<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">Rjq4WGcYGm7b7pfc7zxXdwm</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00004</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000400004</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09200404</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000400004</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Artigos Originais</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Uso da cintilografia mioc&#225;rdica em repouso durante dor tor&#225;cica para descartar infarto agudo do mioc&#225;rdio</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Barbirato</surname>
            <given-names>Gustavo Borges</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Azevedo</surname>
            <given-names>Jader Cunha de</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Felix</surname>
            <given-names>Renata Christian Martins</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Correa</surname>
            <given-names>Patricia Lavatori</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Volschan</surname>
            <given-names>Andr&#233;</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Viegas</surname>
            <given-names>Monica</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Pimenta</surname>
            <given-names>Lucia</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Dohmann</surname>
            <given-names>Hans Fernando Rocha</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Mesquita</surname>
            <given-names>Evandro Tinoco</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Mesquita</surname>
            <given-names>Claudio Tinoco</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Rio de Janeiro</named-content>
          <named-content content-type="state">RJ</named-content>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Centro de Estudos do Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco</institution>
        <country country="BR">Brasil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>04</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>92</volume>
      <issue>4</issue>
      <fpage>269</fpage>
      <lpage>274</lpage>
      <history>
        <date date-type="accepted">
          <day>02</day>
          <month>06</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>19</day>
          <month>05</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="received">
          <day>29</day>
          <month>01</month>
          <year>2008</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>FUNDAMENTO: A imagem de perfus&#227;o mioc&#225;rdica adquirida durante epis&#243;dio de dor tor&#225;cica tem sido utilizada nos pacientes na sala de emerg&#234;ncia. OBJETIVO: Avaliar as caracter&#237;sticas operacionais da cintilografia com 99mTc-Tetrofosmin durante epis&#243;dio de dor tor&#225;cica para descartar o diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio. M&#201;TODOS: 108 pacientes admitidos com dor tor&#225;cica ou at&#233; quatro horas do t&#233;rmino dos sintomas e eletrocardiograma n&#227;o diagnostico realizaram cintilografia em repouso e dosagens de troponina I. Pacientes com passado de infarto do mioc&#225;rdio (IM) n&#227;o foram exclu&#237;dos (24 pacientes). Troponina I foi dosada na admiss&#227;o e seis horas ap&#243;s. M&#233;dicos nucleares realizaram an&#225;lise cega das imagens. Infarto do mioc&#225;rdio foi confirmado com eleva&#231;&#227;o da troponina I maior que tr&#234;s vezes o controle. RESULTADOS: A imagem perfusional de repouso foi anormal em todos os seis pacientes com IM. Apenas um paciente apresentou imagem normal e eleva&#231;&#227;o da troponina. Outros 55 pacientes obtiveram imagem positiva sem IM e 46 pacientes com imagens e troponinas normais. A preval&#234;ncia da doen&#231;a foi 6,5%. A sensibilidade da imagem de repouso durante dor tor&#225;cica para a evid&#234;ncia de IM foi 85,7% e especificidade de 45,5%. O valor preditivo negativo foi 97,7%. CONCLUS&#195;O: Pacientes submetidos ao protocolo de dor tor&#225;cica com cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica demonstraram um excelente valor preditivo negativo para afastar o diagn&#243;stico de infarto do mioc&#225;rdio. Estes resultados sugerem que a imagem de perfus&#227;o em repouso &#233; uma ferramenta importante na unidade de dor tor&#225;cica.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Cintilografia</kwd>
        <kwd>descanso</kwd>
        <kwd>dor no peito</kwd>
        <kwd>doen&#231;a das coron&#225;rias</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>23</day>
        <month>06</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>ARTIGO ORIGINAL </p>
    <p> CARDIOLOGIA NUCLEAR</p>
    <p>Uso da cintilografia mioc&#225;rdica em repouso durante dor tor&#225;cica para descartar infarto agudo do mioc&#225;rdio</p>
    <p>
      <bold>Gustavo Borges Barbirato; Jader Cunha de Azevedo; Renata Christian Martins Felix; Patricia Lavatori Correa; Andr&#233; Volschan; Monica Viegas; Lucia Pimenta; Hans Fernando Rocha Dohmann; Evandro Tinoco Mesquita; Claudio Tinoco Mesquita</bold>
    </p>
    <p>Centro de Estudos do Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco (Procep), Rio de Janeiro, RJ - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="cor">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> A imagem de perfus&#227;o mioc&#225;rdica adquirida durante epis&#243;dio de dor tor&#225;cica tem sido utilizada nos pacientes na sala de emerg&#234;ncia. </p>
    <p><bold>OBJETIVO:</bold> Avaliar as caracter&#237;sticas operacionais da cintilografia com <sup>99m</sup>Tc-Tetrofosmin durante epis&#243;dio de dor tor&#225;cica para descartar o diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio. </p>
    <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> 108 pacientes admitidos com dor tor&#225;cica ou at&#233; quatro horas do t&#233;rmino dos sintomas e eletrocardiograma n&#227;o diagnostico realizaram cintilografia em repouso e dosagens de troponina I. Pacientes com passado de infarto do mioc&#225;rdio (IM) n&#227;o foram exclu&#237;dos (24 pacientes). Troponina I foi dosada na admiss&#227;o e seis horas ap&#243;s. M&#233;dicos nucleares realizaram an&#225;lise cega das imagens. Infarto do mioc&#225;rdio foi confirmado com eleva&#231;&#227;o da troponina I maior que tr&#234;s vezes o controle. </p>
    <p><bold>RESULTADOS:</bold> A imagem perfusional de repouso foi anormal em todos os seis pacientes com IM. Apenas um paciente apresentou imagem normal e eleva&#231;&#227;o da troponina. Outros 55 pacientes obtiveram imagem positiva sem IM e 46 pacientes com imagens e troponinas normais. A preval&#234;ncia da doen&#231;a foi 6,5%. A sensibilidade da imagem de repouso durante dor tor&#225;cica para a evid&#234;ncia de IM foi 85,7% e especificidade de 45,5%. O valor preditivo negativo foi 97,7%. </p>
    <p><bold>CONCLUS&#195;O:</bold> Pacientes submetidos ao protocolo de dor tor&#225;cica com cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica demonstraram um excelente valor preditivo negativo para afastar o diagn&#243;stico de infarto do mioc&#225;rdio. Estes resultados sugerem que a imagem de perfus&#227;o em repouso &#233; uma ferramenta importante na unidade de dor tor&#225;cica.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> Cintilografia/mioc&#225;rdio, descanso, dor no peito, doen&#231;a das coron&#225;rias.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica tem sido utilizada como uma ferramenta importante na tomada de decis&#227;o dos pacientes na emerg&#234;ncia cardiol&#243;gica. O seu valor no diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio (IAM) e no progn&#243;stico dos pacientes admitidos com s&#237;ndrome coronariana aguda est&#225; estabelecido na literatura com n&#237;veis de evid&#234;ncia suficientes<sup>1</sup>. No Brasil, a experi&#234;ncia na utiliza&#231;&#227;o da medicina nuclear em pacientes da emerg&#234;ncia encontra-se em evolu&#231;&#227;o. Publica&#231;&#227;o recente demonstrou que a presen&#231;a de isquemia mioc&#225;rdica estresse-induzida em pacientes admitidos com dor tor&#225;cica e estratificados pela cintilografia de perfus&#227;o foi o fator de maior valor preditivo no progn&#243;stico em m&#233;dio prazo<sup>2</sup>. </p>
    <p>A Unidade de Dor Tor&#225;cica &#233; uma forma sistematizada de atendimento ao paciente com suspeita de s&#237;ndrome coronariana aguda<sup>3</sup>. Quando um paciente &#233; admitido na unidade de dor tor&#225;cica, inicia-se um processo de investiga&#231;&#227;o empregando-se o tempo decorrido desde os sintomas iniciais; a apresenta&#231;&#227;o cl&#237;nica at&#233; a admiss&#227;o; e o eletrocardiograma (geralmente alocando-se o paciente em rotas investigativas), a fim de oferecer em tempo h&#225;bil o tratamento mais adequado. A abordagem sistematizada dos pacientes com dor tor&#225;cica reduz significativamente o risco do paciente com IAM e angina inst&#225;vel ser liberado do hospital inadvertidamente de 5% para 0,5%<sup>3</sup>. O sistema de rotas, permite atrav&#233;s da realiza&#231;&#227;o de eletrocardiogramas e enzimas card&#237;acas seriadas diminuir significativamente o risco de IAM, enquanto a realiza&#231;&#227;o de exames de estresse como a cintilografia mioc&#225;rdica ajuda a definir isquemia mioc&#225;rdica estresse induzida<sup>2</sup>. O emprego de testes provocativos de isquemia mioc&#225;rdica em pacientes na sala de emerg&#234;ncia pode reduzir em at&#233; 45% o n&#250;mero de interna&#231;&#245;es hospitalares. Por ser de baixo custo e grande disponibilidade o teste ergom&#233;trico tem sido empregado em v&#225;rios estudos com um valor preditivo negativo de at&#233; 98%. Por&#233;m, em um estudo realizado no Brasil, 36% dos pacientes com dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia n&#227;o puderam realizar o teste ergom&#233;trico e 16% apresentaram resultados inconclusivos<sup>4,5</sup>. Ecocardiografia de estresse e resson&#226;ncia magn&#233;tica card&#237;aca s&#227;o ferramentas que t&#234;m sido aplicadas com sensibilidade semelhantes &#224; da cintilografia mioc&#225;rdica. Entretanto, enquanto a primeira &#233; uma t&#233;cnica operador-dependente que requer uma janela ac&#250;stica adequada, a segunda tem como limita&#231;&#245;es a claustrofobia, a limita&#231;&#227;o em usu&#225;rios de marcapasso e pr&#243;teses met&#225;licas e a relativa escassez de estudos na literatura<sup>6,7</sup>. A cintilografia mioc&#225;rdica tem sido inclu&#237;da em muitos estudos sobre dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia e &#233; um dos poucos m&#233;todos validado em estudo multic&#234;ntrico controlado, que demonstrou em redu&#231;&#227;o de 20% no n&#250;mero de interna&#231;&#245;es sem aumento na taxa de complica&#231;&#245;es cardiovasculares, raz&#227;o pela qual foi inclu&#237;da no protocolo do Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco<sup>8</sup>. </p>
    <p>Os pacientes com rota investigativa negativa e submetidos &#224; estratifica&#231;&#227;o n&#227;o-invasiva com cintilografia permanecem um per&#237;odo m&#237;nimo de 12 horas no hospital para serem liberados com seguran&#231;a<sup>2,4</sup>. Este per&#237;odo gera um custo significativo e novas estrat&#233;gias de estratifica&#231;&#227;o v&#234;m sendo desenvolvidas, buscando melhorar a custo-efetividade. A cintilografia de repouso realizada durante epis&#243;dios de dor tor&#225;cica possui um elevado valor preditivo negativo permitindo afastar com seguran&#231;a IAM como causador dos sintomas do paciente. A sensibilidade desta t&#233;cnica varia entre 71 e 88%, sendo o valor preditivo negativo de 100% em pacientes de baixo risco, podendo ainda ser acelerada a estratifica&#231;&#227;o dos pacientes com dor tor&#225;cica em hospitais que possuam este m&#233;todo dispon&#237;vel para os pacientes da sala de emerg&#234;ncia<sup>1,3</sup>.</p>
    <p>Em 2002, Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco incorporou um servi&#231;o de medicina nuclear &#224; sua Unidade de Emerg&#234;ncia. A partir da disponibilidade do exame para os pacientes atendidos com dor tor&#225;cica, desenhamos um protocolo de avalia&#231;&#227;o da capacidade da cintilografia de perfus&#227;o, levando em considera&#231;&#227;o que durante o epis&#243;dio de dor tor&#225;cica seja poss&#237;vel excluir o diagn&#243;stico IAM, mesmo ap&#243;s 4 horas do desaparecimento dos sintomas. O objetivo deste estudo &#233; avaliar o uso da cintilografia mioc&#225;rdica em repouso durante dor tor&#225;cica para descartar infarto agudo do mioc&#225;rdio. </p>
    <p>
      <bold>M&#233;todos</bold>
    </p>
    <p>Foram selecionados prospectivamente 108 pacientes consecutivos admitidos na unidade de dor tor&#225;cica do Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco de novembro de 2002 a mar&#231;o de 2004. Foram consideradas as seguintes caracter&#237;sticas: dor tor&#225;cica ou tempo de al&#237;vio do sintoma <underline>&lt;</underline>4 horas e ECG normal/inespec&#237;fico, que autorizaram a sua inclus&#227;o em um protocolo de pesquisa, mediante termo de consentimento livre e esclarecido, aprovado pela Comiss&#227;o de &#201;tica e Pesquisa da institui&#231;&#227;o. Os dados dos pacientes foram inclu&#237;dos em um banco de dados Access para an&#225;lise estat&#237;stica. </p>
    <p>A cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica foi realizada utilizando <sup>99m</sup>Tc-tetrofosmin em repouso (imagens adquiridas com sincroniza&#231;&#227;o com eletrocardiograma - <italic>gated</italic>). Foram administradas 10-15 mCi para as imagens de repouso.</p>
