<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" specific-use="sps-1.9" dtd-version="1.1" xml:lang="pt" article-type="research-article">
  <front>
    <journal-meta>
      <journal-id journal-id-type="publisher-id">abc</journal-id>
      <journal-title-group>
        <journal-title>Arquivos Brasileiros de Cardiologia</journal-title>
        <abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Arq. Bras. Cardiol.</abbrev-journal-title>
      </journal-title-group>
      <issn pub-type="ppub">0066-782X</issn>
      <issn pub-type="epub">1678-4170</issn>
      <publisher>
        <publisher-name>Sociedade Brasileira de Cardiologia - SBC</publisher-name>
        <publisher-loc>S&#227;o Paulo, SP, Brazil</publisher-loc>
      </publisher>
    </journal-meta>
    <article-meta>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v3">gtQb9JNhTDxnTRW4RGFpVDL</article-id>
      <article-id pub-id-type="other">00015</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v2">S0066-782X2009000200015</article-id>
      <article-id pub-id-type="publisher-id" specific-use="scielo-v1">S0066-782X(09)09200215</article-id>
      <article-id pub-id-type="doi">10.1590/S0066-782X2009000200015</article-id>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Relato de Caso</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title>S&#237;ndrome br&#226;nquio-&#243;culo-facial (BOFS) e cardiopatias cong&#234;nitas</article-title>
      </title-group>
      <contrib-group>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Rosa</surname>
            <given-names>Rafael Fabiano Machado</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Zen</surname>
            <given-names>Paulo Ricardo Gazzola</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Graziadio</surname>
            <given-names>Carla</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
        <contrib contrib-type="author">
          <name>
            <surname>Paskulin</surname>
            <given-names>Giorgio Adriano</given-names>
          </name>
          <xref ref-type="aff" rid="aff01"/>
        </contrib>
      </contrib-group>
      <aff id="aff01">
        <addr-line>
          <named-content content-type="city">Porto Alegre</named-content>
          <named-content content-type="state"/>
        </addr-line>
        <institution content-type="orgname">Universidade Federal de Ci&#234;ncias da Sa&#250;de de Porto Alegre</institution>
        <institution content-type="orgdiv1">Complexo Hospitalar Santa Casa de Porto Alegre </institution>
        <country country="BR">Brazil</country>
      </aff>
      <pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
        <month>02</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
      <volume>92</volume>
      <issue>2</issue>
      <fpage>e33</fpage>
      <lpage>e35</lpage>
      <history>
        <date date-type="received">
          <day>16</day>
          <month>06</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="rev-recd">
          <day>10</day>
          <month>07</month>
          <year>2008</year>
        </date>
        <date date-type="accepted">
          <day>10</day>
          <month>07</month>
          <year>2008</year>
        </date>
      </history>
      <permissions>
        <license license-type="open-access" xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="en">
          <license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.</license-p>
        </license>
      </permissions>
      <abstract>
        <p>Relatamos aqui o caso de um menino com 43 dias de vida, apresentando s&#237;ndrome br&#226;nquio-&#243;culo-facial (BOFS) e cardiopatia cong&#234;nita. Na avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica, ele possu&#237;a retardo de crescimento, pregas epic&#226;nticas, fendas palpebrais pequenas, telecanto, base nasal alargada, fenda labial falsa (pseudocleft), micrognatia, orelhas displ&#225;sicas e rotadas posteriormente, fendas branquiais, pesco&#231;o curto e alado, mamilo extranumer&#225;rio, hipotonia e reflexos tendinosos profundos diminu&#237;dos. A ecocardiografia verificou presen&#231;a de um defeito do septo atrioventricular completo do tipo A e persist&#234;ncia do canal arterial. Essa descri&#231;&#227;o fortalece a possibilidade de que defeitos card&#237;acos cong&#234;nitos possam fazer parte do espectro de anormalidades observado na BOFS.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="pt" kwd-group-type="author-generated">
        <kwd>S&#237;ndrome br&#226;nquio-otorrenal</kwd>
        <kwd>cardiopatias cong&#234;nitas</kwd>
      </kwd-group>
      <pub-date publication-format="electronic" date-type="pub">
        <day>06</day>
        <month>04</month>
        <year>2009</year>
      </pub-date>
    </article-meta>
  </front>
  <body>
    <p>
      <bold>RELATO DE CASO</bold>
    </p>
    <p>S&#237;ndrome br&#226;nquio-&#243;culo-facial (BOFS) e cardiopatias cong&#234;nitas</p>
    <p>
      <bold>Rafael Fabiano Machado Rosa; Paulo Ricardo Gazzola Zen; Carla Graziadio; Giorgio Adriano Paskulin</bold>
    </p>
    <p> Gen&#233;tica Cl&#237;nica, Universidade Federal de Ci&#234;ncias da Sa&#250;de de Porto Alegre (UFCSPA) e Complexo Hospitalar Santa Casa de Porto Alegre (CHSCPA), Porto Alegre, RS - Brasil</p>
    <p>
      <xref ref-type="corresp" rid="end">Correspond&#234;ncia</xref>
    </p>
    <p>
      <bold>RESUMO</bold>
    </p>
