<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">p7jskCVKj9prdvHM37pxjZc</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00008</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2010001300008</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(10)09500308</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2010005000104</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Artigos Originais</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Efeito na Ressuscita&#231;&#227;o Cardiopulmonar utilizando treinamento te&#243;rico versus treinamento te&#243;rico-pr&#225;tico</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Miotto</surname>
            <given-names>Heberth C&#233;sar</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Camargos</surname>
            <given-names>Felipe Ribeiro da Silva</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Ribeiro</surname>
            <given-names>Cristiano Val&#233;rio</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Goulart</surname>
            <given-names>Eugenio MA</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Moreira</surname>
            <given-names>Maria da Consola&#231;&#227;o Vieira</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Belo Horizonte</named-content>
          <named-content content-type="state">Minas Gerais</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Sociedade Mineira de Terapia Intensiva</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Belo Horizonte</named-content>
          <named-content content-type="state">Minas Gerais</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal de Minas Gerais</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff03">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Belo Horizonte</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Biocor Instituto</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>09</month>
        <year>2010</year>
      </pub-date>
      <volume>95</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>328</fpage>
      <lpage>331</lpage>
      <history>
        <date date-type="accepted">
          <day>15</day>
          <month>12</month>
          <year>2009</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>23</day>
          <month>10</month>
          <year>2009</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>25</day>
          <month>08</month>
          <year>2009</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>FUNDAMENTO: O conhecimento te&#243;rico e a habilidade de realizar ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar (RCP) de qualidade s&#227;o essenciais para a sobrevida do paciente v&#237;tima de morte s&#250;bita. OBJETIVO: Determinar se o ensino apenas te&#243;rico &#233; capaz de promover o ensino da RCP de boa qualidade e conhecimento em profissionais da &#225;rea da sa&#250;de comparado com curso te&#243;rico-pr&#225;tico de suporte b&#225;sico de vida. M&#201;TODOS: Vinte enfermeiras volunt&#225;rias participaram do treinamento te&#243;rico de RCP e desfibrila&#231;&#227;o externa autom&#225;tica (DEA) utilizando aula te&#243;rica e v&#237;deo usado nos cursos de Suporte B&#225;sico de Vida da American Heart Association (BLS-AHA; grupo A). Foram comparadas com 26 alunos profissionais da sa&#250;de que participaram de um curso regular te&#243;rico-pr&#225;tico de BLS-AHA (grupo B). Ap&#243;s os cursos, os participantes foram submetidos &#224; avalia&#231;&#227;o te&#243;rica e pr&#225;tica como recomendado nos cursos do BLS-AHA. As avalia&#231;&#245;es pr&#225;ticas foram gravadas e posteriormente pontuadas por tr&#234;s instrutores experientes. A avalia&#231;&#227;o te&#243;rica foi um teste de m&#250;ltipla escolha usada nos cursos regulares do BLS-AHA. RESULTADOS: N&#227;o houve diferen&#231;a na avalia&#231;&#227;o te&#243;rica (p = ns), entretanto a avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica foi consistentemente pior no grupo A, evidenciado pelos tr&#234;s examinadores (p &lt; 0,05). CONCLUS&#195;O: A Utiliza&#231;&#227;o de v&#237;deos de RCP e aulas te&#243;ricas n&#227;o melhoraram a capacidade psicomotora em realizar RCP de boa qualidade, entretanto pode melhorar a capacidade cognitiva (conhecimento). &#193;reas cr&#237;ticas de atua&#231;&#227;o s&#227;o o ABCD prim&#225;rio e o correto uso do DEA.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar</kwd>
        <kwd>suporte vital card&#237;aco avan&#231;ado</kwd>
        <kwd>capacita&#231;&#227;o em servi&#231;o</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>13</day>
        <month>08</month>
        <year>2010</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>ARTIGOS ORIGINAIS </p>
    <p> EMERG&#202;NCIAS</p>
    <p>Efeito na Ressuscita&#231;&#227;o Cardiopulmonar utilizando treinamento te&#243;rico <italic><bold>versus</bold></italic> treinamento te&#243;rico-pr&#225;tico</p>
    <p>
      <bold>Heberth C&#233;sar Miotto<sup>I,II,III</sup>; Felipe Ribeiro da Silva Camargos<sup>II</sup>; Cristiano Val&#233;rio Ribeiro<sup>II</sup>; Eugenio MA Goulart<sup>I</sup>; Maria da Consola&#231;&#227;o Vieira Moreira<sup>I</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Universidade Federal de Minas Gerais, Belo Horizonte, MG - Brasil </p>
    <p><sup>II</sup>Sociedade Mineira de Terapia Intensiva, Belo Horizonte, MG - Brasil </p>
    <p><sup>III</sup>Biocor Instituto, Belo Horizonte, MG - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p><bold>FUNDAMENTO: </bold>O conhecimento te&#243;rico e a habilidade de realizar ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar (RCP) de qualidade s&#227;o essenciais para a sobrevida do paciente v&#237;tima de morte s&#250;bita. </p>
    <p><bold>OBJETIVO: </bold>Determinar se o ensino apenas te&#243;rico &#233; capaz de promover o ensino da RCP de boa qualidade e conhecimento em profissionais da &#225;rea da sa&#250;de comparado com curso te&#243;rico-pr&#225;tico de suporte b&#225;sico de vida. </p>
    <p><bold>M&#201;TODOS: </bold>Vinte enfermeiras volunt&#225;rias participaram do treinamento te&#243;rico de RCP e desfibrila&#231;&#227;o externa autom&#225;tica (DEA) utilizando aula te&#243;rica e v&#237;deo usado nos cursos de Suporte B&#225;sico de Vida da <italic>American Heart Association </italic>(BLS-AHA; grupo A). Foram comparadas com 26 alunos profissionais da sa&#250;de que participaram de um curso regular te&#243;rico-pr&#225;tico de BLS-AHA (grupo B). Ap&#243;s os cursos, os participantes foram submetidos &#224; avalia&#231;&#227;o te&#243;rica e pr&#225;tica como recomendado nos cursos do BLS-AHA. As avalia&#231;&#245;es pr&#225;ticas foram gravadas e posteriormente pontuadas por tr&#234;s instrutores experientes. A avalia&#231;&#227;o te&#243;rica foi um teste de m&#250;ltipla escolha usada nos cursos regulares do BLS-AHA. </p>
    <p><bold> RESULTADOS: </bold>N&#227;o houve diferen&#231;a na avalia&#231;&#227;o te&#243;rica (p = ns), entretanto a avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica foi consistentemente pior no grupo A, evidenciado pelos tr&#234;s examinadores (p &lt; 0,05). </p>
    <p><bold> CONCLUS&#195;O: </bold>A Utiliza&#231;&#227;o de v&#237;deos de RCP e aulas te&#243;ricas n&#227;o melhoraram a capacidade psicomotora em realizar RCP de boa qualidade, entretanto pode melhorar a capacidade cognitiva (conhecimento). &#193;reas cr&#237;ticas de atua&#231;&#227;o s&#227;o o ABCD prim&#225;rio e o correto uso do DEA.</p>
    <p><bold>Palavras-chave: </bold>Ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar, suporte vital card&#237;aco avan&#231;ado, capacita&#231;&#227;o em servi&#231;o.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Suporte B&#225;sico de Vida (<italic>Basic Life Support</italic> - BLS) &#233; um curso criado pela <italic>American Heart Association</italic> (AHA) que lida com o ensino da emerg&#234;ncia card&#237;aca, particularmente com a ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar. &#201; usado em muitos pa&#237;ses para o treinamento de m&#233;dicos, enfermeiras e outros profissionais da sa&#250;de para melhora da sobrevida na morte s&#250;bita card&#237;aca<sup>1</sup>. &#201; um curso pr&#225;tico do tipo <italic>hands-on</italic> que utiliza manequins na elabora&#231;&#227;o de cen&#225;rios cl&#237;nicos interativos<sup>2</sup>.</p>
