<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">r8WB3XMjnQ4BvXh7xX8VNNh</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00015</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000300015</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09200315</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000300015</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Relato de Caso</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>Cardiomiopatia hipertr&#243;fica e taquiarritmias detectadas por marcapasso</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Baranchuk</surname>
            <given-names>Adrian</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Divakaramenon</surname>
            <given-names>Syamkumar</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Ribas</surname>
            <given-names>Sebastian</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Morillo</surname>
            <given-names>Carlos A.</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff02"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff02">
        <addr-line>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">McMaster University</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Hamilton General Hospital </institution>
        <institution content-type="orgdiv2">Arrhythmia Service</institution>
        <country country="CA">Canada</country>
      </aff>
      <aff id="aff01">
        <institution content-type="orgname">Queen's University</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Kingston General Hospital </institution>
        <institution content-type="orgdiv2">Arrhythmia Service</institution>
        <country country="">Canad&#225;</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>03</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>92</volume>
      <issue>3</issue>
      <fpage>e40</fpage>
      <lpage>e42</lpage>
      <history>
        <date date-type="received">
          <day>16</day>
          <month>08</month>
          <year>2007</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>25</day>
          <month>10</month>
          <year>2007</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>24</day>
          <month>01</month>
          <year>2008</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>Um homem de 56 anos veio &#224; Cl&#237;nica de Marcapasso para verifica&#231;&#227;o de rotina de seu marcapasso. Ele havia apresentado um epis&#243;dio de s&#237;ncope na semana anterior. O paciente tinha um diagnostico pr&#233;vio de cardiomiopatia hipertr&#243;fica (CMH) n&#227;o-obstrutiva cr&#244;nica. Devido a um epis&#243;dio pr&#233;vio de s&#237;ncope e bloqueio infrahisiano 2:1 documentado, um marcapasso permanente de dupla c&#226;mara havia sido implantado alguns anos antes. O dispositivo foi verificado, mostrando v&#225;rios epis&#243;dios de altas freq&#252;&#234;ncias ventriculares. Uma an&#225;lise cuidadosa dos eletrogramas intracard&#237;acos armazenados no dispositivo mostrou taquicardia ventricular (TV) com condu&#231;&#227;o ventr&#237;culo-atrial 2:1. A seguinte exposi&#231;&#227;o discute o diagn&#243;stico alternativo e o manejo cl&#237;nico em um diagn&#243;stico n&#227;o-usual de TV na presen&#231;a de cardiomiopatia hipertr&#243;fica n&#227;o-obstrutiva.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>Cardiomiopatia hipertr&#243;fica</kwd>
        <kwd>taquicardia</kwd>
        <kwd>marca-passo artificial</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>17</day>
        <month>04</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>RELATO DE CASO</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Cardiomiopatia hipertr&#243;fica e taquiarritmias detectadas por marcapasso</bold>
    </p>
    <p>
      <bold>Adrian Baranchuk<sup>I</sup>; Syamkumar Divakaramenon<sup>II</sup>; Sebastian Ribas<sup>II</sup>; Carlos A. Morillo<sup>II</sup></bold>
    </p>
    <p><sup>I</sup>Arrhythmia Service, Kingston General Hospital, Queen's University - Canad&#225;</p>