    <p>Relatamos aqui o caso de um menino com 43 dias de vida, apresentando s&#237;ndrome br&#226;nquio-&#243;culo-facial (BOFS) e cardiopatia cong&#234;nita. Na avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica, ele possu&#237;a retardo de crescimento, pregas epic&#226;nticas, fendas palpebrais pequenas, telecanto, base nasal alargada, fenda labial falsa (<italic>pseudocleft</italic>), micrognatia, orelhas displ&#225;sicas e rotadas posteriormente, fendas branquiais, pesco&#231;o curto e alado, mamilo extranumer&#225;rio, hipotonia e reflexos tendinosos profundos diminu&#237;dos. A ecocardiografia verificou presen&#231;a de um defeito do septo atrioventricular completo do tipo A e persist&#234;ncia do canal arterial. Essa descri&#231;&#227;o fortalece a possibilidade de que defeitos card&#237;acos cong&#234;nitos possam fazer parte do espectro de anormalidades observado na BOFS.</p>
    <p><bold>Palavras-chave:</bold> S&#237;ndrome br&#226;nquio-otorrenal, cardiopatias cong&#234;nitas.</p>
    <p>
      <bold>Introdu&#231;&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A s&#237;ndrome br&#226;nquio-&#243;culo-facial (BOFS) (<italic>MIM</italic> 113620)<sup>1</sup>, inicialmente nomeada em 1987 por Fujimoto e cols.<sup>2</sup>, &#233; uma doen&#231;a autoss&#244;mica rara com express&#227;o altamente vari&#225;vel<sup>3</sup>. Muta&#231;&#245;es nos genes da via <italic>EYA-DACH-SIX-PAX</italic>, considerados inicialmente candidatos &#224; s&#237;ndrome pela sua rela&#231;&#227;o com o desenvolvimento de algumas estruturas orofaciocervicais e doen&#231;as que se sobrep&#245;em &#224; BOFS, como a s&#237;ndrome br&#226;nquio-oto-renal (BOR; <italic>MIM</italic> 113650) e a s&#237;ndrome de Townes-Brocks (TB; <italic>MIM</italic> 107480), n&#227;o t&#234;m sido identificadas em pacientes com BOFS. Entretanto, mais recentemente, Milunsky e cols.<sup>4</sup> verificaram a presen&#231;a de muta&#231;&#245;es no gene <italic>TFAP2A</italic> em uma amostra de pacientes com BOFS, um gene localizado no cromossomo 6 (regi&#227;o 6p24) e previamente relacionado com o desenvolvimento da c&#226;mara anterior do olho<sup>1,4</sup>. Apesar desses achados, os autores conclu&#237;ram que mais pacientes necessitam ser estudados para excluir uma poss&#237;vel heterogeneidade gen&#233;tica<sup>4</sup>. A s&#237;ndrome &#233; clinicamente caracterizada pela presen&#231;a de defeitos branquiais cobertos por uma por&#231;&#227;o de pele anormal, associados ou n&#227;o a fossetas pr&#233;-auriculares ou auriculares; microftalmia; coloboma; obstru&#231;&#227;o do ducto nasolacrimal; fendas labiais falsas (<italic>pseudoclefts</italic>) (distor&#231;&#245;es do l&#225;bio superior e do filtro que lembram uma fenda labial pouco reparada); fendas parciais ou completas do l&#225;bio superior, e embranquecimento prematuro dos cabelos<sup>2,3</sup>. </p>
    <p>Embora malforma&#231;&#245;es renais sejam freq&#252;entes em pacientes com a s&#237;ndrome, o envolvimento de outros &#243;rg&#227;os, em especial as cardiopatias cong&#234;nitas (CC), tem sido raramente descrito<sup>3,5</sup>. Relatamos aqui um caso raro de BOFS associada a CC.</p>
    <p>
      <bold>Relato do Caso</bold>
    </p>
    <p>O paciente era um menino branco, o primeiro filho de pais h&#237;gidos, jovens e n&#227;o-consang&#252;&#237;neos. Sua hist&#243;ria familiar era negativa para quaisquer defeitos cong&#234;nitos ou doen&#231;as gen&#233;ticas. Ele nasceu de 36 semanas de gesta&#231;&#227;o, por parto ces&#225;rio, com apresenta&#231;&#227;o p&#233;lvica, pesando 2.870 g (percentil 10-50), medindo 45 cm (percentil 10-50) e com Apgar de 9 no quinto minuto. Na avalia&#231;&#227;o cl&#237;nica, aos 43 dias de vida, ele apresentava peso de 2.590 g (&lt; percentil 3), comprimento de 46 cm (&lt; percentil 3), per&#237;metro cef&#225;lico de 34 cm (&lt; percentil 2), pregas epic&#226;nticas, fendas palpebrais pequenas, telecanto, base nasal alargada, fenda labial falsa, micrognatia, orelhas displ&#225;sicas e rotadas posteriormente, fendas branquiais (&#225;reas de aplasia c&#250;tis) na regi&#227;o cervical abaixo das orelhas, pesco&#231;o curto e alado, e mamilo extranumer&#225;rio no lado direito do t&#243;rax (<xref ref-type="fig" rid="fig01">fig.1</xref>). </p>
    <fig id="fig01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-02-0e33-00015-gf01.jpg"/></fig>
    <p>A avalia&#231;&#227;o neurol&#243;gica evidenciou hipotonia e reflexos tendinosos profundos diminu&#237;dos. O ultra-som cerebral mostrou proemin&#234;ncia dos ventr&#237;culos laterais. O ultra-som abdominal, a avalia&#231;&#227;o oftalmol&#243;gica e o cari&#243;tipo de alta resolu&#231;&#227;o por bandas GTG foram normais. A ecocardiografia realizada logo ap&#243;s o nascimento verificou a presen&#231;a de um defeito do septo atrioventricular (DSAV) e persist&#234;ncia do canal arterial (PCA). Embora a cirurgia card&#237;aca tenha sido realizada no primeiro m&#234;s de vida, a crian&#231;a evoluiu com instabilidade hemodin&#226;mica e respirat&#243;ria em raz&#227;o do problema card&#237;aco, indo a &#243;bito no d&#233;cimo m&#234;s de vida. A necropsia n&#227;o foi realizada.</p>
    <p>
      <bold>Discuss&#227;o</bold>
    </p>
