care</italic>. La sangre fue colectada el d&#237;a de la cirug&#237;a o hasta 48 h antes de &#233;sta. Fueron colectados 5 ml, con an&#225;lisis realizado en sangre total, hasta 4 h de la recolecci&#243;n. Para evaluaci&#243;n de la variaci&#243;n de BNP con la cirug&#237;a, &#233;ste tambi&#233;n fue dosado 24 h despu&#233;s del procedimiento quir&#250;rgico.</p>
      <p>
        <bold>Desenlaces</bold>
      </p>
      <p>Los pacientes fueron seguidos durante la internaci&#243;n hospitalaria (mediana de 5 d&#237;as, variaci&#243;n intercuartil = 4-8) por los investigadores del estudio y fueron evaluados en cuanto a la presencia de complicaciones cardiol&#243;gicas en el postoperatorio. La presencia de una de las siguientes fue considerado desenlace: infarto agudo de miocardio (IAM), angina inestable, edema agudo de pulm&#243;n, insuficiencia card&#237;aca, fibrilaci&#243;n atrial aguda, taquicardia ventricular sostenida o muerte de origen card&#237;aca.</p>
      <p>Todos los pacientes fueron sometidos a evaluaci&#243;n electrocardiogr&#225;fica y radiol&#243;gica de t&#243;rax en el per&#237;odo pre y postoperatorio. Pacientes con dolor tor&#225;cico, disnea, alteraciones hemodin&#225;micas s&#250;bitas o arritmias supraventriculares o ventriculares fueron sometidos adicionalmente a dosaje de marcadores de necrosis mioc&#225;rdica de forma seriada y a ecocardiograf&#237;a en el postoperatorio. Muerte card&#237;aca fue definida como muerte de causa card&#237;aca durante la hospitalizaci&#243;n. IAM fue definido como elevaci&#243;n de los marcadores de necrosis mioc&#225;rdica dos veces encima de los l&#237;mites superiores de normalidad asociada a s&#237;ntomas sugestivos o aparici&#243;n de onda Q nueva en el electrocardiograma (ECG). Edema agudo de pulm&#243;n fue diagnosticado a trav&#233;s de examen cl&#237;nico y radiograf&#237;a de t&#243;rax y arritmias card&#237;acas fueron diagnosticadas por el electrocardiograma.</p>
      <p>Los desenlaces fueron considerados como primer evento, sin haber recuento doble de eventos para un mismo paciente.</p>
      <p>
        <bold>An&#225;lisis estad&#237;stico</bold>
      </p>
      <p>Las variables categ&#243;ricas son presentadas como n&#250;mero absoluto y porcentual y evaluadas por el test del qui-cuadrado o, cuando es apropiado, por el test exacto de Fischer. Las variables continuas son presentadas como media y desv&#237;o-est&#225;ndar. Los valores de BNP son presentados como mediana y variaci&#243;n intercuartil debido a no presentar distribuci&#243;n normal. Las variables continuas fueron evaluadas por el test t de Student, con excepci&#243;n del BNP, que fue evaluado por el test de Mann-Whitney, debido a la distribuci&#243;n no normal.</p>
      <p>Las variables independientes analizadas fueron edad, sexo, IAM previo, historia de angina, revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica quir&#250;rgica o percut&#225;nea previa, insuficiencia card&#237;aca previa, ritmo de fibrilaci&#243;n atrial, alteraciones significativas en el electrocardiograma de reposo (ondas Q patol&#243;gicas, bloqueo de rama izquierda, sobrecarga ventricular izquierda, alteraciones de segmento ST u onda T, ritmo de fibrilaci&#243;n atrial y extrasistolia ventricular frecuente), cardiomegalia en la radiograf&#237;a de t&#243;rax, FEVI al ecocardiograma, creatinina, hemoglobina, tabaquismo, enfermedad pulmonar obstructiva cr&#243;nica (EPOC), accidente vascular previo, drogas (betabloqueantes, inhibidores de enzima de conversi&#243;n de angiotensina), clasificaci&#243;n de ASA, hipertensi&#243;n arterial sist&#233;mica, dislipidemia, diabetes mellitus e historia familiar de EAC.</p>
      <p>En el an&#225;lisis univariado, las variables con valor de p &lt; 0,10 fueron introducidas en el modelo multivariado de regresi&#243;n log&#237;stica para establecer las variables que se relacionaban de modo independiente con los desenlaces postoperatorios. Las variables BNP y edad fueron dicotomizadas en el modelo multivariado, entrando como BNP &gt; 60 pg/ml y edad &gt; 70 a&#241;os. La fracci&#243;n de eyecci&#243;n no fue incluida en el an&#225;lisis multivariado por estar disponible en menos de un tercio de los casos.</p>
      <p>
        <bold>Resultados</bold>
      </p>