    <p>A mortalidade e morbidade das v&#237;timas de parada card&#237;aca s&#250;bita est&#225; diretamente relacionada &#224; habilidade dos profissionais de sa&#250;de ou leigos em usar apropriadamente seu conhecimento (cogni&#231;&#227;o) e capacidade de realizar a ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar (desempenho psicomotor).</p>
    <p>Alguns autores relataram o benef&#237;cio na sobrevida de pacientes que receberam ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar pr&#233;-hospitalar precoce realizado por leigos<sup>3-5.</sup></p>
    <p>O objetivo prim&#225;rio deste estudo foi avaliar se aulas expositivas e v&#237;deos, elaborados para treinamento, seriam capazes de ensinar profissionais de sa&#250;de a realizar ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar de boa qualidade, conforme determinado pela AHA.</p>
    <p>
      <bold>M&#233;todos</bold>
    </p>
    <p>Vinte enfermeiras volunt&#225;rias participaram do treinamento que consistia em aula expositiva de duas horas, seguida de v&#237;deo do BLS, ambos baseados nas diretrizes 2005 da AHA (grupo A). Nenhum participante desse grupo havia participado previamente de um curso regular do BLS, assim como n&#227;o conhecia nenhum dos instrutores ou examinadores que participaram do estudo. Esse grupo foi comparado com 26 provedores de sa&#250;de que participaram de um curso convencional (te&#243;rico-pr&#225;tico) do BLS (grupo B). Ambos os grupos concordaram em participar do estudo assinando o termo de consentimento livre e esclarecido e submetendo-se &#224; mesma avalia&#231;&#227;o te&#243;rica e pr&#225;tica ao final do curso. A avalia&#231;&#227;o te&#243;rica utilizada era a mesma dos cursos do BLS, sendo composta de quest&#245;es de m&#250;ltipla escolha elaboradas pela AHA. A prova pr&#225;tica foi realizada pela mesma equipe de instrutores, apresentando o mesmo cen&#225;rio cl&#237;nico, e foi gravada em DVD para posterior pontua&#231;&#227;o por tr&#234;s diferentes instrutores experientes em cursos da AHA, seguindo o <italic>check-list</italic> das avalia&#231;&#245;es pr&#225;ticas dos cursos de imers&#227;o da AHA (Suporte Avan&#231;ado de Vida em Cardiologia - ACLS), onde constava a avalia&#231;&#227;o da RCP e a utiliza&#231;&#227;o do desfibrilador externo autom&#225;tico (DEA). Esse <italic>check-list</italic> refor&#231;ava a import&#226;ncia da RCP de boa qualidade e o uso correto do DEA, sendo que a pontua&#231;&#227;o variava de 0 a 16 pontos. O cen&#225;rio da avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica era o mesmo: "um homem foi achado deitado em um corredor vazio; ele aparentava estar inconsciente e sem respira&#231;&#227;o". Nenhum dos tr&#234;s instrutores do centro de treinamento da AHA respons&#225;veis pela avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica participou do curso do BLS do grupo B ou da aula te&#243;rica e v&#237;deo do grupo A, assim como n&#227;o tinham conhecimento dos participantes de ambos os grupos deste estudo.</p>
    <p>O <italic>check-list</italic> da avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica foi dividido em tr&#234;s partes para an&#225;lise de cada vari&#225;vel: i) antes da chegada do DEA (ABCD prim&#225;rio); ii) DEA (avalia&#231;&#227;o do correto uso do DEA); e iii) manuten&#231;&#227;o pelo aluno do segundo e terceiro ciclos de RCP. O objetivo da primeira parte foi observar as seguintes a&#231;&#245;es: checar a n&#227;o responsividade; chamar por ajuda e pedir o DEA; abrir a via a&#233;rea usando a hiperextens&#227;o da cabe&#231;a e eleva&#231;&#227;o do queixo; checar a respira&#231;&#227;o (m&#237;nimo de 5 segundos e m&#225;ximo de 10 segundos); fornecer duas respira&#231;&#245;es de resgate (cada uma com dura&#231;&#227;o de 2 segundos); checar corretamente o pulso carot&#237;deo (at&#233; 10 segundos); posicionamento correto das m&#227;os para RCP; fornecer o primeiro ciclo de compress&#227;o tor&#225;cica com frequ&#234;ncia adequada (aceit&#225;vel: menos de 23 segundos para 30 compress&#245;es). O objetivo da segunda parte foi o uso adequado do DEA: ligar o DEA; selecionar as p&#225;s adequadas; posicionar corretamente as p&#225;s; assegurar que ningu&#233;m tocasse a v&#237;tima durante a fase de an&#225;lise e deflagrar o choque com seguran&#231;a (devendo ser vis&#237;vel o posicionamento das p&#225;s e o comando verbal do choque - tempo m&#225;ximo desde a chegada do DEA &lt; 90 segundos). A &#250;ltima fase consistiu de duas etapas: fornecer um segundo ciclo de RCP com correto posicionamento das m&#227;os, duas ventila&#231;&#245;es (cada uma com dura&#231;&#227;o de 2 segundos) com eleva&#231;&#227;o do t&#243;rax vis&#237;vel e fornecer o terceiro ciclo de compress&#245;es tor&#225;cicas com compress&#227;o tor&#225;cica adequada e retorno do t&#243;rax &#224; posi&#231;&#227;o original. Todos os itens tiveram o mesmo valor (um ponto) e todos os 16 pontos foram avaliados. </p>
    <p>
      <bold>&#201;tica</bold>
    </p>
    <p>Este estudo foi aprovado pelo comit&#234; de &#233;tica do Biocor Instituto (Minas Gerais - Brasil)</p>
    <p>
      <bold>An&#225;lise estat&#237;stica</bold>
    </p>
    <p>Os dados inicialmente foram analisados utilizando estat&#237;stica descritiva e posteriormente sumarizada em tabelas. Avalia&#231;&#227;o te&#243;rica e pontua&#231;&#227;o pr&#225;tica foram comparadas em ambos os grupos. Subgrupos de idade, tempo de gradua&#231;&#227;o e sexo tamb&#233;m foram comparados para estabelecer as similaridades de ambos os grupos. Vari&#225;veis cont&#237;nuas foram analisadas utilizando teste <italic>t</italic> de <italic>Student</italic>, ANOVA e Kruskal-Wallis para teste n&#227;o param&#233;trico. O chi-quadrado e o teste exato de Fisher foram usados para vari&#225;veis categ&#243;ricas. P &lt; 0,05 foi considerado estatisticamente significativo para todas as vari&#225;veis estudadas.</p>
    <p>
      <bold>Resultados</bold>
    </p>
    <p>O grupo A foi composto por 14 pessoas do sexo feminino enquanto o grupo B foi composto por 21 pessoas num total de 20 e 26 participantes, respectivamente. O grupo A apresentava pessoas mais jovens e com menos tempo de gradua&#231;&#227;o no curso de enfermagem que o grupo B (p &lt; 0,05). Ambos os grupos completaram o treinamento e realizaram as avalia&#231;&#245;es te&#243;ricas e pr&#225;ticas.</p>
    <p>Comparando a m&#233;dia do escore na prova te&#243;rica, os grupos n&#227;o diferiram significativamente (80,3 &#177; 11,5 e 86,3 &#177; 15,3 respectivamente, p &gt; 0,05). Entretanto, as notas da avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica no grupo B foram significativamente melhores na observa&#231;&#227;o dos tr&#234;s examinadores comparando com o grupo A (7,7 &#177; 2,3 <italic>versus</italic> 12,5 &#177; 2,9; 11,7 &#177; 1,5 <italic>versus</italic> 13,9 &#177; 3,3; 12,3 &#177; 1,8 <italic>versus</italic> 14,2 &#177; 2,2 respectivamente, p &lt; 0,05) (<xref ref-type="table" rid="tab01">Tabelas 1</xref> e <xref ref-type="table" rid="tab02">2</xref>).</p>
    <table-wrap id="tab01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <table-wrap id="tab02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt02.jpg"/></table-wrap>
    <p>Os alunos do grupo A foram mais ineficientes nas seguintes &#225;reas: abertura correta de vias a&#233;reas, checagem correta da respira&#231;&#227;o, insufla&#231;&#227;o boca-a-boca em 1 segundo, checagem do pulso carot&#237;deo e posicionamento correto das m&#227;os no t&#243;rax para a realiza&#231;&#227;o das compress&#245;es tor&#225;cicas (p &lt; 0,05). Ap&#243;s a chegada do DEA, os alunos do grupo A tiveram dificuldade em lig&#225;-lo, acionar a an&#225;lise do ritmo e deflagrar o choque, embora conseguissem colocar adequadamente as p&#225;s na compara&#231;&#227;o com o grupo B (p &lt; 0,05). Os alunos do grupo apenas te&#243;rico n&#227;o forneceram adequadamente o 2&#186; e 3&#186; ciclos de RCP (p &lt; 0,05) (<xref ref-type="table" rid="tab03">Tabela 3</xref>).</p>
    <table-wrap id="tab03">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt03.jpg"/></table-wrap>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Uma ressuscita&#231;&#227;o cardiopulmonar de boa qualidade e precoce influencia a evolu&#231;&#227;o, mas, a melhor maneira de preparar e manter as habilidades de leigos e dos profissionais da sa&#250;de continua controversa<sup>6-9</sup>.</p>
