<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">rJ4fr7TcQWY8Hg3tvw3svkj</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00008</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000900008</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09300308</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000900008</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Artigos Originais</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Les&#227;o renal aguda ap&#243;s revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Machado</surname>
            <given-names>Maur&#237;cio de Nassau</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Miranda</surname>
            <given-names>Rafael Carlos</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Takakura</surname>
            <given-names>Isabela Thomaz</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Palmegiani</surname>
            <given-names>Eduardo</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Santos</surname>
            <given-names>Carlos Alberto dos</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Oliveira</surname>
            <given-names>Marcos Aur&#233;lio</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Mouco</surname>
            <given-names>Osana M.</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Hernandes</surname>
            <given-names>Mauro E.</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Lemos</surname>
            <given-names>Maria Ang&#233;lica</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Maia</surname>
            <given-names>L&#237;lia N.</given-names>
          </name>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Faculdade de Medicina de S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Hospital de Base </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>09</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>93</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>247</fpage>
      <lpage>252</lpage>
      <history>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>28</day>
          <month>01</month>
          <year>2009</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>12</day>
          <month>11</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>01</day>
          <month>04</month>
          <year>2009</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>FUNDAMENTO: A les&#227;o renal aguda (LRA) &#233; uma doen&#231;a complexa para a qual, atualmente, n&#227;o h&#225; uma defini&#231;&#227;o padr&#227;o aceita. A AKIN (Acute Kidney Injury Network) representa uma tentativa de padroniza&#231;&#227;o dos crit&#233;rios para diagn&#243;stico e estadiamento da LRA, baseando-se nos crit&#233;rios RIFLE (risk, injury, failure, loss, e end-stage kidney disease), publicados recentemente. OBJETIVOS: Avaliar a incid&#234;ncia e mortalidade associada &#224; LRA em pacientes submetidos &#224; revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio (RM) com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea (CEC). M&#201;TODOS: O total de 817 pacientes foi dividido em dois grupos: LRA negativa (-), com 421 pacientes (51,5%), e LRA positiva (+), com 396 pacientes (48,5%). Foi considerado LRA a eleva&#231;&#227;o da creatinina em 0,3 mg/dl ou aumento em 50% da creatinina em rela&#231;&#227;o a seu valor basal. RESULTADOS: A mortalidade em 30 dias dos pacientes com e sem LRA foi de 12,6 % e 1,4%, respectivamente (p &lt; 0,0001). Em um modelo de regress&#227;o log&#237;stica multivariada, LRA ap&#243;s RM com CEC foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias (OR 6,7 - p = 0,0002). Esse grupo de pacientes teve maior tempo de perman&#234;ncia em UTI [mediana 2 dias (2 a 3) vs. 3 dias (2 a 5) - p &lt; 0,0001)] e uma maior propor&#231;&#227;o de pacientes com perman&#234;ncia prolongada na terapia intensiva (&gt; 14 dias) - 14% vs. 2%; p &lt; 0,0001. CONCLUS&#195;O: Na popula&#231;&#227;o estudada, mesmo uma discreta altera&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o renal baseada nos crit&#233;rios do "Acute Kidney Injury Network - AKIN" foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias ap&#243;s RM com CEC.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Insufici&#234;ncia renal aguda</kwd>
        <kwd>revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica</kwd>
        <kwd>circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea</kwd>
        <kwd>mortalidade</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>28</day>
        <month>01</month>
        <year>2010</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>ARTIGO ORIGINAL </p>
    <p> CIRURGIA CARD&#205;ACA - ADULTOS</p>
    <p>Les&#227;o renal aguda ap&#243;s revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea</p>
    <p>
      <bold>Maur&#237;cio de Nassau Machado; Rafael Carlos Miranda; Isabela Thomaz Takakura; Eduardo Palmegiani; Carlos Alberto dos Santos; Marcos Aur&#233;lio Oliveira; Osana M. Mouco; Mauro E. Hernandes; Maria Ang&#233;lica Lemos; L&#237;lia N. Maia </bold>
    </p>
    <p>Hospital de Base da Faculdade de Medicina de S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto &#150; FAMERP, S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto, SP, Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> A les&#227;o renal aguda (LRA) &#233; uma doen&#231;a complexa para a qual, atualmente, n&#227;o h&#225; uma defini&#231;&#227;o padr&#227;o aceita. A AKIN (<italic>Acute Kidney Injury Network</italic>) representa uma tentativa de padroniza&#231;&#227;o dos crit&#233;rios para diagn&#243;stico e estadiamento da LRA, baseando-se nos crit&#233;rios RIFLE <italic>(risk, injury, failure, loss, </italic>e<italic> end-stage kidney disease)</italic>, publicados recentemente. </p>
    <p><bold>OBJETIVOS: </bold>Avaliar a incid&#234;ncia e mortalidade associada &#224; LRA em pacientes submetidos &#224; revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio (RM) com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea (CEC). </p>
    <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> O total de 817 pacientes foi dividido em dois grupos: LRA negativa (-), com 421 pacientes (51,5%), e LRA positiva (+), com 396 pacientes (48,5%). Foi considerado LRA a eleva&#231;&#227;o da creatinina em 0,3 mg/dl ou aumento em 50% da creatinina em rela&#231;&#227;o a seu valor basal. </p>
    <p><bold>RESULTADOS:</bold> A mortalidade em 30 dias dos pacientes com e sem LRA foi de 12,6 % e 1,4%, respectivamente (p &lt; 0,0001). Em um modelo de regress&#227;o log&#237;stica multivariada, LRA ap&#243;s RM com CEC foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias (OR 6,7 &#150; p = 0,0002). Esse grupo de pacientes teve maior tempo de perman&#234;ncia em UTI [mediana 2 dias (2 a 3) vs. 3 dias (2 a 5) - p &lt; 0,0001)] e uma maior propor&#231;&#227;o de pacientes com perman&#234;ncia prolongada na terapia intensiva (&gt; 14 dias) &#150; 14% <italic>vs.</italic> 2%; p &lt; 0,0001. </p>
    <p><bold>CONCLUS&#195;O:</bold> Na popula&#231;&#227;o estudada, mesmo uma discreta altera&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o renal baseada nos crit&#233;rios do "<italic>Acute Kidney Injury Network &#150; </italic>AKIN" foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias ap&#243;s RM com CEC. (Registro ClinicalTrials.gov - NCT00780845).</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Insufici&#234;ncia renal aguda, revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica, circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea, mortalidade.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A les&#227;o renal aguda (LRA) &#233; uma s&#237;ndrome complexa que ocorre em uma grande variedade de situa&#231;&#245;es, com manifesta&#231;&#245;es que variam de pequena eleva&#231;&#227;o na creatinina s&#233;rica (CrS) &#224; insufici&#234;ncia renal an&#250;rica. Seus resultados cl&#237;nicos v&#227;o da total recupera&#231;&#227;o &#224; morte, podendo incluir o desenvolvimento de doen&#231;a renal cr&#244;nica e progress&#227;o para depend&#234;ncia de di&#225;lise. A LRA &#233; uma complica&#231;&#227;o comum em pacientes gravemente enfermos que gera aumento dos custos hospitalares<sup>1</sup> e se associa a alta mortalidade, sendo um preditor independente do risco de morte<sup>2,3</sup>.</p>
    <p>Apesar de v&#225;rios avan&#231;os no tratamento e no conhecimento da patogenia da LRA, muitos aspectos nesse campo ainda s&#227;o controversos, confusos e sem consenso. Mais de 30 defini&#231;&#245;es diferentes t&#234;m sido usadas na literatura, dificultando compara&#231;&#245;es<sup>4,5</sup>.</p>
    <p>Ap&#243;s a cirurgia card&#237;aca, a LRA pode ocorrer em at&#233; 41,3% dos pacientes, com necessidade de di&#225;lise em at&#233; 9,6% (principalmente em pacientes com les&#227;o renal pr&#233;-operat&#243;ria)<sup>6</sup>. A mortalidade hospitalar &#233; pr&#243;xima de 1% quando n&#227;o h&#225; piora na fun&#231;&#227;o renal; fica em torno de 20% com altera&#231;&#245;es moderadas da fun&#231;&#227;o renal; e excede 50% quando h&#225; necessidade de di&#225;lise<sup>7-10</sup>.</p>
    <p>Esfor&#231;os na tentativa de se alcan&#231;ar consenso sobre as defini&#231;&#245;es de LRA levaram &#224; forma&#231;&#227;o da <italic>"International Acute Kidney Injury Network (</italic>AKIN<italic>)".</italic> Essa nova defini&#231;&#227;o de LRA foi desenvolvida de acordo com a classifica&#231;&#227;o em cinco passos que utiliza a sigla RIFLE<italic> (risk, injury, failure, loss e end-stage kidney disease)</italic><sup>4</sup>, baseada em altera&#231;&#245;es na CrS e/ou no d&#233;bito urin&#225;rio, e que divide a LRA em tr&#234;s categorias, de acordo com a gravidade, e em duas categorias refletindo persist&#234;ncia da perda da fun&#231;&#227;o renal. Pelos crit&#233;rios propostos pela classifica&#231;&#227;o AKIN, o aumento da CrS maior ou igual a 0,3 mg/dl, ou aumento acima de 50% em seu valor basal (em intervalo de pelo menos 48 horas) caracteriza LRA. </p>
    <p>Nosso objetivo foi avaliar a incid&#234;ncia de complica&#231;&#245;es cl&#237;nicas e morte associadas &#224; les&#227;o renal aguda, baseado nos crit&#233;rios propostos pela classifica&#231;&#227;o AKIN, em pacientes submetidos &#224; revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio (RM) com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea (CEC). </p>
    <p>
      <bold>M&#233;todos</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Sele&#231;&#227;o dos Pacientes</bold>
    </p>
    <p>Foram avaliados, de forma aberta e consecutiva, 1.151 pacientes submetidos &#224; cirurgia de revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio no per&#237;odo de janeiro de 2003 a janeiro de 2008. Os dados foram obtidos prospectivamente por coleta de informa&#231;&#245;es em banco de dados informatizado com a an&#225;lise das vari&#225;veis feita de maneira retrospectiva. O estudo foi aprovado pelo comit&#234; de &#233;tica em pesquisa local e registrado no site ClinicalTrials.gov - NCT00780845.</p>
    <p>A mudan&#231;a na CrS foi definida como a diferen&#231;a entre a creatinina de admiss&#227;o (p&#243;s-operat&#243;rio imediato) e o mais alto valor obtido durante a perman&#234;ncia na Unidade de Terapia Intensiva.</p>
    <p>Os pacientes foram divididos em dois grupos, de acordo com a fun&#231;&#227;o renal baseada na classifica&#231;&#227;o AKIN:</p>
    <p>Fun&#231;&#227;o Renal Normal [LRA (&#150;)]: Pacientes sem LRA ap&#243;s cirurgia de revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea.</p>
    <p>Les&#227;o Renal Aguda [LRA (+)]: Pacientes com aumento na CrS maior ou igual a 0,3 mg/dl, ou aumento na CrS maior ou igual a 50% o valor basal, em intervalo de pelo menos 48 horas<sup>11</sup>.</p>
    <p>As vari&#225;veis avaliadas foram: mortalidade em 30 dias; interna&#231;&#227;o prolongada em terapia intensiva; al&#233;m de complica&#231;&#245;es cl&#237;nicas como fibrila&#231;&#227;o atrial, reintuba&#231;&#227;o por complica&#231;&#245;es pulmonares, ventila&#231;&#227;o mec&#226;nica (VM) prolongada (&gt; 24 horas), infec&#231;&#227;o de s&#237;tio cir&#250;rgico profundo (mediastinite) e disfun&#231;&#227;o neurol&#243;gica tipo I. A estimativa pr&#233;-operat&#243;ria de risco de &#243;bito hospitalar foi feita pelo <italic>Logistic EuroSCORE</italic><sup>12,13</sup>.</p>