    <p>A presen&#231;a em nosso paciente de algumas anomalias craniofaciais espec&#237;ficas, em especial de telecanto, base nasal larga, fenda labial falsa, orelhas displ&#225;sicas e rotadas posteriormente, associadas a fendas branquiais, consideradas possivelmente patognom&#244;nicas para BOFS<sup>3</sup>, sustentaram o seu diagn&#243;stico. Nos bancos de dados m&#233;dicos, como <italic>OMIM</italic><sup>1</sup> e <italic>LMD</italic> (<italic>London Medical Database</italic>)<sup>6</sup>, n&#227;o existe descri&#231;&#227;o da associa&#231;&#227;o entre BOFS e cardiopatias cong&#234;nitas. Entretanto, em nossa revis&#227;o, encontramos quatro casos confirmados de BOFS apresentando uma CC que inclu&#237;am: comunica&#231;&#227;o interatrial do tipo <italic>ostium secundum</italic> (dois casos)<sup>3,7</sup>, tetralogia de Fallot (um caso)<sup>5</sup> e estenose valvar pulmonar (um caso)<sup>8 </sup>(<xref ref-type="table" rid="tab01">tab.1</xref>). Todos os pacientes apresentavam achados faciais caracter&#237;sticos de BOFS associados a defeitos branquiais<sup>1,3,5,8</sup>. O presente relato &#233; a primeira descri&#231;&#227;o de um paciente com BOFS e DSAV, uma das CC mais freq&#252;entemente associadas a anomalias extracard&#237;acas, em especial &#224; s&#237;ndrome de Down<sup>9</sup>. Hing e cols.<sup>10 </sup>descreveram um paciente apresentando malforma&#231;&#245;es m&#250;ltiplas e DSAV que lembrava a BOFS. Ele possu&#237;a alguns achados at&#237;picos como holoprosencefalia e meningoencefalocele. Os autores sugeriram que esse paciente poderia representar uma variante letal da BOFS, ou, de forma alternativa, uma s&#237;ndrome previamente n&#227;o relatada<sup>10</sup>. Esse caso foi reavaliado por Lin e cols.<sup>3</sup>, que o consideraram at&#237;pico, provavelmente n&#227;o afetado<sup>3</sup>. Embora os defeitos card&#237;acos conotruncais, malforma&#231;&#245;es relacionadas a uma migra&#231;&#227;o anormal das c&#233;lulas da crista neural para os arcos branquiais, sejam freq&#252;entemente encontradas em outras s&#237;ndromes com anomalias de arcos branquiais<sup>3</sup>, Bennaceur e cols.<sup>5</sup> foram os &#250;nicos autores a descrever um paciente com BOFS apresentando esse tipo de CC (um paciente com tetralogia de Fallot)<sup>5</sup>. Os relatos restantes foram de malforma&#231;&#245;es card&#237;acas patogeneticamente classificadas dentro do grupo de defeitos do fluxo sang&#252;&#237;neo intracard&#237;aco<sup>3,7,8 </sup>e de anormalidades da matriz extracelular (presente caso) (<xref ref-type="table" rid="tab01">tab.1</xref>). Assim, este novo relato de BOFS fortifica a possibilidade de que defeitos card&#237;acos cong&#234;nitos possam fazer parte do espectro de anormalidades observado na s&#237;ndrome. </p>
    <table-wrap id="tab01">
      <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-02-0e33-00015-gt01.jpg"/></table-wrap>
    <p>
      <bold>Potencial Conflito de Interesses</bold>
    </p>
    <p>Declaro n&#227;o haver conflito de interesses pertinentes.</p>
    <p>
      <bold>Fontes de Financiamento</bold>
    </p>
    <p>O presente estudo n&#227;o teve fontes de financiamento externas.</p>
    <p>
      <bold>Vincula&#231;&#227;o Acad&#234;mica</bold>
    </p>
    <p>N&#227;o h&#225; vincula&#231;&#227;o deste estudo a programas de p&#243;s-gradua&#231;&#227;o.</p>
    <p>
      <fn id="end" fn-type="corresp">
        <label>
          <bold>Correspond&#234;ncia:</bold>
        </label>
        <p> Giorgio Adriano Paskulin </p>
        <p> Gen&#233;tica Cl&#237;nica (UFCSPA) </p>
        <p> Rua Sarmento Leite, 245 / 403, Centro </p>
        <p> 90050-170, Porto Alegre, RS - Brasil </p>
        <p> E-mail: </p>
        <p>
          <email xlink:href="paskulin@ufcspa.edu.br">paskulin@ufcspa.edu.br</email>
        </p>
      </fn>
    </p>
    <p> Artigo recebido em 16/06/08; revisado recebido em 10/07/08, aceito em 10/07/08.</p>
  </body>
  <back>
    <ref-list>
      <ref id="B1">
        <label>1</label>
        <mixed-citation>1. OMIM (TM). On line Mendelian Inheritance in man (TM). Baltimore: Center for Medical Genetics of the Johns Hopkins University; 2000. [Acessed in 2008 June 12]. Available from: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.3.ncbi.nlm.nih.gov:80/htbin-post/omnin/dispmin?229300">http://www.3.ncbi.nlm.nih.gov:80/htbin-post/omnin/dispmin?229300</ext-link>.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>On line Mendelian Inheritance in man (TM)</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B2">
        <mixed-citation>2. Fujimoto A, Lipson M, Lacro RV, Shinno NW,    Boelter W, Jones KL, et al. New autosomal dominant branchio-oculo-facial syndrome.    Am J Med Genet. 1987; 27: 943-51.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>New autosomal dominant branchio-oculo-facial syndrome</article-title>
          <source>Am J Med Genet</source>
          <date>
            <year>1987</year>
          </date>
          <fpage>943</fpage>
          <lpage>51</lpage>
          <volume>27</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Fujimoto</surname>
              <given-names>A</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lipson</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lacro</surname>
              <given-names>RV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Shinno</surname>
              <given-names>NW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Boelter</surname>
              <given-names>W</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Jones</surname>
              <given-names>KL</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B3">
        <mixed-citation>3. Lin AE, Gorlin RJ, Lurie IW, Brunner HG, van    der Burgt I, Naumchik IV, et al. Further delineation of the branchio-oculo-facial    syndrome. Am J Med Genet. 1995; 56: 42-59.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Further delineation of the branchio-oculo-facial syndrome</article-title>