    <p><sup>II</sup>Arrhythmia Service, Hamilton General Hospital, McMaster University - Canad&#225;</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="back">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>Um homem de 56 anos veio &#224; Cl&#237;nica de Marcapasso para verifica&#231;&#227;o de rotina de seu marcapasso. Ele havia apresentado um epis&#243;dio de s&#237;ncope na semana anterior. O paciente tinha um diagnostico pr&#233;vio de cardiomiopatia hipertr&#243;fica (CMH) n&#227;o-obstrutiva cr&#244;nica. Devido a um epis&#243;dio pr&#233;vio de s&#237;ncope e bloqueio infrahisiano 2:1 documentado, um marcapasso permanente de dupla c&#226;mara havia sido implantado alguns anos antes. O dispositivo foi verificado, mostrando v&#225;rios epis&#243;dios de altas freq&#252;&#234;ncias ventriculares. Uma an&#225;lise cuidadosa dos eletrogramas intracard&#237;acos armazenados no dispositivo mostrou taquicardia ventricular (TV) com condu&#231;&#227;o ventr&#237;culo-atrial 2:1. A seguinte exposi&#231;&#227;o discute o diagn&#243;stico alternativo e o manejo cl&#237;nico em um diagn&#243;stico n&#227;o-usual de TV na presen&#231;a de cardiomiopatia hipertr&#243;fica n&#227;o-obstrutiva.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold>Cardiomiopatia hipertr&#243;fica, taquicardia, marca-passo artificial.</p>
    <p>
      <bold>Relato de Caso</bold>
    </p>
    <p>Um homem de 56 anos veio &#224; Clinica de Marcapasso para verifica&#231;&#227;o de rotina de seu marcapasso. Na semana anterior, ele havia apresentado um epis&#243;dio de s&#237;ncope sem pr&#243;dromos, ao carregar um objeto pesado. Ele se sentiu nauseado ap&#243;s se recuperar do epis&#243;dio.</p>
    <p>O paciente tinha um diagnostico pr&#233;vio de cardiomiopatia hipertr&#243;fica n&#227;o-obstrutiva cr&#244;nica e o &#250;ltimo ecocardiograma (ECO) realizado em 2003, havia mostrado: SIV: 1,9; PPVE: 1,0; DDVE: 4,8; DSVE: 2,6; AE: 5,0; Fra&#231;&#227;o de eje&#231;&#227;o: 46%. Devido ao epis&#243;dio anterior de s&#237;ncope, um estudo eletrofisiol&#243;gico foi realizado em 2003, o qual mostrou: AH (condu&#231;&#227;o nodal): 155 ms; HV (condu&#231;&#227;o distal): 60 ms em batimentos conduzidos; bloqueio infrahisiano 2:1; TV n&#227;o-induz&#237;vel (com um protocolo de 3 extra-est&#237;mulos). A angiografia card&#237;aca mostrou art&#233;rias coron&#225;rias normais. O paciente foi tratado com Metoprolol 50 mg duas vezes ao dia e, subseq&#252;entemente, um marcapasso permanente de dupla c&#226;mara foi implantado (Kappa 931, Medtronic).</p>
    <p>Durante a visita m&#233;dica, o exame f&#237;sico n&#227;o mostrou altera&#231;&#245;es. O ECG de doze deriva&#231;&#245;es mostrou sensibilidade atrial com estimula&#231;&#227;o ventricular. O dispositivo foi verificado, mostrando que o marcapasso estava programado no modo DDD com uma freq&#252;&#234;ncia mais baixa de 60 bpm, limiares de estimula&#231;&#227;o (atrial e ventricular) &lt; 1 V, imped&#226;ncia atrial de 599 &#937;, imped&#226;ncia ventricular de 550 &#937;. A sensibilidade atrial e ventricular estavam programadas em configura&#231;&#227;o unipolar. V&#225;rios epis&#243;dios de altas freq&#252;&#234;ncias ventriculares foram detectados, com mais de 300.000 contra&#231;&#245;es ventriculares prematuras (CVP). &#201; interessante o fato de que a freq&#252;&#234;ncia ventricular durante os epis&#243;dios foi quase o dobro da freq&#252;&#234;ncia atrial. Os eletrogramas intracard&#237;acos armazenados obtidos durante o epis&#243;dio s&#227;o mostrados na <xref ref-type="fig" rid="f1">Figura 1</xref>.</p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="f1">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-03-0e40-00015-gf01.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>O diagn&#243;stico de TV com condu&#231;&#227;o ventr&#237;culo-atrial 2:1 foi feito (<xref ref-type="fig" rid="f2">Figura 2</xref>) e o paciente foi encaminhado para substitui&#231;&#227;o, com um cardioversor-desfibrilador implant&#225;vel (CDI). A atualiza&#231;&#227;o para CDI foi realizada sem complica&#231;&#245;es. O antigo eletrodo de estimula&#231;&#227;o ventricular foi abandonado e o novo eletrodo ventricular e o antigo eletrodo atrial foram conectados ao CDI.</p>