    <p> As imagens foram adquiridas em gama-c&#226;mara E-cam Duet (Siemens) com cristais de NaI de 1 polegada, cerca de 45 a 90 minutos ap&#243;s a administra&#231;&#227;o venosa do radiof&#225;rmaco. As aquisi&#231;&#245;es foram realizadas em dois detectores configurados a 90&#186;, com matriz 64x64, 64 proje&#231;&#245;es de 25 segundos. Houve sincroniza&#231;&#227;o das imagens com o eletrocardiograma para a aquisi&#231;&#227;o das imagens com <italic>gated</italic> (<italic>gated SPECT</italic>) com divis&#227;o do ciclo card&#237;aco em oito intervalos.</p>
    <p>A reconstru&#231;&#227;o das imagens foi feita por retroproje&#231;&#227;o filtrada, utilizando filtro Butterworth com corte de 0,5 e ordem de 5.</p>
    <p>As imagens foram dispostas em tr&#234;s eixos: eixo curto transverso, eixo longo vertical e eixo longo horizontal. Os cortes tomogr&#225;ficos foram analisados com a divis&#227;o do mioc&#225;rdio em 17 segmentos<sup>5</sup>.</p>
    <p>O processamento das imagens da fun&#231;&#227;o ventricular foi realizado pelo <italic>software Quantitative Gated SPECT</italic> (QGS) com reconstru&#231;&#227;o tridimensional do ventr&#237;culo esquerdo para avalia&#231;&#227;o da fun&#231;&#227;o ventricular, com an&#225;lise da fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o, volumes ventriculares, contratilidade e espessamento mioc&#225;rdicos.</p>
    <p>As imagens foram avaliadas por m&#233;dicos nucleares experientes de modo cego (n&#227;o possu&#237;am informa&#231;&#245;es sobre o quadro cl&#237;nico do paciente). Os resultados dos exames cintilogr&#225;ficos foram disponibilizados para os m&#233;dicos encarregados do tratamento dos pacientes. Para prop&#243;sito deste estudo as imagens foram dicotomizadas em positivas ou negativas para isquemia/infarto do mioc&#225;rdio. Estudos demonstrando defeitos perfusionais associados ou n&#227;o com anormalidades na motilidade e/ou espessamento foram considerados positivos. Todos os demais estudos foram considerados negativos<sup>6</sup>. Os pacientes com infarto pr&#233;vio n&#227;o foram exclu&#237;dos por representarem uma parcela significativa dos pacientes com dor tor&#225;cica e ECG n&#227;o diagn&#243;stico; isto significa que, na admiss&#227;o, a popula&#231;&#227;o inclu&#237;a pacientes de baixo e m&#233;dio risco. </p>
    <p>Os pacientes que apresentaram imagem de perfus&#227;o mioc&#225;rdica em repouso normal e dosagens de marcadores de necrose mioc&#225;rdica e eletrocardiograma seriados sem altera&#231;&#245;es, foram submetidos a uma estratifica&#231;&#227;o com imagem de estresse f&#237;sico ou farmacol&#243;gico. Estes pacientes s&#227;o considerados de baixo risco, pois apresentam perfus&#227;o mioc&#225;rdica em repouso normal, marcadores de necrose e ECG seriado dentro da normalidade. </p>
    <p>O diagn&#243;stico de infarto do mioc&#225;rdio foi feito quando o n&#237;vel s&#233;rico da Troponina Card&#237;aca I (cTnI) foi maior ou igual a 0,6 ng/ml (limite de detectabilidade de 0.1 ng/ml).</p>
    <p>Os resultados foram apresentados como m&#233;dias &#177; desvio padr&#227;o. Foram calculadas as caracter&#237;sticas operacionais do SPECT para detec&#231;&#227;o do infarto de modo padr&#227;o, e expresso o Intervalo de Confian&#231;a de 95% (IC95%). Foi utilizado o <italic>software</italic> SPSS para an&#225;lise estat&#237;stica.</p>
    <p>
      <bold>Resultados</bold>
    </p>
    <p>Foram inclu&#237;dos 108 pacientes no estudo (66 homens), com idade m&#233;dia de 61,3 &#177; 11 anos. O perfil cl&#237;nico dos pacientes est&#225; demonstrado na <xref ref-type="table" rid="tab1">Tabela 1</xref>. A amostra de pacientes analisados incluiu um total de 65 pacientes com hist&#243;ria passada de doen&#231;a arterial coronariana (infarto agudo do mioc&#225;rdio, cirurgia de revasculariza&#231;&#227;o e angioplastia coronariana pr&#233;vios). Dos 24 pacientes com infarto do mioc&#225;rdio pr&#233;vio, tr&#234;s eram infartos sem supra de ST e 21 com supra ST (oito de parede anterior e 13 de parede inferior). </p>
    <table-wrap id="tab1">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <p>
      <bold>An&#225;lise da troponina card&#237;aca I</bold>
    </p>
    <p>Nenhum dos 108 pacientes inclu&#237;dos apresentou altera&#231;&#227;o evolutiva eletrocardiogr&#225;fica no ECG nas primeiras 12 horas, sendo que sete pacientes (6%) apresentaram diagn&#243;stico de infarto do mioc&#225;rdio, de acordo com n&#237;veis s&#233;ricos de Troponina Card&#237;aca I, maiores que 0,5 ng/ml. Destes sete pacientes, cinco j&#225; apresentavam valores elevados de cTnI na admiss&#227;o, enquanto nos outros dois pacientes apenas as dosagens tardias foram elevadas (9 horas ap&#243;s a admiss&#227;o). A dosagem de cTnI na admiss&#227;o apresentou uma sensibilidade de 68,8% e uma especificidade de 99% para o diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio. A <xref ref-type="fig" rid="a04fig01">Figura 1</xref> demonstra a distribui&#231;&#227;o dos valores de troponina card&#237;aca I na admiss&#227;o e ap&#243;s nove horas dos 108 pacientes submetidos &#224; cintilografia inclu&#237;dos no estudo, respectivamente. </p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="a04fig01">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gf01.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>
      <bold>An&#225;lise da perfus&#227;o mioc&#225;rdica pela cintilografia</bold>
    </p>
    <p>Dos 108 pacientes inclu&#237;dos no estudo, 78 (72%) apresentavam dor tor&#225;cica no momento da administra&#231;&#227;o do radiotra&#231;ador. As imagens cintilogr&#225;ficas de repouso obtidas durante o epis&#243;dio de dor tor&#225;cica demonstraram padr&#227;o de perfus&#227;o anormal em 61 pacientes e padr&#227;o normal em 47 pacientes (43%). Dos sete pacientes que apresentaram IAM, foi encontrada uma imagem cintilogr&#225;fica de perfus&#227;o anormal em seis casos (86%). Em contrapartida, entre os 101 pacientes que apresentaram marcadores de necrose mioc&#225;rdica normais a cintilografia foi normal em 46 casos e anormal em 56. A <xref ref-type="table" rid="tab2">Tabela 2</xref> demonstra a correla&#231;&#227;o entre os achados cintilogr&#225;ficos e o diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio. As caracter&#237;sticas operacionais da Cintilografia de Perfus&#227;o Durante Epis&#243;dio de Dor Tor&#225;cica para o Diagn&#243;stico de Infarto Agudo do Mioc&#225;rdio sem Supradesn&#237;vel do Segmento ST foram: sensibilidade de 86% (IC95%: 49% - 99%), especificidade de 45% (IC95%: 36% - 55%), o valor preditivo negativo foi de 98% (IC95%: 89% - 100%) e o valor preditivo positivo foi de 10% (IC95%: 5% - 20%). A raz&#227;o de verossimilhan&#231;a para uma cintilografia positiva foi de 1,6 e a raz&#227;o de verossimilhan&#231;a para uma cintilografia negativa foi de 0,3.</p>
    <table-wrap id="tab2">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gt02.jpg"/></table-wrap>
    <p>
      <bold>An&#225;lise da fun&#231;&#227;o ventricular esquerda pela cintilografia</bold>
    </p>
    <p>As imagens da fun&#231;&#227;o card&#237;aca analisadas pelo Gated SPECT demonstraram contratilidade anormal em 65 pacientes e padr&#227;o normal em 43 pacientes. Dos sete pacientes que apresentaram IAM, foram encontradas altera&#231;&#245;es de contratilidade e/ou espessamento em apenas dois casos. Em contrapartida, entre os 101 pacientes que apresentaram marcadores de necrose mioc&#225;rdica normais, o <italic>gated SPECT</italic> foi normal em sessenta casos e anormal em 41. A <xref ref-type="table" rid="tab2">Tabela 2</xref> demonstra a correla&#231;&#227;o entre os achados do <italic>gated SPECT</italic> e o diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio. As caracter&#237;sticas operacionais da an&#225;lise da fun&#231;&#227;o ventricular pelo <italic>gated SPECT</italic> para o Diagn&#243;stico de Infarto Agudo do Mioc&#225;rdio sem Supradesn&#237;vel do Segmento ST foram: sensibilidade de 29% (IC95%: 8% - 64%), especificidade de 38% (IC95%: 29% - 48%), o valor preditivo negativo foi de 89% (IC95%: 76% - 95%) e o valor preditivo positivo foi de 3% (IC95%: 1% - 10%). A raz&#227;o de verossimilhan&#231;a para o <italic>gated SPECT </italic>positivo foi de 1,8 e a raz&#227;o de verossimilhan&#231;a para o <italic>gated SPECT </italic>negativo foi de 0,4.</p>
    <p>Para ilustrar o valor da t&#233;cnica demonstramos as imagens cintilogr&#225;ficas de um dos pacientes inclu&#237;dos no estudo. Trata-se de um paciente de 67 anos, masculino, com dor retroesternal opressiva, irradiada para o dorso, que durava por uma hora no momento da admiss&#227;o na sala de emerg&#234;ncia. O paciente era hipertenso e tratava dislipidemia. O ECG inicial foi considerado normal. A <xref ref-type="fig" rid="fig2">Figura 2</xref> demonstra as imagens de perfus&#227;o mioc&#225;rdica obtidas ap&#243;s a administra&#231;&#227;o do radiotra&#231;ador em repouso. Observa-se extensa &#225;rea de hipoperfus&#227;o no septo interventricular, parede anterior, &#225;pice e parede inferior do ventr&#237;culo esquerdo. </p>
    <fig id="fig2">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gf02.jpg"/></fig>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A avalia&#231;&#227;o convencional do paciente com dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia consiste da anamnese, exame f&#237;sico, eletrocardiograma e dosagem dos marcadores de necrose mioc&#225;rdica<sup>6</sup>. Esta abordagem, apesar de acurada, acarreta um retardo na libera&#231;&#227;o de pacientes com baixo risco at&#233; as dosagens de marcadores de necrose afastarem a presen&#231;a de inj&#250;ria mioc&#225;rdica. A cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica foi introduzida no cen&#225;rio da sala de emerg&#234;ncia com objetivo de acelerar a avalia&#231;&#227;o de pacientes com baixo risco de s&#237;ndrome coronariana aguda, em especial nos pacientes com ECG normal ou n&#227;o diagn&#243;stico<sup>7</sup>. V&#225;rios estudos observacionais demonstraram um alto valor preditivo da cintilografia neste contexto, confirmando a aus&#234;ncia de infarto do mioc&#225;rdio ou de eventos card&#237;acos subseq&#252;entes<sup>7-11</sup>. Em um estudo multic&#234;ntrico, randomizado, realizado nos Estados Unidos, a incorpora&#231;&#227;o da cintilografia &#224; estrat&#233;gia convencional de avalia&#231;&#227;o de dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia possibilitou a determina&#231;&#227;o da presen&#231;a ou aus&#234;ncia de isquemia mioc&#225;rdica mais precocemente, facilitando a triagem precoce e reduzindo o tempo de observa&#231;&#227;o nas unidades de dor tor&#225;cica<sup>12</sup>. </p>
    <p>Com rela&#231;&#227;o &#224; sensibilidade para detec&#231;&#227;o de infarto do mioc&#225;rdio Kontos e cols.<sup>11</sup> relataram que a cintilografia em repouso com sestamibi apresentou uma sensibilidade de 92% para infarto agudo do mioc&#225;rdio quando realizada precocemente na sala de emerg&#234;ncia, comparada a uma sensibilidade de apenas 39% para a troponina inicial<sup>11</sup>. Alguns estudos chegam a mencionar que a sensibilidade &#243;tima da troponina n&#227;o &#233; alcan&#231;ada com menos de 18 horas do in&#237;cio dos sintomas<sup>13-18</sup>. No nosso estudo, vimos que a dosagem de troponina I na admiss&#227;o apresentou uma sensibilidade de 68,8% comparada a uma sensibilidade de 86% da cintilografia durante a dor tor&#225;cica. A imagem de perfus&#227;o mioc&#225;rdica em repouso foi anormal em seis dos sete pacientes com infarto do mioc&#225;rdio. Apenas um paciente apresentou CPM (cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica) normal e eleva&#231;&#227;o da troponina. Este paciente apresentava a fun&#231;&#227;o global e segmentar do ventr&#237;culo esquerdo normal e apresentou eleva&#231;&#227;o modesta da troponina I (&lt; 10 ng/ml). A explica&#231;&#227;o mais prov&#225;vel para estes achados &#233; de que a &#225;rea em risco tenha sido pequena, pois a resolu&#231;&#227;o espacial da cintilografia tomogr&#225;fica em aparelhos como o utilizado no nosso estudo &#233; de cerca de 10x10x10mm<sup>19</sup>. Alguns estudos de imagem demonstram que cerca de 13% dos infartos subendoc&#225;rdicos com ECG normal s&#227;o detectados pela resson&#226;ncia magn&#233;tica, por&#233;m encontram-se abaixo do limite de resolu&#231;&#227;o da gama c&#226;mara<sup>20</sup>. Entretanto, estes pequenos infartos podem n&#227;o apresentar impacto progn&#243;stico, tendo em vista a excelente capacidade progn&#243;stica demonstrada pela cintilografia durante o epis&#243;dio de dor tor&#225;cica observada em v&#225;rios estudos<sup>4</sup>. Como at&#233; o momento as evid&#234;ncias que disp&#250;nhamos para utilizar este m&#233;todo eram de experi&#234;ncias descritas em centros de refer&#234;ncia no exterior, assim, estes dados sugerem que a nossa experi&#234;ncia &#233; similar e favor&#225;vel ao emprego desta t&#233;cnica, quando dispon&#237;vel. </p>
    <p>O protocolo acima utilizado coloca um per&#237;odo de tempo de at&#233; quatro horas de remiss&#227;o dos sintomas como seguro para afastar um quadro de IAM. Outros autores descreveram experi&#234;ncias diferentes com tempo de t&#233;rmino do quadro de dor tor&#225;cica para a inje&#231;&#227;o do radiotra&#231;ador<sup>10</sup>. A sensibilidade da t&#233;cnica reduz em propor&#231;&#227;o direta ao tempo decorrido ap&#243;s o desaparecimento dos sintomas<sup>11</sup>. Este tipo de protocolo parte do princ&#237;pio de que a primeira manifesta&#231;&#227;o existente na cascata de isquemia mioc&#225;rdica &#233; a diminui&#231;&#227;o na perfus&#227;o para o m&#250;sculo card&#237;aco. Este evento precede os sintomas assim como as altera&#231;&#245;es eletrocardiogr&#225;ficas e ecocardiogr&#225;ficas. Ao injetarmos o radiof&#225;rmaco (<sup>99m</sup>Tc - Sestamibi ou Tetrofosmin), necessitamos que a membrana celular mioc&#225;rdica esteja &#237;ntegra para a sua passagem, o que n&#227;o ocorre durante um evento coronariano isqu&#234;mico agudo<sup>4,5</sup>. O resultado final &#233; uma imagem cintilogr&#225;fica de repouso com &#225;reas de hipocapta&#231;&#227;o onde a perfus&#227;o &#233; prejudicada. Esta avalia&#231;&#227;o nos permite afastar e prognosticar os eventos adversos e reinterna&#231;&#245;es futuras<sup>2</sup>. A perman&#234;ncia dos pacientes para o cumprimento de uma rota investigativa em ambiente hospitalar gera um custo ao hospital e aos seguros de sa&#250;de que podem prejudicar o sistema de sa&#250;de. Existem evid&#234;ncias que demonstram a custo-efetividade positiva do protocolo de inje&#231;&#227;o na dor tor&#225;cica<sup>6</sup>. A CPM de repouso ap&#243;s dor tor&#225;cica, tamb&#233;m possui valor progn&#243;stico importante, permanecendo a maioria dos pacientes livre de eventos por um per&#237;odo de at&#233; um m&#234;s<sup>6</sup>.</p>
