<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">BGgr6QdbxNvTnsxtCsChKVf</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00017</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000900017</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09300317</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000900017</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Artigo de Revis&#227;o</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Tronco de coron&#225;ria esquerda ocluso secund&#225;rio a Lues terci&#225;ria</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Wang</surname>
            <given-names>Ricardo</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Blume</surname>
            <given-names>Gustavo</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Souza Filho</surname>
            <given-names>Newton Fernando Stadler</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Moura</surname>
            <given-names>Lidia Zytynski</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
          <xref ref-type="aff" rid="aff03"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff03">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Curitiba</named-content>
          <named-content content-type="state">Paran&#225;</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Pontif&#237;cia Universidade Cat&#243;lica do Paran&#225;</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Curitiba</named-content>
          <named-content content-type="state">PR</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Hospital Santa Casa de Curitiba</institution>
        <country country="BR">Brasil</country>
      </aff>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Curitiba</named-content>
          <named-content content-type="state">PR</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Instituito de Neurologia e Cardiologia de Curitiba</institution>
        <country country="BR">Brasil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>09</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>93</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>312</fpage>
      <lpage>315</lpage>
      <history>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>13</day>
          <month>09</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>23</day>
          <month>08</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>10</day>
          <month>10</month>
          <year>2008</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>Paciente de 27 anos, portador de s&#237;filis terci&#225;ria, manifestando isquemia mioc&#225;rdica, com angina inst&#225;vel, secund&#225;ria &#224; oclus&#227;o do tronco da coron&#225;ria esquerda. O diagn&#243;stico foi confirmado pelos achados da sorologia e da patologia do fragmento da aorta.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Tronco arterial</kwd>
        <kwd>s&#237;filis cardiovascular</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>22</day>
        <month>10</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>ARTIGO DE REVIS&#195;O</bold>
    </p>
    <p>Tronco de coron&#225;ria esquerda ocluso secund&#225;rio a Lues terci&#225;ria</p>
    <p>
      <bold>Ricardo Wang<sup>I, II, III</sup>; Gustavo Blume<sup>I</sup>; Newton Fernando Stadler Souza Filho<sup>I, II</sup>; Lidia Zytynski Moura<sup>I, III</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Hospital Santa Casa de Curitiba, Curitiba, PR, Brasil </p>
    <p><sup>II</sup>Instituito de Neurologia e Cardiologia de Curitiba, Curitiba, PR, Brasil </p>
    <p><sup>III</sup>Pontificia Universidade Cat&#243;lica do Paran&#225;, Curitiba, PR, Brasil </p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>Paciente de 27 anos, portador de s&#237;filis terci&#225;ria, manifestando isquemia mioc&#225;rdica, com angina inst&#225;vel, secund&#225;ria &#224; oclus&#227;o do tronco da coron&#225;ria esquerda. O diagn&#243;stico foi confirmado pelos achados da sorologia e da patologia do fragmento da aorta.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Tronco arterial / anormalidades, s&#237;filis cardiovascular.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Apesar do aumento da incid&#234;ncia da doen&#231;a arterial coron&#225;ria em pacientes jovens, o infarto agudo do mioc&#225;rdio ainda &#233; raro nessa faixa et&#225;ria<sup>1</sup>. Mesmo nesse grupo, a etiologia ateroscler&#243;tica &#233;, de longe, a principal causa da doen&#231;a isqu&#234;mica do cora&#231;&#227;o. Tendemos a tratar todos os pacientes de uma forma padronizada e esquecemos que nesse grupo de pacientes deve ser aventada a etiologia n&#227;o ateroscler&#243;tica. Esta apresenta particularidades na condu&#231;&#227;o, assim como no tratamento e no progn&#243;stico (em geral melhor). </p>
    <p>A proposta deste relato de caso &#233; demonstrar e discutir a proped&#234;utica e a terap&#234;utica de um paciente jovem com s&#237;ndrome coron&#225;ria aguda, com etiologia adquirida n&#227;o ateroscler&#243;tica.</p>
    <p>
      <bold>Descri&#231;&#227;o do Caso</bold>
    </p>
    <p>Um paciente masculino, de 27 anos, filho adotivo, casado, trabalhador da constru&#231;&#227;o civil, refere que h&#225; cinco meses apresentou epis&#243;dio de dor precordial t&#237;pica desencadeada durante esfor&#231;o f&#237;sico intenso, associada &#224; dispn&#233;ia com dura&#231;&#227;o aproximada de 60 minutos e al&#237;vio espont&#226;neo. Na ocasi&#227;o, n&#227;o deu a devida import&#226;ncia, achando que se tratava de dor muscular. A partir desse momento, apresentava dor precordial aos grandes esfor&#231;os (classe funcional I da CCS), e nos &#250;ltimos 15 dias, evoluiu com piora da dor, passando a ser aos m&#233;dios esfor&#231;os (classe funcional II-III), agora acompanhado de dispn&#233;ia.</p>