    <p content-type="asset">
      <fig id="f2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-03-0e40-00015-gf02.jpg"/></fig>
    </p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>Esse &#233; um caso interessante que avalia as possibilidades diagn&#243;sticas dos novos marcapassos. A capacidade diagn&#243;stica dos marcapassos atuais permite o armazenamento de eletrogramas intracard&#237;acos para an&#225;lise posterior<sup>1</sup>. A correla&#231;&#227;o sintoma-ritmo perfeita (s&#237;ncope durante o epis&#243;dio de alta freq&#252;&#234;ncia ventricular) foi primordial para a tomada de decis&#227;o cl&#237;nica.</p>
    <p>A an&#225;lise dos eletrogramas intracard&#237;acos mostrou o in&#237;cio da taquicardia com uma CVP (<xref ref-type="fig" rid="f1">Figura 1</xref>, seta negra), seguida por um ritmo ventricular r&#225;pido a 320 ms. A condu&#231;&#227;o ventriculo-atrial (VA) era 2:1; sendo assim, as arritmias supraventriculares eram pouco prov&#225;veis (<xref ref-type="fig" rid="f2">Figura 2</xref>). O canal ventricular (<xref ref-type="fig" rid="f2">Fig. 2</xref>; setas) mostram ativa&#231;&#227;o atrial ap&#243;s a ativa&#231;&#227;o ventricular alternadamente.</p>
    <p>Flutter atrial com condu&#231;&#227;o 2:1 e fibrila&#231;&#227;o atrial conduzida foram descartadas por que a taquicardia come&#231;ava com uma CVP e havia mais batimentos ventriculares do que batimentos atriais. Al&#233;m disso, a fibrila&#231;&#227;o atrial conduzida &#233; geralmente irregular e essa taquicardia era regular. O fato de que o paciente estava, na maioria das vezes, em sensibilidade atrial - estimula&#231;&#227;o ventricular (devido ao alto grau de bloqueio AV), n&#227;o eliminava completamente os ritmos supraventriculares conduzidos, embora tornasse essa possibilidade menos prov&#225;vel.</p>
    <p>Taquicardia de marcapasso n&#227;o podia ser suspeitada por que n&#227;o havia um ritmo de estimula&#231;&#227;o ventricular durante a taquicardia (um requisito necess&#225;rio para tal suspeita).</p>
    <p>A decis&#227;o de realizar uma atualiza&#231;&#227;o, substituindo o marcapasso pelo CDI, foi baseada em uma s&#233;rie de fatos: 1) a presen&#231;a de doen&#231;a card&#237;aca estrutural (cardiomiopatia hipertr&#243;fica n&#227;o-obstrutiva); 2) a apresenta&#231;&#227;o cl&#237;nica (s&#237;ncope) e 3) a documenta&#231;&#227;o da TV sustentada (atrav&#233;s da an&#225;lise dos eletrogramas armazenados no marcapasso). Nesse cen&#225;rio cl&#237;nico, apenas a presen&#231;a da s&#237;ncope aumenta o risco de morte s&#250;bita em 5 vezes<sup>2</sup>. Al&#233;m disso, a TV foi detectada pela an&#225;lise dos eletrogramas intracard&#237;acos (aumentando o risco de morte s&#250;bita em 2 vezes). Um estudo eletrofisiol&#243;gico pode n&#227;o adicionar nenhuma outra informa&#231;&#227;o relevante. A implanta&#231;&#227;o do CDI &#233; prefer&#237;vel &#224; administra&#231;&#227;o de medicamentos antiarr&#237;tmicos para pacientes de alto risco (CMH, s&#237;ncope, TV)<sup>2</sup>.</p>
    <p>
      <bold>Conclus&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A atual gera&#231;&#227;o de marcapassos facilita o diagn&#243;stico de situa&#231;&#245;es cl&#237;nicas complicadas. A identifica&#231;&#227;o adequada dos eletrogramas intracard&#237;acos armazenados pode ajudar no diagn&#243;stico de arritmias potencialmente fatais. A identifica&#231;&#227;o de taquicardia ventricular em um paciente com cardiomiopatia hipertr&#243;fica n&#227;o-obstrutiva e s&#237;ncope ajudou na decis&#227;o de fazer uma atualiza&#231;&#227;o de marcapasso para desfibrilador-cardioversor implant&#225;vel.</p>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="back" fn-type="corresp">
        <p>Correspond&#234;ncia:</p>
        <p>Adrian Baranchuk </p>
        <p> 76 Stuart St, K7L 2V7 </p>
