<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">RKjwsChhMwgL3xDMqvH9hTm</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00002</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000900002</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09300302</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000900002</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Editoriais</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Revistas cardiovasculares ibero-americanas: propostas para uma colabora&#231;&#227;o necess&#225;ria</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Alfonso</surname>
            <given-names>Fernando</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Almonte</surname>
            <given-names>Katihurca</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Arai</surname>
            <given-names>Kaduo</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Bacal</surname>
            <given-names>Fernando</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Silva</surname>
            <given-names>Jos&#233; M. Drago</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Figueredo</surname>
            <given-names>Javier Galeano</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Guarda</surname>
            <given-names>Eduardo</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Sotelo</surname>
            <given-names>Oswaldo Guti&#233;rrez</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Guzm&#225;n</surname>
            <given-names>Luis</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Galindo</surname>
            <given-names>Jorge Le&#243;n</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Lombana</surname>
            <given-names>Bey Mario</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>M&#225;rquez</surname>
            <given-names>Manlio F.</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Mart&#237;nez</surname>
            <given-names>Francisco Luis Moreno</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Robles</surname>
            <given-names>Jos&#233; Navarro</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Pinto</surname>
            <given-names>Fausto</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Romero</surname>
            <given-names>Carlos</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Tajer</surname>
            <given-names>Carlos D.</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Villarroel</surname>
            <given-names>Hugo</given-names>
          </name>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Quintana</surname>
            <given-names>Fernando S. Wyss</given-names>
          </name>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>09</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>93</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>204</fpage>
      <lpage>210</lpage>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>22</day>
        <month>10</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>EDITORIAL</bold>
    </p>
    <p>Revistas cardiovasculares ibero-americanas. Propostas para uma colabora&#231;&#227;o necess&#225;ria</p>
    <p>
      <bold>Fernando Alfonso<sup>I</sup>; Katihurca Almonte<sup>II</sup>; Kaduo Arai<sup>III</sup>; Fernando Bacal<sup>IV</sup>; Jos&#233; M. Drago Silva<sup>V</sup>; Javier Galeano Figueredo<sup>VI</sup>; Eduardo Guarda<sup>VII</sup>; Oswaldo Guti&#233;rrez Sotelo<sup>VIII</sup>; Luis Guzm&#225;n<sup>IX</sup>; Jorge Le&#243;n Galindo<sup>X</sup>; Bey Mario Lombana<sup>XI</sup>; Manlio F. M&#225;rquez<sup>XII</sup>; Francisco Luis Moreno Mart&#237;nez<sup>XIII</sup>; Jos&#233; Navarro Robles<sup>XIV</sup>; Fausto Pinto<sup>XV</sup>; Carlos Romero<sup>XVI</sup>; Carlos D. Tajer<sup>XVII</sup>; Hugo Villarroel<sup>XVIII</sup>; Fernando S. Wyss Quintana<sup>XIX</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Editor-Chefe - Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a, Madrid - Espa&#241;a </p>
    <p><sup>II</sup>Editora-Chefe - Archivos Dominicanos de Cardiolog&#237;a, Santo Domingo - Rep&#250;blica Dominicana </p>
    <p><sup>III</sup>Editor-Chefe - Avances Cardiol&#243;gicos, Caracas - Venezuela </p>
    <p><sup>IV</sup>Editor-Chefe - Arquivos Brasileiros de Cardiologia, Rio de Janeiro - Brasil </p>
    <p><sup>V</sup>Editor-Chefe - Revista Peruana de Cardiolog&#237;a, Lima - Peru </p>
    <p><sup>VI</sup>Editor-Chefe - Revista Paraguaya de Cardiolog&#237;a, Assun&#231;&#227;o - Paraguai </p>
    <p><sup>VII</sup>Editor-Chefe - Revista Chilena de Cardiolog&#237;a, Santiago de Chile - Chile </p>
    <p><sup>VIII</sup>Editor-Chefe - Revista Costarricense de Cardiolog&#237;a, San Jos&#233; - Costa Rica </p>
    <p><sup>IX</sup>Editor-Chefe - Revista de la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a, Buenos Aires - Argentina </p>
    <p><sup>X</sup>Editor-Chefe - Revista Colombiana de Cardiolog&#237;a, Bogot&#225; - Colombia </p>
    <p><sup>XI</sup>Editor-Chefe - Revista Paname&#241;a de Cardiolog&#237;a - Panam&#225; </p>
    <p><sup>XII</sup>Editor-Chefe - Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico, M&#233;xico DF - M&#233;xico </p>
    <p><sup>XIII</sup>Editor-Chefe - CorSalud, Havana - Cuba </p>
    <p><sup>XIV</sup>Editor-Chefe - Revista Mexicana de Cardiolog&#237;a, M&#233;xico DF - M&#233;xico </p>
    <p><sup>XV</sup>Editor-Chefe - Revista Portuguesa de Cardiologia, Lisboa - Portugal </p>
    <p><sup>XVI</sup>Editor-Chefe - Revista Uruguaya de Cardiolog&#237;a, Montevideo - Uruguay </p>
    <p><sup>XVII</sup>Editor-Chefe - Revista Argentina de Cardiolog&#237;a, Buenos Aires - Argentina </p>
    <p><sup>XVIII</sup>Editor-Chefe<xref ref-type="fn" rid="nt"><sup>*</sup></xref> - Revista de la Asociaci&#243;n Salvadore&#241;a de Cardiolog&#237;a, San Salvador - El Salvador </p>
    <p><sup>XIX</sup>Editor-Chefe - Revista de la Asociaci&#243;n Guatemalteca de Cardiolog&#237;a, Cidade da Guatemala - Guatemala</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>As sociedades cient&#237;ficas ibero-americanas sempre mantiveram um contato estreito e colaboraram muito ativamente em diferentes iniciativas cient&#237;ficas, acad&#234;micas e sociais. Esta rela&#231;&#227;o t&#227;o especial se fundamenta em profundas ra&#237;zes culturais comuns, que nos identificam e unem, e cujos melhores expoentes s&#227;o os idiomas que compartilhamos (o castelhano e o portugu&#234;s). Al&#233;m disso, nossas ra&#237;zes n&#227;o circunscrevem simplesmente o dom&#237;nio sociocultural, transcendendo-o a esferas acad&#234;micas, universit&#225;rias e cient&#237;ficas, nas quais, mais uma vez, compartilhamos uma vis&#227;o e desafios relativamente uniformes. As sociedades de cardiologia ibero-americanas tradicionalmente mantiveram v&#237;nculos importantes e acordos docentes, tanto no &#226;mbito da gradua&#231;&#227;o como no da p&#243;s-gradua&#231;&#227;o; os diferentes congressos nacionais de cardiologia sempre se viram enriquecidos por uma consistente participa&#231;&#227;o de cardiologistas ibero-americanos de outros pa&#237;ses. Basta recordar os m&#250;ltiplos congressos hispano-lusos de cardiologia que foram realizados, assim como as reuni&#245;es da Sociedade Interamericana de Cardiologia e da Sociedade Centro-americana e do Caribe de Cardiologia.</p>
    <p>As revistas biom&#233;dicas constituem um dos elementos mais importantes das sociedades cient&#237;ficas<sup>1-13</sup>. Estas revistas t&#234;m como objetivo fundamental publicar artigos cient&#237;ficos de m&#225;xima qualidade, alcan&#231;ar a excel&#234;ncia no processo editorial e promover a maior difus&#227;o poss&#237;vel de seus conte&#250;dos. Assim, conquistam maior prest&#237;gio e reconhecimento internacional, tornando-se mais atrativas tanto para os diferentes grupos de pesquisadores, quanto para seus pr&#243;prios leitores. Os artigos publicados nas revistas biom&#233;dicas s&#227;o divididos fundamentalmente em dois tipos: primeiro, artigos de pesquisa original &#151; em que os pesquisadores compartilham e difundem seus achados, buscando, basicamente, fazer avan&#231;ar o conhecimento; e, segundo, artigos de revis&#227;o, cujo objetivo consiste em proporcionar forma&#231;&#227;o m&#233;dica continuada de qualidade. </p>
    <p>As Revistas Cardiovasculares nacionais Ibero-americanas (RCVIB) englobam todas as revistas cardiovasculares oficiais das diversas sociedades nacionais de cardiologia da Am&#233;rica Latina e da pen&#237;nsula Ib&#233;rica. Embora estas publica&#231;&#245;es possam parecer muito heterog&#234;neas<sup>1-13</sup>, o fato &#233; que partilham elementos fundamentais (entre outros, o idioma), nutrem aspira&#231;&#245;es semelhantes e enfrentam desafios editoriais similares em um mundo cient&#237;fico cada vez mais competitivo e globalizado. At&#233; o momento, a colabora&#231;&#227;o entre as diferentes RCVIB teve car&#225;ter circunstancial e conjuntural, sem que houvesse, entretanto, uma colabora&#231;&#227;o formal nem acordos institucionais neste sentido<sup>14,15</sup>. No entanto, &#233; evidente que as RCVIB devem colaborar intimamente para conseguir melhorar tanto sua visibilidade, quanto a difus&#227;o dos seus conte&#250;dos, assim como para tra&#231;ar estrat&#233;gias editoriais de interesse comum. </p>
    <p>Com este objetivo, foi organizada a "I Reuni&#227;o de Editores de Revistas Cardiovasculares Ibero-americanas", promovida pela <italic>Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a </italic>e realizada no dia 30 de mar&#231;o de 2009, em Orlando (Fl&#243;rida, Estados Unidos), durante o Congresso do American College of Cardiology. Todos os editores-chefes de RCVIB foram convidados a participar do evento. Um question&#225;rio estruturado e detalhado (com 40 itens) foi elaborado previamente, e enviado para os respons&#225;veis de cada revista, que o preencheram com seus principais dados editoriais e bibliom&#233;tricos. </p>
    <p>Este documento descreve os resultados da referida reuni&#227;o; apresenta os dados editoriais mais importantes das diferentes RCVIB; levanta as principais propostas e iniciativas editoriais discutidas no encontro, bem como resume os acordos firmados. </p>
    <p>
      <bold>I Reuni&#227;o de Editores de Revistas Cardiovasculares Ibero-americanas </bold>
    </p>
    <p>Os editores-chefes de todas as RCVIB foram convidados &#224; reuni&#227;o. Nos casos em que estes n&#227;o puderam comparecer, foram representados por seus editores associados ou pelo presidente ou secret&#225;rio geral da sociedade nacional correspondente. </p>
    <p>Compareceram &#224; reuni&#227;o 22 representantes oficiais de 17 RCVIB pertencentes a 16 pa&#237;ses. Ap&#243;s repassar os objetivos fundamentais do encontro, cada editor realizou uma apresenta&#231;&#227;o formal de sua revista aos outros editores que o assistiam. Posteriormente, toda a informa&#231;&#227;o necess&#225;ria para confeccionar uma base de dados conjunta foi levantada, quando foi revisto o correto preenchimento do mencionado question&#225;rio estruturado.</p>
    <p>Finalmente, estabeleceu-se uma frut&#237;fera discuss&#227;o acerca de diversos aspectos editoriais e cient&#237;ficos de interesse comum. Inicialmente, tratou-se de temas suscitados durante a apresenta&#231;&#227;o de cada uma das revistas (com sugest&#245;es que partiram de diferentes editores com o intuito de obter melhorias). Posteriormente foram feitas propostas formais para avalia&#231;&#227;o e discuss&#227;o. Entre elas, destaca-se a sugest&#227;o de estabelecer v&#237;nculos oficiais entre as diferentes sociedades nacionais de cardiologia a fim de compartilhar recursos editoriais comuns. Neste sentido, se considerou adequado firmar acordos est&#225;veis para favorecer a estreita colabora&#231;&#227;o editorial entre sociedades geograficamente pr&#243;ximas ou com algumas sociedades que n&#227;o contam com revista oficial. O tema da falta de tradi&#231;&#227;o de muitos pa&#237;ses latino-americanos em pesquisa tamb&#233;m foi abordado, destacando-se a validade, no contexto mexicano, da conhecida frase do Dr. Ignacio Ch&#225;vez: "Estou intimamente convencido de que nossa &#250;nica reden&#231;&#227;o poss&#237;vel no terreno cient&#237;fico &#233; produzir". Lembrou-se, tamb&#233;m, que os editores s&#227;o, ao menos em parte, respons&#225;veis por promover um maior reconhecimento dos m&#233;ritos da pesquisa, dentro dos aspectos curriculares valorizados em cada pa&#237;s para alcan&#231;ar promo&#231;&#227;o profissional ou acad&#234;mica. Sem d&#250;vida, iniciativas neste sentido poderiam servir de est&#237;mulo para o desenvolvimento de pesquisa e publica&#231;&#227;o entre as novas gera&#231;&#245;es de cardiologistas ibero-americanos. Por outro lado, insistiu-se na import&#226;ncia de facilitar a transi&#231;&#227;o para edi&#231;&#245;es eletr&#244;nicas das publica&#231;&#245;es<sup>16</sup>, idealmente de livre acesso &#150; com os desafios que isso acarreta, incluindo as medidas necess&#225;rias para garantir a conserva&#231;&#227;o dos conte&#250;dos. As edi&#231;&#245;es eletr&#244;nicas reapresentam um desafio urgente, permitindo reduzir custos de edi&#231;&#227;o e, sobretudo, melhorar a difus&#227;o internacional das RCVIB. Al&#233;m disso, estas edi&#231;&#245;es poderiam ajudar a amenizar certos problemas como a falta de indexa&#231;&#227;o, os atrasos na edi&#231;&#227;o e as tiragens reduzidas de algumas RCVIB. Existem arquivos ibero-americanos com una reconhecida trajet&#243;ria e grande aceita&#231;&#227;o como, por exemplo, o Sistema Latindex e o Projeto SciELO<sup>17,18</sup>. Tais arquivos basearam-se nas novas formas de comunica&#231;&#227;o e consulta da informa&#231;&#227;o para registrar, avaliar e permitir acesso ao texto completo de suas revistas. As bases de dados &#205;ndice M&#233;dico Espa&#241;ol<sup>19</sup>, na Espanha, e a Artemisa<sup>20</sup>, no M&#233;xico, constituem iniciativas interessantes com objetivos semelhantes. Ainda que, sem d&#250;vidas, a hegemonia do ingl&#234;s como l&#237;ngua franca no mundo cient&#237;fico n&#227;o possa ser questionada, n&#227;o dever&#237;amos ser capazes mensurar de alguma forma nossa influ&#234;ncia sobre o conhecimento e o impacto cient&#237;fico real que produzimos?