    <p>O indiv&#237;duo negava outras mol&#233;stias ou uso de medica&#231;&#245;es. Por ser filho adotivo, relata uma hist&#243;ria vaga de coronariopatia com o pai biol&#243;gico, n&#227;o sabendo informar a idade deste, na ocasi&#227;o do diagn&#243;stico. De hist&#243;ria pregressa relata comportamento sexual de risco na adolesc&#234;ncia, com rela&#231;&#245;es desprotegidas e uso de coca&#237;na dos 16 aos 18 anos, negando uso ap&#243;s esse per&#237;odo. Ao exame f&#237;sico apresentava um bom estado geral, sem altera&#231;&#227;o &#224; macrosc&#243;pica, com press&#227;o arterial de 110/60 mmHg, frequ&#234;ncia card&#237;aca de 70 batimentos por minuto, ausculta card&#237;aca sem altera&#231;&#245;es significativas, bem como ocorreu no exame vascular.</p>
    <p>As altera&#231;&#245;es no eletrocardiograma (ECG) e no teste ergom&#233;trico isqu&#234;mico s&#227;o demonstradas nas <xref ref-type="fig" rid="fig01">figuras 1</xref> e <xref ref-type="fig" rid="fig02">2</xref>. O ECG demonstrou raiz a&#243;rtica de 29 mm; &#225;trio esquerdo de 32 mm; ventr&#237;culo direito de 16 mm; septo e parede posterior de 11 mm. A fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o encontrava-se em 63% com hipocinesia difusa leve.</p>
    <fig id="fig01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf01.jpg"/></fig>
    <fig id="fig02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf02.jpg"/></fig>
    <p>Pela presen&#231;a de isquemia na avalia&#231;&#227;o funcional, foi optada pela realiza&#231;&#227;o da angiografia coronariana (<xref ref-type="fig" rid="fig03">figura 3</xref>). A coronariografia mostrou circula&#231;&#227;o coronariana com padr&#227;o de domin&#226;ncia da coron&#225;ria direita, esta sem les&#227;o significativa. Nota-se ainda a presen&#231;a de circula&#231;&#227;o colateral intercoronariana, originando do ramo da art&#233;ria do cone para a art&#233;ria descendente anterior (circula&#231;&#227;o colateral de Vieussens) de grau III de Rentrop, e circula&#231;&#227;o colateral dos ramos ventriculares posteriores para a art&#233;ria circunflexa. A coron&#225;ria esquerda apresentava-se oclusa na origem (<xref ref-type="fig" rid="fig04">figura 4</xref> e <xref ref-type="fig" rid="fig05">5</xref>). Na ventriculografia, nota-se fun&#231;&#227;o ventricular preservada com fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o calculada de 74%, pelo m&#233;todo de Simpson (<xref ref-type="fig" rid="fig06">figura 6</xref>). </p>
    <fig id="fig03">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf03.jpg"/></fig>
    <fig id="fig04">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf04.jpg"/></fig>
    <fig id="fig05">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf05.jpg"/></fig>
    <fig id="fig06">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf06.jpg"/></fig>
    <p>Foi indicada a cirurgia de revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica, sendo realizado enxerto de mam&#225;ria direita para a art&#233;ria descendente anterior e enxerto de mam&#225;ria esquerda para o primeiro ramo marginal da art&#233;ria circunflexa, com aux&#237;lio de circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea. Na canula&#231;&#227;o da aorta, notou-se um espessamento anormal de sua parede, sendo retirado um fragmento e encaminhado para patologia.</p>
    <p>No exame patol&#243;gico do fragmento da aorta, observou-se uma degenera&#231;&#227;o da t&#250;nica m&#233;dia e um infiltrado linfoplasmocit&#225;rio perivascular focal na t&#250;nica advent&#237;cia, compat&#237;vel com aortite sifil&#237;tica (<xref ref-type="fig" rid="fig07">figura 7</xref>). A partir do diagn&#243;stico anatomopatol&#243;gico, foi iniciado o tratamento etiol&#243;gico com penicilina cristalina. No exame do liquor n&#227;o foi evidenciada altera&#231;&#227;o compat&#237;vel com neuros&#237;filis.</p>
    <fig id="fig07">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf07.jpg"/></fig>
    <p>Tamb&#233;m n&#227;o houve intercorr&#234;ncias no p&#243;s-operat&#243;rio imediato, com o paciente tendo alta hospitalar no quinto dia. No seguimento de quatro meses o paciente encontra-se assintom&#225;tico, retornando as suas atividades di&#225;rias. </p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A dor tor&#225;cica &#233; respons&#225;vel por aproximadamente quatro milh&#245;es dos pacientes atendidos anualmente. A dor de origem isqu&#234;mica destaca-se tanto pela sua morbidade como por sua mortalidade, devendo por esse motivo ser sempre descartada<sup>2</sup>. A etiologia ateroscler&#243;tica representa a principal causa de isquemia mioc&#225;rdica. Por&#233;m, abaixo dos 35 anos, a etiologia n&#227;o-ateroscler&#243;tica &#233; quatro vezes maior, destacando-se as anomalias cong&#234;nitas de coron&#225;rias ou as causas extr&#237;nsecas<sup>3</sup>. </p>
    <p>O papel da avalia&#231;&#227;o funcional na abordagem da dor tor&#225;cica &#233;, al&#233;m de afastar o diagn&#243;stico de isquemia mioc&#225;rdica, estratificar o risco cardiovascular. O caso em quest&#227;o apresentava dados cl&#237;nicos e altera&#231;&#245;es no teste ergom&#233;trico com crit&#233;rios de gravidade, sendo feita a op&#231;&#227;o pela coronariografia.</p>
    <p>As descri&#231;&#245;es de oclus&#245;es cr&#244;nicas do tronco da art&#233;ria coron&#225;ria esquerda s&#227;o raras na literatura, ainda mais quando associadas com a fun&#231;&#227;o ventricular normal, sendo sua incid&#234;ncia estimada entre 0,04% a 0,4% dos pacientes coronariopatas<sup>4</sup>. Para chegar a essa condi&#231;&#227;o cl&#237;nica, o paciente necessariamente deve ter uma circula&#231;&#227;o colateral bem desenvolvida, j&#225; que a sua aus&#234;ncia est&#225; associada com disfun&#231;&#227;o ventricular grave, levando invariavelmente a morte, devido &#224; grande &#225;rea isqu&#234;mica. Neste caso, o paciente apresentava a coron&#225;ria direita sem les&#227;o obstrutiva, o que n&#227;o limitou o fluxo coronariano, associado a uma circula&#231;&#227;o colateral bem desenvolvida, que foi respons&#225;vel pela preserva&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o ventricular<sup>4</sup>.</p>
