<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="rapid-communication">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">LwJ74WQJdWtWB43NLZ69qFr</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00024</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2010001400024</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(10)09500424</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2010001400024</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Correla&#231;&#227;o Cl&#237;nico-Radiogr&#225;fica</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Caso 6/2010 - Lactente de 14 meses, do sexo feminino, com coarcta&#231;&#227;o dupla da aorta, em regi&#227;o &#237;stmica</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Atik</surname>
            <given-names>Edmar</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Marques</surname>
            <given-names>Patricia O.</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Passos</surname>
            <given-names>Fabiana M.</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">SP</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Hospital S&#237;rio Liban&#234;s</institution>
        <country country="BR">Brasil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>10</month>
        <year>2010</year>
      </pub-date>
      <volume>95</volume>
      <issue>4</issue>
      <fpage>e95</fpage>
      <lpage>e96</lpage>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>26</day>
        <month>01</month>
        <year>2011</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>CORRELA&#199;&#195;O CL&#205;NICO-RADIOGR&#193;FICA</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Caso 6/2010 - Lactente de 14 meses, do sexo feminino, com coarcta&#231;&#227;o dupla da aorta, em regi&#227;o &#237;stmica</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Edmar Atik; Patricia O. Marques; Fabiana M. Passos</bold>
    </p>
    <p>Hospital S&#237;rio Liban&#234;s, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="back">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Cardiopatias cong&#234;nitas; coarcta&#231;&#227;o da aorta; procedimentos cir&#250;rgicos card&#237;acos.</p>
    <p>
      <bold>Dados cl&#237;nicos</bold>
    </p>
    <p>A paciente manteve-se assintom&#225;tica e com bom desenvolvimento p&#244;ndero-estatural desde a descoberta da cardiopatia cong&#234;nita, com 12 dias de vida, em vig&#234;ncia de infec&#231;&#227;o neonatal.</p>
    <p>Ao exame f&#237;sico, apresentava bom estado geral, eupneica e corada, com pulsos amplos em membros superiores e ausentes nos membros inferiores. Pesava 9.150 g, press&#227;o arterial no membro superior direito: 120/80 mmHg, press&#227;o arterial no membro inferior direito: 80 mmHg, FC: 120 bpm. A aorta n&#227;o era palpada na f&#250;rcula.</p>
    <p>No prec&#243;rdio, n&#227;o havia impuls&#245;es na borda esternal esquerda e o <italic>ictus</italic> n&#227;o foi palpado. As bulhas card&#237;acas eram normofon&#233;ticas e havia sopro sist&#243;lico discreto, + de intensidade, na &#225;rea a&#243;rtica, sem irradia&#231;&#227;o. O f&#237;gado n&#227;o era palpado.</p>
    <p>O eletrocardiograma mostrava ritmo sinusal e n&#227;o havia sobrecargas atrial e ventricular. O complexo QRS exibia morfologia rS em V1, qRs em V6 e repolariza&#231;&#227;o ventricular normal. &#194;QRS estava + 90 graus, &#194;P a +60&#186; e &#194;T a +50&#186;.</p>
    <p>
      <bold>Imagem radiogr&#225;fica</bold>
    </p>
    <p>Mostra &#225;rea card&#237;aca discretamente aumentada &#224; custa do arco ventricular arredondado, com trama vascular pulmonar normal e ped&#237;culo vascular ligeiramente aumentado (<xref ref-type="fig" rid="f1">Figura1</xref>).</p>
    <fig id="f1">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-04-0e95-00024-gf01.jpg"/></fig>