    <p>Alguns estudos, como o de Kontos e cols.<sup>21</sup> empregaram o <italic>gated SPECT</italic> como parte do crit&#233;rio para assinalar o exame como alterado. Sendo assim, apenas os exames com defeitos de perfus&#227;o associados a altera&#231;&#245;es na motilidade ou espessamento parietal seriam considerados alterados. No nosso estudo, demonstramos porque o <italic>gated</italic> foi abandonado como crit&#233;rio de positividade na inje&#231;&#227;o durante dor tor&#225;cica. Isto &#233;, como a imagem &#233; realizada em um intervalo de tempo ap&#243;s a administra&#231;&#227;o do radiotra&#231;ador, a altera&#231;&#227;o contr&#225;til pode n&#227;o persistir por tempo suficiente para ser detect&#225;vel durante a aquisi&#231;&#227;o das imagens, fato corroborado pela baixa sensibilidade do <italic>gated</italic> na nossa amostra. A baixa especificidade tamb&#233;m &#233; compreens&#237;vel uma vez que n&#227;o exclu&#237;mos pacientes com infarto pr&#233;vio ou revasculariza&#231;&#227;o mioc&#225;rdica pr&#233;via, o que pode ocasionar a presen&#231;a de altera&#231;&#245;es contr&#225;teis que n&#227;o se relacionam a um novo epis&#243;dio agudo ou movimenta&#231;&#227;o an&#244;mala do septo interventricular, respectivamente. Em geral, os pacientes com infarto pr&#233;vio n&#227;o s&#227;o bons candidatos para inje&#231;&#227;o do radiotra&#231;ador durante dor tor&#225;cica, pois apresentam maior probabilidade de estarem apresentando s&#237;ndrome coronariana aguda. H&#225;, tamb&#233;m, a possibilidade de altera&#231;&#245;es perfusionais serem decorrentes de eventos pr&#233;vios. Por&#233;m, em ambos os casos, o exame ainda pode fornecer informa&#231;&#245;es diagn&#243;sticas adicionais; tanto frente ao conhecimento da &#225;rea infartada pr&#233;via, quanto &#224; possibilidade dos pacientes apresentarem uma avalia&#231;&#227;o de imagem pr&#233;via normal<sup>22</sup>. </p>
    <p>Outras t&#233;cnicas como a ecocardiografia t&#234;m demonstrado boa acur&#225;cia na avalia&#231;&#227;o de dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia identificando os pacientes com infarto e em risco de eventos. Em uma an&#225;lise de 16 estudos totalizando mais de 1300 pacientes, foi observada uma sensibilidade de 93% e uma especificidade de 71% para a ecocardiografia. Apesar da limita&#231;&#227;o da janela ac&#250;stica em alguns pacientes, a t&#233;cnica pode ser considerada similar &#224; cintilografia, quando em m&#227;os de ecocardiografistas experientes<sup>23</sup>. Outras t&#233;cnicas como escore de c&#225;lcio, angiotomografia de coron&#225;rias e resson&#226;ncia magn&#233;tica ainda n&#227;o apresentam estudos suficientes para que recomenda&#231;&#245;es firmes sejam tomadas no paciente que adentra a unidade de emerg&#234;ncia com dor aguda e ECG n&#227;o diagn&#243;stico.</p>
    <p>Em conclus&#227;o, neste estudo foi analisado o uso da cintilografia com <sup>99m</sup>Tc-Tetrofosmin em repouso nos pacientes com epis&#243;dio de dor tor&#225;cica, a fim de descartar o diagn&#243;stico de infarto agudo do mioc&#225;rdio. A incorpora&#231;&#227;o desta t&#233;cnica na estrat&#233;gia de avalia&#231;&#227;o da dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia parece excluir com seguran&#231;a a presen&#231;a de infarto do mioc&#225;rdio, reduzindo interna&#231;&#245;es desnecess&#225;rias e melhorando a efetividade do processo de triagem na sala de emerg&#234;ncia. </p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="cor" fn-type="corresp">
        <p>Correspond&#234;ncia:</p>
        <p> Gustavo Borges Barbirato </p>
        <p> Rua Baronesa de Pocon&#233; 71/1004 </p>
        <p> Lagoa - 22471-270 </p>
        <p> Rio de Janeiro, RJ - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="gbarbirato@cardiol.br">gbarbirato@cardiol.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo recebido em 29/01/08; revisado recebido em 19/05/08; aceito em 02/06/08.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Underwod SR, Anagnostopoulos C, Cerqueira M, Ell PJ, Flint EJ, Harbinson M, et al. Myocardial perfusion scintigraphy: the evidence. A consensus conference organised by the British Cardiac Society, the British Nuclear Cardiology Society and the British Nuclear Medicine Society, endorsed by the Royal College of Physicians of London and the Royal College of Radiologists. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2004; 31: 261-91.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Myocardial perfusion scintigraphy: the evidence. A consensus conference organised by the British Cardiac Society, the British Nuclear Cardiology Society and the British Nuclear Medicine Society, endorsed by the Royal College of Physicians of London and the Royal College of Radiologists</article-title>
          <source>Eur J Nucl Med Mol Imaging</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>261</fpage>
          <lpage>91</lpage>
          <volume>31</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Underwod</surname>
              <given-names>SR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Anagnostopoulos</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cerqueira</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ell</surname>
              <given-names>PJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Flint</surname>
              <given-names>EJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Harbinson</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. de Azevedo JC, F&#233;lix RC, Correa PL, Barbirato GB, Dohmann HF, da Silva PR, et al. Progn&#243;stico em m&#233;dio prazo da cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica de estresse na unidade de dor tor&#225;cica. Arq Bras Cardiol. 2007; 88: 602-10.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Progn&#243;stico em m&#233;dio prazo da cintilografia de perfus&#227;o mioc&#225;rdica de estresse na unidade de dor tor&#225;cica</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>602</fpage>
          <lpage>10</lpage>
          <volume>88</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>de Azevedo</surname>
              <given-names>JC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>F&#233;lix</surname>
              <given-names>RC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Correa</surname>
              <given-names>PL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Barbirato</surname>
              <given-names>GB</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dohmann</surname>
              <given-names>HF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>da Silva</surname>
              <given-names>PR</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Bassan R, Scofano M, Gamarskii R, Dohmann HF, Pimenta L, Volschan A, et al. A dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia: a import&#226;ncia de uma abordagem sistematizada. Arq Bras Cardiol. 2000; 74: 13-29.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>A dor tor&#225;cica na sala de emerg&#234;ncia: a import&#226;ncia de uma abordagem sistematizada</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>13</fpage>
          <lpage>29</lpage>
          <volume>74</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bassan</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Scofano</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gamarskii</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dohmann</surname>
              <given-names>HF</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Pimenta</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Volschan</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Tavel ME. Stress testing in cardiac evaluation: current concepts with enphasis on the ECG. Chest. 2001; 119: 907-25.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Stress testing in cardiac evaluation: current concepts with enphasis on the ECG</article-title>
          <source>Chest</source>
          <date>
            <year>2001</year>
          </date>
          <fpage>907</fpage>
          <lpage>25</lpage>
          <volume>119</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Tavel</surname>
              <given-names>ME</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Macaciel RM, Mesquita ET, Vivacqua R, Serra S, Campos A, Miranda M, et al. Safety, feasibility, and results of exercise testing for stratifying patients with chest pain in the emergency room. Arq Bras Cardiol. 2003; 81: 166-73.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Safety, feasibility, and results of exercise testing for stratifying patients with chest pain in the emergency room</article-title>
          <source>Arq Bras Cardiol</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>166</fpage>
          <lpage>73</lpage>
          <volume>81</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Macaciel</surname>
              <given-names>RM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mesquita</surname>
              <given-names>ET</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Vivacqua</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Serra</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Campos</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Miranda</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Nucifora G, Badano LP, Sarraf-Zadegan N, Karavidas A, Trocino G, Scaffidi G, et al. Comparison of early dobutamine stress echocardiography and exercise electrocardiographic testing for management of patients presenting to the emergency department with chest pain. Am J Cardiol. 2007; 100: 1068-73.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comparison of early dobutamine stress echocardiography and exercise electrocardiographic testing for management of patients presenting to the emergency department with chest pain</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>1068</fpage>
          <lpage>73</lpage>
          <volume>100</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Nucifora</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Badano</surname>
              <given-names>LP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sarraf-Zadegan</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Karavidas</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Trocino</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Scaffidi</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Ingkanisorn WP, Kwong RY, Bohme NS, Geller NL, Rhods KL, Dyke CK, et al. Prognosis of negative adenosine stress magnetic resonance in patients presenting to an emergency department with chest pain. J Am Coll Cardiol. 2006; 47: 1427-32.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Prognosis of negative adenosine stress magnetic resonance in patients presenting to an emergency department with chest pain</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2006</year>
          </date>
          <fpage>1427</fpage>
          <lpage>32</lpage>
          <volume>47</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Ingkanisorn</surname>
              <given-names>WP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kwong</surname>
              <given-names>RY</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bohme</surname>
              <given-names>NS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Geller</surname>
              <given-names>NL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rhods</surname>
              <given-names>KL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dyke</surname>
              <given-names>CK</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Udelson JE, Beshansky JR, Ballin DS, Feldman JA, Griffith JL, Handler J, et al. Myocardial perfusion imaging for evaluation and triage of patients with suspected acute cardiac ischemia: a randomized controlled trial. JAMA. 2002; 288: 2693-700.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Myocardial perfusion imaging for evaluation and triage of patients with suspected acute cardiac ischemia: a randomized controlled trial</article-title>
          <source>JAMA</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>2693</fpage>
          <lpage>700</lpage>
          <volume>288</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Udelson</surname>
              <given-names>JE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Beshansky</surname>
              <given-names>JR</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ballin</surname>
              <given-names>DS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Feldman</surname>
              <given-names>JA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Griffith</surname>
              <given-names>JL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Handler</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Erhardt L, Herlitz J, Bossaert L, Halinen M, Keltai M, Koster R, et al. Task force on the management of chest pain. Eur Heart J. 2002; 23: 1153-76.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Task force on the management of chest pain</article-title>