          <source>Am J Med Genet</source>
          <date>
            <year>1995</year>
          </date>
          <fpage>42</fpage>
          <lpage>59</lpage>
          <volume>56</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Lin</surname>
              <given-names>AE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Gorlin</surname>
              <given-names>RJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Lurie</surname>
              <given-names>IW</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Brunner</surname>
              <given-names>HG</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>van der Burgt</surname>
              <given-names>I</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Naumchik</surname>
              <given-names>IV</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B4">
        <mixed-citation>4. Milunsky JM, Maher TA, Zhao G, Roberts AE,    Stalker HJ, Zori RT, et al. TFAP2A mutations result in branchio-oculo-facial    syndrome. Am J Hum Genet. 2008; 82: 1171-7.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>TFAP2A mutations result in branchio-oculo-facial syndrome</article-title>
          <source>Am J Hum Genet</source>
          <date>
            <year>2008</year>
          </date>
          <fpage>1171</fpage>
          <lpage>7</lpage>
          <volume>82</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Milunsky</surname>
              <given-names>JM</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Maher</surname>
              <given-names>TA</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zhao</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Roberts</surname>
              <given-names>AE</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Stalker</surname>
              <given-names>HJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Zori</surname>
              <given-names>RT</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B5">
        <mixed-citation>5. Bennaceur S, Buisson T, Bertolus C, Couly    G. Branchio-oculo-facial syndrome with cleft lip and bilateral dermal thymus.    Cleft Palate Craniofac J. 1998; 35: 454-9.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Branchio-oculo-facial syndrome with cleft lip and bilateral dermal thymus</article-title>
          <source>Cleft Palate Craniofac J</source>
          <date>
            <year>1998</year>
          </date>
          <fpage>454</fpage>
          <lpage>9</lpage>
          <volume>35</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Bennaceur</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Buisson</surname>
              <given-names>T</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Bertolus</surname>
              <given-names>C</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Couly</surname>
              <given-names>G</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B6">
        <mixed-citation>6. Winter R, Baraitser M. Winter-Baraitser Dysmorphology    Database (WBDD). In: London Medical Database (LMD) Version 1.0. London: Oxford    University Press; 2005.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="book">
          <source>London Medical Database (LMD) Version 1.0</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Winter</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Baraitser</surname>
              <given-names>M</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B7">
        <mixed-citation>7. Verret DJ, Murray AD, Hobar PC. Branchio-oculo-facial    syndrome with ectodermal parathyroid tissue. Otolaryngol Head Neck Surg. 2005;    133: 983-4.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Branchio-oculo-facial syndrome with ectodermal parathyroid tissue</article-title>
          <source>Otolaryngol Head Neck Surg</source>
          <date>
            <year>2005</year>
          </date>
          <fpage>983</fpage>
          <lpage>4</lpage>
          <volume>133</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Verret</surname>
              <given-names>DJ</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Murray</surname>
              <given-names>AD</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Hobar</surname>
              <given-names>PC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B8">
        <mixed-citation>8. Kapoor S, Kapur N. Branchio-oculo-facial syndrome    with valvular pulmonic stenosis. Indian Pediatr. 2004; 41: 1180-1.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Branchio-oculo-facial syndrome with valvular pulmonic stenosis</article-title>
          <source>Indian Pediatr</source>
          <date>
            <year>2004</year>
          </date>
          <fpage>1180</fpage>
          <lpage>1</lpage>
          <volume>41</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Kapoor</surname>
              <given-names>S</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Kapur</surname>
              <given-names>N</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B9">
        <mixed-citation>9. Marino B, Digilio MC. Congenital heart disease    and genetic syndromes: specific correlation between cardiac phenotype and genotype.    Cardiovasc Pathol. 2000; 9: 303-15.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>Congenital heart disease and genetic syndromes: specific correlation between cardiac phenotype and genotype</article-title>
          <source>Cardiovasc Pathol</source>