    <p>
      <bold>Impress&#227;o diagn&#243;stica</bold>
    </p>
    <p>A imagem &#233; compat&#237;vel com o diagn&#243;stico de cardiopatia que se acompanha de obstru&#231;&#227;o ao fluxo de sangue do lado esquerdo do cora&#231;&#227;o. A maior proemin&#234;ncia do ped&#237;culo vascular pode orientar &#224; presen&#231;a da aorta dilatada, o que sugere o diagn&#243;stico da coarcta&#231;&#227;o da aorta.</p>
    <p>
      <bold>Diagn&#243;stico diferencial</bold>
    </p>
    <p>Todas as demais cardiopatias cong&#234;nitas acianog&#234;nicas com obstru&#231;&#227;o ao fluxo sangu&#237;neo devem ser lembradas, como a estenose a&#243;rtica e mesmo as do lado direito, como a estenose pulmonar, mesmo na aus&#234;ncia de dilata&#231;&#227;o do arco m&#233;dio.</p>
    <p>
      <bold>Confirma&#231;&#227;o diagn&#243;stica</bold>
    </p>
    <p>Os elementos cl&#237;nicos foram decisivos para o diagn&#243;stico da coarcta&#231;&#227;o da aorta. O ecocardiograma confirmou a exist&#234;ncia do defeito vascular na regi&#227;o &#237;stmica, com 3 mm de di&#226;metro. A resson&#226;ncia magn&#233;tica salientou a presen&#231;a de dois estreitamentos nessa regi&#227;o. O primeiro logo ap&#243;s a emerg&#234;ncia da art&#233;ria subcl&#225;via esquerda e o segundo logo a seguir de discreta dilata&#231;&#227;o na pr&#243;pria aorta descendente (<xref ref-type="fig" rid="f2">Figura 2</xref>).</p>
    <fig id="f2">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-04-0e95-00024-gf02.jpg"/></fig>
    <p>
      <bold>Conduta</bold>
    </p>
    <p>&#192; opera&#231;&#227;o, atrav&#233;s incis&#227;o l&#225;tero-posterior esquerda, duas constri&#231;&#245;es no istmo da aorta foram identificadas, a primeira na altura do canal arterial, e a outra, ap&#243;s a emerg&#234;ncia da art&#233;ria subcl&#225;via esquerda. A ressec&#231;&#227;o dessa regi&#227;o, atrav&#233;s de anastomose t&#233;rmino-terminal com a cro&#231;a, permitiu di&#226;metro adequado da aorta. Como resultado houve resolu&#231;&#227;o do quadro obstrutivo a&#243;rtico, ap&#243;s controle da hipertens&#227;o arterial paradoxal acentuada com o uso de nitroprussiato de s&#243;dio, anlodipina, propranolol e captopril.</p>
    <p>
      <bold>Coment&#225;rios</bold>
    </p>
    <p>Nesse caso de coarcta&#231;&#227;o da aorta na regi&#227;o &#237;stmica, chama a aten&#231;&#227;o a presen&#231;a de dois estreitamentos n&#237;tidos e subsequentes, com dilata&#231;&#227;o tecidual entre ambos. Essas constri&#231;&#245;es podem ter sido formadas por tecido ductal mais proeminente nas mesmas, com maior preserva&#231;&#227;o entre elas. Essa diversidade anat&#244;mica &#233; inusitada em coarcta&#231;&#227;o da aorta, na regi&#227;o &#237;stmica. Era falsa a impress&#227;o de arco a&#243;rtico hipopl&#225;sico evidenciado pela resson&#226;ncia magn&#233;tica.</p>
    <p>
      <fn id="back" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Edmar Atik </p>
        <p> Rua Dona Adma Jafet, 74 conj.73 - Bela Vista </p>
        <p> 01308-050 - S&#227;o Paulo, SP - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="conatik@incor.usp.br">conatik@incor.usp.br</email>
        </p>
        <p>
          <email xlink:href="eatik@cardiol.br">eatik@cardiol.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo aceito em 30/07/09; revisado recebido em 12/11/09; aceito em 12/11/09.</p>
  </body>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Caso 6/2010 - Lactante de 14 meses, del sexo femenino, con coartaci&#243;n doble de la aorta, en regi&#243;n &#237;stmica</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CORRELACI&#211;N CL&#205;NICO-RADIOGR&#193;FICA</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Caso 6/2010 - Lactante de 14 meses, del sexo femenino, con coartaci&#243;n doble de la aorta, en regi&#243;n &#237;stmica</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Edmar Atik; Patricia O. Marques; Fabiana M. Passos</bold>