          <source>Eur Heart J</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>1153</fpage>
          <lpage>76</lpage>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Erhardt</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Herlitz</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bossaert</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Halinen</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Keltai</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Koster</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Cerqueira MD, Weissman NJ, Dilsizian W, Jacobs AK, Kaul S, Laskey WK, et al. Standardized myocardial segmentation and nomenclature for tomographic imaging of the heart a statement for healthcare professionals from the cardiac imaging committee of the Council on Clinical Cardiology of the American Heart Association. Circulation. 2002; 105: 539-42.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Standardized myocardial segmentation and nomenclature for tomographic imaging of the heart a statement for healthcare professionals from the cardiac imaging committee of the Council on Clinical Cardiology of the American Heart Association</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>2002</year>
          </date>
          <fpage>539</fpage>
          <lpage>42</lpage>
          <volume>105</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Cerqueira</surname>
              <given-names>MD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Weissman</surname>
              <given-names>NJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dilsizian</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jacobs</surname>
              <given-names>AK</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kaul</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Laskey</surname>
              <given-names>WK</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B11">
        <mixed-citation>11. Kontos MC, Jesse RL. Evaluation of the emergency department chest pain patient. Am J Cardiol. 2000; 85: 32B-39B.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Evaluation of the emergency department chest pain patient</article-title>
          <source>Am J Cardiol</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>32B</fpage>
          <lpage>39B</lpage>
          <volume>85</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kontos</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jesse</surname>
              <given-names>RL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B12">
        <mixed-citation>12. Varetto T, Cantalupi D, Altieri A, Orlandi C. Emergency room technetium-99m sestamibi imaging to rule out acute myocardial ischemic events in patients with nondiagnostic electrocardiograms. J Am Coll Cardiol. 1993; 22: 1804-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Emergency room technetium-99m sestamibi imaging to rule out acute myocardial ischemic events in patients with nondiagnostic electrocardiograms</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>1993</year>
          </date>
          <fpage>1804</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <volume>22</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Varetto</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Cantalupi</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Altieri</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Orlandi</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B13">
        <mixed-citation>13. Hilton TC, Thompson RC, Williams H, Saulors R, Fulmer H, Stowers SA. Technetium-99m sestamibi myocardial perfusion imaging in the emergency room evaluation of chest pain. J Am Coll Cardiol. 1994; 23: 1016-22.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Technetium-99m sestamibi myocardial perfusion imaging in the emergency room evaluation of chest pain</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>1994</year>
          </date>
          <fpage>1016</fpage>
          <lpage>22</lpage>
          <volume>23</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Hilton</surname>
              <given-names>TC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Thompson</surname>
              <given-names>RC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Williams</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Saulors</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fulmer</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stowers</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B14">
        <mixed-citation>14. Tatum JL, Jesse Rl, Kontos MC, Nicholson CS Schimidt KL, Roberts CS, et al. Comprehensive strategy for the evaluation and triage of the chest pain patient. Ann Emerg Med. 1997; 29: 116-25.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comprehensive strategy for the evaluation and triage of the chest pain patient</article-title>
          <source>Ann Emerg Med.</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>116</fpage>
          <lpage>25</lpage>
          <volume>29</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Tatum</surname>
              <given-names>JL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jesse</surname>
              <given-names>Rl</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kontos</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Nicholson</surname>
              <given-names>CS</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schimidt</surname>
              <given-names>KL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Roberts</surname>
              <given-names>CS</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B15">
        <mixed-citation>15. Kontos MC, Jesse RL, Anderson P, Schmidt KL, Ornato JP, Tatum JL. Comparison of myocardial perfusion imaging and cardiac troponin I in patients admitted to the emergency department with chest pain. Circulation. 1999; 99: 2073-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Comparison of myocardial perfusion imaging and cardiac troponin I in patients admitted to the emergency department with chest pain</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>2073</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <volume>99</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kontos</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jesse</surname>
              <given-names>RL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Anderson</surname>
              <given-names>P</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schmidt</surname>
              <given-names>KL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ornato</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tatum</surname>
              <given-names>JL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B16">
        <mixed-citation>16. Heller GV, Stowers SA, Hendel RC, Herman SD, Daher E, Ahlberg AW, et al. Clinical value of acute rest technetium-99m tetrofosmin tomographic myocardial perfusion imaging in patients with acute chest pain and nondiagnostic electrocardiograms. J Am Coll Cardiol. 1998; 31: 1011-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Clinical value of acute rest technetium-99m tetrofosmin tomographic myocardial perfusion imaging in patients with acute chest pain and nondiagnostic electrocardiograms</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>1011</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>31</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Heller</surname>
              <given-names>GV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stowers</surname>
              <given-names>SA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hendel</surname>
              <given-names>RC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Herman</surname>
              <given-names>SD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Daher</surname>
              <given-names>E</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ahlberg</surname>
              <given-names>AW</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B17">
        <mixed-citation>17. Zimmerman J, Fromm R, Meyer D, Boudreaux A, Wun CC, Smailling R, et al. Diagnostic marker cooperative study for the diagnosis of myocardial infarction. Circulation. 1999; 99: 1671-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Diagnostic marker cooperative study for the diagnosis of myocardial infarction</article-title>
          <source>Circulation</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>1671</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>99</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Zimmerman</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Fromm</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Meyer</surname>
              <given-names>D</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Boudreaux</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Wun</surname>
              <given-names>CC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Smailling</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B18">
        <mixed-citation>18. Schaeffer M, Brennan T, Hughes A, Gibler B, Gerson M. Resting radionuclide myocardial perfusion imaging in a chest pain center including an overnight delayed image acquisition protocol. J Nucl Med Technol. 2007; 35: 242-5.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Resting radionuclide myocardial perfusion imaging in a chest pain center including an overnight delayed image acquisition protocol</article-title>
          <source>J Nucl Med Technol</source>
          <date>
            <year>2007</year>
          </date>
          <fpage>242</fpage>
          <lpage>5</lpage>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Schaeffer</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brennan</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hughes</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gibler</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gerson</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B19">
        <mixed-citation>19. Kuikka JT, Yang J, Kiiliainen H. Physical performance of Siemens E. Cam gamma camera. Nucl Med Commun. 1998; 19: 457-62.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Physical performance of Siemens E. Cam gamma camera</article-title>
          <source>Nucl Med Commun</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>457</fpage>
          <lpage>62</lpage>
          <volume>19</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kuikka</surname>
              <given-names>JT</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Yang</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kiiliainen</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B20">
        <mixed-citation>20. Wagner A, Mahrholdt H, Holly TA, Elliott MD, Regenfus M, Parker M, et al. Contrast-enhanced MRI and routine single photon emission computed tomography (SPECT) perfusion imaging for detection of subendocardial myocardial infarcts: an imaging study. Lancet. 2003; 361: 374-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Contrast-enhanced MRI and routine single photon emission computed tomography (SPECT) perfusion imaging for detection of subendocardial myocardial infarcts: an imaging study</article-title>
          <source>Lancet</source>
          <date>
            <year>2003</year>
          </date>
          <fpage>374</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <volume>361</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Wagner</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Mahrholdt</surname>
              <given-names>H</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Holly</surname>
              <given-names>TA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Elliott</surname>
              <given-names>MD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Regenfus</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Parker</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B21">
        <mixed-citation>21. Kontos MC, Jesse RL, Schmidt KL, Ornato JP, Tatum JL. Value of acute rest sestamibi perfusion imaging for evaluation of patients admitted to the emergency department with chest pain. J Am Coll Cardiol. 1997; 30: 976-82.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Value of acute rest sestamibi perfusion imaging for evaluation of patients admitted to the emergency department with chest pain</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>1997</year>
          </date>
          <fpage>976</fpage>
          <lpage>82</lpage>
          <volume>30</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kontos</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jesse</surname>
              <given-names>RL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Schmidt</surname>
              <given-names>KL</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Ornato</surname>
              <given-names>JP</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Tatum</surname>
              <given-names>JL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B22">
        <mixed-citation>22. Allman K, Freedman S. Emergency department assessment of patients with acute chest pain: myocardial perfusion imaging, blood tests, or both? J Nucl Cardiol. 2004; 11: 87-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Emergency department assessment of patients with acute chest pain: myocardial perfusion imaging, blood tests, or both?</article-title>
          <source>J Nucl Cardiol</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>87</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <volume>11</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Allman</surname>
              <given-names>K</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Freedman</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B23">
