<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="case-report">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">WpnGkTjQvRCzRbyXsxrcLwd</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00016</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000600016</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09200616</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000600016</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Relato de Caso</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>S&#237;ndrome Leopard e miocardiopatia hipertr&#243;fica: uma associa&#231;&#227;o relacionada &#224; morte s&#250;bita</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Antunes</surname>
            <given-names>Murillo de Oliveira</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Arteaga</surname>
            <given-names>Edmundo</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Matsumoto</surname>
            <given-names>Afonso Yoshikiro</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Ianni</surname>
            <given-names>Barbara Maria</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">S&#227;o Paulo</named-content>
          <named-content content-type="state">S&#227;o Paulo</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade de S&#227;o Paulo</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">FM </institution>
        <institution content-type="orgdiv2">Instituto do Cora&#231;&#227;o</institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>06</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>92</volume>
      <issue>6</issue>
      <fpage>e71</fpage>
      <lpage>e73</lpage>
      <history>
        <date date-type="received">
          <day>20</day>
          <month>02</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>19</day>
          <month>05</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>02</day>
          <month>07</month>
          <year>2008</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>Relatamos a rara associa&#231;&#227;o entre s&#237;ndrome Leopard e miocardiopatia hipertr&#243;fica em mulher de 27 anos, pouco sintom&#225;tica, que veio para estratifica&#231;&#227;o e preven&#231;&#227;o de risco de morte s&#250;bita. Portadora de uma s&#237;ndrome rara, que se manifesta com pequenas m&#225;culas disseminadas pelo corpo, al&#233;m de altera&#231;&#245;es oculares, genitais, card&#237;acas e de crescimento. A associa&#231;&#227;o de miocardiopatia hipertr&#243;fica com fatores de risco de morte s&#250;bita determinou a indica&#231;&#227;o do implante de cardiodesfibrilador (CDI) para preven&#231;&#227;o prim&#225;ria.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>S&#237;ndrome Leopard</kwd>
        <kwd>cardiomiopatia hipertr&#243;fica</kwd>
        <kwd>lentigo</kwd>
        <kwd>morte s&#250;bita</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>20</day>
        <month>07</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>RELATO DE CASO</bold>
    </p>
    <p>S&#237;ndrome Leopard e miocardiopatia hipertr&#243;fica: uma associa&#231;&#227;o relacionada &#224; morte s&#250;bita</p>
    <p>
      <bold>Murillo de Oliveira Antunes; Edmundo Arteaga; Afonso Yoshikiro Matsumoto; Barbara Maria Ianni</bold>
    </p>
    <p>Instituto do Cora&#231;&#227;o - InCor - FMUSP, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>Relatamos a rara associa&#231;&#227;o entre s&#237;ndrome Leopard e miocardiopatia hipertr&#243;fica em mulher de 27 anos, pouco sintom&#225;tica, que veio para estratifica&#231;&#227;o e preven&#231;&#227;o de risco de morte s&#250;bita. Portadora de uma s&#237;ndrome rara, que se manifesta com pequenas m&#225;culas disseminadas pelo corpo, al&#233;m de altera&#231;&#245;es oculares, genitais, card&#237;acas e de crescimento. A associa&#231;&#227;o de miocardiopatia hipertr&#243;fica com fatores de risco de morte s&#250;bita determinou a indica&#231;&#227;o do implante de cardiodesfibrilador (CDI) para preven&#231;&#227;o prim&#225;ria.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> S&#237;ndrome Leopard, cardiomiopatia hipertr&#243;fica, lentigo, morte s&#250;bita.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A miocardiopatia lentiginosa &#233; conhecida como s&#237;ndrome Leopard, regra mnem&#244;nica para les&#245;es <bold>L</bold>entiginosas m&#250;ltiplas, altera&#231;&#245;es de <bold>E</bold>letrocardiograma, hipertelorismo <bold>O</bold>cular, estenose <bold>P</bold>ulmonar, <bold>A</bold>normalidades genitais e reprodutivas, <bold>R</bold>etardo do crescimento e <bold>D</bold>iminui&#231;&#227;o de audi&#231;&#227;o<sup>1</sup>. </p>
    <p>Os pacientes apresentam les&#245;es lentiginosas, t&#237;picas da doen&#231;a, disseminadas pelo corpo. Encontram-se tamb&#233;m, de forma variada, hipertelorismo ocular e implanta&#231;&#227;o baixa das orelhas, al&#233;m de retardo no crescimento e atraso na forma&#231;&#227;o dos caracteres sexuais secund&#225;rios<sup>2</sup>.</p>
    <p>As altera&#231;&#245;es card&#237;acas podem ser: prolongamento do intervalo PR, bloqueio de ramos e bloqueio atrioventricular completo e hipertrofia assim&#233;trica do ventr&#237;culo esquerdo que acomete principalmente a parede anterior e septo interventricular caracterizando miocardiopatia hipertr&#243;fica (MCH)<sup>3</sup>.</p>
    <p>Este &#233; o primeiro relato descrito no Brasil da associa&#231;&#227;o da s&#237;ndrome Leopard e MCH, no qual se discute a forma de estratifica&#231;&#227;o e preven&#231;&#227;o de morte s&#250;bita card&#237;aca. </p>
    <p>
      <bold>Relato do Caso</bold>
    </p>