<sup>21-23</sup>. Al&#233;m disso, destacou-se a import&#226;ncia do papel desempenhado pelos editores no sentido de zelar para que as sociedades nacionais garantam a prioridade da publica&#231;&#227;o oficial frente a outras publica&#231;&#245;es &#150; seja diante de diversas sub-especialidades, seja diante de &#225;reas geogr&#225;ficas concretas que, em determinadas circunst&#226;ncias, poderiam competir pelos recursos de patroc&#237;nio da publica&#231;&#227;o oficial. Sugeriu-se que, caso existam, publica&#231;&#245;es adicionais devem estar adequadamente coordenadas e n&#227;o podem competir com os interesses gerais da revista oficial. Este aspecto revela-se especialmente pertinente em per&#237;odos de crise econ&#244;mica generalizada, como os que atualmente vivemos, quando os or&#231;amentos para editora&#231;&#227;o s&#227;o limitados. Tamb&#233;m foi discutido o fato de que as revistas cardiovasculares nacionais devem ter m&#225;xima prioridade em receber recursos oficiais para pesquisa e desenvolvimento<sup>24</sup>. Nossas revistas devem ter a aspira&#231;&#227;o de alcan&#231;ar e manter os mais altos padr&#245;es de qualidade editorial. Este processo &#233; delicado, trabalhoso, demorado e, sobretudo, caro. Por isso, n&#227;o deixa de ser surpreendente a falta de fomentos estatais que o garantam. &#201; necess&#225;rio buscar o apoio das autoridades envolvidas no planejamento cient&#237;fico-tecnol&#243;gico, bem como das entidades de doc&#234;ncia e pesquisa, para favorecer o desenvolvimento de a&#231;&#245;es de qualidade e conquistar um maior reconhecimento para as RCVIB<sup>21,22</sup>. Os editores t&#234;m a responsabilidade de transmitir aos &#243;rg&#227;os correspondentes a import&#226;ncia de manter publica&#231;&#245;es de excel&#234;ncia como elemento chave para possibilitar o adequado desenvolvimento da pesquisa em cada pa&#237;s<sup>21,22</sup>. Infelizmente, as mudan&#231;as institucionais produzidas em algumas sociedades nacionais da Am&#233;rica Latina provocaram altera&#231;&#245;es no or&#231;amento e na periodicidade das publica&#231;&#245;es cient&#237;ficas que, ocasionalmente, tiveram implica&#231;&#245;es muito negativas na avalia&#231;&#227;o internacional da qualidade de suas revistas. Sendo assim, embora em alguns pa&#237;ses ibero-americanos a publica&#231;&#227;o em revistas nacionais seja devidamente estimulada e acolhida especificamente &#151; tanto nos murais acad&#234;micos e universit&#225;rios, como nos institutos de ci&#234;ncia e tecnologia &#151;, seguem ocorrendo situa&#231;&#245;es paradoxais em que estas publica&#231;&#245;es s&#227;o menosprezadas e/ou discriminadas<sup>21</sup>. Se n&#227;o incrementarmos a qualidade de nossas revistas, n&#227;o poderemos nos queixar de que a pesquisa gerada em nossos pa&#237;ses se veja obrigada a se difundir a partir de outros ve&#237;culos. Isto faz com que renunciemos n&#227;o s&#243; ao patrim&#244;nio cient&#237;fico de nosso pa&#237;s, mas tamb&#233;m a benef&#237;cios intelectuais e econ&#244;micos substanciais<sup>24</sup>. Portanto, parece evidente a necessidade de investimento na melhoria da qualidade, da difus&#227;o e do prest&#237;gio internacional de nossas revistas, garantindo que, em &#250;ltima inst&#226;ncia, o produto final da pesquisa possa ser publicado em RCVIB com n&#237;vel de excel&#234;ncia. Al&#233;m disso, a pesquisa gerada no &#226;mbito local &#233; absolutamente imprescind&#237;vel n&#227;o s&#243; por assegurar o avan&#231;o do conhecimento, mas tamb&#233;m porque esta informa&#231;&#227;o constitui um fiel reflexo de necessidades sociais e assistenciais espec&#237;ficas, proporcionando respostas a problemas que n&#227;o podem ser transmitidas a partir de outros &#226;mbitos. Algumas formas de doen&#231;a cardiovascular que afetam pa&#237;ses latino-americanos de modo predominante s&#227;o exemplos paradigm&#225;ticos desta situa&#231;&#227;o<sup>25,26</sup>. N&#227;o podemos aceitar que toda a informa&#231;&#227;o requerida para a tomada de decis&#245;es provenha sistematicamente de solu&#231;&#245;es adaptadas a partir de pesquisas realizadas longe da nossa realidade. Al&#233;m disso, n&#227;o se pode admitir que a hesita&#231;&#227;o intelectual seja resultado de esperar sempre que a pesquisa "os outros que a fa&#231;am". Mais uma vez, os editores t&#234;m de assumir o papel fundamental de assegurar o adequado reconhecimento curricular dos trabalhos de pesquisa publicados na RCVIB. Finalmente, foi destacada a fun&#231;&#227;o dos editores no sentido de favorecer o desenvolvimento da medicina baseada na evid&#234;ncia, assim como difundir os guias de pr&#225;tica cl&#237;nica das diferentes sociedades cient&#237;ficas<sup>4,27,28</sup>. </p>
    <p>Os assistentes foram un&#226;nimes em assinalar o fato de que se devia considerar a reuni&#227;o como um &#234;xito, um acontecimento hist&#243;rico, tanto por ser a primeira vez que se realizava, como pelo interesse e relev&#226;ncia dos conte&#250;dos tratados. </p>
    <p>
      <bold>Dados editoriais gerais </bold>
    </p>
    <p>A informa&#231;&#227;o apresentada na reuni&#227;o e a an&#225;lise do question&#225;rio estruturado permitiram gerar uma base de dados comum que est&#225; dispon&#237;vel em todas as RCVIB. Embora possa soar surpreendente, at&#233; este momento nem sequer se conhecia o n&#250;mero exato ou o endere&#231;o correto das diferentes RCVIB. Os dados editoriais mais importantes das RCVIB est&#227;o resumidos na <xref ref-type="table" rid="tab01">Tabela 1</xref>, ao passo que seus endere&#231;os URL est&#227;o detalhados no <xref ref-type="app" rid="apx01">Ap&#234;ndice 1</xref>. Atualmente existem 17 RCVIB. Por outro lado, sete sociedades n&#227;o editam sua revista, inclu&#237;das neste n&#250;mero est&#227;o tr&#234;s que anteriormente a editavam. A Sociedade Porto-riquenha manifestou sua inten&#231;&#227;o de colocar em andamento a edi&#231;&#227;o de uma nova revista. Por sua vez, a Sociedade Cubana de Cardiologia tamb&#233;m iniciar&#225; este ano uma publica&#231;&#227;o nacional <italic>(CorSalud) </italic>de edi&#231;&#227;o exclusivamente eletr&#244;nica. Ainda dois pa&#237;ses (Argentina e M&#233;xico) possuem duas sociedades oficiais de cardiologia diferentes e cada uma delas edita sua pr&#243;pria revista cient&#237;fica. </p>
    <p>A primeira revista editada foi a <italic>Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico, </italic>fundada no ano de 1930; a &#250;ltima foi a <italic>Revista de la Sociedad Paraguaya de Cardiolog&#237;a, </italic>que come&#231;ou a ser editada em 2003. Quatro revistas t&#234;m mais de 50 anos de exist&#234;ncia; 12 v&#234;m sendo editadas por m&#225;s de duas d&#233;cadas. Todas as revistas analisadas possuem uma edi&#231;&#227;o impressa completa e 15 mant&#234;m tamb&#233;m uma vers&#227;o eletr&#244;nica (em todos os casos, com acesso gratuito a seus conte&#250;dos completos). Quatorze revistas admitem para avalia&#231;&#227;o manuscritos enviados em forma eletr&#244;nica, ao passo que seis incorporaram um sistema completo de gest&#227;o eletr&#244;nica de manuscritos. Quatro revistas disp&#245;em de <italic>p&#225;gina web </italic>pr&#243;pria, enquanto que as 11 restantes est&#227;o vinculadas &#224; p&#225;gina de sua respectiva sociedade. O n&#250;mero de exemplares da edi&#231;&#227;o impressa oscila entre 11 mil <italic>(Arquivos Brasileiros de Cardiologia) </italic>e 400 (m&#233;dia, 2.494; mediana, 1.500). Somente tr&#234;s revistas s&#227;o mensais e cinco publicam mais de quatro n&#250;meros por ano. Quinze revistas publicam os resumos de todos os artigos em ingl&#234;s. Dezesseis s&#227;o editadas em espanhol (5 delas tamb&#233;m em ingl&#234;s, em texto completo); outras duas em portugu&#234;s (a <italic>Revista Portuguesa de Cardiologia </italic>verte tamb&#233;m seus conte&#250;dos ao ingl&#234;s na mesma edi&#231;&#227;o em papel; por sua vez, a <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia </italic>traduz seu conte&#250;do tanto ao espanhol quanto ao ingl&#234;s em suas edi&#231;&#245;es eletr&#244;nicas). Todas as revistas analisadas publicam artigos originais, 15 das quais seguem um sistema de avalia&#231;&#227;o por pares (<italic>peer review</italic>). Dez publica&#231;&#245;es editam suplementos autofinanciados<sup>29 </sup>separados dos n&#250;meros regulares (m&#233;dia de 2,4 suplementos anuais). Quinze revistas incluem ilustra&#231;&#245;es coloridas, 10 das quais o fazem sem nenhum custo adicional para seus autores. Dezesseis publica&#231;&#245;es referem, nas instru&#231;&#245;es para os autores, a necessidade de seguir os requisitos estabelecidos pelo Comit&#234; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas<sup>30-36</sup>. Quanto &#224;s bases bibliom&#233;tricas internacionais, sete revistas est&#227;o inclu&#237;das no Latindex, cinco no SciELO e cinco no MEDLINE (<italic>Revista Portuguesa de Cardiologia, Arquivos Brasileiros de Cardiologia, Archivos Mexicanos de Cardiolog&#237;a, Revista Mexicana de Cardiolog&#237;a </italic>e <italic>Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a</italic>). Somente uma revista <italic>(Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a) </italic>obteve fator de impacto (Thomson ISI), embora seja grande a possibilidade que em breve outras sejam incorporadas neste popular &#237;ndice bibliom&#233;trico. </p>
    <p>
      <bold>Propostas de colabora&#231;&#227;o editorial </bold>
    </p>
    <p>
      <bold>1) Estabelecer endere&#231;os eletr&#244;nicos preferenciais que permitam conectar diretamente as p&#225;ginas de web das diferentes RCVIB </bold>
    </p>
    <p>A ideia &#233; facilitar o envio de manuscritos &#224;s distintas RCVIB por parte dos pesquisadores. As caracter&#237;sticas, os temas, os &#237;ndices bibliom&#233;tricos e o grau de aceita&#231;&#227;o s&#227;o diferentes em cada RCVIB. Estes dados s&#227;o avaliados pelos pesquisadores no momento de decidir pelo envio de seus manuscritos para publica&#231;&#227;o. Al&#233;m disso, enquanto algumas revistas recebem mais manuscritos para avalia&#231;&#227;o do que podem publicar, outras t&#234;m clara demanda de artigos originais. A manuten&#231;&#227;o de um fluxo de informa&#231;&#227;o aberto e multidirecional ser&#225; muito apreciada por parte dos poss&#237;veis autores, beneficiando todas as RCVIB. </p>
    <p>
      <bold>2) Redigir e publicar conjuntamente um documento de forma simult&#226;nea em todas as RCVIB </bold>
    </p>
    <p>Os dados, acordos e propostas apresentados neste manuscrito foram revisados e finalmente aceitos por todos os editores-chefes que assinaram o documento. </p>
    <p>
      <bold>3) Manter uma base de dados comum em que se descrevam as caracter&#237;sticas editoriais e bibliom&#233;tricas mais importantes das RCVIB </bold>
    </p>
    <p>Os editores das diferentes RCVIB se comprometem a manter anualmente atualizada esta base de dados eletr&#244;nica. </p>
    <p>
      <bold>4) Estabelecer um "F&#243;rum de Editores Ibero-americanos"</bold>
    </p>
    <p>Este f&#243;rum ter&#225; por objetivo fundamental discutir temas editoriais de interesse comum, acompanhar a evolu&#231;&#227;o das propostas aqui apresentadas e manter reuni&#245;es editoriais conjuntas de forma peri&#243;dica. </p>
    <p>
      <bold>5) Implementar as normas editoriais b&#225;sicas do Comit&#234; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas (previamente conhecido como grupo Vancouver) nas distintas RCVIB<sup>30-36</sup></bold>
    </p>
    <p>Estas normas estabelecem requisitos uniformes, amplamente aceitos e validados, que t&#234;m o intuito de melhorar a qualidade do processo cient&#237;fico e editorial. Tais requisitos n&#227;o s&#243; recobrem muitos aspectos t&#233;cnicos e formais, como tamb&#233;m enfatizam cada vez mais a necessidade de estabelecer normas &#233;ticas de atua&#231;&#227;o (autores, revisores e editores) no sentido de preservar a credibilidade do processo cient&#237;fico<sup>30-36</sup>. A ado&#231;&#227;o destas normas gerais n&#227;o afeta a independ&#234;ncia da pol&#237;tica editorial de cada revista. </p>
    <p>
      <bold>6) Colaborar e avaliar as diferentes propostas editoriais criadas por outras associa&#231;&#245;es internacionais de editores </bold>
    </p>
    <p><bold>a) Revistas gerais:</bold> Comit&#234; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas (World Association of Medical Editors [WAME]) e CCI (Council of Science Editors)<sup>37,38</sup>. </p>
    <p><bold>b) Revistas cardiovasculares: </bold>o grupo HEART (<italic>Heart Editors Action Round Table</italic>) e o Clube Europeu de Editores Cardiovasculares (<italic>ESC Editor's Club</italic>)<sup>39,40</sup>. </p>
    <p>
      <bold>7) Ajudar na m&#225;xima difus&#227;o poss&#237;vel dos conte&#250;dos cient&#237;ficos gerados pelas diferentes RCVIB </bold>
    </p>
    <p>Atualmente muitas de nossas revistas n&#227;o fazem parte das bases de dados bibliom&#233;tricas internacionais de maior prest&#237;gio. Isto se deve, ao menos em parte, ao fato de que algumas destas bases de dados tendem a favorecer as publica&#231;&#245;es editadas em ingl&#234;s<sup>21,22,41-45</sup>. Desta forma, produz-se um c&#237;rculo vicioso &#151; dif&#237;cil de ser rompido &#151; no qual nossos trabalhos originais s&#227;o muito menos citados e, o que &#233; ainda pior, nossas pr&#243;prias cita&#231;&#245;es n&#227;o s&#227;o valorizadas. De fato, muitos trabalhos amplamente citados em RCVIB &#151; ou seja, com importante repercuss&#227;o cient&#237;fica &#151; aparecem sub-representados na avalia&#231;&#227;o realizada por alguns &#237;ndices internacionais que n&#227;o computam tais cita&#231;&#245;es. Este problema &#150; aliado ao olhar negativo dirigido por parte de muitos pesquisadores a trabalhos n&#227;o escritos em ingl&#234;s e &#224; menor ocorr&#234;ncia de cita&#231;&#245;es de trabalhos europeus e latino-americanos de parte de pesquisadores norte-americanos &#150; ajuda a explicar a pobre difus&#227;o e valoriza&#231;&#227;o de nossos artigos cient&#237;ficos<sup>21,22,42,43</sup>. </p>