        <mixed-citation>23. Kontos MC. Role of echocardiography in the emergency department for identifying patients with myocardial infarction and ischemia. Echocardiography. 1999; 16: 193-205.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Role of echocardiography in the emergency department for identifying patients with myocardial infarction and ischemia</article-title>
          <source>Echocardiography</source>
          <date>
            <year>1999</year>
          </date>
          <fpage>193</fpage>
          <lpage>205</lpage>
          <volume>16</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kontos</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Art&#237;culos Originales</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Utilizaci&#243;n de la centellograf&#237;a mioc&#225;rdica en reposo durante dolor tor&#225;cico para descartar infarto agudo de miocardio</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>FUNDAMENTO: La utilizaci&#243;n en los pacientes de la imagen de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica, adquirida durante episodio de dolor tor&#225;cico, es frecuente en la sala de emergencia. OBJETIVO: Evaluar las caracter&#237;sticas operacionales de la centellograf&#237;a con 99mTc-Tetrofosmin, durante episodio de dolor tor&#225;cico, para descartar el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio. M&#201;TODOS: Un total de 108 pacientes ingresados con dolor tor&#225;cico, o hasta tras 4 horas del t&#233;rmino de los s&#237;ntomas, con electrocardiograma no diagnostico, realizaron centellograf&#237;a en reposo y dosificaciones de troponina I. No se excluyeron a los pacientes con pasado de infarto de miocardio (IM) (24 pacientes). Se dosific&#243; troponina I al ingreso y tras 6 horas del ingreso. M&#233;dicos nucleares realizaron an&#225;lisis ciego de las im&#225;genes. Se confirm&#243; infarto de miocardio, con elevaci&#243;n de la troponina I mayor que tres veces el control. RESULTADOS: La imagen de perfusi&#243;n en reposo se mostr&#243; anormal en todos los seis pacientes con IM. S&#243;lo un paciente present&#243; imagen normal y elevaci&#243;n de la troponina. Otros 55 pacientes obtuvieron imagen positiva sin IM y 46 pacientes presentaron im&#225;genes y troponinas normales. La prevalencia de la enfermedad fue de un 6,5%. Fue de un 85,7% la sensibilidad de la imagen de reposo durante dolor tor&#225;cico para la evidencia de IM, y la especificidad de un 45,5%. El valor predictivo negativo fue de un 97,7%. CONCLUSI&#211;N: Pacientes sometidos al protocolo de dolor tor&#225;cico con centellograf&#237;a de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica demostraron un excelente valor predictivo negativo para la exclusi&#243;n del diagn&#243;stico de infarto de miocardio. Estos resultados sugieren que la imagen de perfusi&#243;n en reposo es una herramienta importante en la unidad de dolor tor&#225;cico.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Centellograf&#237;a</kwd>
        <kwd>reposo</kwd>
        <kwd>dolor de pecho</kwd>
        <kwd>enfermedad de las coronarias</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ART&#205;CULO ORIGINAL</bold>
      </p>
      <p><undefined id="add1-body2"/>Utilizaci&#243;n de la centellograf&#237;a mioc&#225;rdica en reposo durante dolor tor&#225;cico para descartar infarto agudo de miocardio</p>
      <p>
        <bold>Gustavo Borges Barbirato; Jader Cunha de Azevedo; Renata Christian Martins Felix; Patricia Lavatori Correa; Andr&#233; Volschan; Monica Viegas; Lucia Pimenta; Hans Fernando Rocha Dohmann; Evandro Tinoco Mesquita; Claudio Tinoco Mesquita</bold>
      </p>
      <p> Centro de Estudos do Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco (Procep), Rio de Janeiro, RJ - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p><bold>FUNDAMENTO:</bold> La utilizaci&#243;n en los pacientes de la imagen de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica, adquirida durante episodio de dolor tor&#225;cico, es frecuente en la sala de emergencia.</p>
      <p><bold>OBJETIVO:</bold> Evaluar las caracter&#237;sticas operacionales de la centellograf&#237;a con 99mTc-Tetrofosmin, durante episodio de dolor tor&#225;cico, para descartar el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio.</p>
      <p><bold>M&#201;TODOS:</bold> Un total de 108 pacientes ingresados con dolor tor&#225;cico, o hasta tras 4 horas del t&#233;rmino de los s&#237;ntomas, con electrocardiograma no diagnostico, realizaron centellograf&#237;a en reposo y dosificaciones de troponina I. No se excluyeron a los pacientes con pasado de infarto de miocardio (IM) (24 pacientes). Se dosific&#243; troponina I al ingreso y tras 6 horas del ingreso. M&#233;dicos nucleares realizaron an&#225;lisis ciego de las im&#225;genes. Se confirm&#243; infarto de miocardio, con elevaci&#243;n de la troponina I mayor que tres veces el control.</p>
      <p><bold>RESULTADOS:</bold> La imagen de perfusi&#243;n en reposo se mostr&#243; anormal en todos los seis pacientes con IM. S&#243;lo un paciente present&#243; imagen normal y elevaci&#243;n de la troponina. Otros 55 pacientes obtuvieron imagen positiva sin IM y 46 pacientes presentaron im&#225;genes y troponinas normales. La prevalencia de la enfermedad fue de un 6,5%. Fue de un 85,7% la sensibilidad de la imagen de reposo durante dolor tor&#225;cico para la evidencia de IM, y la especificidad de un 45,5%. El valor predictivo negativo fue de un 97,7%.</p>
      <p><bold>CONCLUSI&#211;N:</bold> Pacientes sometidos al protocolo de dolor tor&#225;cico con centellograf&#237;a de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica demostraron un excelente valor predictivo negativo para la exclusi&#243;n del diagn&#243;stico de infarto de miocardio. Estos resultados sugieren que la imagen de perfusi&#243;n en reposo es una herramienta importante en la unidad de dolor tor&#225;cico. (Arq Bras Cardiol 2009;92(4):262-267)</p>
      <p><bold>Palabras-clave:</bold> Centellograf&#237;a / miocardio, reposo, dolor de pecho, enfermedad de las coronarias.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La centellograf&#237;a de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica ha sido utilizada como una herramienta importante en la toma de decisi&#243;n de los pacientes en la emergencia cardiol&#243;gica. Su valor en el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio (IAM) y en el pron&#243;stico de los pacientes ingresados con s&#237;ndrome coronario agudo est&#225; establecido en la literatura con niveles de evidencia suficientes<sup>1</sup>. En el Brasil, se encuentra en evoluci&#243;n la experiencia en la utilizaci&#243;n de la medicina nuclear en pacientes de la emergencia. Una publicaci&#243;n reciente evidenci&#243; que la presencia de isquemia mioc&#225;rdica inducida por estr&#233;s, en pacientes ingresados con dolor tor&#225;cico y estratificados por la centellograf&#237;a de perfusi&#243;n, fue el factor de mayor valor predictivo en el pron&#243;stico en plazo promedio<sup>2</sup>. </p>
      <p>La Unidad de Dolor Tor&#225;cico es una forma sistematizada de atenci&#243;n al paciente con sospecha de s&#237;ndrome coronario agudo<sup>3</sup>. Al ingresar un paciente a la unidad de dolor tor&#225;cico, se inicia un proceso de investigaci&#243;n emple&#225;ndose el tiempo trascurrido desde los s&#237;ntomas iniciales; la presentaci&#243;n cl&#237;nica hasta el ingreso; y el electrocardiograma (generalmente situando al paciente en rutas investigativas), a fin de ofrecer el tratamiento m&#225;s adecuado, en tiempo h&#225;bil. El abordaje sistematizado de los pacientes con dolor tor&#225;cico reduce significativamente del 5% para un 0,5%<sup>3 </sup>el riesgo de liberarse del hospital, inadvertidamente, al paciente con IAM y angina inestable. El sistema de rutas permite, por medio de la realizaci&#243;n de electrocardiogramas y enzimas cardiacas seriadas, disminuir significativamente el riesgo de IAM. Ya la realizaci&#243;n de ex&#225;menes de estr&#233;s como la centellograf&#237;a mioc&#225;rdica ayuda a definir isquemia mioc&#225;rdica inducida por estr&#233;s<sup>2</sup>. El empleo de pruebas inductoras de isquemia mioc&#225;rdica en pacientes en la sala de emergencia puede reducir en hasta el 45% el n&#250;mero de internaciones hospitalarias. A causa de su bajo costo y gran disponibilidad, la prueba ergom&#233;trica ha sido empleada en varios estudios con un valor predictivo negativo de hasta el 98%. Sin embargo, en un estudio realizado en el Brasil, el 36% de los pacientes con dolor tor&#225;cico en la atenci&#243;n de emergencia no pudo realizar la prueba ergom&#233;trica, y el 16% present&#243; resultados inconclusivos<sup>4,5</sup>. Ecocardiograf&#237;a de estr&#233;s y resonancia magn&#233;tica cardiaca son herramientas que han sido aplicadas con sensibilidad semejantes a la de la centellograf&#237;a mioc&#225;rdica. No obstante, mientras que la primera es una t&#233;cnica operador-dependiente que requiere una ventana ac&#250;stica adecuada, la segunda tiene como limitaciones la claustrofobia, la limitaci&#243;n en usuarios de marcapaso y pr&#243;tesis met&#225;licas, adem&#225;s de la relativa escasez de estudios en la literatura<sup>6,7</sup>. La centellograf&#237;a mioc&#225;rdica ha sido incluida en muchos estudios sobre dolor tor&#225;cico en la sala de emergencia. Es tambi&#233;n uno de los pocos m&#233;todos validados en estudio multic&#233;ntrico controlado, que revel&#243; una reducci&#243;n del 20% en el n&#250;mero de internaciones sin aumento en la tasa de complicaciones cardiovasculares, raz&#243;n por la que se la incluy&#243; en el protocolo Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco<sup>8</sup>. </p>
      <p>Los pacientes con ruta investigativa negativa, y sometidos a la estratificaci&#243;n no-invasiva con centellograf&#237;a, siguen internados por un per&#237;odo m&#237;nimo de 12 horas para liberarse con seguridad<sup>2,4</sup>. Este per&#237;odo genera un costo significativo y nuevas estrategias de estratificaci&#243;n han sido desarrolladas, buscando mejorar la tasa costo-efectividad. La realizaci&#243;n de centellograf&#237;a en reposo durante episodios de dolor tor&#225;cico posee un elevado valor predictivo negativo permitiendo excluirse con seguridad el IAM como causador de los s&#237;ntomas del paciente. La sensibilidad de esta t&#233;cnica var&#237;a entre el 71% y el 88%. El valor predictivo negativo es del 100% en pacientes de bajo riesgo, siendo que la estratificaci&#243;n de los pacientes con dolor tor&#225;cico se puede todav&#237;a acelerar en hospitales que poseen este m&#233;todo disponible para los pacientes de la atenci&#243;n de emergencia<sup>1,3</sup>.</p>
      <p>En el a&#241;o de 2002, el Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco incorpor&#243; un servicio de medicina nuclear a su Unidad de Emergencia. Desde la disponibilidad del examen para los pacientes atendidos con dolor tor&#225;cico, desarrollamos un protocolo de evaluaci&#243;n de la capacidad de la centellograf&#237;a de perfusi&#243;n, teniendo en cuenta que durante el episodio de dolor tor&#225;cico sea posible excluir el diagn&#243;stico de IAM, aun tras 4 horas del desaparecimiento de los s&#237;ntomas. Este estudio tiene por objeto evaluar la utilizaci&#243;n de la centellograf&#237;a mioc&#225;rdica en reposo, durante dolor tor&#225;cico, para descartar infarto agudo de miocardio. </p>
      <p>
        <bold>M&#233;todos</bold>
      </p>
      <p>Se seleccionaron prospectivamente a 108 pacientes consecutivos, ingresados en la unidad de dolor tor&#225;cico del Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco, de noviembre de 2002 a marzo de 2004. Se tomaron en consideraci&#243;n las siguientes caracter&#237;sticas: dolor tor&#225;cico o tiempo de alivio del s&#237;ntoma <underline>&lt;</underline> 4 horas y ECG normal/inespec&#237;fico, que autorizaron su inclusi&#243;n en un protocolo de investigaci&#243;n, mediante formulario de consentimiento informado, aprobado por la Comisi&#243;n de &#201;tica e Investigaci&#243;n de la instituci&#243;n. Las informaciones de los pacientes se las incluyeron en un banco de datos Access para an&#225;lisis estad&#237;stico. </p>
      <p>Se realiz&#243; la centellograf&#237;a de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica con <sup>99m</sup>Tc-tetrofosmin en reposo (im&#225;genes adquiridas con sincronizaci&#243;n con electrocardiograma - gated). Se administraron 10-15 mCi para las im&#225;genes de reposo.</p>
      <p> Se adquirieron las im&#225;genes por medio de gamma c&#225;mara E-cam Duet (Siemens) con cristales de NaI de 1 pulgada, cerca de 45 a 90 minutos tras la administraci&#243;n venosa del radiof&#225;rmaco. Se realizaron las adquisiciones en dos detectores configurados a 90&#186;, con matriz 64x64, 64 proyecciones de 25 segundos. Hubo sincronizaci&#243;n de las im&#225;genes con el electrocardiograma para la adquisici&#243;n de las im&#225;genes con gated (gated SPECT) con divisi&#243;n del ciclo cardiaco en ocho intervalos.</p>
      <p>La reconstrucci&#243;n de las im&#225;genes se hizo por medio de retroproyecci&#243;n filtrada, utiliz&#225;ndose el filtro Butterworth con corte de 0,5 y orden de 5.</p>
      <p>Las im&#225;genes estaban posicionadas en tres ejes: eje corto transverso, eje largo vertical y eje largo horizontal. Los cortes tomogr&#225;ficos se analizaron con la divisi&#243;n del miocardio en 17 segmentos<sup>5</sup>. </p>
      <p>El procesamiento de las im&#225;genes de la funci&#243;n ventricular se realiz&#243; mediante el uso del software <italic>Quantitative Gated SPECT</italic> (QGS), con reconstrucci&#243;n tridimensional del ventr&#237;culo izquierdo para evaluaci&#243;n de la funci&#243;n ventricular, con an&#225;lisis de la fracci&#243;n de eyecci&#243;n, vol&#250;menes ventriculares, contractilidad y espesor mioc&#225;rdicos.</p>