    <p>Paciente de 27 anos veio para consulta e avalia&#231;&#227;o de risco de morte s&#250;bita, relatando antecedente de um primo que teve morte s&#250;bita aos 23 anos.</p>
    <p>Queixava-se de dispn&#233;ia aos esfor&#231;os extra-habituais (classe funcional II NYHA), al&#233;m de palpita&#231;&#245;es taquic&#225;rdicas de curta dura&#231;&#227;o. Negava s&#237;ncope ou dor tor&#225;cica.</p>
    <p>Portadora de doen&#231;a de Von Willebrand diagnosticada aos 13 anos de idade. Com 23 anos foi internada para tratamento de endocardite infecciosa em valva mitral com antibioticoterapia endovenosa, que ocorreu ap&#243;s tratamento dent&#225;rio.</p>
    <p>No exame f&#237;sico apresentava m&#250;ltiplas les&#245;es lentiginosas no pesco&#231;o e tronco (<xref ref-type="fig" rid="fig01">fig.1</xref>), hipertelorismo ocular, estrabismo convergente e retardo p&#244;ndero-estatural. A ausculta card&#237;aca evidenciou sopro rude em borda esternal esquerda (3+/6) que se intensificava com manobra de Valsava e sopro suave em foco mitral (2+/6) irradiado para axila. </p>
    <fig id="fig01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-06-0e71-00016-gf01.jpg"/></fig>
    <p>O eletrocardiograma mostrou sobrecarga de c&#226;maras esquerdas, ondas S proeminentes em V2 e ondas R em V5, altera&#231;&#245;es difusas da repolariza&#231;&#227;o ventricular com infradesnivelamento do segmento ST, tipo <italic>strain</italic> em deriva&#231;&#245;es precordiais e sobrecarga atrial esquerda (<xref ref-type="fig" rid="fig02">fig.2</xref>). O ecocardiograma confirmou o diagn&#243;stico de MCH com espessura m&#225;xima em parede septal de 32 mm, obstru&#231;&#227;o na via de sa&#237;da do ventr&#237;culo esquerdo com gradiente din&#226;mico de 130 mmHg e aumento de &#225;trio esquerdo de 43 mm. A fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o era normal. O teste ergom&#233;trico mostrou resposta press&#243;rica normal, com altera&#231;&#245;es eletrocardiogr&#225;ficas do segmento ST na presen&#231;a de sobrecarga ventricular esquerda.</p>
    <fig id="fig02">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-06-0e71-00016-gf02.jpg"/></fig>
    <p>O holter de 24 horas mostrou 10 epis&#243;dios de taquicardia ventricular n&#227;o-sustentada (TVNS) com freq&#252;&#234;ncia card&#237;aca acima de 120 bpm e, na resson&#226;ncia magn&#233;tica (RM) do cora&#231;&#227;o, foi observada fibrose mioc&#225;rdica difusa em septo e parede inferior do ventr&#237;culo esquerdo. A paciente vinha em uso de atenolol 200 mg/dia e losartan 100 mg/dia. Apesar de o &#250;ltimo ser proscrito na MCH, especialmente na forma obstrutiva, foi mantido j&#225; que referia melhora da dispn&#233;ia com a sua introdu&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Trata-se de paciente de 27 anos, com queixa de dispn&#233;ia aos esfor&#231;os extra-habituais e diagn&#243;stico de MCH associado &#224; s&#237;ndrome de Leopard.</p>
    <p>A MCH possui preval&#234;ncia estimada em torno de 1:500 adultos (0,2%) com idade entre 25 e 35 anos. &#201; uma doen&#231;a gen&#233;tica, de heran&#231;a autoss&#244;mica dominante, causada por altera&#231;&#245;es em 10 cromossomos e mais de 400 muta&#231;&#245;es de genes que determinam prote&#237;nas sarcom&#233;ricas<sup>4</sup>. A morte s&#250;bita card&#237;aca (MSC) &#233; a complica&#231;&#227;o mais temida dessa entidade, que ocorre especialmente em indiv&#237;duos jovens e assintom&#225;ticos, podendo chegar a uma incid&#234;ncia de 30%, quando m&#250;ltiplos fatores de risco est&#227;o presentes<sup>5</sup>. Fibrila&#231;&#227;o atrial, dilata&#231;&#227;o ventricular e endocardite infecciosa (na forma obstrutiva, em que &#233; mandat&#243;ria a realiza&#231;&#227;o de profilaxia) s&#227;o complica&#231;&#245;es comuns com a evolu&#231;&#227;o da doen&#231;a.</p>
    <p>A MCH tamb&#233;m pode estar associada a diferentes malforma&#231;&#245;es cong&#234;nitas e, de forma muito rara, &#224; s&#237;ndrome de Leopard<sup>6</sup>.</p>
    <p>A s&#237;ndrome lentiginosa m&#250;ltipla, denominada por Gorlin, Anderson e Blaw, em 1969, como s&#237;ndrome de Leopard, &#233; doen&#231;a gen&#233;tica autoss&#244;mica dominante com alta penetr&#226;ncia e express&#227;o vari&#225;vel<sup>1</sup>. &#201; rara, com aproximadamente 100 casos descritos at&#233; o ano de 2006, acometendo igualmente ambos os sexos, e sua patog&#234;nese ainda &#233; desconhecida<sup>1</sup>.</p>
    <p>A poss&#237;vel explica&#231;&#227;o da patog&#234;nese dessa s&#237;ndrome &#233; uma altera&#231;&#227;o das c&#233;lulas da crista neural, que d&#227;o origem &#224;s c&#233;lulas de g&#226;nglios auton&#244;micos e c&#233;lulas de Schwann de nervos perif&#233;ricos, e das termina&#231;&#245;es nervosas do sistema simp&#225;tico nos ventr&#237;culos card&#237;acos. Essas c&#233;lulas podem tamb&#233;m aumentar os melan&#243;citos o que poderia explicar a associa&#231;&#227;o com lentiginose. O defeito gen&#233;tico associado ao desenvolvimento da s&#237;ndrome tem sido localizado no cromossomo 12 (12q24.1) e muta&#231;&#245;es do mesmo gene podem determinar outras doen&#231;as gen&#233;ticas com defeitos card&#237;acos, como s&#237;ndrome de Noonan, cardiomiopatia lentiginosa e s&#237;ndrome Leopard<sup>7</sup>.</p>
    <p>Na paciente em quest&#227;o, pouco sintom&#225;tica, com miocardiopatia hipertr&#243;fica importante, o ponto fundamental consiste em estratificar o risco de morte s&#250;bita e determinar qual a melhor op&#231;&#227;o terap&#234;utica.</p>
    <p>As diretrizes da ACC/AHA/ESC de 2006 para MSC determinam cinco fatores de risco maiores<sup>8</sup>: </p>