        <p> Kingston - Canad&#225; </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="barancha@kgh.kari.net">barancha@kgh.kari.net</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p>Artigo enviado em 16/08/07; revisado enviado em 25/10/07; aceito em 24/01/08.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <mixed-citation>1. Willems R, Morck    ML, Exner DV, Rose SM, Gillis AM. Ventricular high-rate episodes in pacemaker    diagnostics identify a high-risk subgroup of patients with tachy-brady syndrome.    Heart Rhythm. 2004; 1: 414-21.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Ventricular high-rate episodes in pacemaker diagnostics identify a high-risk subgroup of patients with tachy-brady syndrome</article-title>
          <source>Heart Rhythm</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>414</fpage>
          <lpage>21</lpage>
          <volume>1</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Willems</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Morck</surname>
              <given-names>ML</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Exner</surname>
              <given-names>DV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Rose</surname>
              <given-names>SM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gillis</surname>
              <given-names>AM</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Elliott PM,    Poloniecki J, Dickie S, Sharma S, Monserrat L, Varnava A, et al. Sudden death    in hypertrophic cardiomyopathy: identification of high risk patients. J Am Coll    Cardiol. 2000; 36: 2212-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Sudden death in hypertrophic cardiomyopathy: identification of high risk patients</article-title>
          <source>J Am Coll Cardiol</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>2212</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <volume>36</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Elliott</surname>
              <given-names>PM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Poloniecki</surname>
              <given-names>J</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dickie</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Sharma</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Monserrat</surname>
              <given-names>L</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Varnava</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Relato de Caso</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">Cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica y taquiarritmias detectadas por marcapaso</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>Un var&#243;n de 56 anos vino a la Cl&#237;nica de Marcapaso para verificaci&#243;n rutinaria de su marcapaso. &#201;l hab&#237;a presentado un episodio de s&#237;ncopa la semana anterior. El paciente ten&#237;a un diagnostico previo de cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica (CMH) no obstructiva cr&#243;nica. Un marcapaso permanente de doble c&#225;mara hab&#237;a sido implantado algunos a&#241;os antes, en virtud de un episodio previo de s&#237;ncopa y bloqueo infrahisiano documentado 2:1. Se verific&#243; el dispositivo, que present&#243; varios episodios de altas frecuencias ventriculares. Un an&#225;lisis cuidadoso de los electrogramas intracardiacos almacenados en el dispositivo revel&#243; taquicardia ventricular (TV) con conducci&#243;n ventr&#237;culo-atrial 2:1. La presente exposici&#243;n discute el diagn&#243;stico alternativo y el manejo cl&#237;nico en un diagn&#243;stico no usual de TV en la presencia de cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica no obstructiva.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>Cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica</kwd>
        <kwd>taquicardia</kwd>
        <kwd>marcapaso artificial</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>INFORME DE CASO</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="top-body2">
          <label>
            <bold>Cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica y taquiarritmias detectadas por marcapaso</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Adrian Baranchuk<sup>I</sup>; Syamkumar Divakaramenon<sup>II</sup>; Sebastian Ribas<sup>II</sup>; Carlos A. Morillo<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Arrhythmia Service, Kingston General Hospital, Queen's University - Canad&#225;</p>