    <p>Dorth e cols. testaram o ensino da RCP &#224; dist&#226;ncia por telefone para leigos idosos pelo regulador local da emerg&#234;ncia e encontraram uma RCP de muito baixa qualidade<sup>10</sup>. Utilizando um v&#237;deo de autotreinamento com um manequim especial (<italic>Laerdal Family CPR Trainer<sup>TM</sup></italic>), Braslow e cols. mostraram que esse m&#233;todo foi igual ou superior ao curso BLS padr&#227;o para aquisi&#231;&#227;o de habilidade para realizar RCP para leigos, mesmo ap&#243;s 60 dias do treinamento<sup>11</sup>. Batcheller e cols.<sup>12</sup> demonstraram a superioridade dos v&#237;deos de autotreinamento sobre os cursos tradicionais na performance de RCP, particularmente em volunt&#225;rios maiores de 40 anos de idade. Isbye e cols.<sup>13</sup> chegaram &#224; mesma conclus&#227;o utilizando um DVD com dura&#231;&#227;o de 24 minutos e um manequim de baixo custo (MiniAnne mannequin). Caffrey e cols.<sup>14</sup> mostraram que leigos podiam usar desfibriladores externos autom&#225;ticos (DEA) e realizar RCP, melhorando a sobrevida, ap&#243;s 3 minutos de um v&#237;deo auto-explicativo, em local p&#250;blico, exibidos a cada 30 minutos nos monitores de TV nas &#225;reas de espera do aeroporto de Chicago. Esse v&#237;deo indicava a disponibilidade dos DEA, explicava seu prop&#243;sito e encorajava seu uso enquanto tamb&#233;m eram distribu&#237;dos folhetos impressos<sup>14</sup>.</p>
    <p>Miotto e cols.<sup>15,16</sup> demonstraram que provedores de sa&#250;de mais velhos apresentam diminui&#231;&#227;o do aprendizado da habilidade psicomotora e cognitiva assim como sua reten&#231;&#227;o. Entretanto, o grupo que recebeu treinamento convencional em BLS (grupo B) apesar de ser mais velho, mostrou uma melhor performance na avalia&#231;&#227;o pr&#225;tica (<xref ref-type="table" rid="tab02">Tabela 2</xref>).</p>
    <p>Aulas e v&#237;deos podem produzir RCP de boa qualidade, o que pode melhorar a sobrevida na parada card&#237;aca dentro e fora do hospital. Por outro lado, n&#243;s demonstramos que treinamento somente te&#243;rico n&#227;o foi capaz de produzir RCP de boa qualidade, principalmente manobras como abertura de vias a&#233;reas, posicionamento correto das m&#227;os, compress&#227;o adequada do t&#243;rax, ventila&#231;&#227;o e ciclos de ventila&#231;&#227;o-compress&#227;o adequados. Uma revis&#227;o do conceito de que leigos ou profissionais da &#225;rea de sa&#250;de podem ser ensinados, utilizando somente treinamento te&#243;rico (atrav&#233;s de folders, v&#237;deos etc) pode ser necess&#225;ria.</p>
    <p>
      <bold>Agradecimentos</bold>
    </p>
    <p>Os autores gostariam de agradecer os volunt&#225;rios que participaram do estudo.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>Este artigo &#233; parte da tese de Doutorado de Heberth C&#233;sar Miotto pela Universidade Federal de Minas Gerais.</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <p>Correspond&#234;ncia:</p>
        <p> Heberth C&#233;sar Miotto </p>
        <p> Rua Paracatu, 1555/1202 - Santo Agostinho </p>
        <p> 30180-091 - Belo Horizonte, MG - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p><email xlink:href="hcmiotto@cardiol.br">hcmiotto@cardiol.br</email>, </p>
        <p>
          <email xlink:href="hcmiotto@terra.com.br">hcmiotto@terra.com.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 25/08/09; revisado recebido em 23/10/09; aceito em 15/12/09.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1.  Cummins RO, Ornato JP, Thies WH, Pepe PE. Improving survival from sudden cardiac  arrest: the "chain of survival". A statement for health professionals from the  Advanced Cardiac Life Support Subcommittee and the emergency cardiac care Committee,  American Heart Association. Circulation. 1991; 83 (5): 1832-47.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Improving survival from sudden cardiac arrest the "chain of survival": A statement for health professionals from the Advanced Cardiac Life Support Subcommittee and the emergency cardiac care Committee, American Heart Association</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>1991</year>
          </date>
          <fpage>1832</fpage>
          <lpage>47</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>83</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cummins</surname>
              <given-names>RO</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ornato</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Thies</surname>
              <given-names>WH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pepe</surname>
              <given-names>PE</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2.  American Heart Association. Advanced cardiac life support: instructor manual.  New York: American Heart Association; 2002.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Advanced cardiac life support: instructor manual</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3.  Lateef F, Anantharaman V. Bystander cardiopulmonary resuscitation in prehospital  cardiac arrest patients in Singapore. Prehosp Emerg Care. 2001; 5 (4): 387-90.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Bystander cardiopulmonary resuscitation in prehospital cardiac arrest patients in Singapore</article-title>
          <source>Prehosp Emerg Care</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>387</fpage>
          <lpage>90</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>5</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lateef</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Anantharaman</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4.  Gallagher EJ, Lombardi G, Gennis P. Effectiveness of bystander cardiopulmonary  resuscitation and survival following out-of-hospital cardiac arrest. JAMA.  1995; 274 (24): 1922-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Effectiveness of bystander cardiopulmonary resuscitation and survival following out-of-hospital cardiac arrest</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>1995</year>
          </date>
          <fpage>1922</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <issue>24</issue>
          <volume>274</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Gallagher</surname>
              <given-names>EJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lombardi</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gennis</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Wik  L, Steen PA, Bircher NG. Quality of bystander cardiopulmonary resuscitation influences  outcome after prehospital cardiac arrest. Resuscitation. 1994; 28 (3): 195-203.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Quality of bystander cardiopulmonary resuscitation influences outcome after prehospital cardiac arrest</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>195</fpage>
          <lpage>203</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>28</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wik</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Steen</surname>
              <given-names>PA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bircher</surname>
              <given-names>NG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6.  Dowie R, Campbell H, Donohoe R, Clarke P. Event tree analysis of out-of-hospital  cardiac arrest data: confirming the importance of bystander CPR. Resuscitation.  2003; 56 (2): 173-81.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Event tree analysis of out-of-hospital cardiac arrest data: confirming the importance of bystander CPR</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>173</fpage>
          <lpage>81</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>56</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dowie</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Campbell</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Donohoe</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Clarke</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Waalenwijn  RA, Tijssen JGP, Koster RW. Bystander initiated actions in out-of-hospital  cardiopulmonary resuscitation: results from the Amsterdam Resuscitation Study  (Arrest). Resuscitation. 2001; 50 (3): 273-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Bystander initiated actions in out-of-hospital cardiopulmonary resuscitation: results from the Amsterdam Resuscitation Study (Arrest)</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>273</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>50</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Waalenwijn</surname>