    <p>Neste sentido, nos comprometemos como editores de RCVIB a favorecer a difus&#227;o e cita&#231;&#227;o dos trabalhos cient&#237;ficos originais, atentos exclusivamente a seu rigor e conte&#250;do cient&#237;fico. </p>
    <p>Tamb&#233;m nos comprometemos como editores de RCVIB a colaborar para que o maior n&#250;mero poss&#237;vel de nossas publica&#231;&#245;es se encontre dispon&#237;vel nos arquivos e bases de dados internacionais mais prestigiados. </p>
    <p>
      <bold>Conclus&#245;es </bold>
    </p>
    <p>As RCVIB s&#227;o heterog&#234;neas entre si, mas mant&#234;m semelhan&#231;as muito importantes e, sobretudo, desafios comuns que devem ser assumidos conjuntamente em um mundo cient&#237;fico cada vez mais competitivo e globalizado. N&#243;s, editores das RCVIB, estamos convencidos de que as iniciativas aqui expostas ajudar&#227;o a incrementar a colabora&#231;&#227;o entre nossas revistas, estimulando ainda mais o relacionamento entre nossas respectivas sociedades nacionais. Estas propostas t&#234;m o intuito de aumentar a difus&#227;o, a credibilidade e o prest&#237;gio internacional de todas as nossas publica&#231;&#245;es. </p>
    <p>
      <bold>Agradecimentos </bold>
    </p>
    <p>Pela colabora&#231;&#227;o em disponibilizar informa&#231;&#227;o para a base de dados conjunta, gostar&#237;amos de agradecer o apoio dos Drs. Liders Mercado e Edgar Pozo, Presidente e Presidente Anterior, respectivamente, da Sociedade Boliviana de Cardiologia; do Dr. Alejandro Villeda, Presidente da Sociedade Hondurenha de Cardiologia; do Dr. Nelson Salazar, Presidente da Sociedade Nicaraguense de Cardiologia; e do Dr. H&#233;ctor Delgado, Presidente da Sociedade Porto-riquenha de Cardiologia. </p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <p>
          <a href="#tx" link-type="internal"/>
        </p>
        <p>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </p>
        <p> Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a </p>
        <p> Sociedad Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a </p>
        <p> Nuestra Se&#241;ora de Guadalupe, 5-7 </p>
        <p> 28028 Madrid - Espa&#241;a </p>
        <p> E-mail: rec@: </p>
        <p>
          <email xlink:href="rec@revespcardiol.org">rec@revespcardiol.org</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>
      <fn id="nt">
        <label>
          <italic>*</italic>
        </label>
        <p> A Revista de la Asociaci&#243;n Salvadore&#241;a de Cardiolog&#237;a foi editada no periodo entre 2003 e 2005.</p>
      </fn>
    </p>
    <p/>
    <table-wrap id="tab01">
      <graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/RKjwsChhMwgL3xDMqvH9hTm/26c0834c37b1548d352cbd396e71d572f35ba8f3.gif"/>
    <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0204-00002-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <p>
      <xref ref-type="undefined" rid="a02tab01">Clique para ampliar</xref>
    </p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Alfonso F, Segovia J, Heras M, Bermejo J.    Revista espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a 2008. Actividad, impacto cient&#237;fico    e otras consideraciones editoriales. Rev Esp Cardiol. 2008;61:1346:54.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Revista espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a 2008: Actividad, impacto cient&#237;fico e otras consideraciones editoriales</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol.</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>1346:54</fpage>
          <volume>61</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Heras</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Alfonso F, Bermejo J, Heras M, Segovia J.    Revista espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a 2007. Impacto cient&#237;fico,    gesti&#243;n de manuscritos, actividad e difusi&#243;n. Rev Esp Cardiol.    2007;60:1324-30.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Revista espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a 2007. Impacto cient&#237;fico, gesti&#243;n de manuscritos, actividad e difusi&#243;n</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1324</fpage>
          <lpage>30</lpage>
          <volume>60</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Heras</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Ribeiro C, Ferreira R. Revista Portuguesa    de Cardiologia. Quality and prestige for the use of cardiovascular medicine.    Rev Port Cardiol. 1992;11:11-2.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Revista Portuguesa de Cardiologia. Quality and prestige for the use of cardiovascular medicine</article-title>
          <source>Rev Port Cardiol</source>
          <date>
            <year>1992</year>
          </date>
          <fpage>11</fpage>
          <lpage>2</lpage>
          <volume>11</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ribeiro</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ferreira</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Pinto FJ. Evidence-based cardiology in the    Revista Portuguesa de Cardiologia. Rev Port Cardiol. 2000;19:909.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Evidence-based cardiology in the Revista Portuguesa de Cardiologia</article-title>
          <source>Rev Port Cardiol</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>909</fpage>
          <volume>19</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Pinto</surname>
              <given-names>FJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Mesquita ET, Fonseca C. Portuguese-Brazilian    exchanges: challenges and opportunities. Rev Port Cardiol. 2004 Sep;23 Suppl    3:III9-12.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Portuguese-Brazilian exchanges: challenges and opportunities</article-title>
          <source>Rev Port Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>III9</fpage>
          <lpage>12</lpage>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mesquita</surname>
              <given-names>ET</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fonseca</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Armas Merino R. Las Sociedades M&#233;dicas    Cient&#237;ficas de Chile se agrupan en una entidad com&#250;n. Rev Med    Chil. 2001;129:477:80.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Las Sociedades M&#233;dicas Cient&#237;ficas de Chile se agrupan en una entidad com&#250;n</article-title>
          <source>Rev Med Chil.</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>477:80</fpage>
          <volume>129</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Armas Merino</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. De Micheli A. Aniversario de la Revista "Archivos    de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico" e de la Sociedad Mexicana de Cardiolog&#237;a.    Arch Cardiol Mex. 2005;75:7-10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Aniversario de la Revista "Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico" e de la Sociedad Mexicana de Cardiolog&#237;a</article-title>
          <source>Arch Cardiol Mex</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>7</fpage>
          <lpage>10</lpage>
          <volume>75</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>De Micheli</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Juncos LI. La investigaci&#243;n cl&#237;nica,    taller de la evidencia m&#233;dica. Revista de la Federaci&#243;n Argentina    de Cardiolog&#237;a. 2006;35:1-3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>La investigaci&#243;n cl&#237;nica, taller de la evidencia m&#233;dica</article-title>
          <source>Revista de la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1</fpage>
          <lpage>3</lpage>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Juncos</surname>
              <given-names>LI</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Tognoni G. En la b&#250;squeda de una identidad    colectiva de investigaci&#243;n en la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a:    Una oportunidad a medida del presente e del futuro. Revista de la Federaci&#243;n    Argentina de Cardiolog&#237;a. 2008;37:273-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>En la b&#250;squeda de una identidad colectiva de investigaci&#243;n en la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a: Una oportunidad a medida del presente e del futuro</article-title>
          <source>Revista de la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>273</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <volume>37</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Tognoni</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Bacal F. La mejor publicaci&#243;n de cardiolog&#237;a    de Latinoam&#233;rica ahora en espa&#241;ol. Carta del Editor. Arq Bras    Cardiol. 2008;91.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>La mejor publicaci&#243;n de cardiolog&#237;a de Latinoam&#233;rica ahora en espa&#241;ol: Carta del Editor</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>91</fpage>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bacal</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Quesada Vargas O, Pacheco Coronado R. Medicina    Costarricense: Algunos problemas y perspectivas. Manifiesto de la Academia Nacional    de Medicina de Costa Rica. Rev Costarr Cardiol 2004;6:3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Medicina Costarricense: Algunos problemas y perspectivas. Manifiesto de la Academia Nacional de Medicina de Costa Rica</article-title>
          <source>Rev Costarr Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>3</fpage>
          <volume>6</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Quesada Vargas</surname>
              <given-names>O</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pacheco Coronado</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Almonte K. Nota editorial. Arch Dom Card.    2009;55:2-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Nota editorial</article-title>
          <source>Arch Dom Card</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>2</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>55</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Almonte</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Arai K, Tortoledo F, Wielgosz A, Terzic C.    L&#237;neas editoriales de Avances Cardiol&#243;gicos en apoyo a las estrategias    de desarrollo de la Sociedad Venezolana de Cardiolog&#237;a. Avances Cardiol.    2009;29:130-3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>L&#237;neas editoriales de Avances Cardiol&#243;gicos en apoyo a las estrategias de desarrollo de la Sociedad Venezolana de Cardiolog&#237;a</article-title>
          <source>Avances Cardiol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>130</fpage>
          <lpage>3</lpage>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Arai</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tortoledo</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wielgosz</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Terzic</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <label>14</label>
        <mixed-citation>14. Primer Encuentro Iberoamericano de editores Cient&#237;ficos: "Nuevos Paradigmas en la Edici&#243;n Cient&#237;fica". Documento de Conclusiones y recomendaciones [citado 3 Jun 2009]. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.cienciared.com.ar/ra/revista.php?wid=3&amp;articulo=343&amp;tipo=F&amp;eid=3&amp;sid=138&amp;NombreSeccion=Libre&amp;Accion=VerLibre">http://www.cienciared.com.ar/ra/revista.php?w id=3&amp;articulo=343&amp;tipo=F&amp;eid=3&amp;sid=138&amp;NombreSeccio n=Libre&amp;Accion=VerLibre</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="confproc">
          <source>Nuevos Paradigmas en la Edici&#243;n Cient&#237;fica: Documento de Conclusiones y recomendaciones</source>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. Reyes H, Del Sol M, Prat AM. V Simposio Chileno    de Revistas en el &#225;rea de la Salud. Rev Med Chil. 2002;130:338-40.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>V Simposio Chileno de Revistas en el &#225;rea de la Salud</article-title>
          <source>Rev Med Chil</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>338</fpage>
          <lpage>40</lpage>
          <volume>130</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Reyes</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Del Sol</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Prat</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16. Bermejo J, Segovia J, Heras M, Alfonso F.    Gesti&#243;n electr&#243;nica de manuscritos en Revista espa&#241;ola    de CaRdiolog&#237;a. Nuevas herramientas para viejos objetivos. Rev Esp Cardiol.    2007;60:1206-10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Gesti&#243;n electr&#243;nica de manuscritos en Revista espa&#241;ola de CaRdiolog&#237;a. Nuevas herramientas para viejos objetivos</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1206</fpage>
          <lpage>10</lpage>
          <volume>60</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Heras</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B17">
        <label>17</label>
        <mixed-citation>17. Lantindex. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.latindex.unam.mx/">http://www.latindex.unam.mx/</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="webpage">
          <comment>Available at:<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://http://www.latindex.unam.mx/">link</ext-link></comment>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B18">
        <label>18</label>