      <p><sup>II</sup>Arrhythmia Service, Hamilton General Hospital, McMaster University - Canad&#225;</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMO</bold>
      </p>
      <p>Un var&#243;n de 56 anos vino a la Cl&#237;nica de Marcapaso para verificaci&#243;n rutinaria de su marcapaso. &#201;l hab&#237;a presentado un episodio de s&#237;ncopa la semana anterior. El paciente ten&#237;a un diagnostico previo de cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica (CMH) no obstructiva cr&#243;nica. Un marcapaso permanente de doble c&#225;mara hab&#237;a sido implantado algunos a&#241;os antes, en virtud de un episodio previo de s&#237;ncopa y bloqueo infrahisiano documentado 2:1. Se verific&#243; el dispositivo, que present&#243; varios episodios de altas frecuencias ventriculares. Un an&#225;lisis cuidadoso de los electrogramas intracardiacos almacenados en el dispositivo revel&#243; taquicardia ventricular (TV) con conducci&#243;n ventr&#237;culo-atrial 2:1. La presente exposici&#243;n discute el diagn&#243;stico alternativo y el manejo cl&#237;nico en un diagn&#243;stico no usual de TV en la presencia de cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica no obstructiva.</p>
      <p><bold>Palabras clave: </bold>Cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica, taquicardia, marcapaso artificial.</p>
      <p>
        <bold>Relato de Caso</bold>
      </p>
      <p>Un var&#243;n de 56 anos vino a la Cl&#237;nica de Marcapaso para verificaci&#243;n rutinaria de su marcapaso. La semana anterior, &#233;l hab&#237;a presentado un episodio de s&#237;ncopa sin pr&#243;dromos, al cargar un objeto pesado. Tuvo nausea tras recuperarse del episodio.</p>
      <p>El paciente ten&#237;a un diagnostico previo de cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica no obstructiva cr&#243;nica y el &#250;ltimo electrocardiograma (ECG), realizado en 2003, hab&#237;a registrado: IVS: 1,9; PPVE: 1,0; DDVE: 4,8; DSVE: 2,6; AE: 5,0; Fracci&#243;n de eyecci&#243;n: 46%. En virtud de un episodio anterior de s&#237;ncopa, se ha realizado un estudio electrofisiol&#243;gico en 2003, que se&#241;al&#243;: AH (conducci&#243;n nodal): 155 ms; HV (conducci&#243;n distal): 60 ms en latidos conducidos; bloqueo infrahisiano 2:1; TV no-inducible (con un protocolo de 3 extraest&#237;mulos). La angiograf&#237;a cardiaca mostr&#243; arterias coronarias normales. Se trat&#243; el paciente con Metoprolol 50 mg dos veces al d&#237;a y, subsecuentemente, se implant&#243; marcapaso permanente de doble c&#225;mara (Kappa 931, Medtronic).</p>
      <p>Durante la visita m&#233;dica, el examen f&#237;sico no verific&#243; alteraciones. El ECG de doce derivaciones mostr&#243; sensibilidad atrial con estimulaci&#243;n ventricular. La verificaci&#243;n del dispositivo indic&#243; que el marcapaso hab&#237;a sido programado en el modo DDD con una frecuencia m&#225;s baja de 60 lpm, umbrales de estimulaci&#243;n (atrial y ventricular) &lt; 1 V, impedancia atrial de 599 &#937;, impedancia ventricular de 550 &#937;. Se program&#243; la sensibilidad atrial y ventricular en configuraci&#243;n unipolar. Se detectaron varios episodios de altas frecuencias ventriculares con m&#225;s de 300 mil contracciones ventriculares prematuras (CVP). Es interesante el hecho de que la frecuencia ventricular durante los episodios result&#243; casi el doble de la frecuencia atrial. La <xref ref-type="fig" rid="es_15f1-body2">figura 1</xref> muestra los electrogramas intracardiacos almacenados, obtenidos durante el episodio.</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_15f1-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-03-0e40-00015-gf01-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>Se realiz&#243; el diagn&#243;stico de TV con conducci&#243;n ventr&#237;culo-atrial 2:1 (<xref ref-type="fig" rid="es_15f2-body2">Figura 2</xref>) y se recomend&#243; al paciente una actualizaci&#243;n, con un cardioversor desfibrilador implantable (CDI). Se realiz&#243; la actualizaci&#243;n para CDI sin complicaciones. Se abandon&#243; el antiguo electrodo de estimulaci&#243;n ventricular. A su vez, se conectaron al CDI el nuevo electrodo ventricular y el antiguo electrodo atrial.