      </p>
      <p>Hospital S&#237;rio Liban&#234;s, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
      <p>
        <xref ref-type="corresp" rid="back-body2">Correspondencia</xref>
      </p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> Cardiopat&#237;as cong&#233;nitas; coartaci&#243;n de la aorta; procedimientos quir&#250;rgicos card&#237;acos.</p>
      <p>
        <bold>Datos cl&#237;nicos</bold>
      </p>
      <p>La paciente se mantuvo asintom&#225;tica y con buen desarrollo p&#243;ndero-estatural desde el descubrimiento de la cardiopat&#237;a cong&#233;nita, con 12 d&#237;as de vida, en vigencia de infecci&#243;n neonatal.</p>
      <p>Al examen f&#237;sico, presentavba buen estado general, eupneica y con buen color, con pulsos amplios en miembros superiores y ausentes en los miembros inferiores. Pesaba 9.150 g, presi&#243;ns&#227;o arterial noen el membromiembro superior direitoderecho: 120/80 mmHg, presi&#243;ns&#227;o arterial noen el membromiembro inferior direitoderecho: 80 mmHg, FC: 120 lpm. La aorta no era palpada en la horquilla.</p>
      <p>En el precordio, no hab&#237;a latidos en el borde esternal izquierdo y el <italic>ictus</italic> no fue palpado. Los ruidos card&#237;acos eran normofon&#233;ticos y hab&#237;a soplo sist&#243;lico discreto, + de intensidad, en el &#225;rea a&#243;rtica, sin irradiaci&#243;n. El h&#237;gado no era palpado.</p>
      <p>El electrocardiograma mostraba ritmo sinusal y no hab&#237;a sobrecargas atrial y ventricular. El complejo QRS exhib&#237;a morfolog&#237;a rS en V1, qRs en V6 y repolarizaci&#243;n ventricular normal. AQRS estaba + 90 gradosus, AP a +60&#186; y AT a +50&#186;.</p>
      <p>
        <bold>Imagen radiogr&#225;fica</bold>
      </p>
      <p>Muestra &#225;rea card&#237;aca discretamente aumentada a costa del arco ventricular redondeado, con trama vascular pulmonar normal y ped&#237;culo vascular ligeramente aumentado (<xref ref-type="fig" rid="f1-body2">Figura 1</xref>).</p>
      <fig id="f1-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-04-0e95-00024-gf01-es.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Impresi&#243;n diagn&#243;stica</bold>
      </p>
      <p>La imagen es compatible con el diagn&#243;stico de cardiopat&#237;a que se acompa&#241;a de obstrucci&#243;n al flujo de sangre del lado izquierdo del coraz&#243;n. La mayor prominencia del ped&#237;culo vascular puede orientar a la presencia de la aorta dilatada, lo que sugiere el diagn&#243;stico de coartaci&#243;n de la aorta.</p>
      <p>
        <bold>Diagn&#243;stico diferencial</bold>
      </p>
      <p>Todas las dem&#225;s cardiopat&#237;as cong&#233;nitas acian&#243;ticas con obstrucci&#243;n al flujo sangu&#237;neo deben ser recordadas, como la estenosis a&#243;rtica y aun las del lado derecho, como la estenosis pulmonar, aunm en ausencia de dilataci&#243;n del arco medio.</p>
      <p>
        <bold>Confirmaci&#243;n diagn&#243;stica</bold>
      </p>
      <p>Los elementos cl&#237;nicos fueron decisivos para el diagn&#243;stico de la coartaci&#243;n de la aorta. El ecocardiograma confirm&#243; la existencia del defecto vascular en la regi&#243;n &#237;stmica, con 3 mm de di&#225;metro. La resonancia magn&#233;tica destac&#243; la presencia de dos estrechamientos en esa regi&#243;n. El primero enseguida despu&#233;s de la emergencia de la arteria subclavia izquierda y el segundo a continuaci&#243;n de discreta dilataci&#243;n en la propia aorta descendente (<xref ref-type="fig" rid="f2-body2">Figura 2</xref>).</p>