    <p>O achado cir&#250;rgico de espessamento a&#243;rtico associado &#224; aus&#234;ncia de outras les&#245;es coronarianas na coronariografia previa, chamou a aten&#231;&#227;o para a pesquisa de uma patologia que acomete primariamente a aorta. Dentre os diagn&#243;sticos diferenciais, devemos ter aten&#231;&#227;o principalmente para as vasculites, a exemplo a arterite de Takayasu, arterite de c&#233;lulas gigantes e s&#237;ndrome de Reiter<sup>5</sup>. Outro diagn&#243;stico que deve ser lembrado &#233; a aortite sifil&#237;tica, que &#233; cada vez mais rara nos dias atuais, principalmente com o advento da antiobioticoterapia. O diagn&#243;stico pode ser feito atrav&#233;s de um quadro cl&#237;nico e laboratorial, confirmado atrav&#233;s dos achados patol&#243;gicos.</p>
    <p>O acometimento cardiovascular da Lues pode ser dividido em quatro categorias principais: 1&#170;: Aortite sifil&#237;tica; 2&#170;: Aortite com aneurisma; 3&#170;: Aortite com valvulite e regurgita&#231;&#227;o a&#243;rtica; 4&#170;: Estenose de &#243;stios de coron&#225;rias, esta a segunda complica&#231;&#227;o cardiovascular mais comum<sup>3</sup>. No estudo de Heggtveit<sup>6</sup>, onde foram analisados 100 casos de pacientes com s&#237;filis terci&#225;ria; 40% a apresentavam com aneurisma; 29% com acometimento valvar; e 26% com acometimento das coron&#225;rias, sendo destes, 11% de forma isolada. Apresenta caracter&#237;stica insidiosa, ocorrendo geralmente de 15 a 30 anos ap&#243;s o surto infeccioso inicial da doen&#231;a<sup>7</sup>. Neste caso, al&#233;m da apresenta&#231;&#227;o precoce das manifesta&#231;&#245;es cardiovasculares da Lues, estas se manifestaram com oclus&#227;o do tronco da coron&#225;ria esquerda, o que tamb&#233;m &#233; um fato raro.</p>
    <p>O acometimento dos &#243;stios das coron&#225;rias &#233; a les&#227;o t&#237;pica da s&#237;filis, acometendo os 3 a 4 mm iniciais, sendo raro o acometimento de segmentos distais<sup>3</sup>. A apresenta&#231;&#227;o pode ir desde angina est&#225;vel e s&#237;ndrome coronariana aguda, at&#233; morte s&#250;bita<sup>8</sup>. Na an&#225;lise da patologia, nota-se inflama&#231;&#227;o cr&#244;nica com infiltrado linfoplasmocit&#225;rio e destrui&#231;&#227;o da m&#233;dia, acompanhado de fibrose. A abordagem cir&#250;rgica preferencial &#233; a realiza&#231;&#227;o de by-pass, de prefer&#234;ncia com conduto arterial. A abordagem do &#243;stio, apesar de ter bons resultados iniciais, apresenta um risco de recorr&#234;ncia da fibrose e reoclus&#227;o<sup>5</sup>.</p>
    <p>No tratamento etiol&#243;gico da s&#237;filis, h&#225; controv&#233;rsia sobre o momento ideal para a abordagem no tratamento. H&#225; autores que defendem que o tratamento com beta-lact&#226;mico deve ser realizado ap&#243;s a revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica, &#224; medida que o curso de antibi&#243;tico pode desencadear uma rea&#231;&#227;o de Jarish-Herxheimer, com edema da aorta e at&#233; oclus&#227;o do &#243;stio coronariano doente<sup>5</sup>. H&#225; tamb&#233;m a possibilidade de trombose intracoronariana, justificando o uso de corticoterapia associada.</p>
    <p>
      <bold>Conclus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>O presente relato ilustra a necessidade de investiga&#231;&#227;o etiol&#243;gica em pacientes jovens com coronariopatia, principalmente com esta ocorrendo em TCE. O tratamento sindr&#244;mico reduz as chances da efic&#225;cia terap&#234;utica e comprovadamente, nesse caso, pode levar a maiores complica&#231;&#245;es futuras, n&#227;o impedindo a progress&#227;o natural da doen&#231;a. </p>
    <p>A aortite sifil&#237;tica n&#227;o ocorre de maneira usual, mas seu reconhecimento e sua terap&#234;utica eficaz diminuem n&#227;o s&#243; a progress&#227;o da doen&#231;a, como tamb&#233;m sua transmiss&#227;o.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Ricardo Wang </p>
        <p> Pra&#231;a Rui Barbosa 245 &#150; Centro </p>
        <p> 80010-030 - Curitiba, Paran&#225;, Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p><email xlink:href="rwang@cardiol.br">rwang@cardiol.br</email>, </p>
        <p>
          <email xlink:href="rwang@terra.com.br">rwang@terra.com.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 23/08/08; revisado recebido em 13/09/08; aceito em 10/10/08</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Hong MK, Cho SY, Hong BK, Chang KJ, Chung    IM, Lee MH, et al. Acute myocardial infarction in young adults. Yonsei Med.    1994; 35 (2): 184-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute myocardial infarction in young adults</article-title>
          <source>Yonsei Med</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>184</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Hong</surname>
              <given-names>MK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cho</surname>
              <given-names>SY</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hong</surname>
              <given-names>BK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chang</surname>
              <given-names>KJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chung</surname>
              <given-names>IM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lee</surname>
              <given-names>MH</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Baracioli LM, Borges FA. Dor tor&#225;cica.    In: Cavalcanti EFA, Martins HS. (eds.). Cl&#237;nica m&#233;dica dos sinais    e sintomas ao diagn&#243;stico e tratamento. S&#227;o Paulo: Editora Manole;    2007.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Cl&#237;nica m&#233;dica dos sinais e sintomas ao diagn&#243;stico e tratamento</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Baracioli</surname>
              <given-names>LM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Borges</surname>
              <given-names>FA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cavalcanti</surname>
              <given-names>EFA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Martins</surname>