    <p>1) hist&#243;ria familiar de morte s&#250;bita (abaixo dos 45 anos de idade); </p>
    <p>2) s&#237;ncope inexplicada; </p>
    <p>3) espessura septal <underline>&gt;</underline> 30mm; </p>
    <p>4) TVNS no holter (FC &gt; 120 bpm) e</p>
    <p>5) resposta anormal da press&#227;o arterial no exerc&#237;cio (n&#227;o eleva&#231;&#227;o ou queda da press&#227;o sist&#243;lica &gt; 20 mmHg no exerc&#237;cio)<sup>8</sup>. Pacientes com dois ou mais fatores apresentam risco de 5% ao ano de MSC, ao passo que, quando nenhum dos fatores &#233; encontrado, apresentam risco de apenas 1% ao ano<sup>5</sup>. </p>
    <p>Outros achados tamb&#233;m devem ser considerados na avalia&#231;&#227;o do paciente: idade no momento do aparecimento da doen&#231;a, presen&#231;a de gradiente na via de sa&#237;da do VE &gt; 30 mmHg, gen&#243;tipo com muta&#231;&#245;es particularmente malignas (gene da troponina T e cadeia pesada de beta miosina)<sup>8</sup>. A RM do cora&#231;&#227;o com a presen&#231;a do realce tardio, evidenciando &#225;reas de fibrose, apresenta valor progn&#243;stico. O padr&#227;o difuso, da distribui&#231;&#227;o da fibrose, foi relacionado com pior progn&#243;stico para MSC e dilata&#231;&#227;o do ventr&#237;culo esquerdo<sup>9</sup>.</p>
    <p>Estudos pr&#233;vios n&#227;o conseguiram demonstrar o benef&#237;cio de medica&#231;&#245;es antiarr&#237;tmicas para preven&#231;&#227;o de morte s&#250;bita. A amiodarona mostrou ser capaz de suprimir as arritmias ventriculares complexas, por&#233;m n&#227;o protege contra a MSC. Seu uso estaria limitado aos pacientes em que o implante de CDI n&#227;o &#233; fact&#237;vel e apresentem algum dos fatores de risco maiores para MSC ou mesmo hist&#243;ria de TV sustentada/FV<sup>8,10</sup>. </p>
    <p>Para pacientes considerados de alto risco, com dois ou mais fatores, est&#225; indicado o implante do CDI, para a preven&#231;&#227;o prim&#225;ria de MSC, com incid&#234;ncia de 5% ao ano de choques apropriados<sup>7</sup>. </p>
    <p>A paciente, portadora de uma s&#237;ndrome rara associada &#224; MCH, foi considerada de alto risco para morte s&#250;bita pelos seguintes fatores: hist&#243;ria familiar de morte s&#250;bita, hipertrofia mioc&#225;rdica &gt; 30 mm, TVNS observada no holter e fibrose mioc&#225;rdica na RM; sendo indicado o implante de CDI para preven&#231;&#227;o prim&#225;ria. </p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Murillo de Oliveira Antunes </p>
        <p> Unidade Cl&#237;nica de Miocardiopatias </p>
        <p> Av. Dr. En&#233;as de Carvalho Aguiar, 44 - Cerqueira C&#233;sar </p>
        <p> 05403-000 - S&#227;o Paulo, SP - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="murillo_antunes@cardiol.br">murillo_antunes@cardiol.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 20/02/08; revisado recebido em 19/05/08, aceito em 02/07/08.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Cerqueira RS, Romiti AR, Belda Jr W, Oliveira    ZNP, Machado MCR, Romiti R. Voc&#234; conhece esta s&#237;ndrome? An Bras    Dermatol. 2006; 81: 599-601.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Voc&#234; conhece esta s&#237;ndrome?</article-title>
          <source>An Bras Dermatol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>599</fpage>
          <lpage>601</lpage>
          <volume>81</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cerqueira</surname>
              <given-names>RS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Romiti</surname>
              <given-names>AR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Belda Jr</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Oliveira</surname>
              <given-names>ZNP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Machado</surname>
              <given-names>MCR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Romiti</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Sarkoy A, Conti E, Digillio MC, Marino B,    Morini E, Pacileo G, et al. Clinical and molecular analysis of 30 patients with    multiple lentigines LEOPARD syndrome. J Med Genet. 2004; 41: e68.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Clinical and molecular analysis of 30 patients with multiple lentigines LEOPARD syndrome</article-title>
          <source>J Med Genet</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>e68</fpage>
          <volume>41</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Sarkoy</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Conti</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Digillio</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Marino</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Morini</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pacileo</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Blanco F, Zuelgaray JG, Vidal L. LEOPARD:    um raro s&#237;ndrome asociado com miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica.    Rev Argent Cardiol. 2004; 72: 384-6.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>LEOPARD: um raro s&#237;ndrome asociado com miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica</article-title>
          <source>Rev Argent Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>384</fpage>
          <lpage>6</lpage>
          <volume>72</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Blanco</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zuelgaray</surname>