        <mixed-citation>18. SciELO. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://scielo.isciii.es/scielo.php">http://scielo.isciii.es/scielo.php</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="webpage">
          <comment>Available at:<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://http://scielo.isciii.es/scielo.php">link</ext-link></comment>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B19">
        <label>19</label>
        <mixed-citation>19. &#205;ndice M&#233;dico Espa&#241;ol. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://bddoc.csic. es:8080/inicioBuscarSimple.html;jsessionid=F3993F913F7F D7550280F6D3B57C9862?tabla=docu&amp;bd=IME&amp;estado_ formulario=show">http://bddoc.csic. es:8080/inicioBuscarSimple.html;jsessionid=F3993F913F7F D7550280F6D3B57C9862?tabla=docu&amp;bd=IME&amp;estado_ formulario=show</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="webpage">
          <comment>Available at:<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://http://bddoc.csic. es:8080/inicioBuscarSimple.html;jsessionid=F3993F913F7F D7550280F6D3B57C9862?tabla=docu &amp; bd=IME &amp; estado_ formulario=show">link</ext-link></comment>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B20">
        <label>20</label>
        <mixed-citation>20. Artemisa. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.artemisa.org.mx">http://www.artemisa.org.mx</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="webpage">
          <comment>Available at:<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://http://www.artemisa.org.mx">link</ext-link></comment>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B21">
        <mixed-citation>21. Alfonso F. Revistas biom&#233;dicas espa&#241;olas:    relevancia acad&#233;mica, impacto cient&#237;fico o factor de impacto.    &#191;Qu&#233; es lo que importa? Rev Neurol. 2009;48:113-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Revistas biom&#233;dicas espa&#241;olas: relevancia acad&#233;mica, impacto cient&#237;fico o factor de impacto. &#191;Qu&#233; es lo que importa?</article-title>
          <source>Rev Neurol</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>113</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <volume>48</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B22">
        <mixed-citation>22. Alfonso F, Bermejo J, Segovia J. Impactolog&#237;a,    impactitis, impactoterapia. Rev Esp Cardiol. 2005;58:1239-45.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Impactolog&#237;a, impactitis, impactoterapia</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>1239</fpage>
          <lpage>45</lpage>
          <volume>58</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B23">
        <mixed-citation>23. Aleixandre R, Valderrama JC, Castellano M,    Sim&#243; R, Navarro C. Factor de impacto nacional e internacional de las    revistas m&#233;dicas espa&#241;olas. Med Clin (Barc). 2004;123:697-701.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Factor de impacto nacional e internacional de las revistas m&#233;dicas espa&#241;olas</article-title>
          <source>Med Clin (Barc)</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>697</fpage>
          <lpage>701</lpage>
          <volume>123</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Aleixandre</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Valderrama</surname>
              <given-names>JC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Castellano</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sim&#243;</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Navarro</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B24">
        <mixed-citation>24. Ar&#233;chaga J. Spanish scientific journals;    the forgotten investment. Int Microbiol. 2002;5:105-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Spanish scientific journals; the forgotten investment</article-title>
          <source>Int Microbiol</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>105</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <volume>5</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ar&#233;chaga</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B25">
        <mixed-citation>25. Mitelman J, Gonzalo N, Sosa F, et al. Chagas    y Sociedad. La atenci&#243;n de la enfermedad. Revista de la Federaci&#243;n    Argentina de Cardiolog&#237;a. 2006:35:83-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Chagas y Sociedad: La atenci&#243;n de la enfermedad</article-title>
          <source>Revista de la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>83</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Mitelman</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gonzalo</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sosa</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B26">
        <mixed-citation>26. Bocchi EA, Guimar&#227;es G, Tarasoutshi    F, Spina G, Mangini S, Bacal F. Cardiomyopathy, adult valve disease and heart    failure in South America. Heart. 2009;95:181-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Cardiomyopathy, adult valve disease and heart failure in South America</article-title>
          <source>Heart</source>
          <date>
            <year>2009</year>
          </date>
          <fpage>181</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <volume>95</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bocchi</surname>
              <given-names>EA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Guimar&#227;es</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tarasoutshi</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Spina</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mangini</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bacal</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B27">
        <mixed-citation>27. Alfonso F, Bermejo J, Segovia J. Gu&#237;as    Europeas de Pr&#225;ctica Cl&#237;nica en Revista espa&#241;ola de CaRdiolog&#237;a.    &#191;Hacia una completa &#171;globalizaci&#243;n&#187; de la asistencia    cardiovascular? Rev Esp Cardiol. 2004;57:1000-2.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Gu&#237;as Europeas de Pr&#225;ctica Cl&#237;nica en Revista espa&#241;ola de CaRdiolog&#237;a. &#191;Hacia una completa &#171;globalizaci&#243;n&#187; de la asistencia cardiovascular?</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>1000</fpage>
          <lpage>2</lpage>
          <volume>57</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B28">
        <mixed-citation>28. Bocchi EA, Vilas-Boas F, Perrone S, Caama&#241;o    AG, Clausell N, Moreira MC, et al. I Latin American Guidelines for the Assessment    and Management of Decompensated Heart Failure. Arq Bras Cardiol. 2005;85 Suppl    3:49-94;1-48.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>I Latin American Guidelines for the Assessment and Management of Decompensated Heart Failure</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>49</fpage>
          <lpage>94</lpage>
          <volume>85</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bocchi</surname>
              <given-names>EA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vilas-Boas</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Perrone</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Caama&#241;o</surname>
              <given-names>AG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Clausell</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Moreira</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B29">
        <mixed-citation>29. Heras M, Bermejo J, Segovia J, Alfonso F.    Revista espa&#241;ola de CaRdiolog&#237;a suplementos. Nueva apuesta del    Comit&#233; Editorial. Rev Esp Cardiol. 2008;61:211-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Revista espa&#241;ola de CaRdiolog&#237;a suplementos. Nueva apuesta del Comit&#233; Editorial</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>211</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <volume>61</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Heras</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B30">
        <mixed-citation>30. Alfonso F, Bermejo J, Segovia J. Nuevas recomendaciones    del Comit&#233; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas. Cambiando    el &#233;nfasis: de la uniformidad de los requisitos t&#233;cnicos a los    aspectos bio&#233;ticos. Rev Esp Cardiol. 2004;57:592-3.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Nuevas recomendaciones del Comit&#233; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas. Cambiando el &#233;nfasis: de la uniformidad de los requisitos t&#233;cnicos a los aspectos bio&#233;ticos</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>592</fpage>
          <lpage>3</lpage>
          <volume>57</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B31">
        <mixed-citation>31. Uniform requirements for manuscripts submitted    to biomedical journals. International Committee of Medical Journal Editors.    N Engl J Med. 1997;23:309-15. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.icmje.org">http://www.    icmje.org</ext-link> </mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>International Committee of Medical Journal Editors</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>309</fpage>
          <lpage>15</lpage>
          <volume>23</volume>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B32">
        <mixed-citation>32. Alfonso F, Segovia J, Heras M, Bermejo J.    Publicaci&#243;n de ensayos cl&#237;nicos en revistas cient&#237;ficas:    consideraciones editoriales. Rev Esp Cardiol. 2006;59:1206-14.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Publicaci&#243;n de ensayos cl&#237;nicos en revistas cient&#237;ficas: consideraciones editoriales</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1206</fpage>
          <lpage>14</lpage>
          <volume>59</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Heras</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B33">
        <mixed-citation>33. Alfonso F, Bermejo J, Segovia J. Publicaci&#243;n    duplicada o redundante: &#191;Podemos permit&#237;rnoslo? Rev Esp Cardiol.    2005;58:601-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Publicaci&#243;n duplicada o redundante: &#191;Podemos permit&#237;rnoslo?</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>601</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <volume>58</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bermejo</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Segovia</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B34">
        <mixed-citation>34. De Maria A. Duplicate publication: insights    into the essence of a medical journal. J Am Coll Cardiol. 2003;41:516-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Duplicate publication: insights into the essence of a medical journal</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>516</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>41</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>De Maria</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B35">
        <mixed-citation>35. Relman AS. Publish or perish or both. N    Engl J Med. 1977;297:724-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Publish or perish -or both</article-title>
          <source>N Engl J Med</source>
          <date>
            <year>1977</year>
          </date>
          <fpage>724</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <volume>297</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Relman</surname>
              <given-names>AS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B36">
        <mixed-citation>36. Hildner FJ. Ethical issues in cardiovascular    publications: Observations during 25 years as an Editor. Cathet Cardiovasc Interv.    2003;60:202-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Ethical issues in cardiovascular publications: Observations during 25 years as an Editor</article-title>
          <source>Cathet Cardiovasc Interv</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>202</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>60</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Hildner</surname>
              <given-names>FJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B37">
        <label>37</label>
        <mixed-citation>37. World Association of Medical Editors (WAME). Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.wame.org">http://www.wame.org</ext-link></mixed-citation>
        <element-citation publication-type="webpage">
          <comment>Available at:<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://http://www.wame.org">link</ext-link></comment>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B38">
        <mixed-citation>38. Scott-Lichter D, and the Editorial Policy    Committee, Council of Scientific Editors. CSE's White paper on promoting integrity    in scientific journal publications. Reston: CSE; 2006. Disponible en: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.councilscienceeditors.org/editorial&#377;policies/whitepaper">http://www.councilscienceeditors.org/editorial&#172;policies/whitepaper</ext-link>    </mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>CSE's White paper on promoting integrity in scientific journal publications</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Scott-Lichter</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B39">
        <mixed-citation>39. Declaraci&#243;n de principios &#233;ticos    del grupo HEART. Rev Esp Cardiol. 2008;61:651-2.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Declaraci&#243;n de principios &#233;ticos del grupo HEART</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>651</fpage>
          <lpage>2</lpage>
          <volume>61</volume>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B40">