              <given-names>HS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Waller BF. Nonatherosclerotic coronary heart    disease. In: Fuster V, Alexander RW, O'Rourke RA. Hurst's the heart 10<sup>th</sup>    ed. Philadelphia: McGraw Hill; 2001.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Hurst's the heart</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Waller</surname>
              <given-names>BF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fuster</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Alexander</surname>
              <given-names>RW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>O'Rourke</surname>
              <given-names>RA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Sugihita K, Shimizu T, Kinugawa K, Harada    K, Ikenouchi H, Matsui H, et al. Chronic total occlusion of the left main coronary    artery. Inter Med. 1997; 36: 471-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Chronic total occlusion of the left main coronary artery</article-title>
          <source>Inter Med</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>471</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <volume>36</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sugihita</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Shimizu</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kinugawa</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Harada</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ikenouchi</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Matsui</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Scully RE, Mark EJ, McNeely WF, Ebeling SH,    Phillips LD. Case 10-1998, Case record of the Masschusetts General Hospital.    N Engl J Med. 1998; 338: 897-903.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Case 10-1998, Case record of the Masschusetts General Hospital</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>897</fpage>
          <lpage>903</lpage>
          <volume>338</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Scully</surname>
              <given-names>RE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mark</surname>
              <given-names>EJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>McNeely</surname>
              <given-names>WF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ebeling</surname>
              <given-names>SH</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Phillips</surname>
              <given-names>LD</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Heggtveit HA. Syphilis aortitis: a clinical    pathologic autopsy: study of 100 cases, 1950 to 1960. Circulation. 1964; 29:    346-55.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Syphilis aortitis: a clinical pathologic autopsy</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>1964</year>
          </date>
          <fpage>346</fpage>
          <lpage>55</lpage>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Heggtveit</surname>
              <given-names>HA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Virmani R, Burke AP. Nonatherosclerotic diseases    of the aorta and miscellaneous diseases of the main pulmonary arteries and large    veins. In: Silver MD, Gotlieb AI, Schoen FJ. Cardiovascular pathology. 3<sup>rd.</sup>    ed. Saint Louis: Churchill Livingstone; 2001.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Cardiovascular pathology</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Virmani</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Burke</surname>
              <given-names>AP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Silver</surname>
              <given-names>MD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gotlieb</surname>
              <given-names>AI</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schoen</surname>
              <given-names>FJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Topaz O, Warner M, Lanter P, Soffer A, Burns    C, DiSciascio G, et al. Isolated significant left main coronary artery stenosis:    angiographic, hemodynamic, and clinical findings in 16 patients. Am Heart J.    1991; 122 (5): 1308-14.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Isolated significant left main coronary artery stenosis: angiographic, hemodynamic, and clinical findings in 16 patients</article-title>
          <source>Am Heart J</source>
          <date>
            <year>1991</year>
          </date>
          <fpage>1308</fpage>
          <lpage>14</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>122</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Topaz</surname>
              <given-names>O</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Warner</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lanter</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Soffer</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Burns</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>DiSciascio</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Review Article</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Occlusion of the left coronary trunk secondary to tertiary syphilis</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>A 27-year-old patient with tertiary syphilis, manifested as myocardial ischemia, presenting unstable angina, secondary to left coronary trunk occlusion. The diagnosis was confirmed by the serological findings and the pathological assessment of the aorta fragment.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Truncus Arteriosus</kwd>
        <kwd>Syphilis, Cardiovascular</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ORIGINAL ARTICLE</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body2"/>Occlusion of the left coronary trunk secondary to tertiary syphilis </p>
      <p>
        <bold>Ricardo Wang<sup>I, II, III</sup>; Gustavo Blume<sup>I</sup>; Newton Fernando Stadler Souza Filho<sup>I, II</sup>; Lidia Zytynski Moura<sup>I, III</sup></bold>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Hospital Santa Casa de Curitiba, Curitiba, PR, Brasil</p>
      <p><sup>II</sup>Instituito de Neurologia e Cardiologia de Curitiba, Curitiba, PR, Brasil</p>