              <given-names>JG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vidal</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Arteaga E, Ianni BM, Fernandes F, Mady C.    Benign outcome in a long-term follow-up of patients with hypertrophic cardiomyophaty    in Brazil . Am Heart J. 2005; 149: 1099-105.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Benign outcome in a long-term follow-up of patients with hypertrophic cardiomyophaty in Brazil</article-title>
          <source>Am Heart J</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>1099</fpage>
          <lpage>105</lpage>
          <volume>149</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Arteaga</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ianni</surname>
              <given-names>BM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fernandes</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mady</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Elliott PM, Mckenna WJ. Ventricular arrhythmias    and sudden cardiac death in hypertrophic cardiomyopathy. [Access in 2007 Jul    10]. Available in <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.uptodate.com">http://www.uptodate.com</ext-link>    2006.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>Ventricular arrhythmias and sudden cardiac death in hypertrophic cardiomyopathy</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Elliott</surname>
              <given-names>PM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mckenna</surname>
              <given-names>WJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Woywodt A, Welzel J, Haase H, Dueholz A, Wiegand    U, Potratz J, et al. Cardiomyopathic Lentiginosis/LEOPARD Syndrome presenting    as sudden cardiac arrest. Chest. 1998; 113: 1415-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Cardiomyopathic Lentiginosis/LEOPARD Syndrome presenting as sudden cardiac arrest</article-title>
          <source>Chest</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>1415</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>113</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Woywodt</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Welzel</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Haase</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dueholz</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wiegand</surname>
              <given-names>U</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Potratz</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Adriaenssens T, Ibrahim T, Seyfarth M. The    LEOPARD syndrome: a rare condition associated with hypertrophic cardiomyopathy.    Eur Heart J. 2007; 28: 3066.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>The LEOPARD syndrome: a rare condition associated with hypertrophic cardiomyopathy</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>3066</fpage>
          <volume>28</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Adriaenssens</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ibrahim</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Seyfarth</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Zipes PD, Camm AJ, Borggrefe M, Buxton AE,    Chaitman B, Fromer M, et al. ACC/AHA/ESC 2006 Guidelines for management of patients    with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death. Eur    Heart J. 2006; 27: 2099-140.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>ACC/AHA/ESC 2006 Guidelines for management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>2099</fpage>
          <lpage>140</lpage>
          <volume>27</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Zipes</surname>
              <given-names>PD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Camm</surname>
              <given-names>AJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Borggrefe</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Buxton</surname>
              <given-names>AE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Chaitman</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fromer</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Moon JC, McKenna WJ, McCrohon JA, Elliott    PM, Smith GC, Pennell DJ. Toward clinical risk assessment in hypertrophic cardiomyopathy    with gadolinium cardiovascular magnetic resonance. J Am Coll Cardiol. 2003;    41: 1561-7</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Toward clinical risk assessment in hypertrophic cardiomyopathy with gadolinium cardiovascular magnetic resonance</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>1561</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>41</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Moon</surname>
              <given-names>JC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>McKenna</surname>
              <given-names>WJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>McCrohon</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Elliott</surname>
              <given-names>PM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smith</surname>
              <given-names>GC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pennell</surname>
              <given-names>DJ</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Melacini P, Maron B J, Bobbo F, Basso C,    Tokajuk B, Zuccheto M. Evidence that pharmacological strategies lack efficacy    for the prevention of sudden death in hypertrophic cardiomyopathy. Heart. 2007;    93: 708-10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Evidence that pharmacological strategies lack efficacy for the prevention of sudden death in hypertrophic cardiomyopathy</article-title>
          <source>Heart</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>708</fpage>
          <lpage>10</lpage>