        <mixed-citation>40. Alfonso F, Ambrosio G, Pinto FJ, Van der    Wall EE, Kondili A, Nibouche D, et al. Revistas cardiovasculares de las sociedades    nacionales europeas. Antecedentes, fundamento y declaraci&#243;n de objetivos    del &#171;Club de Editores&#187;. Rev Esp Cardiol. 2008;61:644-50.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Revistas cardiovasculares de las sociedades nacionales europeas: Antecedentes, fundamento y declaraci&#243;n de objetivos del &#171;Club de Editores&#187;</article-title>
          <source>Rev Esp Cardiol.</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>644</fpage>
          <lpage>50</lpage>
          <volume>61</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Alfonso</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ambrosio</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pinto</surname>
              <given-names>FJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Van der Wall</surname>
              <given-names>EE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kondili</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nibouche</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B41">
        <mixed-citation>41. Seglen PO. Why the impact factors of journals    should not be used to evaluate research. BMJ. 1997;314:497-502.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Why the impact factors of journals should not be used to evaluate research</article-title>
          <source>BMJ</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>497</fpage>
          <lpage>502</lpage>
          <volume>314</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Seglen</surname>
              <given-names>PO</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B42">
        <mixed-citation>42. Nylenn M, Riis P, Karlsoon Y. Multiple blind    reviews of the same two manuscripts: effects of referee characteristics and    publication language. JAMA. 1994;272:149-51.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Multiple blind reviews of the same two manuscripts: effects of referee characteristics and publication language</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>149</fpage>
          <lpage>51</lpage>
          <volume>272</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Nylenn</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Riis</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Karlsoon</surname>
              <given-names>Y</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B43">
        <mixed-citation>43. Link AM. US and non-US submission: an analysis    of reviewer bias. JAMA. 1998;280:246-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>US and non-US submission: an analysis of reviewer bias</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>246</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>280</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Link</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B44">
        <mixed-citation>44. Ortega Serrano J, Mart&#237;nez Le&#243;n    J, Sala Palau C. Autoboicot cient&#237;fico entre los cirujanos espa&#241;oles:    &#191;por qu&#233; no nos citamos? Cir Esp. 1992;51:3-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Autoboicot cient&#237;fico entre los cirujanos espa&#241;oles: &#191;por qu&#233; no nos citamos?</article-title>
          <source>Cir Esp</source>
          <date>
            <year>1992</year>
          </date>
          <fpage>3</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>51</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ortega Serrano</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mart&#237;nez Le&#243;n</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sala Palau</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B45">
        <mixed-citation>45. Fern&#225;ndez E, Plasencia A. Contamos    contigo. &#191;Contamos tambi&#233;n con tus citas? Gac Sanit. 2002;16:288-90.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Contamos contigo. &#191;Contamos tambi&#233;n con tus citas?</article-title>
          <source>Gac Sanit</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>288</fpage>
          <lpage>90</lpage>
          <volume>16</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Fern&#225;ndez</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Plasencia</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
    <app-group>
      <app id="apx01">
        <label>Ap&#234;ndice 1</label>
        <graphic xlink:href="https://minio.scielo.br/documentstore/1678-4170/RKjwsChhMwgL3xDMqvH9hTm/175d5352f6db9ed8733355e42a5ad293bccfc3e4.gif"/>
      </app>
    </app-group>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Revistas cardiovasculares iberoamericanas: propuestas para una colaboraci&#243;n necesaria</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>EDITORIAL</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body2"/>Revistas cardiovasculares iberoamericanas. Propuestas para una colaboraci&#243;n necesaria</p>
      <p>
        <bold>Fernando Alfonso<sup>I</sup>; Katihurca Almonte<sup>II</sup>; Kaduo Arai<sup>III</sup>; Fernando Bacal<sup>IV</sup>; Jos&#233; M. Drago Silva<sup>V</sup>; Javier Galeano Figueredo<sup>VI</sup>; Eduardo Guarda<sup>VII</sup>; Oswaldo Guti&#233;rrez Sotelo<sup>VIII</sup>; Luis Guzm&#225;n<sup>IX</sup>; Jorge Le&#243;n Galindo<sup>X</sup>; Bey Mario Lombana<sup>XI</sup>; Manlio F. M&#225;rquez<sup>XII</sup>; Francisco Luis Moreno Mart&#237;nez<sup>XIII</sup>; Jos&#233; Navarro Robles<sup>XIV</sup>; Fausto Pinto<sup>XV</sup>; Carlos Romero<sup>XVI</sup>; Carlos D. Tajer<sup>XVII</sup>; Hugo Villarroel<sup>XVIII</sup>; Fernando S. Wyss Quintana<sup>XIX</sup></bold>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Editor Jefe - Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a, Madrid - Espa&#241;a</p>
      <p><sup>II</sup>Editora Jefe - Archivos Dominicanos de Cardiolog&#237;a, Santo Domingo - Rep&#250;blica Dominicana</p>
      <p><sup>III</sup>Editor Jefe - Avances Cardiol&#243;gicos, Caracas - Venezuela</p>
      <p><sup>IV</sup>Editor Jefe - Arquivos Brasileiros de Cardiologia, R&#237;o de Janeiro - Brasil</p>
      <p><sup>V</sup>Editor Jefe - Revista Peruana de Cardiolog&#237;a, Lima - Per&#250;</p>
      <p><sup>VI</sup>Editor Jefe - Revista Paraguaya de Cardiolog&#237;a, Asunci&#243;n - Paraguay</p>
      <p><sup>VII</sup>Editor Jefe - Revista Chilena de Cardiolog&#237;a, Santiago de Chile - Chile</p>
      <p><sup>VIII</sup>Editor Jefe - Revista Costarricense de Cardiolog&#237;a, San Jos&#233; - Costa Rica</p>
      <p><sup>IX</sup>Editor Jefe - Revista de la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a, Buenos Aires - Argentina</p>
      <p><sup>X</sup>Editor Jefe - Revista Colombiana de Cardiolog&#237;a, Bogot&#225; - Colombia</p>
      <p><sup>XI</sup>Editor Jefe - Revista Paname&#241;a de Cardiolog&#237;a - Panam&#225;</p>
      <p><sup>XII</sup>Editor Jefe - Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico, M&#233;xico DF - M&#233;xico</p>
      <p><sup>XIII</sup>Editor Jefe - CorSalud, La Habana - Cuba</p>
      <p><sup>XIV</sup>Editor Jefe - Revista Mexicana de Cardiolog&#237;a, M&#233;xico DF - M&#233;xico</p>
      <p><sup>XV</sup>Editor Jefe - Revista Portuguesa de Cardiologia, Lisboa - Portugal</p>
      <p><sup>XVI</sup>Editor Jefe - Revista Uruguaya de Cardiolog&#237;a, Montevideo - Uruguay</p>
      <p><sup>XVII</sup>Editor Jefe - Revista Argentina de Cardiolog&#237;a, Buenos Aires - Argentina</p>
      <p><sup>XVIII</sup>Editor Jefe<sup>*</sup> - Revista de la Asociaci&#243;n Salvadore&#241;a de Cardiolog&#237;a, San Salvador - El Salvador</p>
      <p><sup>XIX</sup>Editor Jefe - Revista de la Asociaci&#243;n Guatemalteca de Cardiolog&#237;a, Ciudad de Guatemala - Guatemala</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>Las sociedades cient&#237;ficas de cardiolog&#237;a iberoamericanas siempre han mantenido un estrecho contacto y han colaborado muy activamente en diferentes iniciativas cient&#237;ficas, acad&#233;micas y sociales. Esta relaci&#243;n tan especial se fundamenta en unas profundas ra&#237;ces culturales comunes, que nos identifican y que nos unen, y cuyo mejor exponente son los idiomas que compartimos (el castellano y el portugu&#233;s). Adem&#225;s, nuestras ra&#237;ces no se circunscriben simplemente al &#225;mbito sociocultural, sino que trascienden a esferas acad&#233;micas, universitarias y cient&#237;ficas donde, una vez m&#225;s, compartimos una visi&#243;n y unos retos relativamente uniformes. Las sociedades cardiol&#243;gicas iberoamericanas tradicionalmente han mantenido importantes v&#237;nculos y acuerdos docentes, tanto en pregrado como en posgrado, y los diferentes congresos nacionales de cardiolog&#237;a siempre se han visto enriquecidos por una nutrida participaci&#243;n de cardi&#243;logos iberoamericanos de otros pa&#237;ses. Basta recordar los m&#250;ltiples congresos hispano-lusos de cardiolog&#237;a que se han celebrado, as&#237; como las reuniones de la Sociedad Interamericana de Cardiolog&#237;a y la Sociedad Centroamericana y del Caribe de Cardiolog&#237;a. </p>
      <p>Las revistas biom&#233;dicas constituyen uno de los elementos m&#225;s importantes de las sociedades cient&#237;&#173;ficas<sup>1-13</sup>. Estas revistas tienen como objetivo fundamental publicar art&#237;culos cient&#237;ficos de m&#225;xima calidad, alcanzar la excelencia en el proceso editorial y conseguir la mayor difusi&#243;n posible de sus contenidos. De esta forma logran un mayor prestigio y reconocimiento internacional y se hacen m&#225;s atractivas para los diferentes grupos de investigadores y para sus propios lectores. Los art&#237;culos publicados en las revistas biom&#233;dicas son fundamentalmente de dos tipos: art&#237;culos de investigaci&#243;n original &#151;donde los investigadores comparten y difunden sus hallazgos que, b&#225;sicamente, intentan hacer avanzar el conocimiento&#151; y art&#237;culos de revisi&#243;n, cuyo objetivo es proporcionar formaci&#243;n m&#233;&#173;dica continuada de calidad. </p>
      <p>Las Revistas Cardiovasculares nacionales Iberoamericanas (RCVIB) est&#225;n formadas por todas las revistas cardiovasculares oficiales de las distintas sociedades nacionales de cardiolog&#237;a de Latinoam&#233;rica y de la pen&#237;nsula Ib&#233;rica. Aunque estas publicaciones pueden parecer muy heterog&#233;&#173;neas<sup>1-13</sup>, lo cierto es que comparten elementos fundamentales (entre otros, el idioma), tienen aspiraciones parecidas y se enfrentan a retos editoriales similares en un mundo cient&#237;fico que cada vez es m&#225;s competitivo y globalizado. Hasta el momento, la colaboraci&#243;n entre las diferentes RCVIB ha sido anecd&#243;tica y coyuntural, pero no ha habido una colaboraci&#243;n formal ni acuerdos institucionales en este sentido<sup>14,15</sup>. Sin embargo, resulta evidente que las RCVIB deben colaborar estrechamente para conseguir mejorar su visibilidad y la difusi&#243;n de sus contenidos y para dise&#241;ar estrategias editoriales de inter&#233;s com&#250;n. </p>
      <p>Con este objetivo se organiz&#243; la &#171;I Reuni&#243;n de Editores de Revistas Cardiovasculares Iberoamericanas&#187;, auspiciada por <italic>Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a </italic>y celebrada el 30 de marzo de 2009 en Orlando (Florida, Estados Unidos) durante el Congreso del American College of Cardiology. Todos los editores jefe de RCVIB fueron invitados a participar. Previamente se dise&#241;&#243; y se envi&#243; un cuestionario estructurado detallado (40 apartados) que los responsables de cada revista completaron con sus principales datos editoriales y bibliom&#233;tricos. </p>
      <p>En este documento se describen los resultados de dicha reuni&#243;n, se presentan los datos editoriales m&#225;s importantes de las diferentes RCVIB, se recogen las propuestas e iniciativas editoriales all&#237; discutidas y se resumen los acuerdos alcanzados. </p>
      <p>
        <bold>I Reuni&#243;n de Editores de Revistas Cardiovasculares Iberoamericanas</bold>
      </p>
      <p>Los editores jefe de todas las RCVIB fueron invitados a la reuni&#243;n. En los casos en que los editores jefe no pudieron acudir, los representaron sus editores asociados o el presidente o secretario general de la sociedad nacional correspondiente. </p>
      <p>Acudieron a la reuni&#243;n 22 representantes oficiales de 17 RCVIB pertenecientes a 16 pa&#237;ses. Tras repasar los objetivos fundamentales del encuentro, cada editor realiz&#243; una presentaci&#243;n formal de su revista al resto de los editores asistentes. Posteriormente se prepar&#243; toda la informaci&#243;n necesaria para confeccionar una base de datos conjunta y se revis&#243; la correcta cumplimentaci&#243;n del mencionado cuestionario estructurado. </p>