      <p><sup>III</sup>Pontificia Universidade Cat&#243;lica do Paran&#225;, Curitiba, PR, Brasil</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>SUMMARY</bold>
      </p>
      <p>A 27-year-old patient with tertiary syphilis, manifested as myocardial ischemia, presenting unstable angina, secondary to left coronary trunk occlusion. The diagnosis was confirmed by the serological findings and the pathological assessment of the aorta fragment. </p>
      <p><bold>Key words:</bold> Truncus Arteriosus / Abnormalities; Syphilis, Cardiovascular. </p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>Despite the increase in the incidence of coronary artery disease (CAD) in young patients, the acute myocardial infarction is still rare in this age range<sup>1</sup>. Even in this group, the atherosclerotic etiology is by far the main cause of ischemic heart disease and we tend to treat all patients in a standardized way and forget that, in this group of patients, the non-atherosclerotic etiology must be considered. This group of patients presents distinctive characteristics in management, as well as in treatment and prognosis (in general, a better one).</p>
      <p>The objective of this report is to present, discuss the propedeutics and therapeutic management of a young patient with Acute Coronary Syndrome, presenting an acquired, non-atherosclerotic etiology.</p>
      <p>
        <bold>Case Description </bold>
      </p>
      <p>A 27-year-old male patient, an adopted child, married, civil construction worker, reported presenting an episode of typical precordial pain five months before, during intense physical exertion and associated with dyspnea, which lasted for 60 minutes followed by spontaneous relief; at the time, he did not pay attention to the episode, considering it an episode of muscular pain. From this moment on, he started to present precordial pain after physical exertion (CCS Functional Class I); the pain had worsened in the two weeks before medical examination and started to present as precordial pain after moderate physical exertion (functional class II-III), now accompanied by dyspnea. </p>
      <p>The patient denied other diseases or using medications. As he had been adopted, he reported a vague history of coronary disease by his biological father, but he did not know how old his father was at the time of the diagnosis. He reported presenting high-risk sexual behavior during the adolescence, which included unprotected sexual intercourse and use of cocaine from 16 to 18 years old; he denied using drugs after this period. </p>
      <p>At physical examination, he presented good general status, with no macroscopic alterations; BP was 110/60 mmHg, heart rate was 70 bpm, and the heart auscultation did not disclose significant alterations, as well as the vascular examination. </p>
      <p>The alterations identified at the ECG and ergometric test for the detection of ischemia are shown in <xref ref-type="fig" rid="fig01-body2">Figures 1</xref> and <xref ref-type="fig" rid="fig02-body2">2</xref>. The echocardiogram showed a 29-mm aortic root, a 32-mm left atrium, a 16-mm right ventricle and 11-mm septum and posterior wall. Ejection fraction (EF) was 63% with mild diffuse hypokinesia. </p>
      <fig id="fig01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf01-en.jpg"/></fig>
      <fig id="fig02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf02-en.jpg"/></fig>
      <p>Due to the presence of ischemia at the functional assessment, we decided to perform a coronary angiography (<xref ref-type="fig" rid="fig03-body2">Figure 03</xref>), which showed a coronary circulation with a pattern of right coronary dominance, without significant lesions and the presence of intercoronary collateral circulation, originating from the conus arteriosus branch to the anterior descending artery (Vieussens' collateral circulation) Rentrop grade III, and collateral circulation of the posterior ventricular branches to the circumflex artery. The left coronary artery was occluded at the origin (<xref ref-type="fig" rid="fig04-body2">Figure 04</xref>). The ventriculography shows preserved ventricular function with an EF of 74%, by Simpson's method. </p>
      <fig id="fig03-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf03-en.jpg"/></fig>
      <fig id="fig04-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf04-en.jpg"/></fig>
      <p>The myocardial revascularization surgery was indicated, with a right mammary artery graft to the anterior descending artery and left mammary artery graft to the first marginal branch of the circumflex artery with the help of extracorporeal circulation (ECC). The aortic cannulation showed an abnormal thickening of the its wall and a fragment was removed and sent to pathological assessment, which disclosed medial tunic degeneration and focal perivascular lymphoplasmacytic infiltrate in the adventitial tunic, compatible with syphilitic aortitis. Based on the anatomopathological diagnosis, the etiological treatment was initiated with crystalline penicillin. The CSF assessment did not disclose alterations compatible with neurosyphilis. </p>
      <p>There were no complications in the immediate postoperative period and the patient was discharged on the 5<sup>th</sup> postoperative day. At the four-month follow-up, the patient is now asymptomatic and has resumed his daily activities. </p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>Thoracic pain is responsible for approximately 4 million patients being examined annually. The pain of ischemic origin is particular in its morbidity and mortality and, therefore, must always be ruled out<sup>2</sup>. The atherosclerotic etiology represents the main cause of myocardial ischemia; however, in patients younger than 35 years, the non-atherosclerotic etiology is 4-fold higher, especially due to congenital coronary anomalies or extrinsic causes<sup>3</sup>. </p>
      <p>The role of functional assessment in the approach of thoracic pain is not only to rule out the diagnosis of myocardial ischemia, but also to stratify the cardiovascular risk. The case in question presented clinical data and alterations at the ergometric test that met severity criteria, and thus, the coronary angiography was chosen. </p>