              <given-names>RA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tijssen</surname>
              <given-names>JGP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Koster</surname>
              <given-names>RW</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8.  Holmberg M, Holmberg S, Herlitz J. Effect of bystander cardiopulmonary resuscitation  in out-of-hospital cardiac arrest patients in Sweden. Resuscitation. 2000;  47 (1): 59-70.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Effect of bystander cardiopulmonary resuscitation in out-of-hospital cardiac arrest patients in Sweden</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>59</fpage>
          <lpage>70</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>47</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Holmberg</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Holmberg</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Herlitz</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Wick L, Kramer-Johansen  J, Myklebust H, Sorebo H, Svensson L, Fellows B, et al. Quality of cardiopulmonary  resuscitation during out-of-hospital cardiac arrest. JAMA. 2005; 293 (3):  299-304.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Quality of cardiopulmonary resuscitation during out-of-hospital cardiac arrest</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>299</fpage>
          <lpage>304</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>293</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wick</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kramer-Johansen</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Myklebust</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sorebo</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Svensson</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fellows</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Dorph E, Wik L, Steen  PA. Dispatcher-assisted cardiopulmonary resuscitation: an evaluation of efficacy  amongst elderly. Resuscitation. 2003; 56 (3): 265-73.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Dispatcher-assisted cardiopulmonary resuscitation: an evaluation of efficacy amongst elderly</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>265</fpage>
          <lpage>73</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>56</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dorph</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wik</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Steen</surname>
              <given-names>PA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11.  Braslow A, Brennan RT, Newman MM, Bircher NG, Bircher NG, Batcheller AM, et al.  CPR training without an instructor: development and evaluation of a video self-instructional  system for effective performance of cardiopulmonary resuscitation. Resuscitation.  1997; 34 (3): 207-20.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>CPR training without an instructor: development and evaluation of a video self-instructional system for effective performance of cardiopulmonary resuscitation</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>207</fpage>
          <lpage>20</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>34</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Braslow</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brennan</surname>
              <given-names>RT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Newman</surname>
              <given-names>MM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bircher</surname>
              <given-names>NG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bircher</surname>
              <given-names>NG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Batcheller</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Batcheller  AM, Brennan RT, Braslow A, Urrutia A, Kaye W. Cardiopulmonary resuscitation performance  of subjects over forty is better following half-hour video self-instruction  compared to traditional four-hour classroom training. Resuscitation. 2000;  43 (2): 101-10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Cardiopulmonary resuscitation performance of subjects over forty is better following half-hour video self-instruction compared to traditional four-hour classroom training</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>101</fpage>
          <lpage>10</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>43</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Batcheller</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brennan</surname>
              <given-names>RT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Braslow</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Urrutia</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kaye</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Isbye DL, Rasmusen  LS, Lippert FK, Rudolph SF, Ringsted CV. Laypersons may learn basic life support  in 24 min using a personal resuscitation manikin. Resuscitation. 2006; 69 (3):  435-42.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Laypersons may learn basic life support in 24 min using a personal resuscitation manikin</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>435</fpage>
          <lpage>42</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>69</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Isbye</surname>
              <given-names>DL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rasmusen</surname>
              <given-names>LS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lippert</surname>
              <given-names>FK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rudolph</surname>
              <given-names>SF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ringsted</surname>
              <given-names>CV</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. Caffrey SL, Willoughby  PJ, Pepe PE, Becker LB. Public use of automated external defibrillators. N Engl  J Med. 2002; 347 (16): 1242-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Public use of automated external defibrillators</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>1242</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <issue>16</issue>
          <volume>347</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Caffrey</surname>
              <given-names>SL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Willoughby</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pepe</surname>
              <given-names>PE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Becker</surname>
              <given-names>LB</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15.  Miotto HC, Couto BRMG, Goulart EMA, Amaral CFC, Moreira MCV. Advanced cardiac  life support courses: live actors do not improve training results compared with  conventional manikins. Resuscitation. 2008; 76 (2): 244-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Advanced cardiac life support courses: live actors do not improve training results compared with conventional manikins</article-title>
          <source>Resuscitation</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>244</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>76</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Miotto</surname>
              <given-names>HC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Couto</surname>
              <given-names>BRMG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Goulart</surname>
              <given-names>EMA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Amaral</surname>
              <given-names>CFC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Moreira</surname>