      <p>Finalmente, se estableci&#243; una fruct&#237;fera discusi&#243;n sobre diferentes aspectos editoriales y cient&#237;ficos de inter&#233;s com&#250;n. Inicialmente se trataron temas suscitados durante la presentaci&#243;n de cada una de las revistas (con sugerencias realizadas por diferentes editores dirigidas a conseguir mejoras). Posteriormente se realizaron propuestas formales para su valoraci&#243;n y discusi&#243;n. Entre ellas, destaca la sugerencia de establecer lazos oficiales entre las diferentes sociedades nacionales de cardiolog&#237;a para compartir recursos editoriales comunes. En este sentido, se consider&#243; adecuado desarrollar acuerdos estables para favorecer una estrecha colaboraci&#243;n editorial entre sociedades geogr&#225;ficamente cercanas o con algunas sociedades sin revista oficial. Asimismo, se suscit&#243; el tema de la falta de tradici&#243;n investigadora de muchos pa&#237;ses latinoamericanos. Se destac&#243; la vigencia que en M&#233;xico tiene la conocida frase del Dr. Ignacio Ch&#225;vez: "Estoy &#237;ntimamente convencido de que nuestra &#250;nica redenci&#243;n posible en el terreno cient&#237;fico es producir". Se record&#243; que los editores son responsables, al menos en parte, de promocionar un mayor reconocimiento de los m&#233;&#173;ritos de la investigaci&#243;n dentro de los aspectos curriculares valorados en cada pa&#237;s para conseguir una promoci&#243;n profesional o acad&#233;mica. Sin duda, iniciativas en este sentido podr&#237;an servir de est&#237;mulo para la investigaci&#243;n y la publicaci&#243;n entre las nuevas generaciones de cardi&#243;logos iberoamericanos. Por otro lado, se insisti&#243; en la importancia de facilitar una transici&#243;n hacia ediciones electr&#243;&#173;nicas de las publicaciones<sup>16</sup>, idealmente con acceso abierto, y en los retos que ello conlleva, incluyendo las medidas necesarias para garantizar la conservaci&#243;n de los contenidos. Las ediciones electr&#243;nicas representan un desaf&#237;o urgente y permiten reducir costes de edici&#243;n y, sobre todo, mejorar la difusi&#243;n internacional de las RCVIB. Adem&#225;s estas ediciones podr&#237;an ayudar a paliar algunos problemas como la falta de indizaci&#243;n, las demoras en la edici&#243;n y las tiradas reducidas de algunas RCVIB. Existen repositorios iberoamericanos con una reconocida trayectoria y una gran aceptaci&#243;n como, por ejemplo, el Sistema Latindex y el Proyecto SciELO<sup>17,18</sup>. Estos repositorios se han basado en las nuevas formas de comunicaci&#243;n y de consulta de la informaci&#243;n para registrar, evaluar y permitir el acceso al texto completo de sus revistas. En Espa&#241;a la base de datos &#205;ndice M&#233;dico Espa&#241;ol<sup>19 </sup>y en M&#233;xico la base de datos Artemisa<sup>20 </sup>constituyen interesantes iniciativas con unos objetivos similares. Indudablemente, la hegemon&#237;a del ingl&#233;s como idioma vehicular en el mundo cient&#237;fico no puede ser cuestionada, pero &#191;no deber&#237;amos poder medir de alguna forma nuestra influencia en el conocimiento y el impacto cient&#237;fico real que producimos?<sup>21-23</sup>. Adem&#225;s, se destac&#243; la importancia de que los editores velen por que las sociedades nacionales garanticen la prioridad de la publicaci&#243;n oficial frente a otras publicaciones, bien de diversas subespecialidades, bien de &#225;reas geogr&#225;ficas concretas que, en determinadas circunstancias, podr&#237;an competir por los recursos de patrocinio de la publicaci&#243;n oficial. Se sugiri&#243; que, en caso de existir publicaciones adicionales, &#233;stas deben estar adecuadamente coordinadas y nunca pueden competir con los intereses generales de la revista oficial. Este aspecto resulta especialmente pertinente en periodos de crisis econ&#243;mica generalizada, como los que actualmente vivimos, que limitan los presupuestos para la edici&#243;n. Tambi&#233;n se discuti&#243; el tema de que las revistas cardiovasculares nacionales deben obtener la m&#225;xima prioridad para recibir ayudas oficiales para investigaci&#243;n y desarrollo<sup>24</sup>. Nuestras revistas deben aspirar a alcanzar y mantener los m&#225;s altos est&#225;ndares de calidad editorial. Este proceso es delicado, laborioso, prolongado en el tiempo y, sobre todo, caro. Por eso no deja de ser sorprendente la falta de ayudas estatales que lo garanticen. Es necesario buscar el apoyo de las autoridades involucradas en la planificaci&#243;n cient&#237;fico-tecnol&#243;gica y de las entidades de docencia e investigaci&#243;n para favorecer el desarrollo de medidas de calidad y conseguir un mayor reconocimiento de las RCVIB<sup>21,22</sup>. Los editores tienen la responsabilidad de transmitir a los organismos correspondientes la importancia de mantener publicaciones de excelencia como elemento clave para permitir el adecuado desarrollo de la investigaci&#243;n en cada pa&#237;s<sup>21,22</sup>. Desgraciadamente, los cambios institucionales producidos en algunas sociedades nacionales de Latinoam&#233;rica han condicionado cambios en los presupuestos y en la periodicidad de las publicaciones cient&#237;ficas que, ocasionalmente, han tenido implicaciones muy negativas en la valoraci&#243;n internacional de la calidad de sus revistas. De forma similar, aunque en algunos pa&#237;ses iberoamericanos la publicaci&#243;n en revistas nacionales est&#225; adecuadamente estimulada y recogida espec&#237;ficamente &#151;tanto en los baremos acad&#233;&#173;micos y universitarios, como en los organismos de ciencia y tecnolog&#237;a&#151;, sigue habiendo situaciones parad&#243;jicas en las cuales estas publicaciones son menospreciadas y/o discriminadas<sup>21</sup>. Si no incrementamos la calidad de nuestras revistas no podremos quejarnos de que la investigaci&#243;n generada en nuestros pa&#237;ses se vea obligada a difundirse desde otras publicaciones. Esto nos hace renunciar no s&#243;lo al patrimonio cient&#237;fico de nuestro pa&#237;s, sino tambi&#233;n a beneficios intelectuales y econ&#243;&#173;micos sustanciales<sup>24</sup>. Por lo tanto, parece evidente la necesidad de invertir para mejorar la calidad, la difusi&#243;n y el prestigio internacional de nuestras re-vistas y conseguir que, en &#250;ltimo t&#233;rmino, el producto final de la investigaci&#243;n pueda ser publicado en RCVIB que hayan alcanzado la excelencia. Adem&#225;s, la investigaci&#243;n generada en el &#225;mbito local es absolutamente imprescindible no s&#243;lo para garantizar el avance en el conocimiento, sino porque esta informaci&#243;n es fiel reflejo de necesidades sociales y asistenciales espec&#237;ficas y proporciona respuestas a problemas que no pueden transferirse desde otros &#225;mbitos. Como ejemplos paradigm&#225;ticos de esta situaci&#243;n est&#225;n algunas formas de enfermedad cardiovascular que afectan de modo predominante a pa&#237;ses latinoamericanos<sup>25,26</sup>. No podemos aceptar que toda la informaci&#243;n requerida para la toma de decisiones provenga sistem&#225;ticamente de soluciones adaptadas de investigaciones realizadas lejos de nuestra realidad. Adem&#225;s, no se puede asumir la claudicaci&#243;n intelectual derivada de esperar siempre a que la investigaci&#243;n &#171;la hagan otros&#187;. Una vez m&#225;s, los editores han de asumir el papel fundamental de garantizar el adecuado reconocimiento curricular de los trabajos de investigaci&#243;n publicados en la RCVIB. Finalmente, se destac&#243; la funci&#243;n de los editores para favorecer el desarrollo de la medicina basada en la evidencia y para difundir las gu&#237;as de pr&#225;ctica cl&#237;&#173;nica de las diferentes sociedades cient&#237;ficas<sup>4,27,28</sup>. </p>
      <p>Los asistentes coincidieron en se&#241;alar que la reuni&#243;n deb&#237;a considerarse como un &#233;xito y como un hecho hist&#243;rico, tanto por ser la primera vez que se realizaba como por el inter&#233;s y la trascendencia de los contenidos tratados. </p>
      <p>
        <bold>Datos editoriales generales </bold>
      </p>
      <p>La informaci&#243;n presentada en la reuni&#243;n y el an&#225;lisis del cuestionario estructurado permitieron generar una base de datos com&#250;n cuya informaci&#243;n est&#225; disponible en todas las RCVIB. Aunque pueda resultar sorprendente, hasta este momento ni siquiera se conoc&#237;a el n&#250;mero exacto o la direcci&#243;n correcta de las diferentes RCVIB. Los datos editoriales m&#225;s importantes de las RCVIB se presentan resumidos en la tabla 1, mientras que sus direcciones URL se detallan en el ap&#233;ndice 1. Actualmente existen 17 RCVIB. Hay 7 sociedades que en este momento no editan su revista, incluidas 3 que previamente s&#237; la editaban. La Sociedad Puertorrique&#241;a ha expresado su intenci&#243;n de poner en marcha una nueva revista, mientras que la Sociedad Cubana de Cardiolog&#237;a tambi&#233;n comenzar&#225; este a&#241;o una publicaci&#243;n nacional <italic>(CorSalud) </italic>de edici&#243;n exclusivamente electr&#243;nica. Dos pa&#237;ses (Argentina y M&#233;xico) tienen dos sociedades oficiales de cardiolog&#237;a diferentes y cada una de ellas edita su propia revista cient&#237;fica. </p>
      <p> La primera revista en editarse fue <italic>Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico, </italic>fundada en el a&#241;o 1930, y la &#250;ltima ha sido <italic>Revista de la Sociedad Paraguaya de Cardiolog&#237;a, </italic>que comenz&#243; a editarse en 2003. Cuatro revistas tienen m&#225;s de 50 a&#241;os de existencia y 12 llevan edit&#225;ndose m&#225;s de dos d&#233;cadas. Todas las revistas analizadas tienen una edici&#243;n completa en papel y 15 tienen adem&#225;s una versi&#243;n electr&#243;&#173;nica (en todos los casos con acceso gratuito a sus contenidos completos). Catorce revistas admiten para valoraci&#243;n manuscritos enviados de forma electr&#243;nica y 6 han incorporado un sistema completo de gesti&#243;n electr&#243;nica de manuscritos. Cuatro revistas tienen p&#225;gina <italic>web </italic>propia, mientras que las 11 restantes se ubican en la p&#225;gina de su sociedad. El n&#250;&#173;mero de ejemplares de la edici&#243;n impresa oscila entre 11.000 <italic>(Arquivos Brasileiros de Cardiologia) </italic>y 400 (media, 2.494; mediana, 1.500). S&#243;lo 3 revistas son mensuales y 5 publican m&#225;s de cuatro n&#250;meros al a&#241;o. Quince revistas publican los res&#250;&#173;menes de todos los art&#237;culos en ingl&#233;s. Diecis&#233;is revistas se editan en espa&#241;ol (5 de ellas tambi&#233;n en ingl&#233;s a texto completo) y 2, en portugu&#233;s (<italic>Revista Portuguesa de Cardiologia </italic>traduce adem&#225;s sus contenidos completos al ingl&#233;s en la misma edici&#243;n en papel, mientras que <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia </italic>los traduce tanto al castellano como al ingl&#233;s dentro de sus ediciones electr&#243;nicas). Todas las revistas analizadas publican art&#237;culos originales y 15 de ellas siguen un sistema de valoraci&#243;n por pares <italic>(peer review). </italic>Diez publicaciones editan suplementos autofinanciados<sup>29 </sup>aparte de los n&#250;meros regulares (media, 2,4 suplementos anuales). Quince revistas incluyen ilustraciones en color y 10 de ellas lo hacen sin coste adicional alguno para sus autores. Diecis&#233;is publicaciones hacen referencia en las instrucciones para los autores a la necesidad de seguir los requisitos uniformados del Comit&#233; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas<sup>30-36</sup>. En cuanto a las bases bibliom&#233;tricas internacionales, 7 revistas est&#225;n incluidas en Latindex, 5 en SciELO y 5 en MEDLINE (<italic>Revista Portuguesa de Cardiologia, Arquivos Brasileiros de Cardiologia, Archivos Mexicanos de Cardiolog&#237;a, Revista Mexicana de Cardiolog&#237;a </italic>y <italic>Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a</italic>). Tan s&#243;lo una revista <italic>(Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a) </italic>ha obtenido factor de impacto (Thomson ISI), aunque es muy posible que pronto otras se incorporen en este popular &#237;ndice bibliom&#233;trico. </p>
      <p>
        <bold>Propuestas de colaboraci&#243;n editorial </bold>
      </p>
      <p>
        <bold>1) Establecer enlaces electr&#243;nicos preferenciales que permitan conectar directamente las p&#225;ginas web de las diferentes RCVIB </bold>
      </p>
      <p>La idea es facilitar a los investigadores el env&#237;o de manuscritos a las distintas RCVIB. Las caracter&#237;sticas, los temas, los &#237;ndices bibliom&#233;tricos y el grado de aceptaci&#243;n de manuscritos son diferentes en cada RCVIB. Estos datos son valorados por los investigadores a la hora de enviar sus manuscritos para publicaci&#243;n. Adem&#225;s, mientras algunas revistas reciben para valoraci&#243;n m&#225;s manuscritos de los que pueden publicar otras tienen una clara necesidad de art&#237;culos originales. Un flujo de informaci&#243;n abierto y multidireccional ser&#225; muy apreciado por los posibles autores y beneficiar&#225; a todas las RCVIB. </p>
      <p>
        <bold>2) Redactar y publicar conjuntamente un documento de forma simult&#225;nea en todas las RCVIB </bold>
      </p>
      <p>Los datos, acuerdos y propuestas que se presentan en este manuscrito han sido revisados y finalmente aceptados por todos los editores-jefe firmantes del documento. </p>
      <p>
        <bold>3) Mantener una base de datos com&#250;n donde se describan las caracter&#237;sticas editoriales y bibliom&#233;tricas m&#225;s importantes de las RCVIB </bold>
      </p>
      <p>Los editores de las diferentes RCVIB se comprometen a mantener actualizada esta base de datos electr&#243;nica anualmente. </p>
      <p>
        <bold>4) Establecer un &#171;Foro de Editores Iberoamericano&#187; </bold>
      </p>
      <p>Este foro tendr&#225; como objetivo fundamental poder discutir temas editoriales de inter&#233;s com&#250;n, seguir la evoluci&#243;n de las propuestas aqu&#237; presentadas y mantener reuniones editoriales conjuntas de forma peri&#243;dica. </p>
      <p>
        <bold>5) Implementar las normas editoriales b&#225;sicas del Comit&#233; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas (previamente conocido como grupo Vancouver) en las distintas RCVIB<sup>30-36 </sup></bold>
      </p>
      <p>Estas normas establecen unos requisitos uniformados ampliamente aceptados y validados que tienen como objetivo mejorar la calidad del proceso cient&#237;fico y editorial. Los requisitos atienden a muchos aspectos t&#233;cnicos y formales, pero cada vez m&#225;s enfatizan la necesidad de establecer unas normas &#233;ticas de actuaci&#243;n (autores, revisores y editores) para preservar la credibilidad del proceso cient&#237;fico<sup>30-36</sup>. La adopci&#243;n de estas normas generales no afecta a la independencia de la pol&#237;tica editorial de cada revista. </p>
      <p>
        <bold>6) Colaborar y valorar las diferentes propuestas editoriales generadas desde otras asociaciones internacionales de editores </bold>
      </p>
      <p><bold>a) Revistas generales: </bold>Comit&#233; Internacional de Editores de Revistas M&#233;dicas (World Association of Medical Editors [WAME]) y CCI (Council of Science Editors)<sup>37,38</sup>. </p>