      <p>Las im&#225;genes fueron evaluadas por m&#233;dicos nucleares experimentados, de modo ciego (no ten&#237;an informaciones sobre el cuadro cl&#237;nico del paciente). Los resultados las centellograf&#237;as quedaron a disposici&#243;n de los m&#233;dicos encargados del tratamiento de los pacientes. A prop&#243;sito de este estudio, se separaron las im&#225;genes en positivas o negativas, para isquemia/infarto de miocardio. Se tomaron como positivos los estudios que evidenciaron efectos de perfusi&#243;n asociados o no con anormalidades en la motilidad y/o espesor. Se consideraron todos los otros estudios como negativos<sup>6</sup>. No se excluyeron a los pacientes con infarto previo por representar una parte significativa de los pacientes con dolor tor&#225;cico y ECG no diagn&#243;stico. Eso significa que, al ingreso, la poblaci&#243;n inclu&#237;a pacientes de bajo y medio riesgo. </p>
      <p>Los pacientes que presentaron imagen de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica en reposo normal, as&#237; como dosificaciones de marcadores de necrosis mioc&#225;rdica y electrocardiograma seriados sin alteraciones, fueron sometidos a una estratificaci&#243;n con imagen de estr&#233;s f&#237;sico o farmacol&#243;gico. Se consideran a estos pacientes como de bajo riesgo, ya que presentan perfusi&#243;n mioc&#225;rdica en reposo normal, marcadores de necrosis y ECG seriado dentro de la normalidad. </p>
      <p>Se efectu&#243; el diagn&#243;stico de infarto de miocardio cuando el nivel s&#233;rico de la troponina cardiaca I (cTnI) fue mayor o igual a 0,6 ng/mL (l&#237;mite de detectabilidad de 0.1 ng/mL).</p>
      <p>Se presentaron los resultados como promedios &#177; desviaci&#243;n est&#225;ndar. Se calcularon las caracter&#237;sticas operacionales del SPECT para detecci&#243;n del infarto de modo est&#225;ndar, y expreso el intervalo de confianza al 95% (IC95%). Se utiliz&#243; el software SPSS para an&#225;lisis estad&#237;stico.</p>
      <p>
        <bold>Resultados </bold>
      </p>
      <p>Se incluyeron a 108 pacientes en el estudio (66 varones), con edad promedio de 61,3 &#177; 11 a&#241;os. El perfil cl&#237;nico de los pacientes est&#225; detallado en la <xref ref-type="table" rid="tab01-body2">Tabla 1</xref>. La muestra de pacientes analizados incluy&#243; a un total de 65 pacientes con historia pasada de enfermedad arterial coronaria (infarto agudo de miocardio, cirug&#237;a de revascularizaci&#243;n y angioplastia coronaria previos). De los 24 pacientes con infarto de miocardio previo, tres eran infartos sin supra ST y 21 con supra ST (ocho de pared anterior y 13 de pared inferior). </p>
      <table-wrap id="tab01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold> An&#225;lisis de la troponina cardiaca I</bold>
      </p>
      <p>Ninguno de los 108 pacientes incluidos en el estudio present&#243; alteraci&#243;n evolutiva electrocardiogr&#225;fica en el ECG en las primeras 12 horas. Presentaron diagn&#243;stico de infarto de miocardio el n&#250;mero de siete pacientes (6%), de acuerdo con niveles s&#233;ricos de troponina cardiaca I mayores que 0,5 ng/mL. De estos siete pacientes, cinco ya presentaban valores elevados de cTnI al ingreso, mientras que en los otros dos pacientes s&#243;lo las dosificaciones tard&#237;as se elevaron (9 horas tras el ingreso). La dosificaci&#243;n de cTnI al ingreso present&#243; una sensibilidad de un 68,8% y una especificidad del 99% para el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio. La <xref ref-type="fig" rid="es_a04fig01-body2">Figura 1</xref> evidencia la distribuci&#243;n de los valores de troponina cardiaca I de los 108 pacientes sometidos a la centellograf&#237;a incluidos en el estudio, al ingreso y tras 9 horas, respectivamente. </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_a04fig01-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gf01-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>
        <bold> An&#225;lisis de la perfusi&#243;n mioc&#225;rdica por la centellograf&#237;a</bold>
      </p>
      <p>De los 108 pacientes incluidos en el estudio, la cantidad de 78 (72%) presentaba dolor tor&#225;cico al momento de la administraci&#243;n del radiotrazador. Las im&#225;genes centellogr&#225;ficas en reposo, obtenidas durante el episodio de dolor tor&#225;cico, demostraron est&#225;ndar de perfusi&#243;n anormal en 61 pacientes y est&#225;ndar normal en 47 pacientes (43%). De los siete pacientes que presentaron IAM, se encontr&#243; una imagen centellogr&#225;fica de perfusi&#243;n anormal en seis casos (86%). Por otra parte, entre los 101 pacientes que presentaron marcadores de necrosis mioc&#225;rdica normales, la centellograf&#237;a estaba normal en 46 casos y anormal en 56. La <xref ref-type="table" rid="tab02-body2">Tabla 2</xref> detalla la correlaci&#243;n entre los hallazgos de la centellograf&#237;a y el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio. Las caracter&#237;sticas operacionales de la centellograf&#237;a de perfusi&#243;n durante episodio de dolor tor&#225;cico para el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio, sin supradesnivel del segmento ST, siguen a continuaci&#243;n: sensibilidad del 86% (IC95%: 49% - 99%), especificidad de 45% (IC95%: 36% - 55%), el valor predictivo negativo fue del 98% (IC95%: 89% - 100%) y el valor predictivo positivo fue del 10% (IC95%: 5% - 20%). La raz&#243;n de verosimilitud para una centellograf&#237;a positiva fue de 1,6 y la raz&#243;n de verosimilitud para una centellograf&#237;a negativa fue de 0,3.</p>
      <table-wrap id="tab02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gt02-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>An&#225;lisis de la funci&#243;n ventricular izquierda por la Centellograf&#237;a</bold>
      </p>
      <p>Las im&#225;genes de la funci&#243;n cardiaca analizadas por el Gated SPECT demostraron contractilidad anormal en 65 pacientes y est&#225;ndar en 43 pacientes. De los siete pacientes que presentaron IAM, se encontraron alteraciones de contractilidad y/o espesor en solamente dos casos. Por otra parte, entre los 101 pacientes que presentaron marcadores de necrosis mioc&#225;rdica normales, el Gated SPECT estaba normal en 60 casos y anormal en 41. La <xref ref-type="table" rid="tab02-body2">Tabla 2</xref> detalla la correlaci&#243;n entre los hallazgos del Gated SPECT y el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio. Las caracter&#237;sticas operacionales del an&#225;lisis de la funci&#243;n ventricular por el Gated SPECT para el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio sin supradesnivel del segmento ST fueron: sensibilidad del 29% (IC95%: 8% - 64%), especificidad del 38% (IC95%: 29% - 48%), el valor predictivo negativo fue del 89% (IC95%: 76% - 95%) y el valor predictivo positivo fue del 3% (IC95%: 1% - 10%). La raz&#243;n de verosimilitud para el Gated SPECT positivo fue de 1,8 y la raz&#243;n de verosimilitud para el Gated SPECT negativo fue de 0,4.</p>
      <p>Para ilustrar el valor de la t&#233;cnica, detallamos las im&#225;genes centellogr&#225;ficas de uno de los pacientes incluidos en el estudio. Se trata de un paciente de 67 a&#241;os, del sexo masculino, con dolor retroesternal opresivo, irradiado hacia el dorso, que duraba una hora al momento del ingreso en la sala de emergencia. El paciente era hipertenso y trataba dislipidemia. El ECG inicial se consider&#243; normal. La <xref ref-type="fig" rid="fig02-body2">Figura 2</xref> evidencia las im&#225;genes de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica obtenidas tras la administraci&#243;n del radiotrazador en reposo. Se observa un &#225;rea de hipoperfusi&#243;n extensa en el septo interventricular, la pared anterior, el &#225;pice y la pared inferior del ventr&#237;culo izquierdo. </p>
      <fig id="fig02-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gf02-es.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La evaluaci&#243;n convencional del paciente con dolor tor&#225;cico en la sala de emergencia est&#225; conformada por anamnesis, examen f&#237;sico, electrocardiograma y dosificaci&#243;n de los marcadores de necrosis mioc&#225;rdica<sup>6</sup>. Este abordaje, pese a su exactitud, acarrea un retardo en la liberaci&#243;n de pacientes con bajo riesgo, hasta que las dosificaciones de marcadores de necrosis excluyan la presencia de injuria mioc&#225;rdica. Se introduzco la centellograf&#237;a de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica en el ambiente de la sala de emergencia con objetivo de acelerar la evaluaci&#243;n de pacientes con bajo riesgo de s&#237;ndrome coronario agudo, sobre todo en los pacientes con ECG normal o no diagn&#243;stico<sup>7</sup>. Diversos estudios observacionales evidenciaron un alto valor predictivo de la centellograf&#237;a en este marco, confirm&#225;ndose la ausencia de infarto de miocardio o de eventos cardiacos subsecuentes<sup>7-11</sup>. En un estudio multic&#233;ntrico, randomizado, realizado en los Estados Unidos, la incorporaci&#243;n de la centellograf&#237;a a la estrategia convencional de evaluaci&#243;n de dolor tor&#225;cico en la sala de emergencia posibilit&#243; la determinaci&#243;n de la presencia o ausencia de isquemia mioc&#225;rdica m&#225;s precozmente, facilitando el triaje precoz y reduciendo el tiempo de observaci&#243;n en las unidades de dolor tor&#225;cico<sup>12</sup>. </p>
      <p>Respecto a la sensibilidad para detecci&#243;n de infarto de miocardio, Kontos et al.<sup>11</sup> relataron que la centellograf&#237;a en reposo con sestamibi present&#243; una sensibilidad del 92% para infarto agudo de miocardio, cuando realizada precozmente en la sala de emergencia, comparada a una sensibilidad de s&#243;lo el 39% para a troponina inicial<sup>11</sup>. Algunos estudios llegan a mencionar que no se alcanza la sensibilidad &#243;ptima de la troponina con menos de 18 horas del inicio de los s&#237;ntomas<sup>13-18</sup>. En nuestro estudio, revelamos que la dosificaci&#243;n de troponina I al ingreso present&#243; una sensibilidad del 68,8% comparada a una sensibilidad del 86% de la centellograf&#237;a, durante el dolor tor&#225;cico. La imagen de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica en reposo estaba anormal en seis de los siete pacientes con infarto del miocardio. Solamente un paciente present&#243; centellograf&#237;a de perfusi&#243;n mioc&#225;rdica (CPM) normal y elevaci&#243;n de la troponina. Este paciente presentaba la funci&#243;n global y segmentar del ventr&#237;culo izquierdo normal y present&#243; elevaci&#243;n modesta de la troponina I (&lt; 10 ng/mL). La explicaci&#243;n m&#225;s probable para estos hallazgos es de que el &#225;rea en riesgo haya sido peque&#241;a, ya que la resoluci&#243;n espacial de la centellograf&#237;a tomogr&#225;fica en aparatos como el utilizado en nuestro estudio es de aproximadamente 10x10x10 mm<sup>19</sup>. </p>
      <p>Algunos estudios de imagen revelan que cerca del 13% de los infartos subendoc&#225;rdicos con ECG normal son detectados por la resonancia magn&#233;tica, pero est&#225;n abajo del l&#237;mite de resoluci&#243;n de la gamma c&#225;mara<sup>20</sup>. Sin embargo, estos peque&#241;os infartos pueden no presentar impacto pron&#243;stico, tom&#225;ndose en cuenta la excelente capacidad pron&#243;stica evidenciada por la centellograf&#237;a, durante el episodio de dolor tor&#225;cico observado en diversos estudios<sup>4</sup>. Como las evidencias que ten&#237;amos para utilizar este m&#233;todo eran, hasta ahora, experiencias descritas en centros de referencia en el extranjero, as&#237;, estos datos sugieren que nuestra experiencia es similar y favorable al empleo de esta t&#233;cnica, cuando disponible. </p>
      <p> El protocolo utilizado anteriormente establece un per&#237;odo de hasta 4 horas de remisi&#243;n de los s&#237;ntomas como seguro para excluir un cuadro de IAM. Otros autores describieron experiencias diferentes con el tiempo de t&#233;rmino del cuadro de dolor tor&#225;cico para la inyecci&#243;n del radiotrazador<sup>10</sup>. La sensibilidad de la t&#233;cnica reduce en proporci&#243;n directa al tiempo transcurrido tras el desaparecimiento de los s&#237;ntomas<sup>11</sup>. Este tipo de protocolo parte del principio de que la primera manifestaci&#243;n existente en la cascada de isquemia mioc&#225;rdica es la disminuci&#243;n en la perfusi&#243;n para el m&#250;sculo cardiaco. Este evento precede los s&#237;ntomas as&#237; como las alteraciones electrocardiogr&#225;ficas y ecocardiogr&#225;ficas. Al inyectarse el radiof&#225;rmaco (<sup>99m</sup>Tc - Sestamibi o Tetrofosmin), necesitamos que la membrana celular mioc&#225;rdica est&#233; &#237;ntegra para su pasaje, lo que no ocurre durante un evento coronario isqu&#233;mico agudo<sup>4,5</sup>. El resultado final es una imagen centellogr&#225;fica en reposo con &#225;reas de hipocaptaci&#243;n donde se perjudica la perfusi&#243;n. Esta evaluaci&#243;n nos permite excluir y pronosticar los eventos adversos adem&#225;s de reinternaciones futuras<sup>2</sup>. La permanencia de los pacientes para el cumplimento de una ruta investigativa en ambiente hospitalario genera un costo al hospital y a los seguros de salud, que pueden perjudicar el sistema de salud mismo. Hay evidencias que revelan la tasa costo-efectividad positiva del protocolo de inyecci&#243;n en el dolor tor&#225;cico<sup>6</sup>. La CPM en reposo tras dolor tor&#225;cico, tambi&#233;n posee valor pron&#243;stico importante, permaneciendo la mayor&#237;a de los pacientes libre de eventos por un periodo de hasta un mes<sup>6</sup>. Algunos estudios, como el de Kontos et al.<sup>21</sup>, emplearon el Gated SPECT como parte del criterio para se&#241;alar el examen como alterado. De esa manera, s&#243;lo los ex&#225;menes con defectos de perfusi&#243;n asociados a alteraciones en la motilidad o el espesor parietal se considerar&#237;an como alterados. En el presente estudio, revelamos porque se abandon&#243; el Gated como criterio de positividad en la inyecci&#243;n durante dolor tor&#225;cico. Es decir, como se realiza la imagen en un intervalo de tiempo tras la administraci&#243;n del radiotrazador, la alteraci&#243;n contr&#225;ctil puede no persistir por tiempo suficiente para ser detectable durante la adquisici&#243;n de las im&#225;genes, hecho corroborado por la baja sensibilidad del Gated en nuestra muestra. La baja especificidad tambi&#233;n es comprensible una vez que no excluimos pacientes con infarto previo o revascularizaci&#243;n mioc&#225;rdica previa, lo que puede ocasionar la presencia de alteraciones contr&#225;ctiles que no se relacionan con un nuevo episodio agudo o movilidad an&#243;mala del septo interventricular, respectivamente. En general, los pacientes con infarto previo no son buenos candidatos para inyecci&#243;n del radiotrazador durante dolor tor&#225;cico, ya que presentan mayor probabilidad de presentar s&#237;ndrome coronario agudo. Hay, adem&#225;s de ello, la posibilidad de alteraciones perfusionales resultar de eventos previos. Sin embargo, en ambos casos, el examen puede todav&#237;a suministrar informaciones diagn&#243;sticas adicionales; tanto ante el conocimiento del &#225;rea infartada previa, como la posibilidad de los pacientes presentar una evaluaci&#243;n de imagen previa normal<sup>22</sup>. </p>