          <date>
            <year>2000</year>
          </date>
          <fpage>303</fpage>
          <lpage>15</lpage>
          <volume>9</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Marino</surname>
              <given-names>B</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Digilio</surname>
              <given-names>MC</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
      <ref id="B10">
        <mixed-citation>10. Hing AV, Torack R, Dowton SB. A lethal syndrome    resembling branchio-oculo-facial syndrome. Clin Genet. 1992; 41: 74-8.</mixed-citation>
        <element-citation publication-type="journal">
          <article-title>A lethal syndrome resembling branchio-oculo-facial syndrome</article-title>
          <source>Clin Genet</source>
          <date>
            <year>1992</year>
          </date>
          <fpage>74</fpage>
          <lpage>8</lpage>
          <volume>41</volume>
          <person-group person-group-type="author">
            <name>
              <surname>Hing</surname>
              <given-names>AV</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Torack</surname>
              <given-names>R</given-names>
            </name>
            <name>
              <surname>Dowton</surname>
              <given-names>SB</given-names>
            </name>
          </person-group>
        </element-citation>
      </ref>
    </ref-list>
  </back>
  <sub-article article-type="translation" id="TRes" xml:lang="es">
    <front-stub>
      <article-categories/>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="es">S&#237;ndrome branquio &#243;culo facial (BOFS) y cardiopat&#237;as cong&#233;nitas</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="es">
        <p>Relatamos en este estudio el caso de un ni&#241;o con 43 d&#237;as de vida, que presentaba s&#237;ndrome branquio &#243;culo facial (BOFS) y cardiopat&#237;a cong&#233;nita. En la evaluaci&#243;n cl&#237;nica, revelaba retardo de crecimiento, pliegues epic&#225;nticos, hendiduras palpebrales peque&#241;as, telecanto, base nasal ensanchada, hendidura labial falsa (pseudocleft), micrognatia, orejas displ&#225;sicas y rotadas posteriormente, hendiduras branquiales, cuello corto y alado, pez&#243;n extranumerario, hipoton&#237;a y reflejos tendinosos profundos diminuidos. La ecocardiograf&#237;a verific&#243; la presencia de un defecto del septo atrioventricular completo del tipo A y conducto arterial persistente. Dicha descripci&#243;n fortalece la posibilidad de que defectos cardiacos cong&#233;nitos puedan forman parte del espectro de anormalidades observado en la BOFS.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="es">
        <kwd>S&#237;ndrome branquio otorrenal</kwd>
        <kwd>cardiopat&#237;as cong&#233;nitas</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>RELATO DEL CASO</bold>
      </p>
      <p>
        <fn id="tx-body2">
          <label>
            <bold>S&#237;ndrome branquio &#243;culo facial (BOFS) y cardiopat&#237;as cong&#233;nitas</bold>
          </label>
          <p>
            <bold>Rafael Fabiano Machado Rosa; Paulo Ricardo Gazzola Zen; Carla Graziadio; Giorgio Adriano Paskulin</bold>
          </p>
        </fn>
      </p>
      <p> Gen&#233;tica Cl&#237;nica, Universidade Federal de Ci&#234;ncias da Sa&#250;de de Porto Alegre (UFCSPA) y Complexo Hospitalar Santa Casa de Porto Alegre (CHSCPA), Porto Alegre, RS - Brasil</p>
      <p>Correspondencia</p>
      <p>
        <bold>RESUMEN</bold>
      </p>
      <p>Relatamos en este estudio el caso de un ni&#241;o con 43 d&#237;as de vida, que presentaba s&#237;ndrome branquio &#243;culo facial (BOFS) y cardiopat&#237;a cong&#233;nita. En la evaluaci&#243;n cl&#237;nica, revelaba retardo de crecimiento, pliegues epic&#225;nticos, hendiduras palpebrales peque&#241;as, telecanto, base nasal ensanchada, hendidura labial falsa (pseudocleft), micrognatia, orejas displ&#225;sicas y rotadas posteriormente, hendiduras branquiales, cuello corto y alado, pez&#243;n extranumerario, hipoton&#237;a y reflejos tendinosos profundos diminuidos. La ecocardiograf&#237;a verific&#243; la presencia de un defecto del septo atrioventricular completo del tipo A y conducto arterial persistente. Dicha descripci&#243;n fortalece la posibilidad de que defectos cardiacos cong&#233;nitos puedan forman parte del espectro de anormalidades observado en la BOFS.</p>
      <p><bold>Palabras clave:</bold> S&#237;ndrome branquio otorrenal, cardiopat&#237;as cong&#233;nitas.</p>
      <p>
        <bold>Introducci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El s&#237;ndrome branquio &#243;culo facial (BOFS) (<italic>MIM </italic>113620)<sup>1</sup>, nombrada por primera vez, en 1987, por Fujimoto et al<sup>2</sup>, es una enfermedad autos&#243;mica rara con expresi&#243;n altamente variable<sup>3</sup>. Mutaciones en los genes de la v&#237;a <italic>EYA-DACH-SIX-PAX</italic>, considerados inicialmente candidatos al s&#237;ndrome por su relaci&#243;n con el desarrollo de algunas estructuras oro facio cervicales y enfermedades que se sobreponen a la BOFS &#150; como el s&#237;ndrome branquio otorrenal (BOR; <italic>MIM </italic>113650) y el s&#237;ndrome de Townes-Brocks (TB; <italic>MIM </italic>107480) &#150; no han sido identificadas en pacientes con BOFS. Sin embargo, m&#225;s recientemente, Milunsky et al<sup>4</sup> verificaron la presencia de mutaciones en el gen <italic>TFAP2A </italic>en una muestra de pacientes con BOFS &#150; gen &#233;ste ubicado en el cromosomo 6 (regi&#243;n 6p24) y previamente relacionado al desarrollo de la c&#225;mara anterior del ojo<sup>1,4</sup>. A pesar de esos hallazgos, los autores concluyeron que se necesita estudiar m&#225;s pacientes para excluir una posible heterogeneidad gen&#233;tica<sup>4</sup>. El s&#237;ndrome es cl&#237;nicamente caracterizado por la presencia de defectos branquiales cubiertos por una porci&#243;n de piel anormal, asociados o no a fosetas preauriculares o auriculares; microftalmia; coloboma; obstrucci&#243;n del ducto nasolagrimal; hendiduras labiales falsas (<italic>pseudoclefts</italic>) (distorsiones del labio superior y del filtro que se asemejan a una hendidura labial poco reparada); hendiduras parciales o completas del labio superior, y emblanquecimiento prematuro del pelo<sup>2,3</sup>.</p>