      <p><bold>b) Revistas cardiovasculares:</bold> el grupo HEART (Heart Editors Action Round Table) y el Club Europeo de Editores Cardiovasculares (ESC Editor's Club)<sup>39,40</sup>. </p>
      <p>
        <bold>7) Ayudar a dar la m&#225;xima difusi&#243;n posible a los contenidos cient&#237;ficos generados en las diferentes RCVIB </bold>
      </p>
      <p>Actualmente muchas de nuestras revistas no est&#225;n incluidas en las bases de datos bibliom&#233;&#173;tricas internacionales de mayor prestigio. Esto se debe, al menos en parte, a que algunas de estas bases de datos tienden a favorecer a las publicaciones editadas en ingl&#233;s<sup>21,22,41-45</sup>. De esta forma se genera un c&#237;rculo vicioso &#151;dif&#237;cil de romper&#151; por el cual nuestros trabajos originales son mucho menos citados y, lo que todav&#237;a es peor, nuestras propias citaciones no son valoradas. De hecho, muchos trabajos ampliamente citados en RCVIB &#151;es decir, con una importante repercusi&#243;n cient&#237;fica&#151; aparecen infrarrepresentados en la valoraci&#243;n realizada por algunos &#237;ndices internacionales que no computan estas citaciones. Este problema, unido a los sesgos negativos por parte de muchos investigadores hacia trabajos no escritos en ingl&#233;s y a la menor citaci&#243;n de trabajos europeos y latinoamericanos por parte de los investigadores norteamericanos, ayuda a explicar la pobre difusi&#243;n y valoraci&#243;n de nuestros art&#237;culos cient&#237;ficos<sup>21,22,42,43</sup>. </p>
      <p>En este sentido, los editores de RCVIB nos comprometemos a favorecer la difusi&#243;n y la citaci&#243;n de los trabajos cient&#237;ficos originales atendiendo exclusivamente a su rigor y contenido cient&#237;fico. </p>
      <p>Los editores de RCVIB tambi&#233;n nos comprometemos a colaborar para conseguir que el mayor n&#250;&#173;mero posible de nuestras revistas se encuentre disponible en los m&#225;s prestigiosos repositorios y bases de datos internacionales. </p>
      <p>
        <bold>Conclusiones </bold>
      </p>
      <p>Las RCVIB son heterog&#233;neas pero tienen similitudes muy importantes y, sobre todo, retos comunes que deben asumir conjuntamente en un mundo cient&#237;fico cada vez m&#225;s competitivo y globalizado. Los editores de las RCVIB estamos convencidos de que las iniciativas aqu&#237; expuestas ayudar&#225;n a incrementar la colaboraci&#243;n entre nuestras revistas y estimular&#225;n, todav&#237;a m&#225;s, las relaciones entre nuestras respectivas sociedades nacionales. Estas propuestas est&#225;n dirigidas a incrementar la difusi&#243;n, la credibilidad y el prestigio internacional de todas nuestras publicaciones. </p>
      <p>
        <bold>Agradecimientos </bold>
      </p>
      <p>Por su colaboraci&#243;n en la facilitaci&#243;n de informaci&#243;n para la base de datos conjunta, nos gustar&#237;a agradecer el apoyo de los Dres. Liders Mercado y Edgar Pozo, Presidente y Presidente Anterior respectivamente de la Sociedad Boliviana de Cardiolog&#237;a, el Dr. Alejandro Villeda, Presidente de la Sociedad Hondure&#241;a de Cardiolog&#237;a, el Dr. Nelson Salazar, Presidente de la Sociedad Nicarag&#252;ense de Cardiolog&#237;a y el Dr. H&#233;ctor Delgado, Presidente de la Sociedad Puertorrique&#241;a de Cardiolog&#237;a.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
      <p content-type="asset">
        <fn id="es_a02tab01-body2">
          <p>
            <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0204-00002-e01-es.jpg"/></p>
        </fn>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Editorials</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Ibero-American cardiovascular magazines: proposals for a necessary collaboration</article-title>
      </title-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>EDITORIAL</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="tx-body3">
          <label>
            <bold>Ibero-American cardiovascular magazines. Proposals for a necessary collaboration</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Fernando Alfonso<sup>I</sup>; Katihurca Almonte<sup>II</sup>; Kaduo Arai<sup>III</sup>; Fernando Bacal<sup>IV</sup>; Jos&#233; M. Drago Silva<sup>V</sup>; Javier Galeano Figueredo<sup>VI</sup>; Eduardo Guarda<sup>VII</sup>; Oswaldo Guti&#233;rrez Sotelo<sup>VIII</sup>; Luis Guzm&#225;n<sup>IX</sup>; Jorge Le&#243;n Galindo<sup>X</sup>; Bey Mario Lombana<sup>XI</sup>; Manlio F. M&#225;rquez<sup>XII</sup>; Francisco Luis Moreno Mart&#237;nez<sup>XIII</sup>; Jos&#233; Navarro Robles<sup>XIV</sup>; Fausto Pinto<sup>XV</sup>; Carlos Romero<sup>XVI</sup>; Carlos D. Tajer<sup>XVII</sup>; Hugo Villarroel<sup>XVIII</sup>; Fernando S. Wyss Quintana<sup>XIX</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Chief Editor - Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a, Madrid - Spain</p>
      <p><sup>II</sup>Chief Editor - Archivos Dominicanos de Cardiolog&#237;a, Santo Domingo - Dominican Republic</p>
      <p><sup>III</sup>Chief Editor - Avances Cardiol&#243;gicos, Caracas - Venezuela</p>
      <p><sup>IV</sup>Chief Editor - Arquivos Brasileiros de Cardiologia, Rio de Janeiro - Brazil</p>
      <p><sup>V</sup>Chief Editor - Revista Peruana de Cardiolog&#237;a, Lima - Peru</p>
      <p><sup>VI</sup>Chief Editor - Revista Paraguaya de Cardiolog&#237;a, Assuncion - Paraguay</p>
      <p><sup>VII</sup>Chief Editor - Revista Chilena de Cardiolog&#237;a, Santiago de Chile - Chile</p>
      <p><sup>VIII</sup>Chief Editor - Revista Costarricense de Cardiolog&#237;a, San Jose - Costa Rica</p>
      <p><sup>IX</sup>Chief Editor - Revista de la Federaci&#243;n Argentina de Cardiolog&#237;a, Buenos Aires - Argentina</p>
      <p><sup>X</sup>Chief Editor - Revista Colombiana de Cardiolog&#237;a, Bogota - Colombia</p>
      <p><sup>XI</sup>Chief Editor - Revista de Cardiolog&#237;a, Revista Paname&#241;a de Cardiolog&#237;a - Panama</p>
      <p><sup>XII</sup>Chief Editor - Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico, Mexico DF. - Mexico</p>
      <p><sup>XIII</sup>Chief Editor - CorSalud, Havana- Cuba</p>
      <p><sup>XIV</sup>Chief Editor - Revista Mexicana de Cardiolog&#237;a, Mexico DF. Mexico</p>
      <p><sup>XV</sup>Chief Editor - Revista Portuguesa de Cardiologia, Lisboa - Portugal</p>
      <p><sup>XVI</sup>Chief Editor - Revista Uruguaya de Cardiolog&#237;a, Montevideo - Uruguay</p>
      <p><sup>XVII</sup>Chief Editor - Revista Argentina de Cardiolog&#237;a, Buenos Aires - Argentina</p>
      <p><sup>XVIII</sup>Chief Editor<sup>*</sup> - Revista de la Asociaci&#243;n Salvadore&#241;a de Cardiolog&#237;a, San Salvador - El Salvador</p>
      <p><sup>XIX</sup>Chief Editor - Revista de la Asociaci&#243;n Guatemalteca de Cardiolog&#237;a, Guatemala City - Guatemala</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>The Ibero-American scientific societies have always maintained a close contact and have collaborated very actively in different scientific, academic and social initiatives. This very special relation is grounded in deep common cultural roots, which identify and unite us, and which the best exponents are the languages we share (Spanish and Portuguese). Furthermore, our roots do not only enclose the sociocultural domain, transcending it to academic, universitarian and scientific spheres, in which, once again, we share relatively uniform vision and challenges. The Ibero-American cardiology societies have traditionally maintained important bonds and teaching agreements, as much in the ambit of graduation as in postgraduation; the different national cardiology congresses were always enriched by a consistent participation of Ibero-American cardiologists from other countries. One needs only to remember the many Hispanic-Lusitanian cardiology congresses that were held, as well as the meetings of the Inter-American Society of Cardiology and of the Central-American and Caribbean Society of Cardiology.</p>
      <p>The biomedical magazines constitute one of the most important elements of the scientific societies<sup>1-13</sup>. The fundamental objective of these magazines is to publish scientific articles of maximum quality, to reach excellence in the editorial process and to promote the widest spread possible of their contents. Therefore, they achieve greater international prestige and recognition, becoming more attractive to different researchers groups as well as to their own readers. The articles published in biomedical magazines are primarily divided in two types: first, original research articles &#150; in which the researchers share and spread their findings, aiming, basically, to push knowledge forward; and, second, revision articles, which objective consists in providing continued quality medical education. </p>
      <p>The national Ibero-American Cardiovascular Magazines (IBCVM) comprehends all the official cardiovascular magazines of the diverse national cardiology societies of Latin America and the Iberian Peninsula. Although these publications may seem very heterogeneous<sup>1-13</sup>, the fact is they share fundamental elements (among others, the language), nurture akin aspirations and face similar editorial challenges in an increasingly competitive and globalized scientific world. Until this moment, the collaboration between the different IBCVM had a conjunctural and circumstantial characteristic, without existing, however, a formal collaboration neither institutional agreements to this end<sup>14,15</sup>. However, it is evident that the IBCVM should collaborate intimately to improve as much their visibility, as the spreading of their contents, as to plan editorial strategies of common interest.</p>
      <p>In order to meet this goal, the <italic>Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a</italic> promoted the First Ibero-American Cardiovascular Magazines Editors Meeting, which was held on the 30<sup>th</sup> of March, 2009, in Orlando (Florida, United States), during the American College of Cardiology Congress. All the Chief Editors of IBCVM were invited to participate in the event. A structured and detailed questionnaire (with 40 items) was previously elaborated, and then sent to the principals of each magazine, who filled it with their main editorial and bibliometric data.</p>
      <p>This document describes the results of the referred meeting, presents the most important editorial data of the different IBCVM; surveys the main editorial proposals and initiatives discussed at the meeting, as well as summarizes the signed agreements.</p>
      <p>
        <bold>First Ibero-American Cardiovascular Magazines Editors Meeting </bold>
      </p>
      <p>The Chief Editors of all IBCVM were invited to the meeting. When these could not attend, they were represented by their associated editors or by the president or general secretary of the corresponding national society.</p>
      <p>The meeting was attended by 22 official representatives of 17 IBCVM belonging to 16 countries. After reviewing the fundamental objectives of the meeting, each editor made a formal presentation of his/her magazine to the other attending editors. Subsequently, all the necessary information to create a joint data base was surveyed, when the correct filling of the mentioned structured questionnaire was reviewed.</p>
      <p>Finally, a fruitful discussion was established about many editorial and scientific aspects of common interest. Initially, topics evoked during the presentation of each one of the magazines were dealt with (with improvement suggestions from different editors). Later, formal proposals were made for evaluation and discussion. Among these, the suggestion of establishing official bonds between the different national cardiology societies in order to share common editorial resources is distinguished. To this end, it was considered adequate to sign stable agreements to favor the close collaboration between geographically close societies or with some societies which don't have an official magazine. The topic of lack of research tradition of several Latin-American countries was also discussed, distinguishing the validity, in the Mexican context, of the known phrase from Dr. Ignacio Ch&#225;vez: "I'm intimately convinced that our only possible redemption in the scientific ground is to produce". It was also remembered that the editors are, at least in part, responsible for promoting a wider recognition of the merits of research, within the curricular aspects valued in each country to achieve professional or academic promotion. Without doubt, initiatives in this direction could serve as stimulus for the developing of research and publication among the new generations of Ibero-American cardiologists. On the other hand, the participants stressed the importance of facilitating the transition to electronic editions of the publications<sup>16</sup>, ideally of free access &#150; along with the challenges that this brings on, including the necessary measures to ensure the conservation of the contents. The electronic editions represent an urgent challenge, allowing the reduction of edition costs and, most of all, the improvement of the international spread of the IBCVM. Besides, these editions could help to soften certain problems as the lack of indexation, the delays in edition and the reduced number of copies printed of some IBCVM. There are Ibero-American archives with a renowned trajectory and great acceptance as, for example, the Latindex System and the SciELO Project<sup>17,18</sup>. These archives were based in the new ways of information communication and consultation to record, evaluate and allow access to the complete text of their magazines. The data bases &#205;ndice M&#233;dico Espa&#241;ol<sup>19</sup>, in Spain, and the Artemisa<sup>20</sup>, in Mexico, constitute interesting initiatives with similar objectives. Even though, without doubts, the hegemony of English as the <italic>lingua franca</italic> in the scientific world cannot be questioned, shouldn't we be able to measure in some way our influence over knowledge and the real scientific impact we produce?