              <given-names>MCV</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16.  Miotto HC, Goulart EMA, Amaral CF, Moreira MCV. Influ&#234;ncia do subs&#237;dio  financeiro e do local da realiza&#231;&#227;o do Curso de Suporte Avan&#231;ado  de Vida em Cardiologia, no aprendizado da emerg&#234;ncia cardiovascular. Arq  Bras Cardiol. 2008; 90 (3): 191-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Influ&#234;ncia do subs&#237;dio financeiro e do local da realiza&#231;&#227;o do Curso de Suporte Avan&#231;ado de Vida em Cardiologia, no aprendizado da emerg&#234;ncia cardiovascular</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>191</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>90</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Miotto</surname>
              <given-names>HC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Goulart</surname>
              <given-names>EMA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Amaral</surname>
              <given-names>CF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Moreira</surname>
              <given-names>MCV</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Original Articles</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Effects of the use of theoretical versus theoretical-practical training on Cardiopulmonary Resuscitation</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>BACKGROUND: Theoretical knowledge and skill to perform good quality cardiopulmonary resuscitation (CPR) are essential for the survival of patients with sudden death. OBJECTIVE: To determine whether a theoretical course alone is sufficient to promote good quality CPR training and knowledge for health professionals in comparison to a theoretical-practical basic life support training. METHODS: Twenty volunteer nurses participated in the theoretical CPR and automated external defibrillation (AED) training by means of a theoretical class and video used in the Basic Life Support Training of the American Heart Association (BLS-AHA; group A). They were compared to other 26 health professionals who attended regular theoretical-practical BLS-AHA training (group B). After the training, the participants took theoretical and practical tests as recommended in BLS-AHA courses. The practical tests were recorded and were later scored by three experienced instructors. The theoretical test was a multiple choice test used in regular BLS-AHA courses. RESULTS: No difference was observed in the theoretical tests (p = ns). However, the practical tests were consistently worse in group A, as evaluated by the three examiners (p &lt; 0.05). CONCLUSION: The use of CPR videos and theoretical training did not improve the individuals' psychomotor ability to perform good quality CPR; however, it may improve their cognitive ability (knowledge). Critical areas of intervention are the primary ABCD and the correct use of AED.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Cardiopulmonary resuscitation</kwd>
        <kwd>advanced cardiac life support</kwd>
        <kwd>inservice training</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ORIGINAL ARTICLES</bold>
      </p>
      <p><undefined id="title-body2"/>Effects of the use of theoretical <italic><bold>versus</bold></italic> theoretical-practical training on CPR</p>
      <p>
        <bold>Heberth C&#233;sar Miotto<sup>I,II,III</sup>; Felipe Ribeiro da Silva Camargos<sup>II</sup>; Cristiano Val&#233;rio Ribeiro<sup>II</sup>; Eugenio MA Goulart<sup>I</sup>; Maria da Consola&#231;&#227;o Vieira Moreira<sup>I</sup></bold>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Universidade Federal de Minas Gerais, Belo Horizonte, MG - Brazil</p>
      <p><sup>II</sup>Sociedade Mineira de Terapia Intensiva, Belo Horizonte, MG - Brazil</p>
      <p><sup>III</sup>Biocor Instituto, Belo Horizonte, MG - Brazil</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p><bold>BACKGROUND: </bold>Theoretical knowledge and skill to perform good quality cardiopulmonary resuscitation (CPR) are essential for the survival of patients with sudden death.</p>
      <p><bold> OBJECTIVE: </bold>To determine whether a theoretical course alone is sufficient to promote good quality CPR training and knowledge for health professionals in comparison to a theoretical-practical basic life support training.</p>
      <p><bold>METHODS:</bold> Twenty volunteer nurses participated in the theoretical CPR and automated external defibrillation (AED) training by means of a theoretical class and video used in the Basic Life Support Training of the American Heart Association (BLS-AHA; group A). They were compared to other 26 health professionals who attended regular theoretical-practical BLS-AHA training (group B). After the training, the participants took theoretical and practical tests as recommended in BLS-AHA courses. The practical tests were recorded and were later scored by three experienced instructors. The theoretical test was a multiple choice test used in regular BLS-AHA courses.</p>
      <p><bold>RESULTS: </bold>No difference was observed in the theoretical tests (p = ns). However, the practical tests were consistently worse in group A, as evaluated by the three examiners (p &lt; 0.05).</p>
      <p><bold>CONCLUSION: </bold>The use of CPR videos and theoretical training did not improve the individuals' psychomotor ability to perform good quality CPR; however, it may improve their cognitive ability (knowledge). Critical areas of intervention are the primary ABCD and the correct use of AED.</p>
      <p><bold>Key words:</bold> Cardiopulmonary resuscitation; advanced cardiac life support; inservice training.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>Basic Life Support (BLS) is a course designed by the American Heart Association (AHA) to teach cardiac emergencies, particularly cardiopulmonary resuscitation. It is used in many countries for the training of physicians, nurses, and other health professionals in improving survival in cases of sudden cardiac death<sup>1</sup>. It is a practical hands-on course that uses manikins to create interactive clinical settings<sup>2</sup>. </p>
      <p>Mortality and morbidity of victims of sudden cardiac arrest are directly related to health professionals' or laypersons' skills of appropriately using their knowledge (cognition) and performing cardiopulmonary resuscitation (psychomotor performance). </p>
      <p>Some authors reported improved survival of patients undergoing early prehospital cardiopulmonary resuscitation performed by laypersons<sup>3-5</sup>. </p>
      <p>The primary objective of this study was to analyze whether theoretical classes and videos designed for training could teach health professionals how to perform good quality cardiopulmonary resuscitation, according to the AHA recommendations. </p>
      <p>
        <bold>Methods</bold>
      </p>
      <p>Twenty volunteer nurses participated in the training, which consisted of a two-hour theoretical class followed by a BLS video, both based on the 2005 AHA guidelines (group A). No participants in this group had attended a regular BLS course previously, nor did they know any of the instructors or examiners that participated in the study. This group was compared to that of 26 health professionals that had attended a conventional (theoretical-practical) BLS course (group B). Individuals from both groups agreed to participate in the study and gave written informed consent; all took the same theoretical and practical tests by the end of the course. The theoretical test was the same administered in BLS courses, and was composed of multiple choice questions designed by the AHA. The practical test was administered by the same team of instructors, in the same clinical setting, and was recorded on DVD to be scored later by three different instructors experienced in AHA courses, following the check-list of practical tests of AHA immersion courses (Advanced Cardiac Life Support - ACLS), which included CPR assessment and the use of an automated external defibrillator (AED). This check-list stressed the importance of good quality CPR and the correct use of AED, and the score ranged from 0 to 16 points. The setting for the practical test was the same: "a man was found in an empty corridor; he seemed unconscious and was not breathing". None of the three instructors from the AHA training center who were responsible for the practical test had participated in the BLS course of the group B, or of the theoretical class and video of the group A; likewise, they did not know the participants of either of the two study groups.</p>