</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="es_15f2-body2">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-03-0e40-00015-gf02-es.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>Este es un caso interesante que eval&#250;a las posibilidades diagn&#243;sticas de los nuevos marcapasos. La capacidad diagn&#243;stica de los marcapasos actuales permite el almacenamiento de electrogramas intracardiacos para an&#225;lisis posterior<sup>1</sup>. La correlaci&#243;n s&#237;ntoma ritmo perfecta (s&#237;ncopa durante el episodio de alta frecuencia ventricular) result&#243; primordial para la toma de decisi&#243;n cl&#237;nica.</p>
      <p>El an&#225;lisis intracardiacos mostr&#243; el inicio de la taquicardia con un CVP (<xref ref-type="fig" rid="es_15f1-body2">Figura 1</xref>, flecha negra), seguida por un ritmo ventricular r&#225;pido a 320 ms. La conducci&#243;n ventr&#237;culo-atrial (VA) marcaba 2:1; as&#237;, las arritmias supraventriculares resultaban poco probables (<xref ref-type="fig" rid="es_15f2-body2">Figura 2</xref>). El canal ventricular (<xref ref-type="fig" rid="es_15f2-body2">Fig. 2</xref>; flechas) muestra activaci&#243;n atrial tras la activaci&#243;n ventricular alternadamente.</p>
      <p>Se descartaron las posibilidades de Flutter atrial con conducci&#243;n 2:1 y fibrilaci&#243;n atrial conducida porque la taquicardia empezaba por una CVP, con mayor ocurrencia de latidos ventriculares que latidos atriales. Adem&#225;s de ello, la fibrilaci&#243;n atrial conducida resulta en general irregular; esa taquicardia, por su vez, se mostraba regular. El hecho de que el paciente estaba, en la mayor parte de las veces, en sensibilidad atrial - estimulaci&#243;n ventricular (debido al alto grado de bloqueo AV), no eliminaba completamente los ritmos supraventriculares conducidos, aunque volv&#237;a menos probable esa posibilidad.</p>
      <p>No se podr&#237;a sospechar de taquicardia de marcapaso, una vez que no hab&#237;a un ritmo de estimulaci&#243;n ventricular durante la taquicardia (un requisito necesario a dicha sospecha).</p>
      <p>La decisi&#243;n de realizar una actualizaci&#243;n, al sustituir el marcapaso por el CDI, tom&#243; por base una serie de hechos: 1. La presencia de enfermedad cardiaca estructural (cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica no obstructiva); 2. La presentaci&#243;n cl&#237;nica (s&#237;ncopa); y 3. La documentaci&#243;n de la TV sostenida (a trav&#233;s del an&#225;lisis de los electrogramas almacenados en el marcapaso). En este escenario cl&#237;nico, s&#243;lo la presencia de la s&#237;ncopa aumenta el riesgo de muerte s&#250;bita en 5 veces<sup>2</sup>. Adem&#225;s de ello, se detect&#243; la TV por medio del an&#225;lisis de los electrogramas intracardiacos (lo que aumenta el riesgo de muerte s&#250;bita en 2 veces). Un estudio electrofisiol&#243;gico no puede adicionar ninguna informaci&#243;n m&#225;s relevante. La implantaci&#243;n del CDI resulta preferible con relaci&#243;n a la administraci&#243;n de medicamentos antiarr&#237;tmicos para pacientes de alto riesgo (CMH, s&#237;ncopa, TV)<sup>2</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Conclusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La actual generaci&#243;n de marcapasos facilita el diagn&#243;stico de situaciones cl&#237;nicas complicadas. La identificaci&#243;n adecuada de los electrogramas intracardiacos almacenados puede contribuir para el diagn&#243;stico de arritmias potencialmente fatales. La identificaci&#243;n de taquicardia ventricular en un paciente con cardiomiopat&#237;a hipertr&#243;fica no obstructiva y s&#237;ncopa ayud&#243; en la decisi&#243;n de hacer la actualizaci&#243;n de marcapaso para desfibrilador cardioversor implantable.