    <p>
      <bold>Dosagem da creatinina s&#233;rica</bold>
    </p>
    <p>A CrS foi dosada pelo m&#233;todo colorim&#233;trico de Jaff&#233; (ADVIA<sup>TM</sup> 1650 - Bayer). Os valores de refer&#234;ncia da normalidade em adultos s&#227;o: 0,6 mg/dl a 1,3 mg/dl para homens, e 0,6 mg/dl a 1,0 mg/dl para mulheres. </p>
    <p>
      <bold>Defini&#231;&#227;o das complica&#231;&#245;es</bold>
    </p>
    <p>Foram definidos como complica&#231;&#245;es cl&#237;nicas do p&#243;s-operat&#243;rio:</p>
    <p>Arritmias card&#237;acas: fibrila&#231;&#227;o atrial aguda com dura&#231;&#227;o superior a 1 hora. </p>
    <p>Reintuba&#231;&#227;o por complica&#231;&#245;es pulmonares: reintuba&#231;&#227;o traqueal por insufici&#234;ncia respirat&#243;ria devida a altera&#231;&#245;es mec&#226;nicas da ventila&#231;&#227;o ou infec&#231;&#227;o respirat&#243;ria (traqueobronquites ou pneumonia).</p>
    <p>Mediastinite: secre&#231;&#227;o mediastinal associada a sinais cl&#237;nicos de infec&#231;&#227;o (febre, leucocitose, dor tor&#225;cica) com ou sem instabilidade esternal e com cultura de secre&#231;&#245;es ou hemocultura positiva durante os primeiros 30 dias de p&#243;s-operat&#243;rio. </p>
    <p>Les&#227;o neurol&#243;gica tipo I: d&#233;ficit motor focal novo e persistente, coma, convuls&#227;o ou les&#227;o encef&#225;lica documentada &#224; tomografia computadorizada de cr&#226;nio ou resson&#226;ncia magn&#233;tica.</p>
    <p> &#211;bitos: mortalidade por todas as causas no per&#237;odo de 30 dias ap&#243;s a cirurgia.</p>
    <p>
      <bold>Crit&#233;rios de Inclus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Pacientes submetidos &#224; cirurgia de revasculariza&#231;&#227;o do mioc&#225;rdio com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea que possuam pelo menos duas dosagens s&#233;ricas de creatinina ap&#243;s a cirurgia, com intervalo de pelo menos 48 horas.</p>
    <p>
      <bold>Crit&#233;rios de Exclus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Pacientes portadores de doen&#231;a renal cr&#244;nica terminal em tratamento dial&#237;tico pr&#233;vio &#224; cirurgia card&#237;aca.</p>
    <p>
      <bold>An&#225;lise Estat&#237;stica</bold>
    </p>
    <p>Os dados categ&#243;ricos s&#227;o apresentados em n&#250;meros absolutos e percentuais, e as vari&#225;veis cont&#237;nuas em m&#233;dia &#177; desvio padr&#227;o (DP) ou mediana e interquartis. As vari&#225;veis cont&#237;nuas entre os grupos s&#227;o comparadas pelo teste n&#227;o param&#233;trico de Mann-Whitney. O teste qui-quadrado ou teste exato de Fisher foi utilizado para a compara&#231;&#227;o das vari&#225;veis categ&#243;ricas. Curvas de Kaplan-Meier foram constru&#237;das para mortalidade em 30 dias, e o valor p calculado pelo teste de Log-Rank e Wilcoxon.</p>
    <p>A discrimina&#231;&#227;o da presen&#231;a de LRA foi determinada e comparada pela an&#225;lise da curva ROC (<italic>receiver operating characteristic</italic>) para mortalidade em 30 dias. Com esse teste, uma &#225;rea sob a curva ROC de 1,0 indica perfeita discrimina&#231;&#227;o, &#224; medida que uma &#225;rea menor que 0,5 significa que o teste n&#227;o &#233; melhor que o acaso. &#193;reas de 0,5 a 0,7 sugerem baixa discrimina&#231;&#227;o preditiva, e valores acima de 0,7 confirmam a utilidade do modelo como preditor de risco<sup>14</sup>. O c&#225;lculo do intervalo de confian&#231;a da &#225;rea sob a curva ROC foi feito com o teste de Wilcoxon.</p>
    <p>A regress&#227;o log&#237;stica multivariada foi utilizada para determina&#231;&#227;o de preditores independentes para &#243;bito. <italic>Odds Ratio</italic> e intervalos de confian&#231;a de 95% (IC 95%) foram calculados entre as principais complica&#231;&#245;es cl&#237;nicas e &#243;bito, comparando pacientes com fun&#231;&#227;o normal a pacientes com LRA baseado na classifica&#231;&#227;o AKIN.</p>
    <p>Valores p &lt; 0,05 foram considerados estatisticamente significativos (bicaudais). O software utilizado para a an&#225;lise estat&#237;stica foi o <italic>Stats Direct Statistics</italic> v. 2.5.8.</p>
    <p>
      <bold>Resultados</bold>
    </p>
    <p>Dos 1.151 pacientes avaliados, 817 (71%) foram operados com circula&#231;&#227;o extracorp&#243;rea. A idade m&#233;dia dos pacientes foi de 61 &#177; 9 anos, sendo 567 pacientes (70%) do sexo masculino. A mediana do EuroSCORE foi 1,8 (1,2 a 3,0). Preencheram os crit&#233;rios diagn&#243;sticos para LRA baseados na classifica&#231;&#227;o AKIN 396 pacientes (48,5%), e 31 pacientes (3,8%) necessitaram di&#225;lise. Pacientes LRA (+) eram mais idosos (60 <italic>vs.</italic> 62 anos), tinham maiores taxas de diabetes mellitus (31% <italic>vs.</italic> 39%) e o sexo feminino foi predominante (26,6% <italic>vs.</italic> 35,0%). N&#227;o houve diferen&#231;as estatisticamente significativas no tempo de CEC entre os grupos (<xref ref-type="table" rid="tab01">Tabela 1</xref>). A eleva&#231;&#227;o m&#233;dia da creatinina foi de 21% no grupo LRA (&#150;) contra 61% no grupo LRA (+). Pacientes que evolu&#237;ram com LRA no p&#243;s-operat&#243;rio tiveram valor basal no segundo dia p&#243;s-operat&#243;rio e valores de pico de CrS superiores aos dos pacientes sem LRA (<xref ref-type="table" rid="tab02">Tabela 2</xref>). </p>
    <table-wrap id="tab01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <table-wrap id="tab02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt02.jpg"/></table-wrap>
    <p>A mediana de perman&#234;ncia em UTI foi de 2 versus 3 dias, e uma maior propor&#231;&#227;o de pacientes LRA (+) teve perman&#234;ncia prolongada em UTI (&gt; 14 dias), 14% <italic>vs.</italic> 2%. A mortalidade em 30 dias dos pacientes LRA (+) foi de 12,6 %, comparado com 1,4% dos pacientes LRA (&#150;) [p &lt; 0,0001; poder para 5% de signific&#226;ncia estat&#237;stica &gt; 99,99% e risco atribu&#237;vel da popula&#231;&#227;o de 79%] (<xref ref-type="table" rid="tab03">Tabela 3</xref> e <xref ref-type="fig" rid="grf01">Gr&#225;fico 1</xref>). A &#225;rea sob a curva ROC para presen&#231;a de LRA e &#243;bito foi de 0,72 (IC 95%: 0,67 a 0,76), com sensibilidade de 89%, especificidade de 54%, valor preditivo positivo de 13% e valor preditivo negativo de 99% (<xref ref-type="fig" rid="grf02">Gr&#225;fico 2</xref>). Em um modelo de regress&#227;o log&#237;stica multivariada, a LRA no p&#243;s-operat&#243;rio de RM com CEC foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias (<italic>Odds Ratio</italic>: 6,7; p = 0,0002) (<xref ref-type="table" rid="tab04">Tabela 4</xref>). Pacientes que necessitaram di&#225;lise (3,8%) tiveram mortalidade de 55%. </p>
    <table-wrap id="tab03">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt03.jpg"/></table-wrap>
    <fig id="grf01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gf01.jpg"/></fig>
    <fig id="grf02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gf02.jpg"/></fig>
    <table-wrap id="tab04">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt04.jpg"/></table-wrap>
    <p>A an&#225;lise de subgrupo demonstrou que tanto em pacientes com CrS basal normal (homens <underline>&lt;</underline> 1,3 mg/dl e mulheres <underline>&lt;</underline> 1,0 mg/dl), quanto naqueles com CrS alterada (homens <underline>&gt;</underline> 1,4 mg/dl e mulheres <underline>&gt;</underline> 1,1 mg/dl), a presen&#231;a de LRA no p&#243;s-operat&#243;rio foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias (<xref ref-type="table" rid="tab04">Tabela 4</xref>).</p>
    <p>No subgrupo de pacientes com CrS basal normal, a preval&#234;ncia de LRA foi de 40% e a mortalidade em 30 dias foi de 11,2% <italic>vs.</italic> 1,1% (p &lt; 0,0001; poder para 5% de signific&#226;ncia estat&#237;stica de 98,7% e risco atribu&#237;vel da popula&#231;&#227;o de 78,3%). A preval&#234;ncia de LRA em pacientes com CrS basal alterada foi de 59%, com mortalidade de 14% <italic>vs</italic>. 2% naqueles sem LRA p&#243;s-operat&#243;ria (p &lt; 0,0001; poder para 5% de signific&#226;ncia estat&#237;stica de 98% e risco atribu&#237;vel da popula&#231;&#227;o de 78%).</p>
    <p>No modelo de regress&#227;o log&#237;stica multivariada, apenas LRA e VM &gt; 24 horas foram preditoras independentes de &#243;bito, tanto na an&#225;lise global quanto nos subgrupos (<xref ref-type="table" rid="tab04">Tabela 4</xref>).</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Ap&#243;s a cirurgia card&#237;aca e dependente do crit&#233;rio utilizado, a LRA pode ocorrer em at&#233; 41,3% dos pacientes, com necessidade de di&#225;lise em at&#233; 9,6% (principalmente em pacientes com les&#227;o renal pr&#233;-operat&#243;ria)<sup>6</sup>. A mortalidade hospitalar &#233; pr&#243;xima de 1% quando n&#227;o h&#225; piora na fun&#231;&#227;o renal, fica em torno de 20% com altera&#231;&#245;es moderadas da fun&#231;&#227;o renal e excede 50% quando h&#225; necessidade de tratamento dial&#237;tico<sup>7,9,10,15,16</sup>.</p>
    <p>A LRA &#233; uma situa&#231;&#227;o cl&#237;nica complexa e de etiologia heterog&#234;nea para a qual nefrologistas e intensivistas t&#234;m discutido a necessidade de padroniza&#231;&#227;o diagn&#243;stica, estadiamento e progn&#243;stico. Uma classifica&#231;&#227;o ideal para LRA deveria ter alta acur&#225;cia e ser preditora de resultados cl&#237;nicos relevantes e de mortalidade. V&#225;rios trabalhos t&#234;m sido publicados em pacientes gravemente enfermos<sup>15,17</sup> e pacientes submetidos a cirurgia card&#237;aca<sup>1,18-20</sup> na tentativa de valida&#231;&#227;o desses crit&#233;rios.</p>
    <p>Em nosso estudo, observamos que a classifica&#231;&#227;o AKIN pode facilmente ser aplicada em pacientes submetidos &#224; cirurgia card&#237;aca. De acordo com esse estadiamento, 48,5% dos pacientes preencheram crit&#233;rios para LRA, mostrando preval&#234;ncia acima da encontrada em outras publica&#231;&#245;es. Apesar da aplica&#231;&#227;o dos mesmos crit&#233;rios diagn&#243;sticos, as taxas de LRA s&#227;o bastante vari&#225;veis, oscilando de 6,9% a 42,5% de incid&#234;ncia<sup>1,21</sup>. A mortalidade dos pacientes com LRA estudados foi alta (12,6%), atingindo 55% naqueles que necessitaram di&#225;lise (em contraste com 1,4% de &#243;bitos nos pacientes sem LRA). Apesar das taxas ainda mais altas de LRA (59%) e mortalidade (14%) em pacientes com CrS basal alterada, aqueles que tiveram sua fun&#231;&#227;o renal mantida no p&#243;s-operat&#243;rio apresentaram baixa mortalidade (2%), como j&#225; demonstrado em outros estudos<sup>6,22</sup>.</p>
    <p>Essas novas recomenda&#231;&#245;es para o diagn&#243;stico de LRA ainda n&#227;o foram amplamente testadas e validadas. Estudos no contexto da terapia intensiva geral t&#234;m demonstrado seu valor relacionado a resultados cl&#237;nicos e ao aumento de mortalidade<sup>17,23,24</sup>. Na cirurgia card&#237;aca, onde a LRA representa importante complica&#231;&#227;o cl&#237;nica, a classifica&#231;&#227;o RIFLE e AKIN t&#234;m demonstrado alta acur&#225;cia para detec&#231;&#227;o de pacientes com maior risco para complica&#231;&#245;es cl&#237;nicas, aumento de custos hospitalares e &#243;bito em curto prazo<sup>1,18-20,25</sup>.</p>
    <p>Ostermann e cols.<sup>15</sup>, avaliando um banco de dados do Reino Unido e Alemanha (<italic>Riyadh Intensive Care Unit Program database</italic>) com 41.972 pacientes admitidos em 22 unidades de terapia intensiva, no per&#237;odo de 1989 a 1999, demonstraram a incid&#234;ncia de LRA baseada na classifica&#231;&#227;o RIFLE de 35,8% (<italic>risk:</italic> 17,2%; <italic>injury:</italic> 11% e <italic>failure:</italic> 7,6%) com mortalidade de 20,9%, 45,6% e 56,8%, respectivamente. Pacientes que n&#227;o evolu&#237;ram com LRA tiveram mortalidade de 8,4%.</p>
    <p>Bagshaw e cols.<sup>17</sup> analisaram informa&#231;&#245;es de 120.123 pacientes admitidos por mais de 24 horas em 57 UTIs espalhadas pela Austr&#225;lia (<italic>Australian New Zealand Intensive Care Society Adult Patient Database</italic>) em um grupo heterog&#234;neo de pacientes gravemente enfermos. De acordo com os crit&#233;rios RIFLE aplicados no dia de admiss&#227;o, a LRA ocorreu em 36,1% dos pacientes (<italic>risk:</italic> 16,3%; <italic>injury</italic>: 13,6% e <italic>failure:</italic> 6,3%) com mortalidade de 17,9%, 27,7% e 33,2%, respectivamente. Na an&#225;lise multivariada, cada categoria RIFLE foi independentemente associada &#224; mortalidade hospitalar (<italic>Odds Ratio</italic>: <italic>risk:</italic> 1.58; <italic>injury:</italic> 2.54 e <italic>failure:</italic> 3.22).</p>