      <p>The checklist of the practical test was divided into three parts for the analysis of each variable: i) before AED arrival (primary ABCD); ii) AED (assessment of the correct use of AED); and iii) continuation of the second and third CPR sequences by the student. The objective of the first part was to observe the following actions: check responsiveness; call for help and request an AED; open the airway by hyperextending the head and lifting the chin up; check breathing (for at least 5 seconds and at most 10 seconds); provide two rescue breaths (each one for 2 seconds); check the carotid pulse correctly (up to 10 seconds); correctly position the hands for CPR; and perform the first series of chest compressions at an adequate rate (acceptable: less than 23 seconds for 30 compressions). The objective of the second part was to check the adequate use of the AED: turn on the AED; select adequate pads; position the pads correctly; ensure that no one touches the victim during the analysis phase and deliver the shock with confidence (the position of the pads should be visible and the voice prompt audible - maximum time elapsed since AED arrival &lt; 90 seconds). The last part consisted of two phases: perform a second CPR sequence with correct position of the hands, two ventilations (each one for 2 seconds) with visible chest elevation; and perform the third chest compression sequence with adequate chest compression and return of the chest to its original position. All items had the same value (one point) and all 16 points were tested. </p>
      <p>
        <bold>Ethics</bold>
      </p>
      <p>This study was approved by the ethics committee of Biocor Institute (Minas Gerais, Brazil). </p>
      <p>
        <bold>Statistical analysis</bold>
      </p>
      <p>The data were initially analyzed using descriptive statistics and were later summarized in tables. The theoretical test and scoring of the practical test were compared between the two groups. Subgroups based on age, time of graduation and gender were also compared in order to establish similarities between the groups. Continuous variables were analyzed using the Student's t test; ANOVA and Kruskal-Wallis test were used for non-parametric tests. The chi square test and the Fisher's exact test were used for categorical variables. P values &lt; 0.05 were considered statistically significant for all variables studied. </p>
      <p>
        <bold>Results</bold>
      </p>
      <p>Group A comprised 20 participants, and group B comprised 26 individuals, of whom 14 and 21 were females, respectively. Group A participants were younger and had graduated in the nursing course more recently than group B participants (p &lt; 0.05). Both groups completed the training and performed the theoretical and practical tests. </p>
      <p>The comparison of the mean score of the theoretical test did not show significant differences between the groups (80.3 &#177; 11.5 and 86.3 &#177; 15.3 respectively, p &gt; 0.05). However, the scores of the practical tests of the group B were significantly higher in comparison to those of group A, according to the evaluation of the three examiners (7.7 &#177; 2.3 <italic>versus</italic> 12.5 &#177; 2.9; 11.7 &#177; 1.5 <italic>versus</italic> 13.9 &#177; 3.3; 12.3 &#177; 1.8 <italic>versus</italic> 14.2 &#177; 2.2 respectively, p &lt; 0.05) (<xref ref-type="table" rid="tab01-body2">Tables 1</xref> and <xref ref-type="table" rid="tab02-body2">2</xref>).</p>
      <table-wrap id="tab01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      <table-wrap id="tab02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>Group A participants were less efficient in the following areas: open the airways correctly; check breathing correctly; mouth-to-mouth ventilation in 1 second; check carotid pulse; and position hands properly in the thorax for chest compression (p &lt; 0.05). After AED arrival, group A participants had difficulty switching it on, turning on the rhythm analysis, and delivering shock, although they were able to position the pads more correctly in comparison to group B (p &lt; 0.05). Participants of the exclusively theoretical training did not perform the 2<sup>nd</sup> and 3<sup>rd</sup> CPR sequences properly (p &lt; 0.05) (<xref ref-type="table" rid="tab03-body2">Table 3</xref>).</p>
      <table-wrap id="tab03-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt03-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>Good quality, early cardiopulmonary resuscitation influences the outcome; however, the best way to prepare and keep laypersons' and health professionals' skills remains controversial<sup>6-9</sup>. </p>
      <p>Dorth et al tested remote CPR training over the telephone for lay elderly using the local emergency dispatcher and found a very poor quality CPR<sup>10</sup>. Using a self-instructional video with a special manikin (Laerdal Family CPR Trainer<sup>TM</sup>), Braslow et al showed that this method was similar or superior to the standard BLS training to make laypersons able to achieve skills to perform CPR, even 60 days after the training<sup>11</sup>. Batcheller et al<sup>12</sup> showed that the performance of cardiopulmonary resuscitation by volunteers, especially those over forty years of age, was better when using self-instructional videos, as compared to traditional training. Isbye et al<sup>13</sup> came to the same conclusion using a 24-minute DVD and a low-cost manikin (MiniAnne mannequin). Caffrey et al<sup>14</sup> demonstrated that laypersons learned to use automated external defibrillators (AED) and perform CPR, thus improving survival, in a public setting where 3-minute public announcements were displayed every half hour on television monitors in the waiting areas of the Chicago airport. This video indicated the availability of AED, explained their purpose, and encouraged their use, while printed materials were being distributed<sup>14</sup>.</p>
      <p>Miotto et al<sup>15,16</sup> demonstrated that older health professionals show decreased knowledge retention of psychomotor and cognitive abilities. However, despite the older age, the group that received conventional BLS training (group B) performed better in the practical test (<xref ref-type="table" rid="tab02-body2">Table 2</xref>).</p>
      <p>Classes and videos may produce good quality CPR, and this can improve survival, both for in-hospital and out-of-hospital cardiac arrest. On the other hand, we demonstrated that theoretical training alone was not able to produce good quality CPR, especially regarding maneuvers such as airway opening; correct positioning of the hands; and adequate chest compressions, ventilation and ventilation-compression cycles. The concept that laypersons and health professionals may learn CPR by means of a theoretical training alone (using folders, videos, and other) should be reviewed.</p>
      <p>
        <bold>Acknowledgements</bold>
      </p>