      <p>La <xref ref-type="table" rid="t1-body3">Tabla 1</xref> muestra las caracter&#237;sticas basales de la poblaci&#243;n como un todo. Sesenta y dos pacientes (29,8%) estaban en uso de betabloqueantes, 102 (49,0%) estaban en uso de inhibidores de enzima de conversi&#243;n de angiotensina o de bloqueador de receptor de angiotensina y 73 (35,0%) usaban diur&#233;ticos. El ECG de reposo fue normal en 120 pacientes (57,7%), 42 (20,0%) presentaron ondas Q sugestivas de IAM previo, bloqueo de rama izquierda apareci&#243; en 11 (5,2%), sobrecarga ventricular izquierda en 9 (4,3%), alteraciones de segmento ST u onda T aparecieron en 10 (4,8%), ritmo de fibrilaci&#243;n atrial estuvo presente en 7 (3,3%) y extrasistolia frecuente en 5 (2,5%).</p>
      <table-wrap id="t1-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>No hubo variaci&#243;n significativa entre los valores de BNP preoperatorio y postoperatorio, con respectivas medianas y variaci&#243;n intercuartiles de 27,9 (13,3-65) <italic>vs.</italic> 23,5 (13,2-63,5), p = 0,34. Diecisiete (8,0%) pacientes presentaron eventos card&#237;acos. La mediana de BNP preoperatorio fue significativamente mayor en los pacientes que presentaron eventos card&#237;acos cuando fueron comparados a los sin eventos (93 [variaci&#243;n intercuartil 73-424] <italic>vs.</italic> 26,6 [13,2-53,1], p = 0,0001), como es mostrado en la <xref ref-type="fig" rid="f1-body3">Figura 1</xref>. La <xref ref-type="table" rid="t2-body3">Tabla 2</xref> muestra las caracter&#237;sticas de los pacientes con y sin desenlaces.</p>
      <fig id="f1-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gf01-es.jpg"/></fig>
      <table-wrap id="t2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>En el an&#225;lisis multivariado, el BNP preoperatorio fue el principal predictor de eventos (p = 0,01), seguido por edad (p = 0,042). IAM previo (p = 0,05) present&#243; valor marginal, como expuesto en la <xref ref-type="table" rid="t3-body3">Tabla 3</xref>. La clasificaci&#243;n de la ASA no fue predictor independiente. El an&#225;lisis de curva ROC (<xref ref-type="fig" rid="f2-body3">Figura 2</xref>) demostr&#243; que para un corte de 60 pg/ml, el BNP present&#243; sensibilidad de 76,0% y especificidad de 79,0% para predecir eventos, con &#225;rea bajo la curva de 83,0%. La <xref ref-type="table" rid="t4-body3">Tabla 4</xref> muestra la sensibilidad y la especificidad para diversos cortes de BNP.</p>
      <table-wrap id="t3-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt03-es.jpg"/></table-wrap>
      <fig id="f2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gf02-es.jpg"/></fig>
      <table-wrap id="t4-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-06-0743-00131-gt04-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>Aunque no haya sido considerado como desenlace del estudio, vale resaltar que no ocurrieron eventos de tromboembolismo pulmonar o embolia grasa en esa casu&#237;stica.</p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>En el presente estudio, el BNP dosado en hasta 48 h. antes de la cirug&#237;a fue el principal predictor independiente de eventos card&#237;acos en el post-operatorio, mostr&#225;ndose superior a par&#225;metros cl&#237;nicos tradicionales y a la clasificaci&#243;n de la ASA. Un corte de 60 pg/ml present&#243; buena precisi&#243;n para detecci&#243;n de eventos cardiol&#243;gicos, con &#225;rea bajo la curva de 83,0%.</p>
      <p>La utilidad de los p&#233;ptidos natriur&#233;ticos (BNP y NTproBNP) en predecir eventos ha sido relatada, tanto en estudios que englobaron varios tipos de cirug&#237;a no card&#237;aca, como en cirug&#237;as espec&#237;ficas. En todos ellos, esos marcadores se destacaron como el &#250;nico o uno de los principales predictores independientes de riesgo post-operatorio<sup>6-10</sup>. Dernellis y Panaretou evaluaron el valor del BNP preoperatorio en la predicci&#243;n de riesgo en 1.590 pacientes sometidos a diferentes tipos de cirug&#237;as no card&#237;acas<sup>6</sup>. Las variables cl&#237;nicas asociadas independientemente con eventos fueron FEVI y IAM previo. Cuando el BNP era agregado al modelo, esas variables perdieron significancia y BNP &gt; 189 pg/mL fue el &#250;nico predictor independiente en el modelo final. El valor de corte en ese trabajo fue tres veces mayor al encontrado en nuestro estudio. Eso puede ser explicado por el hecho de haber estudiado una poblaci&#243;n m&#225;s grave que la nuestra en relaci&#243;n a las caracter&#237;sticas basales, con mayor prevalencia de IAM, revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica quir&#250;rgica o percut&#225;nea e insuficiencia card&#237;aca previos.</p>