      <p>The descriptions of chronic occlusions of the left coronary artery trunk are rare in the literature, and even more when associated with normal ventricular function, with an estimated incidence of 0.04 to 0.4% of the patients with coronariopathies<sup>4</sup>. To attain this clinical condition, the patient must necessarily present a well-developed collateral circulation, as its absence is associated with severe ventricular dysfunction, which invariably leads to death, due to the large ischemic area. In this case, the patient presented the right coronary free from obstructive lesion, which did not limit the coronary flow, associated with a well-developed collateral circulation that was responsible for the preservation of the ventricular function<sup>4</sup>. </p>
      <p>The surgical finding of aortic thickening associated with the absence of other coronary lesions at the previous coronary angiography prompted the search for a pathology that would primarily affect the aorta. Among the differential diagnoses, it is necessary to pay special attention to vasculitis, such as Takayasu's arteritis, giant-cell arteritis, and Reiter's syndrome<sup>5</sup>. Another diagnosis that must be recalled is the syphilitic aortitis, which is currently increasingly rarer, mainly after the advent of antibiotic therapy. The diagnosis can be attained through the clinical and laboratory picture and confirmed by the pathological findings. </p>
      <p>
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-e01-en.jpg"/></p>
      <p>
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-e02-en.jpg"/></p>
      <p>The cardiovascular involvement of syphilis can be divided in four main categories: 1. Syphilitic aortitis; 2. Aortitis with aneurysm; 3. Aortitis with valvulitis and aortic regurgitation and 4. Stenosis of coronary ostia, which is the second most common cardiovascular complication<sup>3</sup>. The study by Heggtveit<sup>6</sup>, which analyzed 100 cases of patients with tertiary syphilis, showed that 40% presented aneurysm, 29% with valvular involvement and 26% with coronary involvement, with 11% of them being the isolated form. It presents an insidious characteristic, generally occurring 15 to 30 years after the infectious onset of the disease<sup>7</sup>. In this case, in addition to the early presentation of the cardiovascular manifestations of syphilis, the latter manifest as left coronary trunk occlusion, which is also rare. </p>
      <p>
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-e03-en.jpg"/></p>
      <p>The involvement of the coronary ostia is the typical lesion in syphilis, affecting the initial 3 to 4 mm segment, with distal segment involvement being rare<sup>3</sup>. The presentation can range from stable angina, acute coronary syndrome or sudden death<sup>8</sup>. The pathological assessment discloses chronic inflammation with lymphoplasmacytic infiltrate, together with medial destruction, accompanied by fibrosis. The preferred surgical approach is the bypass surgery, preferably with arterial conduct and the ostium approach, despite its initial good results, carries a risk of fibrosis recurrence and re-occlusion<sup>5</sup>. </p>
      <p>The etiological treatment of syphilis presents a controversy about the ideal moment for treatment approach. Some authors defend that the treatment with beta-lactamics be started after the myocardial revascularization, as the antibiotic course can trigger a Jarisch-Herxheimer reaction, with aortic edema and even occlusion of the diseased coronary ostium<sup>5</sup>. There is also the possibility of intracoronary thrombosis, which justifies the use of associated corticoid therapy. </p>
      <p>
        <bold>Conclusion</bold>
      </p>
      <p>The present report illustrates the need to perform an etiological investigation in young patients with coronariopathies, mainly those occurring in the LCT. </p>
      <p>The syndromic treatment decreases the chances of therapeutic effectiveness and, as demonstrated in this case, can lead to more severe future complications, as it does not prevent the natural progression of the disease. The occurrence of syphilitic aortitis is rare, but its recognition and effective treatment decrease not only the progression of the disease, but also its transmission.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Tronco de coronaria izquierda ocluido secundario a L&#250;es terciaria</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>Paciente de 27 a&#241;os, portador de s&#237;filis terciaria, manifestando isquemia mioc&#225;rdica, con angina inestable, secundaria a la oclusi&#243;n del tronco de la coronaria izquierda. El diagn&#243;stico fue confirmado por los resultados de la serolog&#237;a y de la patolog&#237;a del fragmento de la aorta.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Tronco arterial</kwd>
        <kwd>s&#237;filis cardiovascular</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO DE REVISI&#211;N</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body3"/>Tronco de coronaria izquierda ocluido secundario a L&#250;es terciaria</p>
      <p>
        <bold>Ricardo Wang<sup>I, II, III</sup>; Gustavo Blume<sup>I</sup>; Newton Fernando Stadler Souza Filho<sup>I, II</sup>; Lidia Zytynski Moura<sup>I, III</sup></bold>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Hospital Santa Casa de Curitiba, Curitiba, PR - Brasil</p>
      <p><sup>II</sup>Instituito de Neurologia e Cardiologia de Curitiba, Curitiba, PR - Brasil</p>
      <p><sup>III</sup>Pontificia Universidade Cat&#243;lica do Paran&#225;, Curitiba, PR - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p>Paciente de 27 a&#241;os, portador de s&#237;filis terciaria, manifestando isquemia mioc&#225;rdica, con angina inestable, secundaria a la oclusi&#243;n del tronco de la coronaria izquierda. El diagn&#243;stico fue confirmado por los resultados de la serolog&#237;a y de la patolog&#237;a del fragmento de la aorta.</p>