      <p>Special thanks to the volunteers who participated in the study.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This article is part of the thesis of doctoral submitted by Heberth C&#233;sar Miotto, from <italic>Universidade Federal de Minas Gerais</italic>.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Efecto en la Resucitaci&#243;n Cardiopulmonar utilizando entrenamiento te&#243;rico versus entrenamiento te&#243;rico-pr&#225;tico</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>FUNDAMENTO: El conocimiento te&#243;rico y la habilidad de realizar resucitaci&#243;n cardiopulmonar (RCP) de calidad son esenciales para la sobrevida del paciente v&#237;ctima de muerte s&#250;bita. OBJETIVO: Determinar si la ense&#241;anza s&#243;lo te&#243;rica es capaz de promover la ense&#241;anza de la RCP de buena calidad y conocimiento en profesionales del &#225;rea de salud comparado con curso te&#243;rico-pr&#225;ctico de soporte b&#225;sico de vida. M&#201;TODOS: Veinte enfermeras voluntarias participaron del entrenamiento te&#243;rico de RCP y desfibrilaci&#243;n externa autom&#225;tica (DEA) utilizando clase te&#243;rica y video usado en los cursos de Soporte B&#225;sico de Vida de la American Heart Association (BLS-AHA; grupo A). Fueron comparadas con 26 alumnos profesionales de la salud que participaron de un curso regular te&#243;rico-pr&#225;ctico de BLS-AHA (grupo B). Despu&#233;s de los cursos, los participantes fueron sometidos a evaluaci&#243;n te&#243;rica y pr&#225;ctica como es recomendado en los cursos del BLS-AHA. Las evaluaciones pr&#225;cticas fueron grabadas y posteriormente puntuadas por tres instructores experimentados. La evaluaci&#243;n te&#243;rica fue un test de multiple choice usado en los cursos regulares del BLS-AHA. RESULTADOS: No hubo diferencia en la evaluaci&#243;n te&#243;rica (p = ns), mientras tanto la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica fue consistentemente peor en el grupo A, evidenciado por los tres examinadores (p &lt; 0,05). CONCLUSI&#211;N: La utilizaci&#243;n de videos de RCP y aulas te&#243;ricas no mejoraron la capacidad psicomotora para realizar RCP de buena calidad, en cambio puede mejorar la capacidad cognitiva (conocimiento). &#193;reas cr&#237;ticas de actuaci&#243;n son el ABCD primario y el correcto uso del DEA.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Resucitaci&#243;n cardiopulmonar</kwd>
        <kwd>soporte vital card&#237;aco avanzado</kwd>
        <kwd>capacitaci&#243;n en servicio</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO ORIGINAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="top-body3">
          <label>
            <bold>Efecto en la resucitaci&#243;n cardiopulmonar utilizando entrenamiento te&#243;rico <italic>versus</italic> entrenamiento te&#243;rico-pr&#225;tico</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Heberth C&#233;sar Miotto<sup>I, II, III</sup>; Felipe Ribeiro da Silva Camargos<sup>II</sup>; Cristiano Val&#233;rio Ribeiro<sup>II</sup>; Eugenio M. A. Goulart<sup>I</sup>; Maria da Consola&#231;&#227;o Vieira Moreira<sup>I</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Universidade Federal de Minas Gerais</p>
      <p><sup>II</sup>Sociedade Mineira de Terapia Intensiva</p>
      <p><sup>III</sup>Biocor Instituto, Belo Horizonte, MG - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p><bold>FUNDAMENTO: </bold> El conocimiento te&#243;rico y la habilidad de realizar resucitaci&#243;n cardiopulmonar (RCP) de calidad son esenciales para la sobrevida del paciente v&#237;ctima de muerte s&#250;bita.</p>
      <p><bold>OBJETIVO:</bold> Determinar si la ense&#241;anza s&#243;lo te&#243;rica es capaz de promover la ense&#241;anza de la RCP de buena calidad y conocimiento en profesionales del &#225;rea de salud comparado con curso te&#243;rico-pr&#225;ctico de soporte b&#225;sico de vida.</p>
      <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> Veinte enfermeras voluntarias participaron del entrenamiento te&#243;rico de RCP y desfibrilaci&#243;n externa autom&#225;tica (DEA) utilizando clase te&#243;rica y video usado en los cursos de Soporte B&#225;sico de Vida de la American Heart Association (BLS-AHA; grupo A). Fueron comparadas con 26 alumnos profesionales de la salud que participaron de un curso regular te&#243;rico-pr&#225;ctico de BLS-AHA (grupo B). Despu&#233;s de los cursos, los participantes fueron sometidos a evaluaci&#243;n te&#243;rica y pr&#225;ctica como es recomendado en los cursos del BLS-AHA. Las evaluaciones pr&#225;cticas fueron grabadas y posteriormente puntuadas por tres instructores experimentados. La evaluaci&#243;n te&#243;rica fue un test de multiple choice usado en los cursos regulares del BLS-AHA.</p>
      <p><bold>RESULTADOS:</bold> No hubo diferencia en la evaluaci&#243;n te&#243;rica (p = ns), mientras tanto la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica fue consistentemente peor en el grupo A, evidenciado por los tres examinadores (p &lt; 0,05).</p>
      <p><bold>CONCLUSI&#211;N:</bold> La utilizaci&#243;n de videos de RCP y aulas te&#243;ricas no mejoraron la capacidad psicomotora para realizar RCP de buena calidad, en cambio puede mejorar la capacidad cognitiva (conocimiento). &#193;reas cr&#237;ticas de actuaci&#243;n son el ABCD primario y el correcto uso del DEA.</p>
      <p><bold>Palabras clave: </bold> Resucitaci&#243;n cardiopulmonar, soporte vital card&#237;aco avanzado, capacitaci&#243;n en servicio.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Soporte B&#225;sico de Vida (<italic>Basic Life Support</italic> - BLS) es un curso creado por la American Heart Association (AHA) dedicado a la ense&#241;anza de la emergencia card&#237;aca, particularmente con la resucitaci&#243;n cardiopulmonar. Es usado en muchos pa&#237;ses para el entrenamiento de m&#233;dicos, enfermeras y otros profesionales de la salud para mejora de la sobrevida en la muerte s&#250;bita card&#237;aca<sup>1</sup>. Es un curso pr&#225;ctico del tipo <italic>hands-on</italic> que utiliza maniqu&#237;es en la elaboraci&#243;n de escenarios cl&#237;nicos interactivos<sup>2</sup>.</p>
      <p>La mortalidad y morbilidad de las v&#237;ctimas de parada card&#237;aca s&#250;bita est&#225;n directamente relacionadas a la habilidad de los profesionales de la salud o legos para usar apropiadamente su conocimiento (cognici&#243;n) y capacidad de realizar la resucitaci&#243;n cardiopulmonar (desempe&#241;o psicomotor).</p>
      <p>Algunos autores relataron el beneficio en la sobrevida de pacientes que recibieron resucitaci&#243;n cardiopulmonar prehospitalaria precoz realizada por legos<sup>3-5.</sup></p>
      <p>El objetivo primario de este estudio fue evaluar si aulas expositivas y videos, elaborados para entrenamiento, ser&#237;an capaces de ense&#241;ar a profesionales de salud a realizar resucitaci&#243;n cardiopulmonar de buena calidad, seg&#250;n lo determinado por la AHA.</p>
      <p>
        <bold>M&#233;todos</bold>
      </p>
      <p>Veinte enfermeras voluntarias participaron del entrenamiento que consist&#237;a en clase expositiva de dos horas, seguida de video del BLS, ambos basados en las directrices 2005 de la AHA (grupo A). Ning&#250;n participante de ese grupo hab&#237;a participado previamente de un curso regular del BLS, as&#237; como tampoco conoc&#237;a a ninguno de los instructores o examinadores que participaron del estudio. Ese grupo fue comparado con 26 proveedores de salud que participaron de un curso convencional (te&#243;rico-pr&#225;ctico) del BLS (grupo B). Ambos grupos concordaron en participar del estudio firmando el t&#233;rmino de consentimiento libre y aclarado y someti&#233;ndose a la misma evaluaci&#243;n te&#243;rica y pr&#225;ctica al final del curso. La evaluaci&#243;n te&#243;rica utilizada era la misma de los cursos del BLS, siendo compuesta de preguntas de multiple choice elecci&#243;n elaboradas por la AHA. La prueba pr&#225;ctica fue realizada por el mismo equipo de instructores, presentando el mismo escenario cl&#237;nico, y fue grabada en DVD para posterior puntuaci&#243;n por tres diferentes instructores experimentados en cursos de la AHA, siguiendo el <italic>check-list</italic> de las evaluaciones pr&#225;cticas de los cursos de inmersi&#243;n de la AHA (Soporte Avanzado de Vida en Cardiolog&#237;a - ACLS), donde constaba la evaluaci&#243;n de la RCP y la utilizaci&#243;n del desfibrilador externo autom&#225;tico (DEA). Ese <italic>check-list</italic> reforzaba la importancia de la RCP de buena calidad y el uso correcto del DEA, siendo que la puntuaci&#243;n variaba de 0 a 16 puntos. El escenario de la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica era el mismo: "un hombre fue encontrado acostado en un corredor vac&#237;o; aparentaba estar inconsciente y sin respiraci&#243;n". Ninguno de los tres instructores del centro de entrenamiento de la AHA responsables por la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica particip&#243; del curso del BLS del grupo B o de la clase te&#243;rica y video del grupo A, as&#237; como no ten&#237;an conocimiento de los participantes de ambos grupos de este estudio.</p>