<sup>21,23</sup> Furthermore, it was highlighted the importance of the role performed by the editors in the sense of watching over so that the national societies ensure the priority of official publication over other publications &#150; be it before diverse subspecialties, be it before concrete geographical areas which, in determined circumstances, could compete for the sponsorship resources of the official publication. It was suggested that, in case they exist, additional publications should be adequately coordinated and cannot compete with the general interests of the official magazine. This aspect shows to be especially pertinent in periods of widespread economic crisis, as the one we are currently facing, when the budgets for publishing are limited. The fact that the national cardiovascular magazines should have maximum priority in receiving official resources for research and development was also discussed<sup>24</sup>. Our magazines should aim at reaching and keeping the highest editorial quality standards. This is a delicate, laborious, slow and, most of all, expensive process. Therefore, the lack of state furtherance to ensure it is surprising. It is necessary to look for the support of the authorities involved in the scientific-technological planning, as well as of the teaching and research entities, to favor the development of quality actions and acquire greater recognition for the IBCVM<sup>21,22</sup>. The editors have the responsibility of transmitting to the corresponding organs the importance of keeping excellence publications as a key element to allow the adequate developing of research in each country<sup>21,22</sup>. Unfortunately, the institutional changes produced in some national societies of Latin America caused alterations in the budget and in the frequency of the scientific publications which, occasionally, had very negative implications in the international evaluation of the quality of their magazines. Being so, although in some Ibero-American countries the publication in national magazines is duly stimulated and specifically embraced &#150; as much in academic and universitarian murals, as in the science and technology institutes &#150;, paradoxical situations are still occurring, in which these publications are belittled and/or discriminated<sup>21</sup>. Should we fail to increment the quality of our magazines, we will have no right to complain that the research generated in our countries is obligated to be spread through other vehicles. This makes us renounce not only the scientific heritage of our country, but also the substantial intellectual and economical benefits<sup>24</sup>. Therefore, it seems evident the necessity of investment in the improvement of quality, of the spread and of the international prestige of our magazines, ensuring that, ultimately, the final product of research can be published in IBCVM with an excellence level. Besides, research generated locally is absolutely indispensable not only to assure the advancing of knowledge, but also because this information constitutes a faithful reflex of the social and assistance specific necessities, providing answers to problems which cannot be transmitted from elsewhere. Some sorts of cardiovascular diseases which affect Latin-American countries in a predominant way are paradigmatic examples of this situation<sup>25,26</sup>. We cannot accept that all information required for the taking of decisions is provided systematically from solutions adapted from researches done far from our reality. Furthermore, one cannot admit that intellectual hesitation is the result of always waiting for the research to be "done by others". Once again, the editors have to take over the fundamental role of assuring the adequate curricular recognition of the research works published in the IBCVM. Finally, it was highlighted the function of the editors to the end of favoring the development of evidence-based medicine, as well as spreading the clinical practice guides of the different scientific societies<sup>4,27,28</sup>. </p>
      <p>The attendees were unanimous in stressing the fact that the meeting should be considered as a success, a historical happening, as much for being the first time it was done, as for the interest and relevance of the discussed subjects.</p>
      <p>
        <bold>General editorial data</bold>
      </p>
      <p>The information presented in the meeting and the analysis of the structured questionnaire allowed a common data base which is available in all IBCVM to be generated. Although it may sound surprising, until this moment not even the exact number or correct address of the different IBCVM was known. The most important editorial data of the IBCVM are summarized in Table 1, whereas their URL addresses are detailed in Appendix 1. There are currently 17 IBCVM. On the other hand, seven societies don't edit their own magazines; included in this number are three which earlier edited. The Puerto Rican Society manifested its interest in putting forward the edition of a new magazine. In turn, the Cuban Society of Cardiology will also initiate this year a national publication <italic>(CorSalud)</italic>, which will be available in electronic format only. Yet two countries (Argentina and Mexico) have two different official cardiology societies and each one of them edits its own scientific magazine.</p>
      <p>The first edited magazine was the <italic>Archivos de Cardiolog&#237;a de M&#233;xico</italic>, founded in the year of 1930; the last was the <italic>Revista de la Sociedad Paraguaya de Cardiolog&#237;a, </italic>which started being edited in 2003. Four magazines have more than 50 years of existence; 12 have been edited for more than two decades. All the analyzed magazines have a complete printed edition and 15 also maintain an electronic version (all of them with free access to its complete contents). Fourteen magazines accept for evaluation manuscripts sent electronically, whereas six incorporated a complete electronic manuscripts management system. Four magazines have their own web page, while the other 11 are linked to the page of their respective society. The number of issues of the printed edition ranges from 11 thousand <italic>(Arquivos Brasileiros de Cardiologia) </italic>to 400 (average, 2.494; median, 1.500). Only three magazines are monthly distributed and five publish more than four issues per year. Fifteen magazines publish the summaries of all the articles in English. Sixteen are edited in Spanish (5 of them also in English, in complete text); two other in Portuguese (the <italic>Revista Portuguesa de Cardiologia </italic>also translates its contents into English in the same edition in paper, in turn, the <italic>Arquivos Brasileiros de Cardiologia </italic>translates its contents into Spanish and English in its electronic editions). All the analyzed magazines publish original articles, 15 of which follow an evaluation system by peers (peer review)<italic>. </italic>Ten publications edit self-financed supplements<sup>29 </sup>apart from the regular issues (average of 2,4 annual supplements). Fifteen magazines include colored illustrations, 10 of which without any additional cost for their authors. Sixteen publications refer to, in the instructions for the authors, the need to follow the requirements established by the International Committee of Medical Journal Editors<sup>30-36</sup>. As for the international bibliometric bases, seven magazines are included in the Latindex, five in SciELO and five in MEDLINE (<italic>Revista Portuguesa de Cardiologia, Arquivos Brasileiros de Cardiologia, Archivos Mexicanos de Cardiolog&#237;a, Revista Mexicana de Cardiolog&#237;a </italic>e <italic>Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a</italic>). Only one magazine <italic>(Revista Espa&#241;ola de Cardiolog&#237;a) </italic>obtained impact factor (Thomson ISI), although it is most likely that soon others will be incorporated to this popular bibliometric index. </p>
      <p>
        <bold>Editorial collaboration proposals</bold>
      </p>
      <p>
        <bold>1) Establishing preferential electronic addresses which allow the direct connection to the web pages of the different IBCVM</bold>
      </p>
      <p>This proposal aims at facilitating the sending of manuscripts to the different IBCVM by the researchers. The characteristics, the topics, the bibliometric indexes and the grade of acceptance are different in each IBCVM. These are evaluated by the researchers as they decide whether or not they will send their manuscripts for publishing. Besides, while some magazines receive more manuscripts for evaluation than they can publish, others have a clear demand of original articles. The maintenance of an open information and multidirectional flow will be much appreciated by the possible authors, benefiting all the IBCVM.</p>
      <p>
        <bold>2) Conjunctly draw and publish a document simultaneously in all the IBCVM</bold>
      </p>
      <p>The data, agreements and proposals presented in this manuscript were reviewed and finally accepted by all the Chief Editors who signed the document.</p>
      <p>
        <bold>3) Maintaining a common data base in which the most important editorial and bibliometric characteristics of the IBCVM are described</bold>
      </p>
      <p>The editors of the different IBCVM committed themselves to keeping this electronic data base annually updated.</p>
      <p>
        <bold>4) Establishing an "Ibero-American Editors Forum"</bold>
      </p>
      <p>The fundamental objective of this forum will be to discuss editorial topics of common interest, to follow up the evolution of the proposals herein presented and to maintain joint editorial meetings periodically.</p>
      <p>
        <bold>5) Implementing the basic editorial norms of the International Committee of Medical Journal Editors (previously known as the Vancouver group) in the different IBCVM<sup>30-36</sup></bold>
      </p>
      <p>Theses norms establish widely accepted and validated uniform requirements, which aim at improving the quality of the scientific and editorial process. Such requirements not only cover many technical and formal aspects, as they also increasingly emphasize the need of establishing ethical performance norms (authors, reviewers and editors) to the end of preserving the credibility of the scientific process<sup>30-36</sup>. The adoption of these general norms does not affect the independency of the editorial policy of each magazine.</p>
      <p>
        <bold>6) Collaborating and evaluating the different editorial proposals created by other international editors associations</bold>
      </p>
      <p><bold>a)</bold> General magazines: International Committee of Medical Journal Editors (World Association of Medical Editors [WAME]) and CCI (Council of Science Editors)<sup>37,38</sup>.</p>
      <p><bold>b)</bold> Cardiovascular magazines: the HEART (Heart Editors Action Round Table) group and the European Club of Cardiovascular Editors (ESC Editor's Club)<sup>39,40</sup>.</p>
      <p>
        <bold>7) Helping to the greatest possible extent the spreading of the scientific contents generated by the different IBCVM </bold>
      </p>
      <p>Nowadays, many of our magazines are not part of the most prestigious international bibliometric data bases. This is due, at least in part, to the fact that some of these data bases tend to favor publications edited in English<sup>21,22,41-45</sup>. Therefore, a vicious circle is produced &#151; hard to be broken &#151; in which our original works are less quoted and, even worse, our own quotations are not valued. In fact, many works widely quoted in IBCVM &#151; that is, with important scientific repercussion &#151; appear under-represented in the evaluation done by some international indexes which do not compute such quotations. This problem &#150; along with the disdain of many researchers for works not written in English, and the lower occurrence of quotations of European and Latin-American works by the North-American researchers &#150; helps to explain the poor spreading and appreciation of our scientific articles<sup>21,22,42,43</sup>. </p>
      <p>For the above reasons, we commit ourselves as editors of IBCVM to favor the spreading and quotation of the original scientific works, exclusively attentive to their rigor and scientific content. </p>
      <p>We also commit ourselves as editors of IBCVM to collaborate for the greater possible number of our publications to be available in the most prestigious international archives and data bases. </p>
      <p>
        <bold>Conclusions </bold>
      </p>
      <p>The IBCVM are heterogeneous among each other, but maintain very important similarities and, above all, common challenges which should be taken over together in an increasingly competitive and globalized scientific world. We, editors of the IBCVM, are convinced that the initiatives here exposed will help to increment the collaboration between our magazines, stimulating even more the relationship between our national societies. These proposals have the intention of increasing the spread, the credibility and the international prestige of all our publications. </p>
      <p>
        <bold>Acknowledgements </bold>
      </p>
      <p>For the collaboration in making available information for the joint data base, we would like to thank the support of Dr. Liders Mercado and Dr. Edgar Pozo, President and Preceding President, respectively, of the Bolivian Society of Cardiology; Dr. Alejandro Villeda, President of the Honduran Society of Cardiology; Dr. Nelson Salazar, President of the Nicaraguan Society of Cardiology; and Dr. H&#233;ctor Delgado, President of the Puerto Rican Society of Cardiology.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
      <p content-type="asset">
        <fn id="en_a02tab01-body3">
          <p>
            <graphic xlink:href="1678-4170-abc-93-03-0204-00002-e01-en.jpg"/></p>
        </fn>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