</p>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Case Report</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Hypertrophic cardiomyopathy and tachyarrhythmias detected by a pacemaker</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>A 56-year-old man came to the Pacemaker Clinic for his regular pacemaker control. He had experienced a syncopal episode in the previous week. He had a previous diagnosis of non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy. Due to a previous syncope and documented 2:1 infrahisian block, a dual-chamber permanent pacemaker had been implanted a few years before. The device was interrogated, showing several ventricular high rate episodes. A careful analysis of the stored intracardiac electrograms showed ventricular tachycardia (VT) with 2:1 ventriculoatrial conduction. The following presentation discusses the alternative diagnosis and clinical management in an unusual diagnosis of VT in the presence of non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Cardiomyopathy, hypertrophic</kwd>
        <kwd>tachycardia</kwd>
        <kwd>pacemaker, artificial</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASE REPORT</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="top-body3">
          <label>
            <bold>Hypertrophic cardiomyopathy and tachyarrhythmias detected by a pacemaker</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Adrian Baranchuk<sup>I</sup>; Syamkumar Divakaramenon<sup>II</sup>; Sebastian Ribas<sup>II</sup>; Carlos A. Morillo<sup>II</sup></bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p><sup>I</sup>Arrhythmia Service, Kingston General Hospital, Queen's University - Canada</p>
      <p><sup>II</sup>Arrhythmia Service, Hamilton General Hospital, McMaster University - Canada</p>
      <p>Mailing address</p>
      <p>
        <bold>SUMMARY</bold>
      </p>
      <p>A 56-year-old man came to the Pacemaker Clinic for his regular pacemaker control. He had experienced a syncopal episode in the previous week. He had a previous diagnosis of non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy. Due to a previous syncope and documented 2:1 infrahisian block, a dual-chamber permanent pacemaker had been implanted a few years before. The device was interrogated, showing several ventricular high rate episodes. A careful analysis of the stored intracardiac electrograms showed ventricular tachycardia (VT) with 2:1 ventriculoatrial conduction. The following presentation discusses the alternative diagnosis and clinical management in an unusual diagnosis of VT in the presence of non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy.</p>
      <p><bold>Key Words:</bold>Cardiomyopathy, hypertrophic; tachycardia; pacemaker, artificial.</p>
      <p>
        <bold>Case Report</bold>
      </p>
      <p>A 56-year-old man came to the pacemaker clinic for his regular pacemaker control. The patient had presented a syncopal episode in the previous week, with no prodromes, while he was carrying heavy weight. He felt nauseated after recovering.</p>
      <p>He had had a previous diagnosis of non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy and the last echocardiogram performed in 2003 showed: IVS: 1.9; LV post wall: 1.0; LVDD: 4.8; LVSD: 2.6; LA: 5.0; Ejection Fraction: 46%. Due to a previous syncopal episode, an electrophysiology study was carried out in 2003, which showed: AH (nodal conduction): 155 ms; HV (distal conduction): 60 ms in conducted beats; 2:1 infrahisian block; non-inducible VT (with a protocol of 3 extra-stimuli). A cardiac angiogram showed normal coronary arteries. The patient was treated with 50 mg of Metoprolol, twice a day and subsequently, a dual-chamber permanent pacemaker was implanted (Kappa 931, Medtronic).</p>