      <p>En otro estudio, el BNP fue capaz de predecir mortalidad a medio plazo (seguimiento mediano de 654 d&#237;as) despu&#233;s de cirug&#237;as no card&#237;acas mayores<sup>8</sup>. Un corte de BNP &gt; 35 pg/ml present&#243; sensibilidad de 70,0% y especificidad de 68,0%. La poblaci&#243;n estudiada presentaba caracter&#237;sticas basales semejantes al presente estudio, obteni&#233;ndose valor de corte m&#225;s pr&#243;ximo al encontrado por nosotros. De la misma forma que el BNP, el NT-proBNP fue capaz de predecir complicaciones cardiol&#243;gicas en pacientes sometidos a cirug&#237;a para tratamiento de aneurisma de alrta abdominal<sup>7,</sup> en pacientes de alto riesgo sometidos a varios tipos de cirug&#237;a no card&#237;acas<sup>10</sup> y fue predictor de la incidencia de fibrilaci&#243;n atrial, despu&#233;s de cirug&#237;a tor&#225;cica para tratamiento de neoplasia pulmonar<sup>9</sup>. Nuestro estudio confirma los hallazgos anteriores en una poblaci&#243;n espec&#237;fica de pacientes sometidos a cirug&#237;a ortop&#233;dica. Mientras tanto, teniendo en cuenta los datos de la literatura, los p&#233;ptidos natriur&#233;ticos parecen ser buenos predictores de eventos cardiol&#243;gicos en cualquier tipo de cirug&#237;a no card&#237;aca.</p>
      <p>En el presente trabajo, no encontramos variaci&#243;n significativa entre el BNP preoperatorio y postoperatorio. Ese dato contrasta con el observado por Schutt et al<sup>10</sup>, donde 89,0% de los pacientes presentaron elevaci&#243;n del NT-proBNP en el postoperatorio dosado en hasta tres d&#237;as despu&#233;s de la cirug&#237;a, aun en la ausencia de IC cl&#237;nica detectable. El autor especula que eso pueda estar relacionado al exceso de administraci&#243;n de fluidos durante la cirug&#237;a, pero eso no pudo ser comprobado en el estudio.</p>
      <p>En el presente estudio, el BNP fue predictor no solamente de mortalidad o insuficiencia card&#237;aca, sino tambi&#233;n de IAM post-operatorio y angina. Tal dato confirma el BNP como un buen marcador no apenas de disfunci&#243;n mioc&#225;rdica, sino tambi&#233;n de isquemia mioc&#225;rdica, como ya fue demostrado anteriormente<sup>11,12</sup>.</p>
      <p>En pacientes con dolor tor&#225;cico que acuden a la sala de emergencia, es descripto que el BNP se eleva antes aun de la elevaci&#243;n de marcadores de necrosis mioc&#225;rdica<sup>11</sup>. Adem&#225;s de eso, en pacientes con EAC estable, el BNP predice inducci&#243;n de isquemia en tests provocativos<sup>12</sup>.</p>
      <p>Por lo tanto, nuestros datos sugieren que, en pacientes asintom&#225;ticos, niveles elevados de BNP podr&#237;an indicar isquemia silenciosa y el examen podr&#237;a ser &#250;til para detectar pacientes candidatos a la evaluaci&#243;n de isquemia mioc&#225;rdica por m&#233;todos de imagen en el preoperatorio de cirug&#237;as no card&#237;acas.</p>
      <p>En este trabajo, un hecho digno de nota fue que la clasificaci&#243;n de la ASA no haya podido detectar los eventos postoperatorios. Aunque esa clasificaci&#243;n sea bastante usada, es sabido que presenta limitaciones. Su subjetividad resulta en considerable variaci&#243;n interobservador<sup>13-15</sup>. En un estudio espa&#241;ol, un cuestionario con 10 casos hipot&#233;ticos fue distribuido a 333 m&#233;dicos entre residentes, anestesi&#243;logos y jefes de servicio. Se observ&#243; grado considerable de imprecisi&#243;n interobservador<sup>13</sup>. Por esa raz&#243;n, los cardi&#243;logos han preferido la utilizaci&#243;n de la clasificaci&#243;n de Goldman.</p>
      <p>
        <bold>Limitaciones</bold>
      </p>
      <p>El ecocardiograma fue realizado en solamente 58 casos, limitando la comparaci&#243;n del BNP con las informaciones ecocardiogr&#225;ficas. Mientras tanto, el objetivo principal del estudio fue testear el desempe&#241;o del BNP en comparaci&#243;n a los par&#225;metros convencionales de historia y examen f&#237;sico. Siendo as&#237;, entendemos que nuestros datos sugieren que el BNP podr&#237;a auxiliar en la selecci&#243;n de los pacientes que necesitar&#237;an ex&#225;menes complementarios, como el ecocardiograma o la c&#225;mara gamma mioc&#225;rdica, para mejor definici&#243;n del riesgo card&#237;aco postoperatorio. Adem&#225;s de eso, pese el peque&#241;o n&#250;mero de pacientes sometidos a la ecocardiograf&#237;a, no hubo diferencia significativa en la FEVI en pacientes con y sin desenlaces.</p>
      <p>Otra limitaci&#243;n es que no utilizamos otras escalas de riesgo quir&#250;rgico, como la clasificaci&#243;n de Goldman o la de Lee. Mientras tanto, la clasificaci&#243;n de ASA es la m&#225;s utilizada en la pr&#225;ctica cl&#237;nica en el Brasil.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiamiento</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio fue financiado por el CNPq.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