          <volume>93</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Melacini</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maron B</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bobbo</surname>
              <given-names>F</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Basso</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tokajuk</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zuccheto</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">S&#237;ndrome leopard y miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica: una asociaci&#243;n relacionada a la muerte s&#250;bita</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>Relatamos la rara asociaci&#243;n entre s&#237;ndrome Leopard y miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica en una mujer de 27 a&#241;os, poco sintom&#225;tica, que vino para estratificaci&#243;n y prevenci&#243;n de riesgo de muerte s&#250;bita. Portadora de un s&#237;ndrome raro, que se manifiesta con peque&#241;as manchas diseminadas por el cuerpo, adem&#225;s de alteraciones oculares, genitales, card&#237;acas y de crecimiento. La asociaci&#243;n de miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica con factores de riesgo de muerte s&#250;bita determin&#243; la indicaci&#243;n del implante de cardiodesfibrilador (CDI) para prevenci&#243;n primaria.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>S&#237;ndrome Leopard</kwd>
        <kwd>cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica</kwd>
        <kwd>lentigo</kwd>
        <kwd>muerte s&#250;bita</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>INFORME DE CASO</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body2"/>S&#237;ndrome leopard y miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica: una asociaci&#243;n relacionada a la muerte s&#250;bita</p>
      <p>
        <bold>Murillo de Oliveira Antunes; Edmundo Arteaga; Afonso Yoshikiro Matsumoto; Barbara Maria Ianni</bold>
      </p>
      <p> Instituto do Cora&#231;&#227;o - InCor - FMUSP, S&#227;o Paulo, SP - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p>Relatamos la rara asociaci&#243;n entre s&#237;ndrome Leopard y miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica en una mujer de 27 a&#241;os, poco sintom&#225;tica, que vino para estratificaci&#243;n y prevenci&#243;n de riesgo de muerte s&#250;bita. Portadora de un s&#237;ndrome raro, que se manifiesta con peque&#241;as manchas diseminadas por el cuerpo, adem&#225;s de alteraciones oculares, genitales, card&#237;acas y de crecimiento. La asociaci&#243;n de miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica con factores de riesgo de muerte s&#250;bita determin&#243; la indicaci&#243;n del implante de cardiodesfibrilador (CDI) para prevenci&#243;n primaria.</p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> S&#237;ndrome Leopard, cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica, lentigo, muerte s&#250;bita.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La miocardiopat&#237;a lentiginosa se conoce como s&#237;ndrome Leopard, regla mnemot&#233;cnica para lesiones lentiginosas m&#250;ltiples, alteraciones de electrocardiograma, hipertelorismo ocular, estenosis pulmonar, anormalidades genitales y reproductivas, retardo del crecimiento y disminuci&#243;n de la audici&#243;n<sup>1</sup>.</p>
      <p>Los pacientes presentan lesiones lentiginosas, t&#237;picas de la enfermedad, diseminadas por el cuerpo. Se encuentran tambi&#233;n, de forma variada, hipertelorismo ocular e implantaci&#243;n baja de las orejas, adem&#225;s de retardo en el crecimiento y atraso en la formaci&#243;n de los caracteres sexuales secundarios<sup>2</sup>.</p>
      <p>Las alteraciones card&#237;acas pueden ser: prolongaci&#243;n del intervalo PR, bloqueo de ramas y bloqueo atrioventricular completo e hipertrofia asim&#233;trica del ventr&#237;culo izquierdo que afecta principalmente la pared anterior y el septo interventricular caracterizando miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica (MCH)<sup>3</sup>.</p>
      <p>&#201;ste es el primer relato descrito en Brasil de la asociaci&#243;n del s&#237;ndrome Leopard y MCH, en el cual se discute la forma de estratificaci&#243;n y prevenci&#243;n de muerte s&#250;bita card&#237;aca. </p>
      <p>
        <bold>Caso cl&#237;nico</bold>
      </p>
      <p>Paciente de 27 a&#241;os vino para consulta y evaluaci&#243;n de riesgo de muerte s&#250;bita, relatando antecedente de un primo que tuvo muerte s&#250;bita a los 23 a&#241;os.</p>
      <p>Se quejaba de disnea a los esfuerzos extra habituales (clase funcional II NYHA), adem&#225;s de palpitaciones taquic&#225;rdicas de corta duraci&#243;n. Negaba s&#237;ncope o dolor tor&#225;cico.</p>
      <p>Portadora de enfermedad de Von Willebrand diagnosticada a los 13 a&#241;os de edad. Con 23 a&#241;os fue internada para tratamiento de endocarditis infecciosa en v&#225;lvula mitral con antibioticoterapia endovenosa, que ocurri&#243; despu&#233;s de tratamiento dental.</p>
      <p>Presentaba al examen f&#237;sico m&#250;ltiples lesiones lentiginosas en cuello y tronco (<xref ref-type="fig" rid="fig01-body2">fig.1</xref>), hipertelorismo ocular, estrabismo convergente y retardo ponderoestatural. La auscultaci&#243;n card&#237;aca evidenci&#243; soplo rudo en borde esternal izquierdo (3+/6) que se intensificaba con maniobra de Valsalva y soplo suave en foco mitral (2+/6) irradiado hacia la axila. </p>
      <fig id="fig01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-06-0e71-00016-gf01-es.jpg"/></fig>