    <p>Kuitunen e cols.<sup>20</sup>, analisando 813 pacientes submetidos &#224; cirurgia card&#237;aca, encontraram 19,3% de pacientes com LRA baseado na classifica&#231;&#227;o RIFLE. Pacientes com les&#227;o renal grave, RIFLE-F<italic> (failure</italic>), tiveram mortalidade em 90 dias de 32,5%, quando comparado aos 8% naqueles com RIFLE-R (<italic>risk</italic>) e aos 21,4% com RIFLE-I (<italic>injury</italic>). Pacientes sem LRA tiveram mortalidade de 0,9%. Em um modelo de regress&#227;o log&#237;stica multivariada, a classifica&#231;&#227;o RIFLE foi preditora independente de mortalidade em 90 dias.</p>
    <p>Novos marcadores como Cistatina C, Interleucina-18, "<italic>Kidney Injury Molecule-1" </italic>(KIM-1)<italic> e "Neutrophil Gelatinase-Associated Lipocalin" </italic>(NGAL) t&#234;m sido testados para detec&#231;&#227;o precoce dos pacientes com LRA<sup>26</sup>, mas sua utilidade e/ou superioridade ainda precisam ser provadas.</p>
    <p>De maneira clara, este estudo demonstra que mesmo discretas altera&#231;&#245;es da fun&#231;&#227;o renal, baseada nos crit&#233;rios propostos pela classifica&#231;&#227;o AKIN, s&#227;o preditoras independentes de &#243;bito em 30 dias ap&#243;s RM com CEC, tanto em pacientes com CrS basal normal quanto naqueles com CrS basal alterada. O aumento percentual (<underline>&gt;</underline> 50%) ou absoluto (<underline>&gt;</underline> 0,3 mg/dl) da CrS ainda persiste como poderosa ferramenta para avalia&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o renal em pacientes submetidos &#224; cirurgia card&#237;aca.</p>
    <p>
      <bold>Conclus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Na popula&#231;&#227;o estudada, mesmo uma discreta altera&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o renal baseada no estadiamento proposto pelo "<italic>Acute Kidney Injury Network - </italic>AKIN" foi preditora independente de &#243;bito em 30 dias. Esse grupo de pacientes teve maior perman&#234;ncia e maiores taxas de interna&#231;&#227;o prolongada (&gt; 14 dias) em UTI, al&#233;m de maior propor&#231;&#227;o de complica&#231;&#245;es cl&#237;nicas no p&#243;s-operat&#243;rio.</p>
    <p>
      <bold>Agradecimentos</bold>
    </p>
    <p>Agradecemos &#224; equipe multidisciplinar de nossa institui&#231;&#227;o e sobretudo aos profissionais de sa&#250;de da unidade de cuidados p&#243;s-operat&#243;rios da cirurgia card&#237;aca sem os quais n&#227;o seria poss&#237;vel a realiza&#231;&#227;o deste trabalho.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Maur&#237;cio de Nassau Machado </p>
        <p> Rua Jos&#233; Elias Abud, 242 - Tarraf II </p>
        <p> 15092-490 - S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto, SP, Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="nassau@cardiol.br">nassau@cardiol.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 12/11/08; revisado recebido em 28/01/09; aceito em 01/04/09</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Dasta JF, Kane-Gill SL, Durtschi AJ, Pathak    DS, Kellum JA. Costs and outcomes of acute kidney injury (AKI) following cardiac    surgery. Nephrol Dial Transplant. 2008; 23 (6): 1970-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Costs and outcomes of acute kidney injury (AKI) following cardiac surgery</article-title>
          <source>Nephrol Dial Transplant</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>1970</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Dasta</surname>
              <given-names>JF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kane-Gill</surname>
              <given-names>SL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Durtschi</surname>
              <given-names>AJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pathak</surname>
              <given-names>DS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kellum</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Chertow GM, Levy EM, Hammermeister KE, Grover    F, Daley J. Independent association between acute renal failure and mortality    following cardiac surgery. JAMA. 1998; 104: 343-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Independent association between acute renal failure and mortality following cardiac surgery</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>343</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <volume>104</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Chertow</surname>
              <given-names>GM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Levy</surname>
              <given-names>EM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hammermeister</surname>
              <given-names>KE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Grover</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Daley</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. de Mendonca A, Vincent JL, Suter PM, Moreno    R, Dearden NM, Antonelli M, et al. Acute renal failure in the ICU: risk factors    and outcome evaluation by SOFA score. Intensive Care Med. 2000; 26: 915-21.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure in the ICU: risk factors and outcome evaluation by SOFA score</article-title>
          <source>Intensive Care Med</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>915</fpage>
          <lpage>21</lpage>
          <volume>26</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>de Mendonca</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vincent</surname>
              <given-names>JL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Suter</surname>
              <given-names>PM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Moreno</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dearden</surname>
              <given-names>NM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Antonelli</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Bellomo R, Ronco C, Kellum JA, Mehta RL, Palevsky    P, Acute Dialysis Quality Initiative Workgroup. Acute renal failure - definition,    outcome measures, animal models, fluid therapy and information technology needs:    the Second International Consensus Conference of the Acute Dialysis Quality    Initiative (ADQI) Group. Crit Care. 2004; 8 (4): R204-R212.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure - definition, outcome measures, animal models, fluid therapy and information technology needs: the Second International Consensus Conference of the Acute Dialysis Quality Initiative (ADQI) Group</article-title>
          <source>Crit Care</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>R204</fpage>
          <lpage>R212</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>8</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bellomo</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ronco</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kellum</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mehta</surname>
              <given-names>RL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Palevsky</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Lameire N, Hoste E. Reflections on the definition,    classification, and diagnostic evaluation of acute renal failure. Curr Opin    Crit Care. 2004; 10(6):468-75.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Reflections on the definition, classification, and diagnostic evaluation of acute renal failure</article-title>
          <source>Curr Opin Crit Care</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>468</fpage>
          <lpage>75</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>10</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lameire</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hoste</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Yehia M, Collins JF, Beca J. Acute renal failure    in patients with pre-existing renal dysfunction following coronary artery bypass    grafting. Nephrology (Carlton). 2005; 10 (6): 541-3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure in patients with pre-existing renal dysfunction following coronary artery bypass grafting</article-title>
          <source>Nephrology (Carlton)</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>541</fpage>
          <lpage>3</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>10</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Yehia</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Collins</surname>
              <given-names>JF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Beca</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Mangano CM, Diamondstone LS, Ramsay JG, Aggarwal    A, Herskowitz A, Mangano DT. Renal dysfunction after myocardial revascularization:    risk factors, adverse outcomes, and hospital resource utilization. The Multicenter    Study of Perioperative Ischemia Research Group. Ann Intern Med. 1998; 128 (3):    194-203.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Renal dysfunction after myocardial revascularization: risk factors, adverse outcomes, and hospital resource utilization. The Multicenter Study of Perioperative Ischemia Research Group</article-title>
          <source>Ann Intern Med</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>194</fpage>
          <lpage>203</lpage>
          <issue>3</issue>
          <volume>128</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mangano</surname>
              <given-names>CM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Diamondstone</surname>
              <given-names>LS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ramsay</surname>
              <given-names>JG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Aggarwal</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Herskowitz</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mangano</surname>
              <given-names>DT</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Ostermann ME, Taube D, Morgan CJ, Evans TW.    Acute renal failure following cardiopulmonary bypass: a changing picture. Intensive    Care Med. 2000; 26 (5): 565-71.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure following cardiopulmonary bypass: a changing picture</article-title>
          <source>Intensive Care Med</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>565</fpage>
          <lpage>71</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>26</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ostermann</surname>
              <given-names>ME</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Taube</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Morgan</surname>
              <given-names>CJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Evans</surname>
              <given-names>TW</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Bahar I, Akgul A, Ozatik MA, Vural KM, Demirbag    AE, Boran M, et al. Acute renal failure following open heart surgery: risk factors    and prognosis. Perfusion. 2005; 20 (6): 317-22.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure following open heart surgery: risk factors and prognosis</article-title>
          <source>Perfusion</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>317</fpage>
          <lpage>22</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>20</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bahar</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Akgul</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ozatik</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vural</surname>
              <given-names>KM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Demirbag</surname>
              <given-names>AE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Boran</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Landoni G, Zangrillo A, Franco A, Aletti    G, Roberti A, Calabro MG, et al. Long-term outcome of patients who require renal    replacement therapy after cardiac surgery. Eur J Anaesthesiol. 2006; 23 (1):    17-22.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Long-term outcome of patients who require renal replacement therapy after cardiac surgery</article-title>