      <fig id="f2-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-04-0e95-00024-gf02-es.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Conducta</bold>
      </p>
      <p>En la operaci&#243;n, a trav&#233;s de incisi&#243;n l&#225;tero-posterior izquierda, dos constricciones en el istmo de la aorta fueron identificadas, la primera a la altura del canal arterial, y la otra, despu&#233;s de la emergencia de la arteria subclavia izquierda. La resecci&#243;n de esa regi&#243;n, a trav&#233;s de anastomosis t&#233;rmino-terminal con la cayado, permiti&#243; di&#225;metro adecuado de la aorta. Como resultado hubo resoluci&#243;n del cuadro obstructivo a&#243;rtico, despu&#233;s de control de la hipertensi&#243;n arterial paradojal acentuada con el uso de nitroprusiato de sodio, anlodipina, propranolol y captopril.</p>
      <p>
        <bold>Comentarios</bold>
      </p>
      <p>En ese caso de coartaci&#243;n de la aorta en la regi&#243;n &#237;stmica, llama la atenci&#243;n la presencia de dos estrechamientos n&#237;tidos y subsecuentes, con dilataci&#243;n tisular entre ambos. Esas constricciones pueden haber sido formadas por tejido ductal m&#225;s prominente en las mismas, con mayor preservaci&#243;n entre ellas. Esa diversidad anat&#243;mica es inusitada en coartaci&#243;n de la aorta, en la regi&#243;n &#237;stmica. Era falsa la impresi&#243;n de arco a&#243;rtico hipopl&#225;sico evidenciado por la resonancia magn&#233;tica.</p>
      <p>
        <fn id="back-body2" fn-type="corresp">
          <label>
            <bold>Correspondencia:</bold>
          </label>
          <p> Edmar Atik</p>
          <p> Rua Dona Adma Jafet, 74 conj.73</p>
          <p> Bela Vista - 01308-050</p>
          <p> S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
          <p> E-mail: </p>
          <p>
            <email xlink:href="conatik@incor.usp.br">conatik@incor.usp.br</email>
          </p>
          <p>
            <email xlink:href="eatik@cardiol.br">eatik@cardiol.br</email>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Art&#237;culo aceptado el 30/07/09; revisado recibido el 12/11/09; aceptado el 12/11/09.</p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Clinicalradiological Session</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Case 6/2010 - 14 months female infant with double aortic isthmus coarctation</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CLINICORADIOLOGICAL SESSION</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Case 6/2010 - 14 months female infant with double aortic isthmus coarctation</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Edmar Atik; Patricia O. Marques; Fabiana M. Passos</bold>
      </p>
      <p>Hospital S&#237;rio Liban&#234;s, S&#227;o Paulo, SP - Brazil</p>
      <p>
        <xref ref-type="corresp" rid="back-body3">Mailing address</xref>
      </p>
      <p><bold>Key words:</bold> Heart defects, congenital; aortic coarctation; cardiac surgical procedures.</p>
      <p>
        <bold>Clinical data</bold>
      </p>
      <p>The patient remained asymptomatic with good height and weight development since the discovery of congenital heart disease, with 12 days of life, in the presence of neonatal infection.</p>
      <p>On physical examination, the patient presented good general condition, eupneic and blushed, with large pulses in upper limbs and missing pulses in lower limbs. The patient weighed 9,150 g, right upper limb average blood pressure: 120/80 mmHg, right lower limb average blood pressure: 80 mm Hg, Heart rate: 120 bpm. The aorta was not palpable at suprasternal notch.</p>
      <p>In the precordium, there were no impulses in the left sternal edge and ictus was not palpable. The heart sounds were normal and there was a mild systolic murmur of greater intensity in the aortic area without irradiation. Liver could not be felt.</p>