      <p>El electrocardiograma mostr&#243; sobrecarga de c&#225;maras izquierdas, ondas S prominentes en V2 y ondas R en V5, alteraciones difusas de la repolarizaci&#243;n ventricular con infradesnivel del segmento ST, tipo <italic>strain</italic> en derivaciones precordiales y sobrecarga atrial izquierda (<xref ref-type="fig" rid="fig02-body2">fig.2</xref>). El ecocardiograma confirm&#243; el diagn&#243;stico de MCH con grosor m&#225;ximo en pared septal de 32 mm, obstrucci&#243;n en la v&#237;a de salida del ventr&#237;culo izquierdo con gradiente din&#225;mico de 130 mmHg y aumento de atrio izquierdo de 43 mm. La fracci&#243;n de eyecci&#243;n era normal. El test ergom&#233;trico mostr&#243; respuesta tensional normal con alteraciones electrocardiogr&#225;ficas del segmento ST en la presencia de sobrecarga ventricular izquierda.</p>
      <fig id="fig02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-06-0e71-00016-gf02-es.jpg"/></fig>
      <p>El Holter de 24 horas mostr&#243; 10 episodios de taquicardia ventricular no sostenida (TVNS) con frecuencia card&#237;aca superior a 120 lpm, y en la resonancia magn&#233;tica (RM) del coraz&#243;n se observ&#243; fibrosis mioc&#225;rdica difusa en septo y pared inferior del ventr&#237;culo izquierdo. La paciente ven&#237;a haciendo uso de atenolol 200 mg/d&#237;a y losartan 100 mg/d&#237;a. A pesar del &#250;ltimo ser proscripto en la MCH, especialmente en la forma obstructiva, se mantuvo ya que refer&#237;a mejora de la disnea con su introducci&#243;n.</p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Se trata de paciente de 27 a&#241;os, con queja de disnea a los esfuerzos extra habituales y diagn&#243;stico de MCH asociado al s&#237;ndrome de Leopard.</p>
      <p>La MCH tiene prevalencia estimada en torno de 1:500 adultos (0,2%) con edad entre 25 y 35 a&#241;os. Es una enfermedad gen&#233;tica, de herencia autos&#243;mica dominante, causada por alteraciones en 10 cromosomas y m&#225;s de 400 mutaciones de genes que codifican prote&#237;nas sarcom&#233;ricas<sup>4</sup>. La muerte s&#250;bita card&#237;aca (MSC) es la complicaci&#243;n m&#225;s temida de esta entidad, que ocurre especialmente en individuos j&#243;venes y asintom&#225;ticos, pudiendo llegar a una incidencia del 30%, cuando m&#250;ltiples factores de riesgo est&#225;n presentes<sup>5</sup>. Fibrilaci&#243;n atrial, dilataci&#243;n ventricular y endocarditis infecciosa (en la forma obstructiva, en que es obligatoria la realizaci&#243;n de profilaxis) son complicaciones comunes con la evoluci&#243;n de la enfermedad.</p>
      <p>La MCH tambi&#233;n puede estar asociada a diferentes malformaciones cong&#233;nitas y, de forma muy rara, al s&#237;ndrome de Leopard<sup>6</sup>.</p>
      <p>El s&#237;ndrome lentiginosos m&#250;ltiple, denominado por Gorlin, Anderson y Blaw en 1969 como s&#237;ndrome Leopard, en una enfermedad gen&#233;tica autos&#243;mica dominante con alta penetraci&#243;n y expresi&#243;n variable<sup>1</sup>. Es rara, con aproximadamente 100 casos descritos hasta el a&#241;o 2006, afectando igualmente a ambos sexos, y su patog&#233;nesis aun es desconocida<sup>1</sup>.</p>
      <p>La posible explicaci&#243;n de la patogenia este s&#237;ndrome es una alteraci&#243;n de las c&#233;lulas de la cresta neural, que dan origen a las c&#233;lulas de los ganglios auton&#243;micos y c&#233;lulas de Schwann de nervios perif&#233;ricos, y de las terminaciones nerviosas del sistema simp&#225;tico en los ventr&#237;culos card&#237;acos. Estas c&#233;lulas pueden tambi&#233;n aumentar los melanocitos y podr&#237;an explicar la asociaci&#243;n con la lentiginosis. El defecto gen&#233;tico asociado al desarrollo del s&#237;ndrome fue localizado en el cromosoma 12 (12q24.1), y mutaciones del mismo gen pueden determinar otras enfermedades gen&#233;ticas con defectos card&#237;acos, como s&#237;ndrome de Noonan, cardiomiopat&#237;a lentiginosa y s&#237;ndrome Leopard<sup>7</sup>.</p>
      <p>En la paciente en cuesti&#243;n, poco sintom&#225;tica con miocardiopat&#237;a hipertr&#243;fica importante, el punto fundamental consiste en estratificar el riesgo de muerte s&#250;bita y determinar cu&#225;l es la mejor opci&#243;n terap&#233;utica.</p>
      <p>Las directrices de la ACC/AHA/ESC de 2006 para MSC determinan cinco factores de riesgo mayores<sup>8</sup>: 1. historia familiar de muerte s&#250;bita (menor de 45 a&#241;os de edad); 2. s&#237;ncope inexplicado; 3. grosor septal <underline>&gt;</underline> 30mm; 4. TVNS en el holter (FC &gt; 120 lpm) 5. Respuesta anormal de la presi&#243;n arterial en el ejercicio (no elevaci&#243;n o disminuci&#243;n de la presi&#243;n sist&#243;lica &gt; 20 mmHg ejercicio)<sup>8</sup>. Pacientes con dos o m&#225;s factores presentan un riesgo del 5% al a&#241;o de MSC, al tiempo que, cuando no se encuentra ninguno de los factores, presentan riesgo de s&#243;lo un 1% al a&#241;o<sup>5</sup>. </p>
      <p>Tambi&#233;n deben considerarse otros hallazgos en la evaluaci&#243;n del paciente: edad al momento de la aparici&#243;n de la enfermedad, presencia de gradiente en la v&#237;a de salida del VI &gt; 30 mmHg, genotipo con mutaciones particularmente malignas (gen de la troponina T y cadena pesada de beta miosina)<sup>8</sup>. La RM del coraz&#243;n con la presencia del realce tard&#237;o, evidenciando &#225;reas de fibrosis, presentando valor pron&#243;stico. El patr&#243;n difuso, de la distribuci&#243;n de la fibrosis, se relacion&#243; con peor pron&#243;stico para MSC y dilataci&#243;n del ventr&#237;culo izquierdo<sup>9</sup>.</p>