          <source>Eur J Anaesthesiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>17</fpage>
          <lpage>22</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Landoni</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zangrillo</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Franco</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Aletti</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Roberti</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Calabro</surname>
              <given-names>MG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Mehta RL, Kellum JA, Shah SV, Molitoris BA,    Ronco C, Warnock DG, et al. Acute kidney injury network: report of an initiative    to improve outcomes in acute kidney injury. Crit Care. 2007; 11 (2): R31.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute kidney injury network: report of an initiative to improve outcomes in acute kidney injury</article-title>
          <source>Crit Care</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>R31</fpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>11</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mehta</surname>
              <given-names>RL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kellum</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Shah</surname>
              <given-names>SV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Molitoris</surname>
              <given-names>BA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ronco</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Warnock</surname>
              <given-names>DG</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Nashef SA, Roques F, Michel P, Gauducheau    E, Lemeshow S, Salamon R. European system for cardiac operative risk evaluation    (EuroSCORE). Eur J Cardiothorac Surg. 1999; 16 (1): 9-13.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>European system for cardiac operative risk evaluation (EuroSCORE)</article-title>
          <source>Eur J Cardiothorac Surg</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>9</fpage>
          <lpage>13</lpage>
          <issue>1</issue>
          <volume>16</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Nashef</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Roques</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Michel</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gauducheau</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lemeshow</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Salamon</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Roques F, Nashef SA, Michel P, Gauducheau    E, de Vincentiis C, Baudet E, et al. Risk factors and outcome in European cardiac    surgery: analysis of the EuroSCORE multinational database of 19030 patients.    Eur J Cardiothorac Surg. 1999; 15 (6): 816-22.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Risk factors and outcome in European cardiac surgery: analysis of the EuroSCORE multinational database of 19030 patients</article-title>
          <source>Eur J Cardiothorac Surg</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>816</fpage>
          <lpage>22</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>15</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Roques</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nashef</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Michel</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gauducheau</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>de Vincentiis</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Baudet</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. Swets JA. Measuring the accuracy of diagnostic    systems. Science. 1988; 240: 1285-93.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Measuring the accuracy of diagnostic systems</article-title>
          <source>Science</source>
          <date>
            <year>1988</year>
          </date>
          <fpage>1285</fpage>
          <lpage>93</lpage>
          <volume>240</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Swets</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. Ostermann M, Chang RW. Acute kidney injury    in the intensive care unit according to RIFLE. Crit Care Med. 2007; 35 (8):    1837-43.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute kidney injury in the intensive care unit according to RIFLE</article-title>
          <source>Crit Care Med</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1837</fpage>
          <lpage>43</lpage>
          <issue>8</issue>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ostermann</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chang</surname>
              <given-names>RW</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16. Santos FO, Silveira MA, Maia RB, Monteiro    MD, Martinelli R. Acute renal failure after coronary artery bypass surgery with    extracorporeal circulation -- incidence, risk factors, and mortality. Arq Bras    Cardiol. 2004; 83 (2): 150-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure after coronary artery bypass surgery with extracorporeal circulation -- incidence, risk factors, and mortality</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>150</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>83</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Santos</surname>
              <given-names>FO</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Silveira</surname>
              <given-names>MA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maia</surname>
              <given-names>RB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Monteiro</surname>
              <given-names>MD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Martinelli</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B17">
        <mixed-citation>17. Bagshaw SM, George C, Dinu I, Bellomo R.    A multi-centre evaluation of the RIFLE criteria for early acute kidney injury    in critically ill patients. Nephrol Dial Transplant. 2008; 23 (4): 1203-10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>A multi-centre evaluation of the RIFLE criteria for early acute kidney injury in critically ill patients</article-title>
          <source>Nephrol Dial Transplant</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>1203</fpage>
          <lpage>10</lpage>
          <issue>4</issue>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bagshaw</surname>
              <given-names>SM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>George</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dinu</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bellomo</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B18">
        <mixed-citation>18. Heringlake M, Knappe M, Vargas HO, Lufft    H, Kindgen-Milles D, Bottiger BW, et al. Renal dysfunction according to the    ADQI-RIFLE system and clinical practice patterns after cardiac surgery in Germany.    Minerva Anestesiol. 2006; 72 (7-8): 645-54.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Renal dysfunction according to the ADQI-RIFLE system and clinical practice patterns after cardiac surgery in Germany</article-title>
          <source>Minerva Anestesiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>645</fpage>
          <lpage>54</lpage>
          <issue>7-8</issue>
          <volume>72</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Heringlake</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Knappe</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vargas</surname>
              <given-names>HO</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lufft</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kindgen-Milles</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bottiger</surname>
              <given-names>BW</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B19">
        <mixed-citation>19. Arnaoutakis GJ, Bihorac A, Martin TD, Hess    PJ Jr, Klodell CT, Ejaz AA, et al. RIFLE criteria for acute kidney injury in    aortic arch surgery. J Thorac Cardiovasc Surg. 2007; 134 (6): 1554-60.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>RIFLE criteria for acute kidney injury in aortic arch surgery</article-title>
          <source>J Thorac Cardiovasc Surg</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1554</fpage>
          <lpage>60</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>134</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Arnaoutakis</surname>
              <given-names>GJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bihorac</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Martin</surname>
              <given-names>TD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hess Jr</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Klodell</surname>
              <given-names>CT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ejaz</surname>
              <given-names>AA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B20">
        <mixed-citation>20. Kuitunen A, Vento A, Suojaranta-Ylinen R,    Pettila V. Acute renal failure after cardiac surgery: evaluation of the RIFLE    classification. Ann Thorac Surg. 2006; 81 (2): 542-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Acute renal failure after cardiac surgery: evaluation of the RIFLE classification</article-title>
          <source>Ann Thorac Surg</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>542</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>81</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kuitunen</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vento</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Suojaranta-Ylinen</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pettila</surname>
              <given-names>V</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B21">
        <mixed-citation>21. Lombardi R, Ferreiro A. Risk factors profile    for acute kidney injury after cardiac surgery is different according to the    level of baseline renal function. Ren Fail. 2008; 30 (2): 155-60.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Risk factors profile for acute kidney injury after cardiac surgery is different according to the level of baseline renal function</article-title>
          <source>Ren Fail</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>155</fpage>
          <lpage>60</lpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>30</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lombardi</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ferreiro</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B22">
        <mixed-citation>22. Weerasinghe A, Hornick P, Smith P, Taylor    K, Ratnatunga C. Coronary artery bypass grafting in non-dialysis-dependent mild-to-moderate    renal dysfunction. J Thorac Cardiovasc Surg. 2001; 121 (6): 1083-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Coronary artery bypass grafting in non-dialysis-dependent mild-to-moderate renal dysfunction</article-title>
          <source>J Thorac Cardiovasc Surg</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>1083</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <issue>6</issue>
          <volume>121</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Weerasinghe</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hornick</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smith</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Taylor</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ratnatunga</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B23">
        <mixed-citation>23. Bagshaw SM, George C, Bellomo R. A comparison    of the RIFLE and AKIN criteria for acute kidney injury in critically ill patients.    Nephrol Dial Transplant. 2008; 23 (5): 1569-74.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>A comparison of the RIFLE and AKIN criteria for acute kidney injury in critically ill patients</article-title>