      <p>At the time of the consultation, the physical examination was unremarkable. His 12-lead ECG showed atrial sensing with ventricular pacing. The device was interrogated, showing a pacemaker programmed in the DDD mode, with a lower rate of 60 bpm, pacing thresholds (atrial and ventricular) less than 1 V, atrial impedance 599 &#937;, ventricular impedance 550 &#937;. Atrial and ventricular sensing were programmed in unipolar configuration. Several ventricular high rate episodes were detected with more than 300.000 premature ventricular beats (PVCs). It is remarkable that the ventricular rate during the episodes was almost double than the atrial rate. The stored intracardiac electrograms obtained during the episode are shown in <xref ref-type="fig" rid="en_15f1-body3">Figure 1</xref>.</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_15f1-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-03-0e40-00015-gf01-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>The diagnosis of VT with 2:1 ventriculo-atrial conduction was attained (<xref ref-type="fig" rid="en_15f2-body3">Fig. 2</xref>) and the patient was referred for an upgrade to an implantable cardioverter-defibrillator (ICD) insertion. The ICD upgrade was performed with no complications. The old ventricular pacing lead was abandoned. The new ventricular lead and the old atrial lead were connected to the ICD.</p>
      <p content-type="asset">
        <fig id="en_15f2-body3">
          <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-03-0e40-00015-gf02-en.jpg"/></fig>
      </p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>This is an interesting case that assesses the diagnostic possibilities of the new pacemakers. The diagnostic ability of the current pacemakers allows intracardiac electrograms to be stored for further analysis<sup>1</sup>. The perfect symptom-rhythm correlation (syncope during the ventricular high-rate episode) was paramount in the clinical decision-making.</p>
      <p>The analysis of the intracardiac electrograms revealed initiation of the tachycardia with a PVC (<xref ref-type="fig" rid="en_15f1-body3">Fig.1</xref>, black arrow), followed by a rapid ventricular rhythm at 320 ms. The ventriculo-atrial conduction (VA) is 2:1, thus supraventricular arrhythmias were unlikely (<xref ref-type="fig" rid="en_15f2-body3">Fig. 2</xref>). The ventricular channel (<xref ref-type="fig" rid="en_15f2-body3">Fig. 2</xref>; arrows) showed atrial activation following ventricular activation every other beat.</p>
      <p>Atrial flutter with 2:1 conduction and conducted atrial fibrillation were ruled out because the tachycardia started with a PVC and there were more ventricular beats than atrial beats. In addition, conducted atrial fibrillation is usually irregular and this tachycardia was regular. The fact that the patient was, most of the time, in atrial sensing-ventricular pacing (due to high-degree AV block) did not completely rule out conducted supraventricular rhythms; however, it made this possibility less likely to occur.</p>
      <p>Pacemaker tachycardia could not be suspected because there was not a paced rhythm during tachycardia (a necessary requisite to suspect it).</p>
      <p>The decision to upgrade the pacemaker to an ICD was based on a series of facts: 1) The presence of structural heart disease (non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy); 2) The clinical presentation (syncope) and 3) The documented sustained VT (through the analysis of the electrograms stored in the pacemaker).</p>
      <p>In this clinical scenario, the presence of syncope alone increases the risk of sudden death by 5-fold<sup>2</sup>. In addition, VT was detected through the analysis of the intracardiac electrograms (increasing the risk of sudden death by almost two-fold). An electrophysiology study may not add up more relevant information. The ICD implantation is preferred over antiarrhythmic drugs for high-risk patients (HCM, syncope, VT)<sup>2</sup>.</p>
      <p>
        <bold>Conclusion</bold>
      </p>
      <p>The current generation of pacemakers facilitates the diagnosis of complicated clinical situations. Proper interpretation of the stored intracardiac electrograms may help in the diagnosis of life-threatening ventricular arrhythmias. The identification of ventricular tachycardia in a patient with non-obstructive hypertrophic cardiomyopathy and syncope has helped in the decision-making of upgrading a pacemaker to an implantable cardioverter-defibrillator.</p>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