      <p>Aunque malformaciones renales resultan frecuentes en pacientes con el s&#237;ndrome, la implicaci&#243;n de otros &#243;rganos, en especial las cardiopat&#237;as cong&#233;nitas (CC), ha sido raramente descrito<sup>3,5</sup>. Relatamos en este estudio un caso raro de BOFS asociada a CC.</p>
      <p>
        <bold>Relato del Caso</bold>
      </p>
      <p>El paciente era un ni&#241;o blanco, el primer hijo de padres sanos, j&#243;venes y no consangu&#237;neos. Su historia familiar era negativa para cualesquier defectos cong&#233;nitos o enfermedades gen&#233;ticas. &#201;l naci&#243; de 36 semanas de gestaci&#243;n, en parto por cesaria, con presentaci&#243;n p&#233;lvica, peso de 2.870 g (percentil 10-50), 45 cm de talla (percentil 10-50) y con Apgar de 9 en el quinto minuto. En la evaluaci&#243;n cl&#237;nica, a los 43 d&#237;as de vida, presentaba peso de 2.590 g (&lt; percentil 3), talla de 46 cm (&lt; percentil 3), per&#237;metro cef&#225;lico de 34 cm (&lt; percentil 2), pliegues epic&#225;nticos, hendiduras palpebrales peque&#241;as, telecanto, base nasal ensanchada, hendidura labial falsa, micrognatia, orejas displ&#225;sicas y rotadas posteriormente, hendiduras branquiales (&#225;reas de aplasia cutis) en la regi&#243;n cervical abajo de las orejas, cuello corto y alado, y pez&#243;n extranumerario al lado derecho del t&#243;rax (<xref ref-type="fig" rid="fig01-body2">fig.1</xref>).</p>
      <fig id="fig01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-02-0e33-00015-gf01-es.jpg"/></fig>
      <p>La evaluaci&#243;n neurol&#243;gica evidenci&#243; hipoton&#237;a y reflejos tendinosos profundos disminuidos. El ultrasonido cerebral mostr&#243; prominencia de los ventr&#237;culos laterales. El ultrasonido abdominal, la evaluaci&#243;n oftalmol&#243;gica y el cariotipo de alta resoluci&#243;n por bandas GTG resultaron normales. La ecocardiograf&#237;a realizada luego del nacimiento verific&#243; la presencia de un defecto del septo atrioventricular (DSAV) y conducto arterial persistente (CAP). Aunque se realiz&#243; la cirug&#237;a cardiaca en el primer mes de vida, el ni&#241;o evolucion&#243; con inestabilidad hemodin&#225;mica y respiratoria en virtud del problema cardiaco, habiendo fallecido al d&#233;cimo mes de vida. No se realiz&#243; la necropsia. </p>
      <p>
        <bold>Discusi&#243;n</bold>
      </p>
      <p>La presencia de algunas anomal&#237;as craniofaciales espec&#237;ficas en nuestro paciente &#150; en especial de telecanto, base nasal ancha, hendidura labial falsa, orejas displ&#225;sicas y rotadas posteriormente, asociadas a hendiduras branquiales, consideradas posiblemente patognom&#243;nicas para BOFS<sup>3</sup> &#150; sostuvieron su diagn&#243;stico. En los bancos de datos m&#233;dicos, como <italic>OMIM</italic>1 y <italic>LMD </italic>(<italic>London Medical Database</italic>)<sup>6</sup>, no existe descripci&#243;n de la asociaci&#243;n entre BOFS y cardiopat&#237;as cong&#233;nitas. Sin embargo, en nuestra revisi&#243;n, encontramos cuatro casos confirmados de BOFS asociada a una CC, los cuales inclu&#237;an: comunicaci&#243;n interatrial del tipo <italic>ostium secundum </italic>(dos casos)<sup>3,7</sup>, tetralog&#237;a de Fallot (un caso)<sup>5</sup> y estenosis valvular pulmonar (un caso)<sup>8</sup> (<xref ref-type="table" rid="tab01-body2">tab.1</xref>). Todos los pacientes presentaban hallazgos faciales caracter&#237;sticos de BOFS asociados a defectos branquiales<sup>1,3,5,8</sup>. EL presente relato constituye la primera descripci&#243;n de un paciente con BOFS y DSAV, una de las CC m&#225;s frecuentemente asociadas a anomal&#237;as extracardiacas, en especial al s&#237;ndrome de Down<sup>9</sup>. Hing et al<sup>10</sup> describieron un paciente con malformaciones m&#250;ltiples y DSAV que se asemejaba a BOFS. &#201;l pose&#237;a algunos hallazgos at&#237;picos como holoprosencefalia y meningoencefalocele. Los autores sugirieron que ese paciente podr&#237;a representar una variante letal de la BOFS, o, de forma alternativa, un s&#237;ndrome previamente no relatado<sup>10</sup>. Dicho caso fue reevaluado por Lin et al<sup>3</sup>, que lo consideraron at&#237;pico, probablemente no afectado<sup>3</sup>. Si bien los defectos cardiacos conotruncales, malformaciones relacionadas a una migraci&#243;n anormal de c&#233;lulas de la cresta neural hacia los arcos branquiales, frecuentemente se encuentren en otros s&#237;ndromes con anomal&#237;as de arcos branquiales<sup>3</sup>, Bennaceur et al<sup>5</sup> fueron los &#250;nicos autores a describir un paciente con BOFS asociada a ese tipo de CC (un paciente con tetralog&#237;a de Fallot)<sup>5</sup>. Los relatos restantes abarcaban malformaciones cardiacas patogeneticamente clasificadas dentro del grupo de defectos del flujo sangu&#237;neo intracardiaco<sup>3,7,8</sup> y de anormalidades de la matriz extracelular (presente caso) (<xref ref-type="table" rid="tab01-body2">tab.1</xref>). As&#237;, este nuevo relato de BOFS refuerza la posibilidad de que defectos cardiacos cong&#233;nitos puedan formar parte del espectro de anormalidades observado en el s&#237;ndrome.</p>