          <source>Nephrol Dial Transplant</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>1569</fpage>
          <lpage>74</lpage>
          <issue>5</issue>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bagshaw</surname>
              <given-names>SM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>George</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bellomo</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B24">
        <mixed-citation>24. Bagshaw SM, George C, Bellomo R, ANZICS Database    Management Committee. Early acute kidney injury and sepsis: a multicentre evaluation.    Crit Care. 2008; 12 (2): R47.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Early acute kidney injury and sepsis: a multicentre evaluation</article-title>
          <source>Crit Care</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>R47</fpage>
          <issue>2</issue>
          <volume>12</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bagshaw</surname>
              <given-names>SM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>George</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bellomo</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B25">
        <mixed-citation>25. Massoudy P, Wagner S, Thielmann M, Herold    U, Kottenberg-Assenmacher E, Marggraf G, et al. Coronary artery bypass surgery    and acute kidney injury--impact of the off-pump technique. Nephrol Dial Transplant    2008; 23 (9): 2853-60.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Coronary artery bypass surgery and acute kidney injury--impact of the off-pump technique</article-title>
          <source>Nephrol Dial Transplant</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>2853</fpage>
          <lpage>60</lpage>
          <issue>9</issue>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Massoudy</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wagner</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Thielmann</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Herold</surname>
              <given-names>U</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kottenberg-Assenmacher</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marggraf</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B26">
        <mixed-citation>26. Parikh CR, Devarajan P. New biomarkers of    acute kidney injury. Crit Care Med. 2008; 36 (4 Suppl): S159-65.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>New biomarkers of acute kidney injury</article-title>
          <source>Crit Care Med</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>S159</fpage>
          <lpage>65</lpage>
          <volume>36</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Parikh</surname>
              <given-names>CR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Devarajan</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Original Articles</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Acute kidney injury after on-pump coronary artery bypass graft surgery</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>BACKGROUND: The acute kidney injury (AKI) is a complex disease for which there is no accepted standard definition nowadays. The Acute Kidney Injury Network (AKIN) represents an attempt to standardize the criteria for diagnosis and staging of acute renal dysfunction based on recently published RIFLE criteria, that means, (Risk, Injury, Failure, Loss, and End-stage kidney disease). OBJECTIVES: To evaluate the incidence and associated mortality of AKI in patients submitted to on-pump coronary artery bypass graft surgery (on-pump CABG). METHODS: A total of 817 patients were divided into two groups: negative AKI (-), with 421 patients (51.5%), and positive AKI (+), with 396 patients (48.5%). Increase of 0.3 mg/dL in creatinine or of 50% in creatinine's basal value was considered as AKI. RESULTS: The rate of patient's mortality with or without AKI within 30 days after cardiac surgery was 12.6% and 1.4%, respectively (p&lt;0.0001). In a multivariate logistic regression model, AKI after on-pump CABG was an independent predictor of death within 30 days (OR=6.7; p=0.0002). This group of patients presented a longer period of permanency in intensive care unit (ICU) [median 2 days (2 to 3) versus 3 days (2 to 5); p=0.0001] and a bigger proportion of patients with prolonged permanence in intensive care (&gt;14 days) (14 versus 2%; p=0.0001). CONCLUSION: In the studied population, even a discrete alteration in renal function, based on AKIN criteria, was an independent predictor of death in 30 days after on-pump CABG. (ClinicalTrials.gov Registry: NCT00780845).</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Renal Insufficiency</kwd>
        <kwd>Acute</kwd>
        <kwd>Myocardial Revascularization</kwd>
        <kwd>Extracorporeal Circulation</kwd>
        <kwd>Mortality</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ORIGINAL ARTICLE</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body2"/>Acute kidney injury after on-pump coronary artery bypass graft surgery</p>
      <p>
        <bold>Maur&#237;cio de Nassau Machado; Rafael Carlos Miranda; Isabela Thomaz Takakura; Eduardo Palmegiani; Carlos Alberto dos Santos; Marcos Aur&#233;lio Oliveira; Osana M. Mouco; Mauro E. Hernandes; Maria Ang&#233;lica Lemos; L&#237;lia N. Maia </bold>
      </p>
      <p>Hospital de Base da Faculdade de Medicina de S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto &#150; FAMERP, S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto, SP, Brasil</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>SUMMARY</bold>
      </p>
      <p><bold>BACKGROUND:</bold> The acute kidney injury (AKI) is a complex disease for which there is no accepted standard definition nowadays. The Acute Kidney Injury Network (AKIN) represents an attempt to standardize the criteria for diagnosis and staging of acute renal dysfunction based on recently published RIFLE criteria, that means, (Risk, Injury, Failure, Loss, and End-stage kidney disease).</p>
      <p><bold>OBJECTIVES:</bold> To evaluate the incidence and associated mortality of AKI in patients submitted to on-pump coronary artery bypass graft surgery (on-pump CABG).</p>
      <p><bold>METHODS:</bold> A total of 817 patients were divided into two groups: negative AKI (-), with 421 patients (51.5%), and positive AKI (+), with 396 patients (48.5%). Increase of 0.3 mg/dL in creatinine or of 50% in creatinine's basal value was considered as AKI.</p>
      <p><bold>RESULTS:</bold> The rate of patient's mortality with or without AKI within 30 days after cardiac surgery was 12.6% and 1.4%, respectively (p&lt;0.0001). In a multivariate logistic regression model, AKI after on-pump CABG was an independent predictor of death within 30 days (OR=6.7; p=0.0002). This group of patients presented a longer period of permanency in intensive care unit (ICU) [median 2 days (2 to 3) versus 3 days (2 to 5); p=0.0001] and a bigger proportion of patients with prolonged permanence in intensive care (&gt;14 days) (14 versus 2%; p=0.0001).</p>
      <p><bold>CONCLUSION:</bold> In the studied population, even a discrete alteration in renal function, based on AKIN criteria, was an independent predictor of death in 30 days after on-pump CABG. (ClinicalTrials.gov Registry: NCT00780845). </p>
      <p><bold>Key words:</bold> Renal Insufficiency, Acute; Myocardial Revascularization; Extracorporeal Circulation; Mortality.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>The acute kidney injury (AKI) is a complex syndrome, which occurs in many situations and with manifestations that vary from a small increase in serum creatinine (SCr) to the anuric renal insufficiency. Clinic results may be total recover or even death, including the development of chronic renal disease that may evolve to dependence on dialysis. AKI is a common complication in patients in serious disease status, which generates a raise in hospital costs<sup>1 </sup>and is associated with high mortality rates, that is, it is an independent predictor of risk of death<sup>2,3</sup>.</p>
      <p>Despite the advances in the treatment and knowledge of this disease, many aspects in this field remain controversial, confuse and without consensus. Over 30 different definitions have been used in literature, making comparisons difficult<sup>4,5</sup>. </p>
      <p>After cardiac surgery, AKI may occur in up to 41.3% of patients, with a rate of 9.6% of necessity of dialysis (particularly in patients with preoperative renal dysfunction)<sup>6</sup>. Hospital mortality rate is close to 1% when there is no aggravation in renal function. When there are moderate alterations, this rate may be around 20%, and when there is a need of dialysis, it may exceed 50%<sup>7-10</sup>.</p>
      <p>Efforts to achieve a consensus on the AKI definitions led to the formation of International Acute Kidney Injury Network (AKIN). This new definition for AKI was developed in accordance to the five-step classification known by the acronym RIFLE (Risk, Injury, Failure, Loss, and End-stage kidney disease)<sup>4</sup>, which is based on SCr alterations and/or urinary debt, and that divides AKI into three categories, according to gravity, and into two categories that reflect the persistence of renal function loss. Consistent with the AKIN criteria, the increase higher than or equal to 0.3 mg/dL in SCr or an increase of 50% in its basal value (within a period of at least 48 hours) characterize AKI.</p>
      <p>The objective of this paper was to evaluate, founded on AKIN criteria, the incidence of clinical complications and death occurrences associated with AKI in patients that underwent on-pump coronary artery bypass graft surgery (on-pump CABG).</p>
      <p>
        <bold>Methods</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Subjects selection</bold>
      </p>
      <p>In an open and consecutive study, 1,151 patients submitted to myocardial revascularization were evaluated in the period of January 2003 to January 2008. Data were prospectively obtained through search in electronic databases, with retrospective assessment of the variables. The present study was approved by the local Research Ethics Committee and registered in the website ClinicalTrials.gov (NCT00780845).</p>
      <p>The change in SCr was defined as the difference between admission creatinine (immediate post-operative period) and the highest value obtained during the patient's permanence in the intensive care unit (ICU).</p>
      <p>The patients were divided into two groups, according to their renal function and based on the AKIN classification:</p>
      <p>&#149; normal renal function, or AKI (-): patients without AKI after on-pump CABG;</p>
      <p>&#149; acute kidney injury, or AKI (+): patients with an increase higher than or equal to 0.3 mg/dL in SCr levels, or increase in the SCr higher than or equal to 50% in its basal value within a period of at least 48 hours<sup>11</sup>.</p>
      <p>The assessed variables were: mortality within 30 days, prolonged permanence in ICU and complications such as atrial fibrillation, reintubation due to pulmonary aggravations, prolonged mechanic ventilation (&gt;24 hours), deep surgical site infection (Mediastinal infection) and type I neurological dysfunction. The preoperative estimation for risk of hospital death was calculated by means of the Logistic EuroSCORE<sup>12,13</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Serum creatinine dosage</bold>
      </p>
      <p>Dosage of SCr was made by means of Jaff&#233; colorimetric method (ADVIA<sup>TM </sup>1650, Bayer). The reference values for adults are: 0.6 to 1.3 mg/dL for men, and 0.6 to 1.0 mg/dL for women.</p>
      <p>
        <bold>Definition of the complications</bold>
      </p>
      <p>The following occurrences were defined as post-operative clinical complications:</p>
      <p>&#149; cardiac arrhythmias: acute atrial fibrillation that last more than one hour;</p>
      <p>&#149; reintubation due to pulmonary complications: tracheal reintubation due to respiratory insufficiency that results from alterations in respiratory mechanics or respiratory infection (tracheobronchitis or pneumonia);</p>