      <p>Estudios previos no pudieron demostrar el beneficio de medicaciones antiarr&#237;tmicas para la prevenci&#243;n de la muerte s&#250;bita. La amiodarona mostr&#243; ser capaz de suprimir las arritmias ventriculares complejas, sin embargo no protege contra la MSC. Su uso estar&#237;a limitado a paciente en que el implante de CDI no es factible y presenten alguno de los factores de riesgo mayor para MSC o incluso historia de TV sostenida/FV<sup>8,10</sup>. </p>
      <p>Para pacientes considerados de alto riesgo, con dos o m&#225;s factores, se indica el implante de CDI, para la prevenci&#243;n primaria de MSC, con incidencia del 5% al a&#241;o de choques apropriados<sup>7</sup>. </p>
      <p>La paciente, portadora de un s&#237;ndrome raro asociado a la MCH, fue considerada de alto riesgo para muerte s&#250;bita por los siguientes factores: historia familiar de muerte s&#250;bita, hipertrofia mioc&#225;rdica &gt; 30 mm, TVNS observada en holter y fibrosis mioc&#225;rdica en la RM; siendo indicado el implante de CDI para prevenci&#243;n primaria. </p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiamiento</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiamiento externas.</p>
      <p>
        <bold>V&#237;nculo Acad&#233;mico</bold>
      </p>
      <p>No hay v&#237;nculo de este estudio a programas de post grado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Case Report</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Leopard syndrome and hypertrophic cardiomyopathy: an association related to sudden death</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>We describe an uncommon association between Leopard syndrome and hypertrophic cardiomyopathy in a 27-year-old woman, who was little symptomatic and came for sudden death risk stratification and prevention. She has a rare syndrome, whose symptoms are maculae over the body and abnormalities in eyes, genital organs, heart and in growth. Association of hypertrophic cardiomyopathy with sudden death risk factors determined the implantation of cardioverter-defibrillator (ICD) for primary prevention.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Leopard syndrome</kwd>
        <kwd>hypertrophic cardiomyopathy</kwd>
        <kwd>sudden death</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASE REPORT</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body3"/>Leopard syndrome and hypertrophic cardiomyopathy: an association related to sudden death</p>
      <p>
        <bold>Murillo de Oliveira Antunes; Edmundo Arteaga; Afonso Yoshikiro Matsumoto; Barbara Maria Ianni </bold>
      </p>
      <p>Instituto do Cora&#231;&#227;o - InCor - FMUSP, S&#227;o Paulo, SP - Brazil</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>SUMMARY</bold>
      </p>
      <p>We describe an uncommon association between Leopard syndrome and hypertrophic cardiomyopathy in a 27-year-old woman, who was little symptomatic and came for sudden death risk stratification and prevention. She has a rare syndrome, whose symptoms are maculae over the body and abnormalities in eyes, genital organs, heart and in growth. Association of hypertrophic cardiomyopathy with sudden death risk factors determined the implantation of cardioverter-defibrillator (ICD) for primary prevention.</p>
      <p><bold>Key words:</bold> Leopard syndrome, hypertrophic cardiomyopathy, sudden death</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>Cardiomyopathy lentiginosis is known as Leopard syndrome, which is a mnemonic rule for multiple <bold>L</bold>entigines injuries, <bold>E</bold>lectrocardiographic conduction abnormalities, <bold>O</bold>cular hypertelorism, <bold>P</bold>ulmonary stenosis, genital and reproductive <bold>A</bold>bnormalities, <bold>R</bold>etarded growth and <bold>D</bold>eafness<sup>1</sup>.</p>
      <p>Patients have lentigines injuries over the body, which are a typical symptom of this disease. They may also present with other symptoms, such as ocular hypertelorism, low-set ears, retarded growth and delay of formation of secondary sexual characters<sup>2</sup>.</p>
      <p>There are cardiac abnormalities such as: prolongation of PR interval; bundle-branch blocks, complete atrioventricular block and asymmetrical hypertrophy of left ventricle. This last problem mainly affects the anterior wall and interventricular septum, which characterizes hypertrophic cardiomyopathy (HCM)<sup>3</sup>.</p>
      <p>This is the first report of Leopard syndrome related to HCM in Brazil, in which we discuss the form of stratification and prevention of sudden cardiac death.</p>
      <p>
        <bold>Case Report</bold>
      </p>
      <p>A 27-year-old patient came for a sudden death risk consultation and assessment and reported a history of a cousin who had sudden death when he was 23 years old.</p>
      <p>She complained about dyspnea during more-than-ordinary activities (New York Heart Association [NYHA] functional class II) and short-term tachycardia. She did not complain about syncope or chest pain.</p>
      <p>She has Von Willebrand disease, which was diagnosed when she was 13 years old. When she was 23 years old, she was admitted to the hospital for an intravenous antibiotic treatment due to an infective endocarditis in the mitral valve. This infection occurred after a dental treatment.</p>
      <p>On physical examination, she had multiple lentigines on the neck and torso (<xref ref-type="fig" rid="fig01-body3">figure 1</xref>), ocular hypertelorism, exotropic strabismus and retardation of growth. Cardiac auscultation revealed a harsh murmur along the left sternal border (3+/6), which was intensified by Valsalva maneuver. It also revealed a mild murmur in the mitral area (2+/6), radiating to the axilla.</p>
      <fig id="fig01-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-06-0e71-00016-gf01-en.jpg"/></fig>