      <p>Otras t&#233;cnicas como la ecocardiograf&#237;a han revelado buena exactitud en la evaluaci&#243;n de dolor tor&#225;cico en la sala de emergencia, identificando los pacientes con infarto y en riesgo de eventos. En un an&#225;lisis de 16 estudios totalizando m&#225;s de 1300 pacientes, se observ&#243; una sensibilidad del 93% y una especificidad del 71% para la ecocardiograf&#237;a. A pesar de la limitaci&#243;n de la ventana ac&#250;stica en algunos pacientes, se puede considerar la t&#233;cnica similar a la centellograf&#237;a, cuando en manos de ecocardiografistas experimentados<sup>23</sup>. Otras t&#233;cnicas como score de calcio, angiotomograf&#237;a de coronarias y resonancia magn&#233;tica, todav&#237;a no presentan estudios suficientes para que se tomen recomendaciones firmes respecto al paciente que ingresa a la unidad de emergencia con dolor agudo y ECG no diagn&#243;stico. </p>
      <p>En conclusi&#243;n, se analiz&#243; en este estudio la utilizaci&#243;n de la centellograf&#237;a con <sup>99m</sup>Tc-Tetrofosmin en reposo en los pacientes con episodio de dolor tor&#225;cico, a fin de descartar el diagn&#243;stico de infarto agudo de miocardio. La incorporaci&#243;n de esta t&#233;cnica a la estrategia de evaluaci&#243;n del dolor tor&#225;cico en la sala de emergencia parece excluir, con seguridad, la presencia de infarto de miocardio, y reduce internaciones desnecesarias adem&#225;s de mejorar la efectividad del proceso de triaje en la sala de emergencia. </p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Original Articles</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Use of resting myocardial scintigraphy during chest pain to exclude diagnosis of acute myocardial infarction</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>BACKGROUND: Images of myocardial perfusion taken during an episode of chest pain have been used for patients in the emergency department. OBJECTIVE: To evaluate the operating characteristics of 99mTc-Tetrofosmin scintigraphy during an episode of chest pain to exclude the diagnosis of acute myocardial infarction. METHODS: One hundred and eight patients admitted with chest pain, or up to four hours after the end of symptoms and nondiagnostic electrocardiogram, underwent resting scintigraphy and measurement of troponin I concentrations. Patients with a history of myocardial infarction (MI) were not excluded (24 patients). Troponin I concentrations were determined at admission and 6 hours later. Nuclear physicians performed a blind analysis of the images, and myocardial infarction was confirmed whenever troponin I level increase was three times that of the control. RESULTS: Resting perfusion image was abnormal in all 6 patients with MI. Only 1 patient had a normal image and increased troponin levels. Fifty-five patients had positive images without MI, and 46 patients had normal images and troponin levels. The prevalence of the disease was 6.5%. The sensitivity and specificity of the resting images during an episode of chest pain to diagnose MI was 85.7% and 45.5%, respectively. The negative predictive value was 97.7%. CONCLUSION: Patients undergoing chest pain protocol with SPECT showed an excellent negative predictive value to exclude diagnosis of myocardial infarction. These results suggest that resting perfusion image is an important tool at the chest pain unit.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Radionuclide imaging</kwd>
        <kwd>rest</kwd>
        <kwd>chest pain</kwd>
        <kwd>coronary disease</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>ORIGINAL ARTICLE</bold>
      </p>
      <p><undefined id="topo-body3"/>Use of resting myocardial scintigraphy during chest pain to exclude diagnosis of acute myocardial infarction</p>
      <p>
        <bold>Gustavo Borges Barbirato; Jader Cunha de Azevedo; Renata Christian Martins Felix; Patricia Lavatori Correa; Andr&#233; Volschan; Monica Viegas; Lucia Pimenta; Hans Fernando Rocha Dohmann; Evandro Tinoco Mesquita; Claudio Tinoco Mesquita</bold>
      </p>
      <p>Centro de Estudos do Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco (Procep), Rio de Janeiro, RJ - Brazil</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>SUMMARY</bold>
      </p>
      <p><bold>BACKGROUND:</bold> Images of myocardial perfusion taken during an episode of chest pain have been used for patients in the emergency department.</p>
      <p><bold>OBJECTIVE:</bold> To evaluate the operating characteristics of <sup>99m</sup>Tc-Tetrofosmin scintigraphy during an episode of chest pain to exclude the diagnosis of acute myocardial infarction.</p>
      <p><bold>METHODS:</bold> One hundred and eight patients admitted with chest pain, or up to four hours after the end of symptoms and nondiagnostic electrocardiogram, underwent resting scintigraphy and measurement of troponin I concentrations. Patients with a history of myocardial infarction (MI) were not excluded (24 patients). Troponin I concentrations were determined at admission and 6 hours later. Nuclear physicians performed a blind analysis of the images, and myocardial infarction was confirmed whenever troponin I level increase was three times that of the control.</p>
      <p><bold>RESULTS:</bold> Resting perfusion image was abnormal in all 6 patients with MI. Only 1 patient had a normal image and increased troponin levels. Fifty-five patients had positive images without MI, and 46 patients had normal images and troponin levels. The prevalence of the disease was 6.5%. The sensitivity and specificity of the resting images during an episode of chest pain to diagnose MI was 85.7% and 45.5%, respectively. The negative predictive value was 97.7%.</p>
      <p><bold>CONCLUSION:</bold> Patients undergoing chest pain protocol with SPECT showed an excellent negative predictive value to exclude diagnosis of myocardial infarction. These results suggest that resting perfusion image is an important tool at the chest pain unit. (Arq Bras Cardiol 2009;92(4):255-260)</p>
      <p><bold>Key words:</bold> Radionuclide imaging/myocardial; rest; chest pain; coronary disease.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>Myocardial perfusion scintigraphy has been used as a valuable tool to guide treatment decisions of patients admitted to the cardiac emergency department. Its value for acute myocardial infarction (AMI) diagnosis and for prognosis of patients admitted with acute coronary syndrome has been described in the literature with sufficient levels of evidence<sup>1</sup>. In Brazil, experience in using nuclear medicine for patients at the emergency department is evolving. A recent publication has shown that the presence of stress-induced myocardial ischemia in patients admitted with chest pain and risk stratified using perfusion scintigraphy was the factor with the highest predictive value in medium-term prognosis<sup>2</sup>.</p>
      <p>The systematic approach followed at the chest pain unit allows to provide care to the patient with suspected acute coronary syndrome<sup>3</sup>. When a patient is admitted to the chest pain unit, an investigative process starts by taking into consideration time elapsed from symptom onset, clinical presentation at admission and electrocardiogram findings (typically the patient goes through an investigative route) to provide timely and adequate treatment. The systematic approach towards the chest pain patient significantly reduces, from 5 to 0.5%<sup>3</sup>, the risk of the patient with AMI and unstable angina being inadvertently discharged from the emergency unit. By using electrocardiograms and serial cardiac enzymes, the investigative route system allows to significantly reduce the risk of AMI, whereas stress examinations such as myocardial scintigraphy help to define stress-induced myocardial ischemia<sup>2</sup>. At the emergency unit, the use of provocative testing for myocardial ischemia can reduce by 45% the number of admissions. Since it is inexpensive and largely available, exercise stress testing has been employed in several studies with a negative predictive value of up to 98%. However, in a study conducted in Brazil, 36% of the patients presenting with chest pain to the emergency department were not able to undergo the test and 16% had non-conclusive results<sup>4,5</sup>. </p>
      <p>Stress echocardiography and cardiac magnetic resonance are tools with sensitivity similar to that of myocardial scintigraphy; however, whereas the former is an operator-dependent technique that demands an adequate acoustic window, claustrophobia, use of pacemakers and metal prostheses, as well as a relative lack of studies, are limitations that preclude the use of the latter<sup>6,7</sup>.</p>
      <p>Myocardial scintigraphy has been included in many studies on chest pain in the emergency department, and it is one of the few methods validated for case-control multicentric studies that has shown a 20% reduction in the number of admissions with no increase in the rate of cardiovascular complications. For this reason it has been included as part of the protocol at our institution (<italic>Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco</italic>)<sup>8</sup>. </p>
      <p>Patients with negative investigative routes who have undergone non-invasive scintigraphy for risk stratification remain at the hospital at least 12 hours before they can be safely discharged<sup>2,4</sup>. The length of stay represents a significant cost burden, and new strategies are being developed aiming at improving this cost-benefit relationship. Resting scintigraphy performed during chest pain episodes has a high negative predictive value, making it possible to safely dismiss the hypothesis of AMI as the cause of patient symptoms. The sensitivity of this technique ranges from 71% to 88%, and the negative predictive value is 100% in low-risk patients; therefore, risk stratification of chest pain patients can be optimized in hospitals providing this diagnostic technique at the emergency department<sup>1,3</sup>. </p>
      <p>In 2002, our institution (<italic>Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco</italic>) added a nuclear medicine service to its Emergency Care Unit. The availability of the technique for patients presenting with chest pain allowed us to design an evaluation protocol to assess whether perfusion scintigraphy performed during the pain episodes is useful in dismissing diagnosis of AMI even 4 hours after symptom onset. The objective of this study is to evaluate the usefulness of resting myocardial scintigraphy during an episode of chest pain to dismiss the possibility of acute myocardial infarction. </p>
      <p>
        <bold>Patients and methods</bold>
      </p>
      <p>From November 2002 to March 2004, 108 prospectively selected patients were admitted to the chest pain unit of the <italic>Hospital Pr&#243;-Card&#237;aco</italic> with chest pain or time to symptom relief <underline>&lt;</underline> 4 hours and normal/nonspecific ECG; patients agreed to be included in the research protocol by signing the free informed consent form approved by the institution's research ethics committee. Patient data were included in a database (Access) for statistical analysis purposes. </p>
      <p>Resting myocardial perfusion scintigraphy was perfomed with <sup>99m</sup>Tc-tetrofosmin (electrocardiogram-synchronized gated images).</p>
      <p>Initial resting images were acquired using 10 to 15 mCi activity level. Images were acquired using a Siemens e.cam (duet) gamma camera with one-inch Nal crystals, approximately 45 to 90 minutes after venous administration of the radiopharmaceutical agent. Images were acquired using two detectors configurated at 90&#186;, with a 64x64 matrix and 64 25-second projections. Images were synchronized with the ECG in order to acquire the gated images (gated SPECT) with 8 frames per cardiac cycle.</p>
      <p>Image reconstruction was carried out by filtered backprojections with a fifth-order Butterworth filter and cutoff frequency set at 0.5.</p>
      <p>Images were arranged into three axes: a short transversal axis, a long vertical axis and a long horizontal axis. Tomographic slices were evaluated by dividing the myocardium into 17 segments<sup>5</sup>.</p>
      <p>The processing of ventricular function images was carried out using the Quantitative Gated SPECT (QGS) software with left ventricle tridimensional reconstruction, analysis of the ejection fraction, ventricular volumes, myocardial contractility and thickness.</p>