      <table-wrap id="tab01-body2">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-02-0e33-00015-gt01-es.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Potencial Conflicto de Intereses</bold>
      </p>
      <p>Declaro no haber conflicto de intereses pertinentes.</p>
      <p>
        <bold>Fuentes de Financiaci&#243;n</bold>
      </p>
      <p>El presente estudio no tuvo fuentes de financiaci&#243;n externas.</p>
      <p>
        <bold>Vinculaci&#243;n Acad&#233;mica</bold>
      </p>
      <p>No hay vinculaci&#243;n de este estudio a programas de postgrado.</p>
      <p>
        <bold>Referencias</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
  <sub-article article-type="translation" id="TRen" xml:lang="en">
    <front-stub>
      <article-categories>
        <subj-group subj-group-type="heading">
          <subject>Case Report</subject>
        </subj-group>
      </article-categories>
      <title-group>
        <article-title xml:lang="en">Branchio-oculo-facial syndrome (BOFS) and congenital heart defects</article-title>
      </title-group>
      <abstract xml:lang="en">
        <p>We report the case of a 43-day-old boy with branchio-oculo-facial syndrome (BOFS) and congenital heart defect. On clinical examination, he presented growth retardation, epicanthal folds, small palpebral fissures, telecanthus, broadened nasal bridge, lip pseudocleft, micrognathia, dysplastic and posteriorly-rotated ears, branchial clefts, short and webbed neck, supernumerary nipple, hypotonia and decreased deep tendon reflexes. Echocardiography showed the presence of a type-A complete atrioventricular septal defect and patent ductus arteriosus. This description strengthens the possibility of congenital heart defects being part of the spectrum of anomalies seen in BOFS.</p>
      </abstract>
      <kwd-group xml:lang="en">
        <kwd>Oto-renal-syndrome</kwd>
        <kwd>heart defects, congenital</kwd>
      </kwd-group>
    </front-stub>
    <body>
      <p>
        <bold>CASE REPORT</bold>
      </p>
      <p><undefined id="tx-body3"/>Branchio-oculo-facial syndrome (BOFS) and congenital heart defects</p>
      <p>
        <bold>Rafael Fabiano Machado Rosa; Paulo Ricardo Gazzola Zen; Carla Graziadio; Giorgio Adriano Paskulin </bold>
      </p>
      <p>Clinical Genetics, Universidade Federal de Ci&#234;ncias da Sa&#250;de de Porto Alegre (UFCSPA) and Santa Casa de Porto Alegre Hospital Complex (CHSCPA), Porto Alegre, RS &#150; Brazil</p>
      <p>Mailing address </p>
      <p>
        <bold>ABSTRACT</bold>
      </p>
      <p>We report the case of a 43-day-old boy with branchio-oculo-facial syndrome (BOFS) and congenital heart defect. On clinical examination, he presented growth retardation, epicanthal folds, small palpebral fissures, telecanthus, broadened nasal bridge, lip pseudocleft, micrognathia, dysplastic and posteriorly-rotated ears, branchial clefts, short and webbed neck, supernumerary nipple, hypotonia and decreased deep tendon reflexes. Echocardiography showed the presence of a type-A complete atrioventricular septal defect and patent ductus arteriosus. This description strengthens the possibility of congenital heart defects being part of the spectrum of anomalies seen in BOFS.</p>
      <p><bold>Key Words:</bold> Oto-renal-syndrome; heart defects, congenital.</p>
      <p>We report the case of a 43-day-old boy with branchio-oculo-facial syndrome (BOFS) and congenital heart defect. On clinical examination, he presented growth retardation, epicanthal folds, small palpebral fissures, telecanthus, broadened nasal bridge, lip pseudocleft, micrognathia, dysplastic and posteriorly-rotated ears, branchial clefts, short and webbed neck, supernumerary nipple, hypotonia and decreased deep tendon reflexes. Echocardiography showed the presence of a type-A complete atrioventricular septal defect and patent ductus arteriosus. This description strengthens the possibility of congenital heart defects being part of the spectrum of anomalies seen in BOFS.</p>
      <p>
        <bold>Introduction</bold>
      </p>
      <p>Branchio-oculo-facial syndrome (BOFS) (<italic>MIM</italic> 113620)<sup>1</sup>, first named in 1987 by Fujimoto et al<sup>2</sup>, is a rare autosomal disease with a highly variable expressivity<sup>3</sup>. Mutations in genes of the <italic>EYA-DACH-SIX-PAX</italic> pathway, initially considered candidates for the syndrome because of their relationship with the development of some oro-facial-cervical structures and diseases overlapping with BOFS, such as the branchio-oto-renal syndrome (BOR; <italic>MIM</italic> 113650) and Townes-Brocks syndrome (TB; <italic>MIM</italic> 107480), have not been identified in BOFS patients. However, more recently, Milunsky et al<sup>4</sup> studied a sample of BOFS patients and verified the presence of mutation in the <italic>TFAP2A</italic> gene, which is located in chromosome 6 (region 6p24) and previously related to the development of the anterior chamber of the eye<sup>1,4</sup>. Despite these findings, the authors concluded that more patients should be studied to exclude possible genetic heterogeneity<sup>4</sup>. The syndrome is clinically characterized by the presence of branchial defects covered by a portion of normal skin, associated or not with pre-auricular or auricular pits; microphtalmia; coloboma; nasolacrimal duct obstruction; lip pseudoclefts (abnormal upper lip and filtrum resembling a poorly repaired cleft lip); partial or total clefts of upper lip, and premature graying of hair<sup>2,3</sup>.</p>