      <p>Electrocardiogram showed: left ventricular overload; prominent S waves in V2; R waves in V5; diffuse abnormalities of ventricles repolarization with ST-segment depression; strain type in precordial leads; and left atrial overload (<xref ref-type="fig" rid="fig02-body3">fig. 2</xref>). HCM diagnosis was confirmed by echocardiogram, which shows septal wall thickness of 32 mm, obstruction of left ventricular outflow tract with dynamic gradient of 130 mmHg and left atrium enlargement of 43 mm. Ejection fraction was normal. Cardiac stress test showed normal blood pressure response and electrocardiographic abnormalities of ST-segment as left ventricular overload occurred.</p>
      <fig id="fig02-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-06-0e71-00016-gf02-en.jpg"/></fig>
      <p>24-hour holter showed ten episodes of non-sustained ventricular tachycardia (NSVT) and heart rate above 120 bpm. Magnetic resonance imaging (MRI) of the heart showed a diffuse myocardial fibrosis on inferior wall and septum of left ventricle. The patient was using atenolol 200 mg/day and losartan 100 mg/day. Although losartan had been proscribed in HCM treatment, especially in obstructive form, it was retained because the patient reported an improvement in dyspnea.</p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>A 27-year-old patient complains about dyspnea during more-than-ordinary activities and has HCM associated with Leopard syndrome.</p>
      <p>HCM estimated prevalence is approximately 1:500 individuals (0.2%) aged 25 to 35 years. It is a genetic disease with dominant autosomal inheritance, which is caused by abnormalities in ten chromosomes and more than 400 mutations in genes encoding sarcomeric proteins<sup>4</sup>. Sudden cardiac death (SCD) is the most feared complication and occurs mainly in young and asymptomatic individuals. It can also reach an incidence of 30% when multiple risk factors are present<sup>5</sup>. Atrial fibrillation, ventricular dilatation and infective endocarditis (in the obstructive form when prophylaxis is mandatory) are common complications as disease develops.</p>
      <p>HCM may also be related to different congenital malformations and rarely to Leopard syndrome<sup>6</sup>.</p>
      <p>Multiple lentigines syndrome was named as Leopard syndrome by Gorlin, Anderson and Blaw in 1969. It is a dominant autosomal genetic disease and has high penetrance and variable expression<sup>1</sup>. It is a rare disease (100 cases approximately were reported as of 2006) and affects equally males and females. Its pathogenesis is still unknown<sup>1</sup>.</p>
      <p>A possible explanation of pathogenesis of this syndrome is an abnormality in neural crest cells &#150; from which autonomic ganglia cells and Schwann cells of peripheral nerves originate &#150; and an abnormality in nerve endings of the parasympathetic nervous <italic>system</italic> in heart ventricles. These cells can also increase melanocytes and could explain the association with lentiginosis. A genetic defect related to the syndrome development has been located on chromosome 12 (12q24.1). Mutations on this gene may cause other genetic diseases with heart malformations, such as Noonan syndrome, lentigines cardiomyopathy and Leopard syndrome<sup>7</sup>.</p>
      <p>Regarding our patient, who was little symptomatic and has important hypertrophic cardiomyopathy, the key-point is to stratify sudden death risk and determine the best treatment option.</p>
      <p>The ACC/AHA/ESC 2006 guidelines for SCD determine five major risk factors<sup>8</sup>: </p>
      <p>1) family history of sudden death (under 45 years old); </p>
      <p>2) unexplained syncope; </p>
      <p>3) septal thickness <underline>&gt;</underline> 30 mm; </p>
      <p>4) NSVT on holter (HR &gt; 120 bpm); </p>
      <p>5) abnormal blood pressure response during activity (non-elevation or drop in systolic pressure &gt; 20 mmHg during activity)<sup>8</sup>. There is a 5% risk for SCD per annum if patients have two or more risk factors, and there is only 1% when none of these factors is found<sup>5</sup>.</p>
      <p>Other factors should also be considered in patient assessment: age when disease was diagnosed; left ventricular outflow tract gradient &gt; 30 mmHg; mainly genetic malignant mutations (troponin T gene and beta-myosin heavy chain)<sup>8</sup>. If MRI of heart shows late enhancement and fibrosis areas, it has prognostic value. Diffuse fibrosis distribution was related to worse SCD prognosis and left ventricle hypertrophy<sup>9</sup>.</p>
      <p>Previous studies failed to show the benefit of antiarrhythmic drugs, which were used for sudden death prevention. Amiodarone can eliminate complex ventricular arrhythmias, but it does not protect against SCD. It would be used only in patients in whom ICD implantation is not feasible and in patients with SCD risk factors or even history of non-<italic>sustained</italic> ventricular tachycardia (VT) or ventricular fibrillation (FV)<sup>8,10</sup>.</p>
      <p>Regarding high-risk patients who have two or more risk factors, ICD implantation is recommended for primary SCD prevention, with a 5% annual incidence of appropriate shocks<sup>7</sup>.</p>
      <p>Our patient has a rare syndrome related to HMC and has a high sudden death risk due to: family history of sudden death; myocardial hypertrophy &gt; 30 mm; NSVT on holter; and myocardial fibrosis which was observed in MRI. In this case, ICD implantation was recommended for primary prevention.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