      <p><bold>Palabras clave: </bold> Tronco arterial/anormalidades, s&#237;filis cardiovascular.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>A pesar del aumento de la incidencia de la enfermedad arterial coronaria en pacientes j&#243;venes, el infarto agudo de miocardio todav&#237;a es raro en ese intervalo de edades<sup>1</sup>. Incluso en este grupo, la etiolog&#237;a ateroscler&#243;tica es, por lejos, la principal causa de la enfermedad isqu&#233;mica del coraz&#243;n. Tendemos a tratar a todos los pacientes de una forma estandarizada y nos olvidamos de que en ese grupo de pacientes se debe considerar la etiolog&#237;a no ateroscler&#243;tica. &#201;sta presenta particularidades en la conducci&#243;n, as&#237; como en el tratamiento y en el pron&#243;stico (en general mejor). </p>
      <p>La propuesta de este informe de caso cl&#237;nico es demostrar y discutir la proped&#233;utica y la terap&#233;utica de un paciente joven con s&#237;ndrome coronario agudo, con etiolog&#237;a adquirida no ateroscler&#243;tica.</p>
      <p>
        <bold>Descripci&#243;n del caso</bold>
      </p>
      <p>Un paciente masculino, de 27 a&#241;os, hijo adoptivo, casado, trabajador de la construcci&#243;n civil, refiere que hace cinco meses present&#243; episodio de dolor precordial t&#237;pico desencadenado durante esfuerzo f&#237;sico intenso, asociado a disnea con duraci&#243;n aproximada de 60 minutos y alivio espont&#225;neo. En la ocasi&#243;n, no le dio la importancia debida, creyendo tratarse de dolor muscular. A partir de ese momento, presentaba dolor precordial a los grandes esfuerzos (clase funcional I de la CCS), y en los &#250;ltimos 15 d&#237;as, evolucion&#243; con empeoramiento del dolor, pasando ser con medios esfuerzos (clase funcional II-III), ahora acompa&#241;ado de disnea.</p>
      <p>El individuo negaba otras enfermedades o uso de medicaciones. Por ser hijo adoptivo, relata una historia vaga de coronariopat&#237;a con el padre biol&#243;gico, no sabiendo informar la edad de &#233;ste, al momento del diagn&#243;stico. De historia anterior relata comportamiento sexual de riesgo en la adolescencia, con relaci&#243;n sin protecci&#243;n y uso de coca&#237;na de los 16 a los 18 a&#241;os, negando su uso despu&#233;s de este per&#237;odo. Al examen f&#237;sico presentaba un buen estado general, sin alteraci&#243;n a la macrosc&#243;pica, con presi&#243;n arterial de 110/60 mmHg, frecuencia card&#237;aca de 70 latidos por minutos, auscultaci&#243;n card&#237;aca sin alteraciones significativas, as&#237; como ocurri&#243; en el examen vascular.</p>
      <p>Las alteraciones en el electrocardiograma (ECG) y en la ergometr&#237;a isqu&#233;mica se muestran en las <xref ref-type="fig" rid="fig01-body3">figuras 1</xref> y <xref ref-type="fig" rid="fig02-body3">2</xref>. El ECG mostr&#243; ra&#237;z a&#243;rtica de 29 mm; atrio izquierdo de 32 mm; ventr&#237;culo derecho de 16 mm; septo y pared posterior de 11 mm. La fracci&#243;n de eyecci&#243;n se encontraba en el 63% hipocinesia difusa leve.</p>
      <fig id="fig01-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf01-es.jpg"/></fig>
      <fig id="fig02-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf02-es.jpg"/></fig>
      <p>Por la presencia de isquemia en la evaluaci&#243;n funcional, se opt&#243; por la realizaci&#243;n de la angiograf&#237;a coronaria (<xref ref-type="fig" rid="fig03-body3">figura 3</xref>). La coronariograf&#237;a mostr&#243; circulaci&#243;n coronaria con patr&#243;n de dominancia de la coronaria derecha, &#233;sta sin lesi&#243;n significativa. Se observa adem&#225;s la presencia de circulaci&#243;n colateral intercoronaria, origin&#225;ndose de la rama de la arteria del cono para la arteria descendente anterior (circulaci&#243;n colateral de Vieussens) grado III de Rentrop, y circulaci&#243;n colateral de las ramas ventriculares posteriores para la arteria circunfleja. La coronaria izquierda se presentaba ocluida en el origen (<xref ref-type="fig" rid="fig04-body3">figuras 4</xref> y <xref ref-type="fig" rid="fig05-body3">5</xref>). En la ventriculograf&#237;a, se observa funci&#243;n ventricular preservada con fracci&#243;n de eyecci&#243;n calculada del 74%, por el m&#233;todo de Simpson (<xref ref-type="fig" rid="fig06-body3">figura 6</xref>). </p>
      <fig id="fig03-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf03-es.jpg"/></fig>
      <fig id="fig04-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf04-es.jpg"/></fig>
      <fig id="fig05-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf05-es.jpg"/></fig>
      <fig id="fig06-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf06-es.jpg"/></fig>
      <p>Se indic&#243; cirug&#237;a de revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica, realiz&#225;ndose injerto de arteria mamaria derecha para la arteria descendente anterior e injerto de arteria mamaria izquierda para la primera rama marginal de la arteria circunfleja, con auxilio de circulaci&#243;n extracorp&#243;rea. En la canulaci&#243;n de la aorta, se observ&#243; un engrosamiento anormal de su pared, de la cual se retir&#243; un fragmento y se encamin&#243; para patolog&#237;a.</p>
      <p>En el examen patol&#243;gico del fragmento de la aorta, se observ&#243; una degeneraci&#243;n de la t&#250;nica media y un infiltrado linfoplasmocitario perivascular focal en la t&#250;nica adventicia, compatible con aortitis sifil&#237;tica (<xref ref-type="fig" rid="fig07-body3">figura 7</xref>). A partir del diagn&#243;stico anatomopatol&#243;gico, se inici&#243; el tratamiento etiol&#243;gico con penicilina cristalina. En el examen del l&#237;quido cefalorraqu&#237;deo no se evidenci&#243; alteraci&#243;n compatible con neuros&#237;filis.</p>
      <fig id="fig07-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0312-00017-gf07-es.jpg"/></fig>