      <p>El <italic>check-list</italic> de la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica fue dividido en tres partes para an&#225;lisis de cada variable: i) antes de la llegada del DEA (ABCD primario); ii) DEA (evaluaci&#243;n del correcto uso del DEA); y iii) manutenci&#243;n por el alumno del segundo y tercer ciclo de RCP. El objetivo de la primera parte fue observar las siguientes acciones: chequear la falta de respuesta; llamar ayuda y pedir el DEA; abrir la v&#237;a a&#233;rea usando la h&#237;per extensi&#243;n de la cabeza y elevaci&#243;n del ment&#243;n; chequear la respiraci&#243;n (m&#237;nimo de 5 segundos y m&#225;ximo de 10 segundos); proveer dos respiraciones de rescate (cada una con duraci&#243;n de 2 segundos); chequear correctamente el pulso carot&#237;deo (hasta 10 segundos); posicionamiento correcto de las manos para RCP; proveer el primer ciclo de compresi&#243;n tor&#225;cica con frecuencia adecuada (aceptable: menos de 23 segundos para 30 compresiones). El objetivo de la segunda parte fue el uso adecuado del DEA: conectar el DEA; seleccionar las paletas adecuadas; posicionar correctamente las paletas; asegurar que nadie tocase a la v&#237;ctima durante la fase de an&#225;lisis y disparar el choque con seguridad (debiendo ser visible el posicionamiento de las paletas y el comando verbal del choque - tiempo m&#225;ximo desde la llegada del DEA &lt; 90 segundos). La &#250;ltima fase consisti&#243; de dos etapas: proveer un segundo ciclo de RCP con correcto posicionamiento de las manos, dos ventilaciones (cada una con duraci&#243;n de 2 segundos) con elevaci&#243;n del t&#243;rax visible y proveer el tercer ciclo de compresiones tor&#225;cicas con compresi&#243;n tor&#225;cica adecuada y retorno del t&#243;rax a la posici&#243;n original. Todos los &#237;tems tuvieron el mismo valor (un punto) y los 16 puntos fueron evaluados.</p>
      <p>
        <bold>&#201;tica</bold>
      </p>
      <p>Este estudio fue aprobado por el comit&#233; de &#233;tica del Biocor Instituto (Minas Gerais - Brasil).</p>
      <p>
        <bold>An&#225;lisis estad&#237;stico</bold>
      </p>
      <p>Los datos inicialmente fueron analizados utilizando estad&#237;stica descriptiva y posteriormente sintetizada en tablas. Evaluaci&#243;n te&#243;rica y puntuaci&#243;n pr&#225;ctica fueron comparadas en ambos grupos. Subgrupos de edad, tiempo de graduaci&#243;n y sexo tambi&#233;n fueron comparados para establecer las similitudes de ambos grupos. Variables continuas fueron analizadas utilizando test T de <italic>student</italic>, ANOVA y Kruskal-Wallis para test no param&#233;trico. El chi-cuadrado y el test exacto de Fisher fueron usados para variables categ&#243;ricas. P &lt; 0,05 fue considerado estad&#237;sticamente significativo para todas las variables estudiadas.</p>
      <p>
        <bold>Resultados</bold>
      </p>
      <p>El grupo A fue compuesto por 14 personas del sexo femenino mientras que el grupo B fue compuesto por 21 personas en un total de 20 y 26 participantes, respectivamente. El grupo A presentaba personas m&#225;s j&#243;venes y con menos tiempo de graduaci&#243;n en el curso de enfermer&#237;a que el grupo B (p &lt; 0,05). Ambos grupos completaron el entrenamiento y realizaron las evaluaciones te&#243;ricas y pr&#225;cticas.</p>
      <p>Comparando la media del escore en la prueba te&#243;rica, los grupos no difirieron significativamente (80,3 &#177; 11,5 y 86,3 &#177; 15,3 respectivamente, p &gt; 0,05). Mientras tanto, las notas de la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica en el grupo B fueron significativamente mejores en la observaci&#243;n de los tres examinadores comparando con el grupo A (7,7 &#177; 2,3 <italic>versus</italic> 12,5 &#177; 2,9; 11,7 &#177; 1,5 <italic>versus</italic> 13,9 &#177; 3,3; 12,3 &#177; 1,8 <italic>versus</italic> 14,2 &#177; 2,2 respectivamente, p &lt; 0,05) (<xref ref-type="table" rid="t1-body3">Tablas 1</xref> y <xref ref-type="table" rid="t2-body3">2</xref>).</p>
      <table-wrap id="t1-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      <table-wrap id="t2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>Los alumnos del grupo A fueron m&#225;s ineficientes en las siguientes &#225;reas: apertura correcta de v&#237;as a&#233;reas, chequeo correcto de la respiraci&#243;n, insuflaci&#243;n boca a boca en 1 segundo, chequeo del pulso carot&#237;deo y posicionamiento correcto de las manos en el t&#243;rax para la realizaci&#243;n de las compresiones tor&#225;cicas (p &lt; 0,05). Despu&#233;s de la llegada del DEA, los alumnos del grupo A tuvieron dificultad para conectarlo, accionar el an&#225;lisis del ritmo y disparar el choque, aunque consiguiesen colocar adecuadamente las paletas en comparaci&#243;n con el grupo B (p &lt; 0,05). Los alumnos del grupo apenas te&#243;rico no proveyeron adecuadamente el 2&#186; y 3&#186; ciclos de RCP (p &lt; 0,05) (<xref ref-type="table" rid="es_08t03-body3">Tabla 3</xref>).</p>
      <p content-type="asset">
        <table-wrap id="es_08t03-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-95-03-0328-00104-gt03-es.jpg"/></table-wrap>
      </p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Una resucitaci&#243;n cardiopulmonar de buena calidad y precoz influencia la evoluci&#243;n, pero, la mejor manera de preparar y mantener las habilidades de legos y de los profesionales de la salud continua controvertida<sup>6-9</sup>.</p>
      <p>Dorth et al probaron la ense&#241;anza de la RCP a distancia por tel&#233;fono para legos a&#241;osos por el regulador local de emergencia y encontraron una RCP de muy baja calidad<sup>10</sup>. Utilizando un video de autoentrenamiento con un maniqu&#237; especial (<italic>Laerdal Family CPR Trainer&#153;</italic>), Braslow et al mostraron que ese m&#233;todo fue igual o superior al curso BLS est&#225;ndar para adquisici&#243;n de habilidad para realizar RCP para legos, aun despu&#233;s de 60 d&#237;as del entrenamiento<sup>11</sup>. Batcheller et al<sup>12</sup> demostraron la superioridad de los videos de autoentrenamiento sobre los cursos tradicionales en la performance de RCP, particularmente en voluntarios mayores de 40 a&#241;os de edad. Isbye et al<sup>13</sup> llegaron a la misma conclusi&#243;n utilizando un DVD con una duraci&#243;n de 24 minutos y un maniqu&#237; de bajo costo (MiniAnne mannequin). Caffrey et al<sup>14</sup> mostraron que legos pod&#237;an usar desfibriladores externos autom&#225;ticos (DEA) y realizar RCP, mejorando la sobrevida, despu&#233;s de 3 minutos de un video auto-explicativo, en local p&#250;blico, exhibidos cada 30 minutos en los monitores de TV en las &#225;reas de espera del aeropuerto de Chicago. Ese video indicaba la disponibilidad de los DEA, explicaba su prop&#243;sito y estimulaba su uso mientras tambi&#233;n eran distribuidos folletos impresos<sup>14</sup>.</p>
      <p>Miotto et al<sup>15,16</sup> demostraron que proveedores de salud mayores presentan disminuci&#243;n del aprendizaje, de la habilidad psicomotora y cognitiva as&#237; como su retenci&#243;n. Entre tanto, el grupo que recibi&#243; entrenamiento convencional en BLS (grupo B) a pesar de ser de mayor edad, mostr&#243; una mejor performance en la evaluaci&#243;n pr&#225;ctica (<xref ref-type="table" rid="t2-body3">Tabla 2</xref>).</p>
      <p>Clases y videos pueden producir RCP de buena calidad, lo que puede mejorar la sobrevida en la parada card&#237;aca dentro y fuera del hospital. Por otro lado, nosotros demostramos que el entrenamiento solamente te&#243;rico no fue capaz de producir RCP de buena calidad, principalmente maniobras como apertura de v&#237;as a&#233;reas, posicionamiento correcto de las manos, compresi&#243;n adecuada del t&#243;rax, ventilaci&#243;n y ciclos de ventilaci&#243;n-compresi&#243;n adecuados. Una revisi&#243;n del concepto de que legos o profesionales del &#225;rea de salud pueden ser ense&#241;ados, utilizando solamente entrenamiento te&#243;rico (a trav&#233;s de folletos, videos, etc.) puede ser necesaria.</p>
      <p>
        <bold>Agradecimientos</bold>
      </p>
      <p>A los autores les gustar&#237;a manifestar su agradecimiento a los voluntarios que participaron del estudio.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiamiento</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiamiento externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>Este art&#237;culo es parte de la tesis de Doctorado de Heberth C&#233;sar Miotto por la Universidad Federal de Minas Gerais.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