      <p>Images were analyzed by experienced nuclear physicians in a blinded fashion (they did not have any information on the clinical status of the patient). Results of scintigraphy tests were forwarded to the physicians in charge of treating patients. For the purposes of this study, images were dichotomized into positive or negative for ischemia/myocardial infarction. Findings showing perfusion defects associated or not with abnormal motility and/or wall thickness were considered positive. All other findings were considered negative<sup>6</sup>. Patients with previous infarction were not excluded as they represented a significant portion of patients presenting with chest pain and nondiagnostic ECG, which means that, at admission, this population consisted of low- and medium-risk patients. </p>
      <p>Patients with normal resting myocardial perfusion images, and no abnormalities in the levels of myocardial necrosis markers and serial electrocardiogram, underwent risk stratification with physical or pharmacological stress imaging. These are considered to be low-risk patients, as their resting myocardial perfusion, necrosis markers and serial ECG findings showed no abnormalities. </p>
      <p>Diagnosis of myocardial infarction was confirmed whenever the serum cardiac Troponin measurement (cTnI) was equal to or greater than 0.6 ng/ml (cutoff value of 0.1 ng/ml).</p>
      <p>Results were presented as means &#177; standard deviations. SPECT operating characteristics were calculated to detect infarction in the standard manner, and a 95% confidence interval was used (CI 95%). The SPSS software was used for statistical analysis.</p>
      <p>
        <bold>Results</bold>
      </p>
      <p>The study consisted of 108 patients (66 men) with a mean age of 61.3 &#177; 11 years. <xref ref-type="table" rid="tab1-body3">Table 1</xref> displays the clinical profile of these patients. Patient sample included a total of 65 individuals with previous history of coronary artery disease (acute myocardial infarction, revascularization surgery and coronary angioplasty). Of the 24 patients with previous myocardial infarction, three were diagnosed with non-ST-elevation and 21 with ST-elevation (eight cases of anterior wall and 13 of inferior wall). </p>
      <table-wrap id="tab1-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Cardiac troponin I analysis</bold>
      </p>
      <p>None of the 108 patients developed alterations in the ECG within the first 12 hours, and seven of them (6%) were diagnosed as having myocardial infarction as their serum levels of Cardiac Troponin were greater than 0.5 ng/ml. Of these seven patients, five already had high values of cTnI at admission, whereas in the other two only the late measurements were high (9 hours after hospital admission). Cardiac Troponin measurements at admission had a 68.8% sensitivity and a 99% specificity for diagnosing acute myocardial infarction. <xref ref-type="fig" rid="en_a04fig01-body3">Figure 1</xref> shows the distribution of Cardiac Troponin I values at admission and nine hours later of the 108 patients who underwent scintigraphy, respectively. </p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_a04fig01-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gf01-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>
        <bold>Analysis of myocardial perfusion by scintigraphy</bold>
      </p>
      <p>Of the 108 study patients, 78 (72%) had chest pain when the radiotracer was administered. Resting scintigraphy images acquired during the chest pain episode showed abnormal perfusion patterns in 61 patients and normal pattern in 47 patients (43%). Of the seven patients who suffered AMI, six (86%) had abnormal scintigraphy perfusion imaging. On the other hand, among the 101 patients whose myocardial necrosis marker levels were normal, scintigraphy images were normal in 46 cases and abnormal in 56. <xref ref-type="table" rid="tab2-body3">Table 2</xref> shows the correlation between scintigraphy findings and the diagnosis of acute myocardial infarction. The operating characteristics of perfusion scintigraphy during an episode of chest pain for the diagnosis of non-ST-elevation acute myocardial infarction were: 86% sensitivity (CI 95%: 49% - 99%), 45% specificity (CI 95%: 36% - 55%), 98% negative predictive value (CI 95%: 89% - 100%), and 10% positive predictive value (CI 95%: 5% - 20%). The likelihood ratio for a positive scintigraphy was 1.6, and the likelihood ratio for a negative scintigraphy was 0.3.</p>
      <table-wrap id="tab2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gt02-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Analysis of left ventricular function by scintigraphy</bold>
      </p>
      <p>Images of cardiac function analyzed by gated SPECT showed abnormal contractility in 65 patients and no abnormalities in 43 patients. Of the seven patients with AMI, only two had abnormal wall contractility and/or thickness. On the other hand, among the 101 patients whose myocardial necrosis marker levels were normal, gated SPECT images were normal in 60 cases and abnormal in 41. <xref ref-type="table" rid="tab2-body3">Table 2</xref> shows the correlation between gated SPECT findings and the diagnosis of acute myocardial infarction. The operating characteristics of ventricular function analysis by gated SPECT for the diagnosis of non-ST-elevation acute myocardial infarction were: 29% sensitivity (CI 95%: 8% - 64%), 38% specificity (CI 95%: 29% - 48%), 89% negative predictive value (CI 95%: 76% - 95%), and 3% positive predictive value (CI 95%: 1% - 10%). The likelihood ratio for the positive gated SPECT was 1.8, and the likelihood ratio for the negative gated SPECT was 0.4.</p>
      <p>To illustrate the value of the technique, we show the scintigraphy images of one of the study patients. It is the case of a 67-year-old male patient presenting with retrosternal oppressive pain radiating to the back and that had started one hour before admission to the emergency unit. The patient was hypertensive and dyslipidemic. Initial ECG was considered normal. <xref ref-type="fig" rid="fig2-body3">Figure 2</xref> presents images of myocardial perfusion acquired after administration of the radiotracer at rest. A large area of reduced perfusion is seen in the interventricular septum, anterior wall, apex and lower wall of the left ventricle.</p>
      <fig id="fig2-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-04-0269-00004-gf02-en.jpg"/></fig>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>At the emergency room, conventional evaluation of the chest pain patient consists of history taking, physical examination, electrocardiogram and measurements of myocardial necrosis markers<sup>6</sup>. Despite being accurate, this approach delays the discharge of low-risk patients until the measurements of necrosis markers dismiss the presence of myocardial injury. Myocardial perfusion scintigraphy was introduced to the emergency room in order to speed up the evaluation of patients at low risk of having an acute coronary syndrome, especially those patients with normal or non-diagnostic ECGs<sup>7</sup>. Several observational studies have shown that scintigraphy has a high predictive value in this context to confirm the absence of myocardial infarction or subsequent cardiac events<sup>7-11</sup>. In a multicenter randomized study conducted in the United States, the addition of scintigraphy to the conventional approach to evaluating chest pain in the emergency room made it possible to determine earlier either the presence or absence of myocardial ischemia, thus facilitating early screening and reduction of time spent at chest pain observation units<sup>12</sup>. </p>
      <p>As to sensitivity to detect myocardial infarction, Kontos et al<sup>11</sup> reported that resting scintigraphy with sestamibi had a 92% sensitivity when performed early in the emergency room, compared to a sensitivity of only 39% of the initial troponin measurement<sup>11</sup>. Some studies even mention that optimal sensitivity of troponin is not reached before 18 hours of symptom onset<sup>13-18</sup>. In our study, we found that Troponin I measurements at admission had a sensitivity of 68.8% compared to a 86% sensitivity of scintigraphy during chest pain. Resting myocardial perfusion images were abnormal in six of the seven patients with myocardial infarction. Only 1 patient presented a normal MPS and increased troponin level. This patient's global and segmental left ventricular function was normal and he had a slight elevation of troponin I level (&lt;10 ng/ml). The most likely explanation for these findings is that the myocardial area at risk was small, since the spatial resolution of tomographic scintigraphy in devices as the one used in our study is approximately 10x10x10mm<sup>19</sup>. Some imaging studies have shown that approximately 13% of the subendocardial infarctions with normal ECG are detected by magnetic resonance, but they are below the resolution cutoff value of the gamma camera<sup>20</sup>. However, these small infarctions may not have prognostic impact, considering the excellent prognostic capacity shown by scintigraphy during chest pain episodes as reported by several studies<sup>4</sup>. Since until now, the evidence available confirming the use of this method was from reports of cases from reference centers abroad, these data suggest that our experience is similar and is favorable to employing this technique wherever available. </p>
      <p>The above protocol defines a period of up to four hours for symptom remission to take place before the possibility of AMI can be safely dismissed. Other authors have reported different experiences with some time elapsed after the end of chest pain before radiotracer injection<sup>10</sup>. The reduction in technique sensitivity is directly proportional to time elapsed after symptom remission<sup>11</sup>. This type of protocol establishes that a reduction in myocardial perfusion is the first manifestation of the ischemic cascade. This event precedes symptoms, as well as electrocardiographic and echocardiographic abnormalities. When injecting the radiopharmaceutical (<sup>99m</sup>Tc - Sestamibi or Tetrofosmin), the myocardial cellular membrane must be intact for the radiopharmaceutical agent to go through, which is not the case during an acute ischemic coronary event<sup>4,5</sup>. The final result is a resting scintigraphic image with areas of reduced uptake where perfusion is impaired. This evaluation allows us to dismiss and prognose adverse events and future hospitalizations<sup>2</sup>. The admission of patients to undergo an investigative route generates costs to both the hospital and health insurance companies, which can have negative impacts on the health system. There is evidence corroborating the cost-benefit of the injection protocol for chest pain<sup>6</sup>. Resting MPS after chest pain also has an important prognostic value as most patients remain without any events for up to one month<sup>6</sup>.</p>
      <p>Some studies, such as that of Kontos et al<sup>21</sup>, have employed Gated SPECT as one of the criteria to determine the test as being abnormal; therefore, only the tests with perfusion defects associated with abnormalities in wall motility or thickening would be considered as abnormal. In our study, we showed the reason why gated imaging was excluded as a criterion for determining a positive result in radiotracer injection during chest pain - since the image is obtained some time after the administration, the alteration in contractility may not persist long enough to be detected during image acquisition. This is corroborated by the low sensitivity of gated imaging in our sample. The low specificity is also understandable, since we have not excluded patients with previous infarction or myocardial revascularization, which can result in contractile alterations that do not correlate with a new acute episode or abnormal movement of the interventricular septum, respectively. In general, patients with previous myocardial infarction are not good candidates for radiotracer injection during an episode of chest pain, since they are more likely to be undergoing an acute coronary syndrome and due to the probability that the perfusion alterations are the result from previous events; however, the test can still provide additional diagnostic information when the previously infarcted area is known, or if the patients have an evaluation of a previous normal image<sup>22</sup>. Other techniques, such as echocardiography, have shown good accuracy in assessing chest pain in the emergency room by identifying myocardial infarction patients and at risk of events. In an analysis consisting of 16 studies and more than 1,300 patients, echocardiography had a sensitivity of 93% and a specificity of 71%. Despite the acoustic window limitation, in some patients the technique can be considered similar to scintigraphy when performed by experienced echocardiographists<sup>23</sup>. Other techniques such as calcium scoring, coronary angiotomography and magnetic resonance have not yet been sufficiently studied so as to provide sound recommendations for the management of the patient presenting to the emergency unit with acute pain and non-diagnostic ECG. </p>
      <p>In short, this study evaluated the use of resting scintigraphy with <sup>99m</sup>Tc-Tetrofosmin in patients undergoing chest pain to exclude the diagnosis of acute myocardial infarction. The incorporation of this technique into the strategy for emergency room evaluation of the chest pain patient seems to safely exclude the presence of myocardial infarction, thus reducing unnecessary admissions and improving the effectiveness of the screening process. </p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