      <p>&#149; mediastinal infection: mediastinal secretion associated with clinical signs of infection (fever, leukocytosis, thoracic pain) with or without sternal instability and with secretions culture or positive hemoculture during the first 30 post-operative days;</p>
      <p>&#149; type I neurological lesion: new and persistent focal motor deficit, coma, seizure or encephalic lesion documented by cranium computed tomography or magnetic resonance imaging;</p>
      <p>&#149; death: all-cause mortality within 30 days after surgery.</p>
      <p>
        <bold>Inclusion criteria</bold>
      </p>
      <p>Patients submitted to on-pump CABG and patients who had at least two dosages of SCr after surgery, within at least 48 hours.</p>
      <p>
        <bold>Exclusion criteria</bold>
      </p>
      <p>Carriers of terminal chronic renal disease and that were under dialysis treatment previously to the cardiac surgery.</p>
      <p>
        <bold>Statistical analysis </bold>
      </p>
      <p>Categorical data are presented in absolute numbers and percentage, while continual variables are presented in mean &#177; standard deviation (SD) or median and interquartil range. Continual variables of the groups were compared by means of Mann-Whitney non-parametric test. The chi-square or Fisher's exact test was used for the comparison of categorical variables. Kaplan-Meier curves were constructed for mortality within 30 days, and the p-values were calculated through Long-Rank and Wilcoxon tests.</p>
      <p>Presence of AKI was determined and compared through the analysis of Receiver Operating Characteristic (ROC) curve for mortality within 30 days. An area of 1.0 under the ROC curve indicates perfect discrimination, for an area of 0.5 indicates that the result of the test is not better than chance. Areas of 0.5 to 0.7 suggest low predictive discrimination, and values higher than 0.7 confirm the utility of the model as a risk predictor<sup>14</sup>. Confidence interval (CI) of the area under the ROC curve was calculated through Wilcoxon test.</p>
      <p>Multivariate logistic regression model was used to determine the independent predictors of death. Odds Ratio and 95% confidence interval (95%CI) were calculated in the main clinical complications and for death through a comparison of patients with normal function to patients with AKI, based on AKIN classification.</p>
      <p>The values of p&lt;0.05 were considered statistically significant (bicaudals). The software Stats Direct Statistics v. 2.5.8 was used for the analysis.</p>
      <p>
        <bold>Results</bold>
      </p>
      <p>Among the 1,151 assessed patients, 817 (71%) underwent surgery with extracorporeal circulation. Patient's mean age was 61&#177;9 years, and 567 of them (70%) were males. Median EuroSCORE was 1.8 (1.2 a 3.0). Criteria for AKI diagnosis, based on AKIN classification, were fulfilled by 396 patients (48.5%), and 31 patients (3.8%) needed dialysis. The patients who presented AKI were mainly old-aged (60 <italic>versus</italic> 62 years old), had higher <italic>diabetes mellitus</italic> rates (31 <italic>versus</italic> 39%) and had a larger proportion of female gender. There were no statistically significant differences between groups in extracorporeal circulation duration (<xref ref-type="table" rid="tab01-body2">Table 1</xref>). The mean creatinine increase rate was 21% in AKI group (-) <italic>versus</italic> 61% in AKI group (+). Patients who evolved AKI in the post-operative period had basal values in the second day of this phase and maximum creatinine values that were higher than those of the patients without AKI (<xref ref-type="table" rid="tab02-body2">Table 2</xref>).</p>
      <table-wrap id="tab01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      <table-wrap id="tab02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>Median permanence period in ICU was 2 versus 3 days, and a bigger proportion of AKI (+) patients had prolonged permanence in intensive care (&gt;14 day), 14 <italic>versus</italic> 2%. Mortality rate within 30 days for AKI (+) patients was 12.6% in comparison to 1.4% for AKI (-) patients (p&lt;0.0001; approximate power for 5% statistical significance &gt;99.9% and population attributable risk of 79%) (<xref ref-type="table" rid="tab03-body2">Table 3</xref>, <xref ref-type="fig" rid="grf01-body2">Graphic 1</xref>). The area under ROC curve for AKI and death corresponded to 0.72 (95%CI=0.67-0.76), with 89% of sensibility, 54% of specificity, positive predictive value of 13% and negative predictive value of 99% (<xref ref-type="fig" rid="grf02-body2">Graphic 2</xref>). In a multivariate logistic regression model, AKI in the post-operative period was an independent predictor of death within 30 days (Odds Ratio: 6.7; p=0.0002) (<xref ref-type="table" rid="tab04-body2">Table 4</xref>). Patients who needed dialysis (3.8%) had a 55% mortality rate.</p>
      <table-wrap id="tab03-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt03-en.jpg"/></table-wrap>
      <fig id="grf01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gf01-en.jpg"/></fig>
      <fig id="grf02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gf02-en.jpg"/></fig>
      <table-wrap id="tab04-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt04-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>Subgroup analysis demonstrated that the manifestation of AKI in post-operative period was an independent predictor of death within 30 days (<xref ref-type="table" rid="tab04-body2">Table 4</xref>) for patients with normal basal SCr (males <underline>&lt;</underline>1.3 mg/dL and females <underline>&lt;</underline>1.0 mg/dL) as much as for those with altered SCr (males <underline>&gt;</underline>1.4 mg/dL and females <underline>&gt;</underline>1.1 mg/dL).</p>
      <p>In the normal basal SCr patients subgroup, prevalence of AKI was 40% and mortality rate within 30 days was 11.2 <italic>versus </italic>1.1% (p&lt;0.0001; approximate power for 5% statistical significance of 99% and population attributable risk of 78%). AKI prevalence in patients with altered basal SCr was of 59%, with mortality rate of 14 <italic>versus</italic> 2% in the patients without post-operative AKI (p&lt;0.0001; approximate power for 5% statistical significance of 98% and population attributable risk of 78%).</p>
      <p>In the multivariate logistic regression model, only AKI and mechanic ventilation &gt;24 hours were independent predictors of death in global analysis as much as in the subgroups analyses (<xref ref-type="table" rid="tab04-body2">Table 4</xref>).</p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>After cardiac surgery and depending on the base criteria, AKI may occur in up to 41.3% of patients, with a rate of 9.6% of need of dialysis (mainly patients with preoperative renal lesion)<sup>6</sup>. Hospital mortality is close to 1% when there is no renal function aggravation, is close to 20% with moderate alterations in renal function and exceeds 50% when dialysis is required<sup>7,9,10,15,16</sup>.</p>
      <p>AKI is a complex clinical status and has heterogeneous etiology, which makes nephrologists and intensivists discuss the necessity of diagnosis, staging and prognosis standardization. An ideal classification for AKI should have high accuracy and be predictor of relevant clinical results and mortality. Many papers on severely sick patients<sup>15,17</sup> and patients submitted to cardiac surgery<sup>1,18-20</sup> have been published in an attempt to validate these criteria.</p>
      <p>In this study, we observed that the AKIN classification may be easily applied to patients submitted to cardiac surgery. According to this staging, 48.5% of the patients fulfilled the criteria for AKI diagnosis, which shows a prevalence that is higher than those found in other publications. In spite of the application of the same diagnosis criteria, the AKI rates may vary considerably, ranging from 6.9 to 42.5% of incidence<sup>1,21</sup>. Mortality rate of the studied AKI patients was high (12.6%), reaching 55% among the patients who needed dialysis (in contrast to 1.4% of death occurrences in patients without AKI). Despite the higher rates of AKI (59%) and mortality (14%) in patients with altered basal SCr, the patients who had their renal function maintained in the post-operative period presented low mortality rate (2%), as shown in other studies<sup>6,22</sup>.</p>
      <p>These new recommendations on the AKI diagnosis have not been largely tested and evaluated thus far. Studies in the intensive care sphere have demonstrated their value with regard to clinical results and to the increase of mortality rate<sup>17,23,24</sup>. In cardiac surgery, as AKI represents an important clinical complication, RIFLE and AKIN classifications have shown high-accuracy detection of patients in risk of higher clinical complications, increase in hospital costs and death at short term<sup>1,18-20,25</sup>. </p>
      <p>After evaluating a database of 41,972 patients admitted in 22 ICU of the United Kingdom and Germany, from 1989 to 1999, Ostermann et al<sup>15</sup> demonstrated the AKI incidence based on the 35.8% RIFLE classification (risk: 17.2%; injury: 11% and failure: 7.6%) with mortality rates of 20.9, 45.6 and 56.8%, respectively. Among patients who did not develop AKI, the mortality rate was 8.4%.</p>
      <p>Bagshaw et al<sup>17</sup> assessed information of 120,123 patients admitted for more than 24 hours in 57 ICU throughout Australia (Australian New Zealand Intensive Care Society Adult Patient Database) in a heterogeneous group of patients severely sick. According to RIFLE classification applied at patient's admission, AKI was present in 36.1% of them (risk: 16.3%; injury: 13.6% and failure: 6.3%) with a mortality rate of 17.9, 27.7 and 33.2%, respectively. In the multivariate analysis, each RIFLE category was independently associated with hospital mortality (Odds Ratio: risk: 1.58; injury: 2.54 and failure: 3.22).</p>
      <p>After evaluating 813 patients submitted to cardiac surgery, Kuitunen et al<sup>20</sup> found 19.3% of patients with AKI based on RIFLE classification. Patients with severe renal lesion, RIFLE-F (failure), had mortality rate of 32.5% within 90 days in comparison to 8% with RIFLE-R (risk) and 21.4% with RIFLE-I (injury). Patients without AKI showed mortality rate of 0.9%. In a multivariate logistic regression model, the RIFLE classification was an independent mortality predictor within 90 days.</p>
      <p>New markers, such as cystatin C, interleukin-18, Kidney Injury Molecule-1 (KIM-1) e Neutrophil Gelatinase-Associated Lipocalin (NGAL), have been tested for precocious detection of AKI patients<sup>26</sup>, but their utility and/or superiority are still to be proven.</p>
      <p>Clearly, this study demonstrates that even discrete alterations in renal function, taking into account the AKIN criteria, are independent predictors of death within 30 days after on-pump coronary artery bypass graft surgery (on-pump CABG) in patients with normal basal SCr, as much as in those with altered basal SCr. The percentage (<underline>&gt;</underline>50%) or absolute (<underline>&gt;</underline>0.3 mg/dL) increase in SCr remain as a powerful renal function assessment instrument in patients submitted to cardiac surgery.</p>
      <p>
        <bold>Conclusion</bold>
      </p>
      <p>In the studied population, even a discrete alteration in renal function was an independent predictor of death within 30 days, as taken into account the AKIN classification. This group of patients presented higher permanence and prolonged stay rates in ICU (&gt;14 days) and also a bigger proportion of clinical complications in the post-operative period.</p>
      <p>
        <bold>Acknowledgments</bold>
      </p>