      <p>Although renal malformations are frequent in patients with the syndrome, the involvement of other organs, particularly congenital heart defects (CHD) have been rarely described<sup>3,5</sup>. We report a rare case of BOFS associated with CHD.</p>
      <p>
        <bold>Case Report</bold>
      </p>
      <p>The patient was a white boy, the first child of healthy nonconsanguineous young parents. His family history was negative for any congenital defect or genetic disease. He was born at the 36th week gestation, by cesarean section, in breech presentation. His birth weight was 2870 g (10-50th percentile), his height was 45 cm (10-50th percentile) and the 5-minute Apgar score was 9. On clinical examination at 43 days of age, his weight was 2590 g (&lt; 3rd percentile), his height was 46 cm (&lt; 3rd percentile), head circumference of 34 cm (&lt; 2nd percentile), and he presented epicanthal folds, small palpebral fissures, telecanthus, broadened nasal bridge, lip pseudocleft, migrognathia, dysplastic and posteriorly-rotated ears, branchial clefts (areas of aplasia cutis) in the neck below the ears, short and webbed neck, and supranumerary nipple in right side of the chest (<xref ref-type="fig" rid="fig01-body3">Figure 1</xref>). </p>
      <fig id="fig01-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-02-0e33-00015-gf01-en.jpg"/></fig>
      <p>The neurological examination revealed hypotonia and decreased deep tendon reflexes. Brain ultrasonography showed prominent lateral ventricles. Abdominal ultrasonography, eye examination and high-resolution GTG-banding karyotype were normal. </p>
      <p>An echocardiography performed soon after birth showed the presence of an atrioventricular septal defect (AVSD) and patent ductus arteriosus (PDA).</p>
      <p>Although cardiac surgery had been performed on the first month of life, the child progressed with hemodynamic and respiratory instability due to the heart condition, and died in the tenth month of life. Autopsy was not performed.</p>
      <p>
        <bold>Discussion</bold>
      </p>
      <p>The presence of some specific craniofacial anomalies in our patient, particularly telecanthus, broadened nasal bridge, lip pseudocleft, dysplastic and posteriorly-rotated ears associated with branchial clefts, which are considered possibly pathognomonic of BOFS<sup>3</sup>, supported the diagnosis. In medical databases such as <italic>OMIM</italic><sup>1</sup> and <italic>LMD </italic>(London Medical Database)<sup>6</sup>, there is no description of the association between BOFS and congenital heart defects. However, in our review, we found four confirmed cases of BOFS presenting CHD which included: ostium secundum atrial septal defect (two cases)<sup>3,7</sup>, tetralogy of Fallot (one case)<sup>5</sup> and pulmonary valve stenosis (one case)<sup>8</sup> (<xref ref-type="table" rid="tab01-body3">Table 1</xref>). All patients presented facial findings characteristic of BOFS associated with branchial defects<sup>1,3,5,8</sup>. The present report is the first description of a patient with both BOFS and AVSD, one of the CHD more frequently associated with extracardiac anomalies, especially with Down syndrome<sup>9</sup>. Hing et al<sup>10</sup> described a patient presenting multiple malformations and AVSD resembling BOFS. He presented some atypical findings such as holoprosencephaly and meningoencephalocele. The authors suggested that this patient could present a lethal variant of BOFS, or, alternatively, a syndrome not previously reported<sup>10</sup>. This case was reevaluated by Lin et al<sup>3</sup>, who considered it atypical, probably unaffected<sup>3</sup>. Although conotruncal heart defects &#150; malformations related to the abnormal migration of cells from the neural crest into the branchial arches, are frequently found in other syndromes with branchial arch anomalies<sup>3</sup>, Bennaceur et al<sup>5</sup> were the only authors to describe a patient with BOFS presenting this type of CHD (a patient with tetralogy of Fallot)<sup>5</sup>. The other reports included heart defects pathogenetically classified in the group of intracardiac blood flow defects<sup>3,7,8</sup> and extracellular matrix anomalies (the present case) (<xref ref-type="table" rid="tab01-body3">Table 1</xref>). Thus, this new BOFS report strengthens the possibility of congenital heart defects being part of the spectrum of anomalies observed in this syndrome. </p>
      <table-wrap id="tab01-body3">
        <graphic xlink:href="1678-4170-abc-92-02-0e33-00015-gt01-en.jpg"/></table-wrap>
      <p>
        <bold>Potential Conflict of Interest</bold>
      </p>
      <p>No potential conflict of interest relevant to this article was reported.</p>
      <p>
        <bold>Sources of Funding</bold>
      </p>
      <p>There were no external funding sources for this study.</p>
      <p>
        <bold>Study Association</bold>
      </p>
      <p>This study is not associated with any post-graduation program.</p>
      <p>
        <bold>References</bold>
      </p>
    </body>
  </sub-article>
</article>