      <p>Tampoco hubo complicaciones en el postoperatorio inmediato, y el paciente recibi&#243; alta hospitalaria al quinto d&#237;a. En el seguimiento de cuatro meses el paciente se encuentra asintom&#225;tico, volviendo a sus actividades diarias. </p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El dolor tor&#225;cico es responsable por aproximadamente cuatro millones de los pacientes atendidos anualmente. El dolor de origen isqu&#233;mico se destaca tanto por su morbidad como por su mortalidad, debiendo ser siempre descartada por ese motivo<sup>2</sup>. La etiolog&#237;a ateroscler&#243;tica representa la principal causa de isquemia mioc&#225;rdica. Con todo, por debajo de los 35 a&#241;os, la etiolog&#237;a no ateroscler&#243;tica es cuatro veces mayor, destac&#225;ndose las anomal&#237;as cong&#233;nitas de coronarias o las causas extr&#237;nsecas<sup>3</sup>. </p>
      <p>El papel de la evaluaci&#243;n funcional en el abordaje del dolor tor&#225;cico es, adem&#225;s de descartar el diagn&#243;stico de isquemia mioc&#225;rdica, estratificar el riesgo cardiovascular. El caso en cuesti&#243;n presentaba datos cl&#237;nicos y alteraciones en la ergometr&#237;a con criterios de gravedad, opt&#225;ndose por la coronariograf&#237;a.</p>
      <p>Las descripciones de oclusiones cr&#243;nicas del tronco de la arteria coronaria izquierda son raras en la literatura, todav&#237;a m&#225;s cuando se asocian a la funci&#243;n ventricular normal, siendo su incidencia estimada entre el 0,04% y el 0,4% de los pacientes con coronariopat&#237;a<sup>4</sup>. Para llegar a esta condici&#243;n cl&#237;nica, el paciente necesariamente debe tener una circulaci&#243;n colateral bien desarrollada, ya que su ausencia est&#225; asociada a disfunci&#243;n ventricular grave, conduciendo invariablemente a la muerte, debido a la gran &#225;rea isqu&#233;mica. En este caso, el paciente presentaba la coronaria derecha sin lesi&#243;n obstructiva, lo que no limit&#243; el flujo coronario, asociado a una circulaci&#243;n colateral bien desarrollada, que fue responsable por la preservaci&#243;n de la funci&#243;n ventricular<sup>4</sup>.</p>
      <p>El hallazgo quir&#250;rgico de engrosamiento a&#243;rtico asociado a la ausencia de otras lesiones coronarias en la coronariograf&#237;a previa, llam&#243; la atenci&#243;n para la investigaci&#243;n de una patolog&#237;a que afecta primariamente la aorta. Entre los diagn&#243;sticos diferenciales, debemos prestar atenci&#243;n principalmente para las vasculitis, como la arteritis de Takayasu, arteritis de c&#233;lulas gigantes y s&#237;ndrome de Reiter<sup>5</sup>. Otro diagn&#243;stico que debe ser recordado es la aortitis sifil&#237;tica, que es cada vez m&#225;s rara en los d&#237;as actuales, principalmente con el surgimiento de la antibioticoterapia. El diagn&#243;stico puede realizarse mediante un cuadro cl&#237;nico y de laboratorio, confirmado con los resultados patol&#243;gicos.</p>
      <p>La afectaci&#243;n cardiovascular de la L&#250;es puede dividirse en cuatro categor&#237;as principales: 1&#170;: Aortitis sifil&#237;tica; 2&#170;: Aortitis con aneurisma; 3&#170;: Aortitis con valvulitis y regurgitaci&#243;n a&#243;rtica; 4&#170;: Estenosis de ostios de coronarias, &#233;sta es la segunda complicaci&#243;n cardiovascular m&#225;s com&#250;n<sup>3</sup>. En el estudio de Heggtveit<sup>6</sup>, en el que se analizaron 100 casos de pacientes con s&#237;filis terciaria; el 40% la presentaba con aneurisma; el 29% con afectaci&#243;n valvular; y el 26% con afectaci&#243;n de las coronarias, siendo de ellos, el 11% de forma aislada. Presenta caracter&#237;stica insidiosa, ocurriendo generalmente de 15 a 30 a&#241;os despu&#233;s de la crisis infecciosa inicial de la enfermedad<sup>7</sup>. En este caso, adem&#225;s de la presentaci&#243;n precoz de las manifestaciones cardiovasculares de la L&#250;es, &#233;stas se manifestaron con oclusi&#243;n del tronco de la coronaria izquierda, lo que tambi&#233;n es un hecho raro.</p>
      <p>La afectaci&#243;n de los ostios de las coronarias es la lesi&#243;n t&#237;pica de la s&#237;filis, afectando los 3 a 4 mm iniciales, siendo rara la afectaci&#243;n de segmentos distales<sup>3</sup>. La presentaci&#243;n puede ir desde angina estable y s&#237;ndrome coronario agudo, hasta muerte s&#250;bita<sup>8</sup>. En el an&#225;lisis de la patolog&#237;a, se observa inflamaci&#243;n cr&#243;nica con infiltrado linfoplasmocitario y destrucci&#243;n de la media, acompa&#241;ado de fibrosis. El abordaje quir&#250;rgico preferencial es la realizaci&#243;n de bypass, de preferencia con conducto arterial. El abordaje del ostium, a pesar de tener buenos resultados iniciales, presenta un riesgo de recurrencia de fibrosis y reoclusi&#243;n<sup>5</sup>.</p>
      <p>En el tratamiento etiol&#243;gico de la s&#237;filis, el momento ideal para el abordaje en el tratamiento es controvertido. Hay autores que defienden que el tratamiento con beta-lact&#225;mico debe realizarse despu&#233;s de la revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica, en la medida que el curso de antibi&#243;tico puede desencadenar una reacci&#243;n de Jarish-Herxheimer, con edema de la aorta y hasta oclusi&#243;n del ostium coronario enfermo<sup>5</sup>. Tambi&#233;n hay posibilidades de trombosis intracoronaria, justificando el uso de corticoterapia asociada.</p>
      <p>
        <bold>Conclusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente relato ilustra la necesidad de investigaci&#243;n etiol&#243;gica en pacientes j&#243;venes con coronariopat&#237;a, principalmente cuando &#233;sta ocurre en el TCI. El tratamiento sindr&#243;mico reduce las chances de eficacia terap&#233;utica y comprobadamente, en este caso, puede llevar a mayores complicaciones futuras, no impidiendo la progresi&#243;n natural de la enfermedad. </p>
      <p>La aortitis sifil&#237;tica no ocurre de forma usual, pero su reconocimiento y su terap&#233;utica eficaz disminuyen no s&#243;lo la progresi&#243;n de la enfermedad, como tambi&#233;n su transmisi&#243;n.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses </bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n </bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica </bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