      <p>The authors would like to thank the multidisciplinary team and, above all, the health professionals of the post-operative care unit for cardiac surgery, for the execution of this paper would not have been possible without their support.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Lesi&#243;n renal aguda post-revascularizaci&#243;n del miocardio con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>FUNDAMENTO: Lesi&#243;n renal aguda (LRA) es una compleja enfermedad, la que, actualmente, no tiene definici&#243;n patr&#243;n acepta. AKIN (Acute Kidney Injury Network) representa una tentativa de estandardizaci&#243;n de criterios para el diagnostico y estadiamiento de LRA basado en los criterios RIFLE (risk, injury, failure, loss, y end-stage kidney disease) publicados recientemente. OBJETIVO: Evaluar la incidencia y mortalidad asociada a LRA en pacientes sometidos a revascularizaci&#243;n del miocardio (RM) con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea (CEC). M&#201;TODOS: El total de 817 pacientes fueron divididos en dos grupos: LRA negativa (-), con 421 pacientes (51,5%), y LRA positiva (+), con 396 pacientes (48,5%). LRA fue considerada la elevaci&#243;n de creatinina en 0,3 mg/dl el aumento en 50% de creatinina en relaci&#243;n a su valor basal. RESULTADOS: La mortalidad dentro de 30 d&#237;as de los pacientes con y sin LRA ha sido de 12,3 y 1,4%, respectivamente (p&lt;0,0001). En un modelo de regresi&#243;n log&#237;stica multivariado, LRA tras RM con CEC fue predictora independiente de &#243;bito en 30 d&#237;as (OR=6,7; p=0,0002). Ese grupo de pacientes tuvo el mayor tiempo de permanencia en unidad de cuidados intensivos (UCI) (6,0&#177;9,5 d&#237;as versus 3,4&#177;4,0 d&#237;as; p&lt;0,0001) y una proporci&#243;n de pacientes con permanencia prolongada en la terapia intensiva (&gt;14 d&#237;as), 14 versus 2%; p&lt;0,0001. CONCLUSI&#211;N: En la poblaci&#243;n estudiada, mismo una discreta alteraci&#243;n de la funci&#243;n renal basada en los criterios AKIN ha sido predictora independiente de &#243;bito, en 30 d&#237;as tras RM con CEC. (Registro ClinicalTrials.gov - NCT00780845).</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Insuficiencia renal aguda</kwd>
        <kwd>revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica</kwd>
        <kwd>circulaci&#243;n extracorp&#243;rea</kwd>
        <kwd>mortalidad</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO ORIGINAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="tx-body3">
          <label>
            <bold>Lesi&#243;n renal aguda post-revascularizaci&#243;n del miocardio con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Maur&#237;cio de Nassau Machado; Rafael Carlos Miranda; Isabela Thomaz Takakura; Eduardo Palmegiani; Carlos Alberto dos Santos; Marcos Aur&#233;lio Oliveira; Osana M. Mouco; Mauro E. Hernandes; Maria Ang&#233;lica Lemos; L&#237;lia N. Maia</bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p>Hospital de Base da Faculdade de Medicina de S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto - FAMERP, S&#227;o Jos&#233; do Rio Preto, SP - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> Lesi&#243;n renal aguda (LRA) es una compleja enfermedad, la que, actualmente, no tiene definici&#243;n patr&#243;n acepta. AKIN (<italic>Acute Kidney Injury Network</italic>) representa una tentativa de estandardizaci&#243;n de criterios para el diagnostico y estadiamiento de LRA basado en los criterios RIFLE (<italic>risk, injury, failure, loss, </italic>y<italic> end-stage kidney disease</italic>) publicados recientemente.</p>
      <p><bold>OBJETIVO:</bold> Evaluar la incidencia y mortalidad asociada a LRA en pacientes sometidos a revascularizaci&#243;n del miocardio (RM) con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea (CEC).</p>
      <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> El total de 817 pacientes fueron divididos en dos grupos: LRA negativa (-), con 421 pacientes (51,5%), y LRA positiva (+), con 396 pacientes (48,5%). LRA fue considerada la elevaci&#243;n de creatinina en 0,3 mg/dl el aumento en 50% de creatinina en relaci&#243;n a su valor basal.</p>
      <p><bold>RESULTADOS:</bold> La mortalidad dentro de 30 d&#237;as de los pacientes con y sin LRA ha sido de 12,3 y 1,4%, respectivamente (p&lt;0,0001). En un modelo de regresi&#243;n log&#237;stica multivariado, LRA tras RM con CEC fue predictora independiente de &#243;bito en 30 d&#237;as (OR=6,7; p=0,0002). Ese grupo de pacientes tuvo el mayor tiempo de permanencia en unidad de cuidados intensivos (UCI) (6,0&#177;9,5 d&#237;as <italic>versus</italic> 3,4&#177;4,0 d&#237;as; p&lt;0,0001) y una proporci&#243;n de pacientes con permanencia prolongada en la terapia intensiva (&gt;14 d&#237;as), 14 <italic>versus</italic> 2%; p&lt;0,0001.</p>
      <p><bold>CONCLUSI&#211;N:</bold> En la poblaci&#243;n estudiada, mismo una discreta alteraci&#243;n de la funci&#243;n renal basada en los criterios AKIN ha sido predictora independiente de &#243;bito, en 30 d&#237;as tras RM con CEC. (Registro ClinicalTrials.gov - NCT00780845).</p>
      <p><bold>Palabras clave: </bold> Insuficiencia renal aguda; revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica; circulaci&#243;n extracorp&#243;rea; mortalidad.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Lesi&#243;n renal aguda (LRA) es un s&#237;ndrome complejo que ocurre en una grande variedad de situaciones, con manifestaciones que var&#237;an de peque&#241;a elevaci&#243;n en la creatinina s&#233;rica (CrS) hasta la insuficiencia renal an&#250;rica. Sus resultados cl&#237;nicos van de la total recuperaci&#243;n hasta la muerte, pudiendo incluir el desarrollo de enfermedad renal cr&#243;nica y progresi&#243;n para dependencia de di&#225;lisis. LRA es una complicaci&#243;n com&#250;n en pacientes gravemente enfermos que genera el aumento de los costos hospitalarios<sup>1</sup> y se asocia a una alta tasa de mortalidad, o sea, un predictor independiente del riesgo de muerte<sup>2,3</sup>.</p>
      <p>A pesar de varios avances en el tratamiento y en el conocimiento de la patogen&#237;a LRA, muchos aspectos en ese campo a&#250;n son controvertidos, confusos y sin consenso. M&#225;s de 30 definiciones diferentes han sido usadas en la literatura, dificultando comparaciones<sup>4,5</sup>.</p>
      <p>Tras la cirug&#237;a card&#237;aca, LRA puede ocurrir en hasta 41,3% de los pacientes, con necesidad de di&#225;lisis en hasta 9,6% (principalmente en pacientes con lesi&#243;n renal preoperatoria). La mortalidad hospitalaria est&#225; pr&#243;xima de 1% cuando no hay empeoramiento en la funci&#243;n renal, alrededor de 20% con alteraciones moderadas de la funci&#243;n renal y excede 50% cuando hay necesidad de di&#225;lisis<sup>7-10</sup>.</p>
      <p>Esfuerzos en la tentativa de alcanzar un consenso sobre las definiciones de LRA llevaron a la formaci&#243;n de <italic>International Acute Kidney Injury Network</italic> (AKIN). Esa nueva definici&#243;n de LRA ha sido desarrollada de acuerdo a la clasificaci&#243;n en cinco pasos que utiliza la sigla RIFLE (<italic>risk, injury, failure, loss y end-stage kidney disease</italic>)<sup>4</sup>, basada en alteraciones en CrS y/u en el d&#233;bito urinario, y que divide la LRA en tres categor&#237;as, de acuerdo a la gravedad, y en dos categor&#237;as reflejando la persistencia de pierda de la funci&#243;n renal. De acuerdo a los criterios propuestos por la clasificaci&#243;n AKIN, el aumento de la CrS mayor o igual a 0,3 mg/dl o aumento arriba de 50% en su valor basal (en intervalo de por lo menos 48 horas) caracteriza LRA.</p>
      <p>Nuestro objetivo es evaluar la incidencia de complicaciones cl&#237;nicas y muerte asociada a LRA, basados en los criterios propuestos por la clasificaci&#243;n AKIN, en pacientes sometidos a revascularizaci&#243;n del miocardio (RM) con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea (CEC).</p>
      <p>
        <bold>Causu&#237;stica y m&#233;todos</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>Selecci&#243;n de pacientes</bold>
      </p>
      <p>Fueron evaluados de forma abierta y consecutiva, 1.151 pacientes sometidos a cirug&#237;a de revascularizaci&#243;n del miocardio en el per&#237;odo de enero de 2003 hasta enero de 2008. Los datos fueran obtenidos prospectivamente por coleta de informaciones en banco de datos informatizado con an&#225;lisis retrospectiva de las variables. El estudio ha sido aprobado por el Comit&#233; de &#201;tica local y registrado en el sitio ClinicalTrials.gov, NCT00780845.</p>
      <p>El cambio en CrS fue definido como la diferencia entre la creatinina de admisi&#243;n (postoperatorio inmediato) y el valor m&#225;s alto obtenido durante la permanencia en la unidad de cuidados intensivos (UCI).</p>
      <p>Los pacientes fueron divididos en dos grupos, de acuerdo a la funci&#243;n renal basada en la clasificaci&#243;n AKIN:</p>
      <p>&#149; <italic>Funci&#243;n renal normal, o LRA (&#150;) - </italic>pacientes sin LRA tras cirug&#237;a de revascularizaci&#243;n del miocardio con CEC:</p>
      <p> &#149; <italic>Lesi&#243;n renal aguda, o LRA (+) -</italic> pacientes con aumento en la CrS mayor o igual a 0,3 mg/dl, o aumento en la CrS mayor o igual a 50% del valor basal, en intervalo de por lo menos 48 horas<sup>11</sup>.</p>
      <p>Las variables evaluadas fueron: mortalidad dentro de 30 d&#237;as, internaci&#243;n prolongada en terapia intensiva, adem&#225;s de complicaciones cl&#237;nicas como fibrilaci&#243;n atrial, reintubaci&#243;n debido a complicaciones pulmonares, ventilaci&#243;n mec&#225;nica (VM) prolongada (&gt;24 horas), infecci&#243;n de sitio quir&#250;rgico profundo (mediastinitis) y disfunci&#243;n neurol&#243;gica tipo I. La estimativa preoperatoria de riesgo de &#243;bito hospitalario fue realizada por Logistic EuroSCORE<sup>12,13</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Dosificaci&#243;n de creatinina s&#233;rica</bold>
      </p>
      <p>CrS ha sido dosificada por el m&#233;todo colorimetrico de Jaff&#233; (ADVIA<sup>TM</sup> 1650, Bayer). Los valores de referencia de normalidad en adultos son: 0,6 hasta 1,3 mg/dl para varones y 0,6 hasta 1,0 mg/dl para mujeres.</p>
      <p>
        <bold>Definici&#243;n de las complicaciones</bold>
      </p>
      <p>Fueron definidas como complicaciones cl&#237;nicas del postoperatorio:</p>
      <p>&#149; <italic>Arritmias card&#237;acas -</italic> fibrilaci&#243;n atrial aguda con duraci&#243;n de m&#225;s de una hora;</p>
      <p> &#149; <italic>Reintubaci&#243;n por complicaciones pulmonares -</italic> reintubaci&#243;n traqueal debido a insuficiencia respiratoria por alteraciones mec&#225;nicas de ventilaci&#243;n o infecci&#243;n respiratoria (traqueobronquitis o neumon&#237;a);</p>
      <p> &#149; <italic>Mediastinitis -</italic> secreci&#243;n mediastinal asociada a signos cl&#237;nicos de infecci&#243;n (fiebre, leucocitosis, dolor tor&#225;cica) con o sin instabilidad esternal y con cultura de secreciones o hemocultivo positivo durante los primeros 30 d&#237;as postoperatorio;</p>
      <p> &#149; <italic>Lesi&#243;n neurol&#243;gica tipo I -</italic> d&#233;ficit motor focal nuevo y persistente, coma, convulsi&#243;n o lesi&#243;n encef&#225;lica identificada por tomograf&#237;a computadorizada de cr&#225;neo o resonancia magn&#233;tica;</p>
      <p> &#149; <italic>&#211;bitos -</italic> computados dentro del per&#237;odo de 30 d&#237;as tras la cirug&#237;a.</p>
      <p>
        <bold>Criterios de inclusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Pacientes sometidos a cirug&#237;a de revascularizaci&#243;n del miocardio con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea y pacientes que poseer&#237;an por lo menos dos dosificaciones s&#233;ricas de creatinina tras la cirug&#237;a dentro de por lo menos 48 horas.</p>
      <p>
        <bold>Criterios de exclusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Pacientes portadores de enfermedad renal cr&#243;nica terminal en tratamiento dial&#237;tico previo a la cirug&#237;a cardiaca.</p>
      <p>
        <bold>An&#225;lisis estad&#237;stica</bold>
      </p>
      <p>Los datos categ&#243;ricos son presentados en n&#250;meros absolutos y porcentuales, y las variables continuas en media &#177; desv&#237;o patr&#243;n (DP). Las variables continuas entre los grupos fueron comparadas por medio del test no param&#233;trico de Mann-Whitney. El test del qui-quadrado o exacto de Fisher fue utilizado para la comparaci&#243;n de variables categ&#243;ricas. Curvas Kaplan-Meier han sido construidas para mortalidad en 30 d&#237;as, y el valor de p ha sido calculado por los testes de Log-Rank y Wilcoxon.</p>