      <p>Electrocardiogram revealed sinus rhythm and there were no atrial and ventricular overloads. The QRS complex showed an rS morphology in V1, qRs in V6 and normal ventricular repolarization. &#194;QRS was at +90 degrees, &#194;P at +60&#186; and &#194;T at +50&#186;.</p>
      <p>
        <bold>Radiographic image</bold>
      </p>
      <p>The image shows a slightly increased cardiac area due to rounded ventricular arch with normal pulmonary vasculature and a slightly increased vascular pedicle (<xref ref-type="fig" rid="f1-body3">Figure 1</xref>).</p>
      <fig id="f1-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-04-0e95-00024-gf01-en.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Diagnosis impression</bold>
      </p>
      <p>The image is consistent with the diagnosis of heart disease that is accompanied by obstruction of blood flow on the left side of the heart. The greater prominence of the vascular pedicle may influence the presence of a dilated aorta, suggesting the diagnosis of aortic coarctation.</p>
      <p>
        <bold>Differential diagnosis</bold>
      </p>
      <p>All other acyanogenic congenital heart diseases with obstruction of blood flow should be considered, such as aortic stenosis and even those on the right side, such as pulmonary stenosis, even in the absence of middle arch dilation.</p>
      <p>
        <bold>Diagnosis confirmation</bold>
      </p>
      <p>Clinical findings were decisive for the diagnosis of aortic coarctation. Echocardiogram confirmed the existence of vascular defect in the isthmus, 3 mm in diameter. Magnetic resonance imaging revealed the presence of two strictures in this region. The first one, right after the emergence of the left subclavian artery and the second one right after mild dilation of the descending aorta (<xref ref-type="fig" rid="f2-body3">Figure 2</xref>).</p>
      <fig id="f2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-04-0e95-00024-gf02-en.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Conduct</bold>
      </p>
      <p>Upon the surgery, through posterior lateral-left incision, two constrictions at the aortic isthmus were identified, the first at the ductus arteriosus, and the other after the emergence of left subclavian artery. Resection of this region through termino-terminal anastomosis with the arch, enabled a proper diameter of the aorta. As a result, there was resolution of the aortic obstruction condition after control of paradoxical hypertension using sodium nitroprusside, amlodipine, propranolol, and captopril.</p>
      <p>
        <bold>Comments</bold>
      </p>
      <p>In this case of aortic isthmus coarctation, presence of two sharp and subsequent strictures with tissue dilatation between them draw attention. These constrictions may have been formed by prominent ductal tissue with greater preservation among them. Such anatomic diversity is unusual in aortic isthmus coarctation. There was a false impression of hypoplastic aortic arch evidenced by magnetic resonance imaging.</p>
      <p>
        <fn id="back-body3" fn-type="corresp">
          <label>
            <bold>Mailing address:</bold>
          </label>
          <p> Edmar Atik</p>
          <p> Rua Dona Adma Jafet, 74 conj. 73</p>
          <p> Bela Vista - 01308-050</p>
          <p> S&#227;o Paulo, SP - Brazil</p>
          <p> E-mail: </p>
          <p>
            <email xlink:href="conatik@incor.usp.br">conatik@incor.usp.br</email>
          </p>
          <p>
            <email xlink:href="eatik@cardiol.br">eatik@cardiol.br</email>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Manuscript received July 30, 2009; revised manuscript received November 12, 2009; manuscript accepted November 12, 2009.</p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