      <p>La discriminaci&#243;n de presencia de LRA ha sido determinada y comparada por el an&#225;lisis de curva ROC (<italic>Receiver Operating Characteristic</italic>) para mortalidad dentro de 30 d&#237;as. Con ese test, un &#225;rea bajo la curva ROC de 1,0 indica perfecta discriminaci&#243;n, al paso que &#225;rea menor que 0,5 significa que el test no es mejor que la casualidad. &#193;reas de 0,5 hasta 0,7 sugieren baja discriminaci&#243;n predictiva, y valores arriba de 0,7 confirman la utilidad del modelo c&#243;mo predictor de riesgo<sup>14</sup>. El c&#225;lculo del intervalo de confianza (IC) de &#225;rea bajo la curva ROC ha sido hecho con el test de Wilcoxon.</p>
      <p> La regresi&#243;n log&#237;stica multivariada ha sido utilizada para determinaci&#243;n de predictores independientes para &#243;bito. <italic>Odds Ratio </italic>y IC de 95% (IC95%) fueron calculados entre las principales complicaciones cl&#237;nicas y &#243;bito, compar&#225;ndose pacientes con funci&#243;n normal hasta pacientes con LRA basados en la clasificaci&#243;n AKIN.</p>
      <p> Valores p&lt;0,05 fueron considerados estad&#237;sticamente significativos (vi caudales). El <italic>software</italic> para an&#225;lisis estad&#237;stica fue Stats Direct Statistics v. 2.5.8.</p>
      <p>
        <bold>Resultados</bold>
      </p>
      <p>De los 1.151 pacientes evaluados, 817 (71%) fueron operados con circulaci&#243;n extracorp&#243;rea. La edad media de los pacientes fue 61 &#177;9 a&#241;os, siendo 567 pacientes (70%) varones. EuroSCORE medio fue 3,2 &#177; 5,4. Han cumplido los criterios diagnosticados para LRA basados en la clasificaci&#243;n AKIN 396 pacientes (48,5%), y 31 pacientes (3,8) necesitaron di&#225;lisis. Pacientes LRA (+) han sido m&#225;s viejos (60 <italic>versus </italic>62 a&#241;os), ten&#237;an mayores tasas de <italic>diabetes mellitus </italic>(31 <italic>versus </italic>39%) y el sexo femenino fue predominante (26,6 <italic>versus </italic>35,0). No hubo diferencias estad&#237;sticamente significativas en el tiempo de CEC entre los grupos (<xref ref-type="table" rid="tab01-body3">Tabla 1</xref>). La elevaci&#243;n media de creatinina fue de 21% en el grupo LRA (&#150;) y de 61% en el grupo LRA (+). Pacientes que han evolucionado con LRA en el postoperatorio tuvieron valor basal en el segundo d&#237;a de postoperatorio y valores de pico de CrS superiores a los de los pacientes sin LRA (<xref ref-type="table" rid="tab02-body3">Tabla 2</xref>).</p>
      <table-wrap id="tab01-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      <table-wrap id="tab02-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>La permanencia media en UCI fue de 3,4 <italic>versus </italic>6,0 d&#237;as, y una mayor proporci&#243;n de pacientes LRA (+) tuvo permanencia prolongada en UCI (&gt;14 d&#237;as), 14 <italic>versus </italic>2%. La mortalidad en 30 d&#237;as de los pacientes LRA (+) fue 12,6% en comparaci&#243;n a 1,4% de los pacientes LRA (&#150;) (p&lt;0,0001; poder para 5% de significaci&#243;n estad&#237;stica &gt;99,99% y riesgo atribuible de poblaci&#243;n de 79%) (<xref ref-type="table" rid="tab03-body3">Tabla 3</xref>; <xref ref-type="fig" rid="grf01-body3">Gr&#225;fico 1</xref>). El &#225;rea bajo la curva ROC para presencia de LRA y &#243;bito fue de 0,72 (IC95%=0,67-0,76), con sensibilidad de 89%, especificidad de 54%, valor predictivo positivo de 13% y valor predictivo negativo de 99% (<xref ref-type="fig" rid="grf02-body3">Figura 2</xref>). En un modelo de regresi&#243;n log&#237;stica multivariada, LRA en el postoperatorio de RM con CEC fue predictora independiente de &#243;bito dentro de 30 d&#237;as (<italic>Odds Ratio</italic>: 6,7; p=0,0002) (<xref ref-type="table" rid="tab04-body3">Tabla 4</xref>). Pacientes que necesitaron de di&#225;lisis (3,8%) tuvieron mortalidad de 55%.</p>
      <table-wrap id="tab03-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt03-es.jpg"/></table-wrap>
      <fig id="grf01-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gf01-es.jpg"/></fig>
      <fig id="grf02-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gf02-es.jpg"/></fig>
      <table-wrap id="tab04-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0247-00008-gt04-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>El an&#225;lisis de subgrupo ha demostrado que tanto en pacientes con CrS basal normal (varones <underline>&lt;</underline>1,3 mg/dl y mujeres <underline>&lt;</underline>1,0 mg/dl) cuanto en aquellos con CrS alterada (varones <underline>&gt;</underline>1,4 mg/dl y mujeres <underline>&gt;</underline>1,1 mg/dl), la presencia de LRA en el postoperatorio fue predictora independiente de &#243;bito en 30 d&#237;as (<xref ref-type="table" rid="tab04-body3">Tabla 4</xref>).</p>
      <p>En el subgrupo de pacientes con CrS basal normal, la prevalencia de LRA fue de 40% y la mortalidad de 30 d&#237;as fue de 11,2 <italic>versus</italic> 1,1% (p&lt;0,0001; poder para 5% de significaci&#243;n estad&#237;stica de 98,7% y riesgo atribuible de la poblaci&#243;n de 78,3%). La prevalencia de LRA en pacientes con CrS basal alterada fue de 59%, con mortalidad de 14 <italic>versus</italic> 2% en aquellos sin LRA postoperatoria (p&lt;0,0001; poder para 5% de significaci&#243;n estad&#237;stica de 7,9 y riesgo atribuible de poblaci&#243;n de 77,8%) (<xref ref-type="table" rid="tab04-body3">Tabla 4</xref>).</p>
      <p>En el modelo de regresi&#243;n log&#237;stica multivariada, apenas LRA y VM &gt;24 horas han sido predictoras independientes de &#243;bito tanto en el an&#225;lisis global cuanto en los subgrupos (<xref ref-type="table" rid="tab04-body3">Tabla 4</xref>).</p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Tras la cirug&#237;a cardiaca dependiendo del criterio utilizado, LRA puede ocurrir en hasta 41,3% de los pacientes, con necesidad de di&#225;lisis en hasta 9,6% de los casos (principalmente en pacientes con lesi&#243;n renal preoperatoria)<sup>6</sup>. La mortalidad hospitalaria es pr&#243;xima de 1% cuando no hay empeoramiento en la funci&#243;n renal, alrededor de unos 20% con alteraciones moderadas de la funci&#243;n renal y excede unos 50% cuando hay necesidad de tratamiento dial&#237;tico<sup>7,9,10,15,16</sup>.</p>
      <p>LRA es una situaci&#243;n cl&#237;nica compleja y de etiolog&#237;a heterog&#233;nea la que nefr&#243;logos e intensivistas han discutido la necesidad de estandardizaci&#243;n diagn&#243;stica, estadiamiento y pron&#243;stico. Una clasificaci&#243;n ideal para LRA deber&#237;a tener alta precisi&#243;n y ser predictora de resultados cl&#237;nicos relevantes y de mortalidad. Varios trabajos sobre pacientes gravemente enfermos<sup>15,17</sup> y pacientes sometidos a cirug&#237;a cardiaca<sup>1,18-20</sup> han sido publicados intentando validar eses criterios.</p>
      <p>En nuestro estudio, hemos observado que la clasificaci&#243;n AKIN puede f&#225;cilmente ser aplicada en pacientes sometidos a cirug&#237;a cardiaca. De acuerdo a ese estadiamiento, 48,5% de los pacientes han cumplido los criterios para LRA, mostrando prevalencia arriba de la encontrada en otras publicaciones. A pesar de la aplicaci&#243;n de los criterios diagnosticados, las tasas de LRA son bastante variables, oscilando de unos 6,9 hasta 42,5% de incidencia<sup>1,21</sup>. La mortalidad de los pacientes con LRA estudiados ha sido alta (12,6%), atingiendo 55% en aquellos que necesitaron de di&#225;lisis (en contraste con 1,4% de &#243;bitos en los pacientes sin LRA). A pesar de las tasas a&#250;n m&#225;s altas de LRA (59%) y de mortalidad (14%) en pacientes con CrS basal alterada, aquellos que tuvieron la funci&#243;n renal mantenida en el postoperatorio han presentado baja mortalidad (2%), hecho ya demostrado por otros estudios<sup>6,22</sup>.</p>
      <p>Esas nuevas recomendaciones para el diagn&#243;stico de LRA a&#250;n no han sido largamente testadas y validadas. Estudios en el &#225;mbito de la terapia intensiva general han demostrado el valor relacionado a resultados cl&#237;nicos y al aumento de mortalidad<sup>17,23,24</sup>. En la cirug&#237;a cardiaca, en la que LRA representa importante complicaci&#243;n cl&#237;nica, las clasificaciones RIFLE y AKIN han demostrado alta precisi&#243;n para detecci&#243;n de pacientes con mayor riesgo de complicaciones cl&#237;nicas, aumento de costos hospitalarios y &#243;bito en corto plazo<sup>1,18-20,25</sup>.</p>
      <p>Ostermann et al<sup>15</sup>, evaluando un banco de datos del Reino Unido y Alemania (<italic>Riyadh Intensive Care Unit Program database</italic>) con 41.972 pacientes admitidos en 22 unidades de cuidados intensivos en el per&#237;odo de 1989 hasta 1999, demostraron la incidencia de LRA basada en la clasificaci&#243;n RIFLE de 35,8% (<italic>risk</italic>: 17,2%; <italic>injury</italic>: 11% y <italic>failure</italic>: 7,6%) con mortalidad de 20,9, 45,6 e 56,8%, respectivamente. Pacientes que no evolucionaron con LRA tuvieron tasa de mortalidad de 8,4%.</p>
      <p> Bagshaw et al<sup>17</sup> analizaron informaciones de 120.123 pacientes admitidos por m&#225;s de 24 horas en 57 UCI despajadas por Australia (<italic>Australian New Zealand Intensive Care Society Adult Patient Database</italic>) en un grupo heterog&#233;neo de pacientes gravemente enfermos. De acuerdo a los criterios RIFLE aplicados en el d&#237;a de admisi&#243;n, la LRA ha ocurrido en 36,1% de los pacientes (<italic>risk</italic>: 16,3%; <italic>injury</italic>: 13,6% y <italic>failure</italic>: 6,3%) con mortalidad de 17,9%, 27,7% y 33,2%, respectivamente. En el an&#225;lisis multivariada, cada categor&#237;a RIFLE fue independientemente asociada a la mortalidad hospitalaria (<italic>Odds Ratio: risk</italic>: 1.58; <italic>injury</italic>: 2.54 y <italic>failure</italic>: 3.22).</p>
      <p> Kuitunen et al<sup>20</sup>, analizando 813 pacientes sometidos a cirug&#237;a cardiaca, encontraron 19,3% de pacientes con LRA basado en la clasificaci&#243;n RIFLE. Pacientes con lesi&#243;n renal grave, RIFLE-F (<italic>failure</italic>), tuvieron tasa de mortalidad dentro de 90 d&#237;as de 32,5% en comparaci&#243;n a los 8% en aquellos con RIFLE-R (<italic>risk</italic>) y a los 21,4% con RIFLE-I (<italic>injury</italic>). Pacientes sin LRA tuvieron mortalidad de 0,9%. En un modelo de regresi&#243;n log&#237;stica multivariada, la clasificaci&#243;n RIFLE ha sido predictora independiente de mortalidad en 90 d&#237;as.</p>
      <p> Nuevos marcadores como Cistatina C, Interleucina-18, <italic>Kidney Injury Molecule-1</italic> (KIM-1) y <italic>Neutrophil Gelatinase-Associated Lipocalin</italic> (NGAL) han sido testados para detecci&#243;n precoz de los pacientes con LRA<sup>26</sup>, aunque su utilidad y/o superioridad a&#250;n necesite aprobaci&#243;n.</p>
      <p>De manera clara, este estudio demuestra que mismo discretas alteraciones de la funci&#243;n renal, de acuerdo a los criterios propuestos por la clasificaci&#243;n AKIN, son predictoras independientes de &#243;bito dentro de 30 d&#237;as tras RM con CEC, tanto en pacientes con CrS basal normal, cuanto en aquellos con CrS basal alterada. El aumento porcentual (<underline>&gt;</underline>50%) o absoluto (<underline>&gt;</underline>0,3 mg/dl) de la CrS a&#250;n persiste como poderosa herramienta para evaluaci&#243;n de la funci&#243;n renal en pacientes sometidos a cirug&#237;a cardiaca.</p>
      <p>
        <bold>Conclusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>En la poblaci&#243;n estudiada, mismo una discreta alteraci&#243;n de la funci&#243;n renal basada en el estadiamiento propuesto por AKIN fue predictora independiente de &#243;bito en 30 d&#237;as. Ese grupo de pacientes tuvo mayor permanencia y mayores tasas de internaci&#243;n prolongada (<underline>&gt;</underline>14 d&#237;as) en UCI, adem&#225;s de una proporci&#243;n mayor de complicaciones cl&#237;nicas en el per&#237;odo postoperatorio.</p>
      <p>
        <bold>Agradecimientos</bold>
      </p>
      <p>Agradecemos al equipo multidisciplinar de nuestra instituci&#243;n y, sobretodo, a los profesionales de salud de la unidad de cuidados postoperatorios de la cirug&#237;a cardiaca, sin los cuales no tendr&#237;a sido posible la realizaci&#243;n de este trabajo.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica </bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
